# 1600.

*Ovo je članak o godini 1600.*

|  |  |
| --- | --- |
| Milenijum:
 | 2. milenijum
 |
| Vjekovi:
 | 15. vijek – **16. vijek** – 17. vijek
 |
| Decenija:
 |  1570-e  1580-e  1590-e  – 1600-e –  1610-e  1620-e  1630-e  |
| Godine:
 | 1597 1598 1599 – **1600** – 1601 1602 1603
 |

Giordano Bruno

1600.. po kalendarima
| Gregorijanski
 | 1600.. (MDC) |
| Ab urbe condita
 | 2353.
 |
| Islamski
 | 1008–1009.
 |
| Iranski
 | 978–979.
 |
| Hebrejski
 | 5360–5361.
 |
| Bizantski
 | 7108–7109.
 |
| Koptski
 | 1316–1317.
 |
| Hindu kalendari
 |
| • *Vikram Samvat* | 1655–1656.
 |
| • *Shaka Samvat* | 1522–1523.
 |
| • *Kali Yuga* | 4701–4702.
 |
| Kineski
 |
| • Kontinualno
 | 4236–4237.
 |
| • 60 godina
 | Yang Metal Miš (od kineske Ng.) |
| Holocenski kalendar
 | 11600.
 |
| p • r • u |
| Podrobnije: Kalendarska era |

Godina **160** (**MDC**) bila je prijestupna godina koja počinje u subotu po gregorijanskom kalendaru odn. prijestupna godina koja počinje u utorak po 10 dana zaostajućem julijanskom kalendaru.

Ovo je za gregorijanski kalendar bila sekularna prestupna godina - deljiva sa 100 ali i sa 400; sledeća je bila 2000.

## Događaji

* 1. 1. - Kraljevina Škotska usvojila 1. januar za početak godine - ranije je to bilo 25. marta, pa je 1599. trajala malo preko 9 meseci.
* 24. 1. - Sebald de Weert možda otkrio Falklande.
* 27. 1. - Koprivnički kapetan Alban Grasswein provalio do Slatine, zarobio Murat-agu i poharao okolna sela.
* 1. 2. - Hrvatski sabor se žali zbog toga što su Štajerci naselili "Vlahe" na crkvenim i plemićkim zemljama i jer krajiški kapetani drže Vlahe pod svojom kontrolom.
* 4. 2. - Tycho Brahe i Johanes Kepler se prvi put sreli (u Češkoj).
* 17. 2. - Giordano Bruno spaljen na lomači u Rimu.
* 19. 2. - Kolosalna (VEI-6) eksplozija vulkana Huaynaputina u južnom Peruu će izazvati par ledenih zima na severnoj polulopti i Rusku glad 1601-03.
* april - Spahijska pobuna u Carigradu, ubijena Esperanza Malchi, *kira* (kontakt sa spoljnim svetom) Safiye Sultanije.
* 19. 4. - Sa holandskog broda *Liefde*, ostatka trgovačke ekspedicije, preživeli su se iskrcali na japanskoj obali; među njima su i William Adams, prvi Englez u Japanu, i Jan Joosten van Lodensteijn, koji će postati "zapadni samuraji", šogunovi saradnici.

Mihajeva kontrola maj - septembar 1600
* svibanj, prvih dana - Ivanićki kapetan Gašpar Gleispach provaljuje u pakrački sandžak i dovodi 828 "Vlaha".
* 6. 5. - Vlaško-erdeljski vojvoda Mihaj Hrabri u Moldaviji zauzeo Sučavu, porazivši Žigmunda Batorija i moldavskog kneza Jeremiju Movilu - Mihaj će do septembra tako biti na čelu sve tri istorijske rumunske zemlje.
* lipanj - srpanj - Na inicijativu generala Lenkovića doselila se prva veća grupa "Vlaha" u (užu) Hrvatsku; u kolovozu im daje opustelu zemlju oko Gomirja (kaluđeri podižu manastir Gomirje).
* 2. 7. - Osamdesetogodišnji rat: bitka kod Nieuwpoorta je taktička anglo-holandska pobeda.
* 29. 7. - Adolf von Schwarzenberg poginuo tokom gušenja vojničke pobune u Pápi; u ovo vrijeme veliki vezir Damad Ibrahim-paša prešao Dunav kod Osijeka.
* 8. 8. - U Gracu spaljeno 10.000 protestantskih knjiga.
* 8. 9. - Ibrahim-paša započeo opsadu Velike Kaniže, vojska na čelu s vojvodom de Mercœurom pokušavala pomoći tvrđavi.
* 18. 9. - Bitka kod Mirăslăua - Giorgio Basta porazio Mihaja Hrabrog i Baba Novaka u Erdelju - Mihaj gubi tu zemlju; takođe tokom ovog meseca Poljaci vratili Jeremiju Movilu na čelo Moldavije.
* 22. 9. - Mlečani se iskrcali sa 300 Arbanasa i opljačkali grad Ledenice, od kastela ih suzbio Martin Posedarski i dr..

Velika Kaniža pod turskom vlašću 1600-1690
* 6. 10. - U toku svadbenih svečanosti (venčanje Marije Mediči i Anrija IV preko posrednika) u Firenci prikazana rana opera "Euridika" Jacopa Perija.
* ca. 7. 10. - Uskoci napravili štetu Mlečanima na Pagu.
* 8. 10. - Ustav San Marina.
* oktobar - Poljaci (Jan Zamoyski) postavili Simiona Movilu za vladara u istočnoj Vlaškoj.
* 20. 10. - **Velika Kaniža** se predala Turcima, postaće sedište Kaniškog ejaleta (njen kapetan Georg Paradeiser će biti pogubljen zbog gubitka).
* 21. 10. - Bitka kod Sekigahare čini Tokugawa Ieyasua najmoćnijim čovekom u Japanu.
* jesen - Persijsko poslanstvo u Evropu (1599-1602) stiglo u Prag kod cara Rudolfa II.
* prosinac - Habsburzi i Mlečani dogovorili da će uskoci iz Senja biti preseljeni u Otočac, za sprovedbu određen Joseph von Rabatta.
* 17. 12. - Maria de' Medici se udala za kralja Anrija IV u Lionu;
* 31. 12. - Istočnoindijska kompanija dobila kraljevsku povelju od Elizabete I.

### Tokom/tijekom godine

* Deli Marko ranjen, zarobljen i poslan u Carigrad odakle je kasnije pobegao.
* Popaljeni neki gradovi u turskoj Slavoniji.
* 1597-1600 - Mnogi Vlasi/Srbi se preselili iz osmanske u habsburšku Slavoniju; 1600-05 veće naseljavanje Srba u užu Hrvatsku (Gomirje, Vrbovsko, Moravice, Lič), ali i kasnije tokom stoleća.
* Legrad nakratko pod turskom vlašću.
* 1599-1600 - U Hrvatskoj hara kuga.
* Šekspir: *A Midsummer Night's Dream* i *The Merchant of Venice*.
* *De Magnete* Williama Gilberta objašnjava Zemljino magnetsko polje.
* Dželalijske pobune: Karayazici Abdulhalim potkupljen (i zavaran) tako što je postavljen za sandžakbega u Amasiji.
* Počeo Poljsko-švedski rat (1600-1611): u pitanju je Livonija i porodični sukob između Sigismunda III Vase i strica Karla IX.

## Rođenja

* 17. 1. - Pedro Calderón de la Barca, dramatičar i književnik († 1681)
* 28. 1. - Giulio Rospigliosi, papa Klement IX. († 1669)
* 3. 3. - Gheorghe Ghica, knez Vlaške, začetnik familije († 1664)
* 19. 11. - Karlo I., kralj Engleske, Irske i Škotske († 1649)
* ? - Claude Lorrain, slikar († 1682)
* ? - Frans Banning Cocq, centralni lik Rembrantove "Noćne straže" († 1655?)

## Smrti

* 17. 2. - Giordano Bruno, filozof (\* 1548)
* april - Esperanza Malchi, saradnica Safiye-sultanije
* 4. 5. - Jean Nicot, diplomata po kome je nazvan nikotin (\* 1530)
* 29. 7. - Adolf von Schwarzenberg, habsburški vojnik (\* 1547)
* septembar - Claude Le Jeune, kompozitor (\* 1528-30)
* 13. 12. - Šimun Budinić, književnik (\* 1530-35)
* ? - Gelibolulu Mustafa Âlî, osmanski istoričar i književnik (\* 1541)
* ? - Bâkî, osmanski pesnik (\* 1526)
* ? - Mustafa Selaniki, osmanski istoričar

## Reference

Literatura
* Vjekoslav Klaić, Svezak treći: dio prvi..... Prva knjiga: Doba kraljeva Ferdinanda I., Maksimilijana i Rudolfa (1527-1608) (archive.org)
* *Historija naroda Jugoslavije II*, Školska knjiga Zagreb, 1959