# 1710.

|  |  |
| --- | --- |
| Milenijum:
 | 2. milenijum
 |
| Vjekovi:
 | 17. vijek – **18. vijek** – 19. vijek
 |
| Decenija:
 |  1680-e  1690-e  1700-e  – 1710-e –  1720-e  1730-e  1740-e  |
| Godine:
 | 1707 1708 1709 – **1710** – 1711 1712 1713
 |

Evakuacija francuskih trupa iz Port Royala

1710.. po kalendarima
| Gregorijanski
 | 1710.. (MDCCX) |
| Ab urbe condita
 | 2463.
 |
| Islamski
 | 1121–1122.
 |
| Iranski
 | 1088–1089.
 |
| Hebrejski
 | 5470–5471.
 |
| Bizantski
 | 7218–7219.
 |
| Koptski
 | 1426–1427.
 |
| Hindu kalendari
 |
| • *Vikram Samvat* | 1765–1766.
 |
| • *Shaka Samvat* | 1632–1633.
 |
| • *Kali Yuga* | 4811–4812.
 |
| Kineski
 |
| • Kontinualno
 | 4346–4347.
 |
| • 60 godina
 | Yang Metal Tigar (od kineske Ng.) |
| Holocenski kalendar
 | 11710.
 |
| p • r • u |
| Podrobnije: Kalendarska era |

Godina **1710.** (**MDCCX**) bila je redovna godina koja počinje u srijedu po gregorijanskom kalendaru odn. redovna godina koja počinje u nedjelju po julijanskom kalendaru.

## Događaji

### Januar/Siječanj – Mart/Ožujak

* 1. 1. - Prema dekretu pruskog kralja Friedricha I, Alt-Berlin, Cölln, Friedrichswerder, Dorotheenstadt i Friedrichstadt su ujedinjeni u Kraljevski glavni i rezidencijalni grad Berlin.
* 4. 1. (24. 12. 1709. po j.k.) - Još jedan datum "Istrage poturica".
* 22. 1. - Rakošijeva buna: bitka kod Romhánya na severu dan. Mađarske - obe strane tvrde da su pobedile.
* 29. 1. - Reforme Petra Velikog: objavljena građanska azbuka.
* 10. 3. - Veliki sjeverni rat (VSR): Bitka kod Helsingborga je poraz Danaca u Švedskoj, koji se više neće vraćati u Skaniju.
* mart - Upravnik biskupskih poseda u Pokuplju optužuje krajiškog zapovednika Delišimunovića da ide u Beč radi privilegija prekokupskih "Vlaha - šizmatika".
* mart - Rat za špansko nasleđe (RzŠN): novi mirovni pregovori u Gertruydenbergu, Luj XIV nikako ne želi da prinudi svog unuka Filipa V da napusti Španiju.
* 29. 3. (18. 3. po j.k.) - Pećki patrijarh Kalinik I šalje unapred potvrdnu gramatu za izbor mitropolita Sofronija - priznanje autonomije Krušedolske tj. Karlovačke mitropolije.

### April/Travanj – Jun/Lipanj

* 10. 4. - U Velikoj Britaniji na snagu stupa Statut kraljice Anne, prvi zakonski akt u historiji kojim se autorska prava reguliraju od strane države i sudova; pravo prvi put imaju autori a ne izdavači.
* 14. 4. - Poslednji susret kraljice Anne i dvorske dame Sare Churchill - opadanje uticaja vigovaca.
* travanj - Beč je za marčanskog biskupa imenovao Rafaila Markovića.
* 16. 4. (5. 4. po j.k.) - Pilip Orlik, ukrajinski hetman u emigraciji, pod okriljem Karla XII. u Benderu, izdao ustavni dokument koji predviđa princip podjele vlasti.
* 19. 4. - "Četiri mohikanska kralja" (tri Mohawka i jedan Mahican) u poseti kraljici Ani u Londonu - traže pomoć protiv Francuske Kanade i anglikanske misionare.
* proleće - Banditizam u Slavoniji: razbojnici upadali u predgrađe Osijeka.
* proleće - jesen - Britaniju potresaju Sacheverellovi neredi: pristalice Torijevaca napadaju disidente, nezvanične verske zajednice, naročito prezbiterijance.
* 4. 5. (23. 4. po j.k.) - Stvarni izbor krušedolskog mitropolita Sofronija Podgoričanina (umire već u januaru 1711).
* 14. 5. - Sički ustanak Banda Singh Bahadura protiv Mogula: zauzeo je provincijski glavni grad Sirhind.
* maj - Potiski i pomoriški graničarski komandanti Jovan Tekelija i Vulin Ilić poslali su pismo ruskom caru Petru, preko Bogdana Popovića - nude saradnju.
* maj - Dubrovački Senat izveštava svoju koloniju u Beogradu da je izdejstvovano oslobađanje od plaćanja svih đumruka, dacija, badža i kantara i dozvoljena slobodna trgovina voskom, goveđom i bivoljom kožom i drugom robom.
* 23. 6. - VSR: Rusi na čelu sa carem i Apraksinom zauzeli švedski Viborg nakon tromesečne opsade - zaštita nove prestonice i bolji pristup Baltiku.
* 26. 6. - RzŠN: Douai u Flandriji se predaje saveznicima nakon 52 dana opsade.
* jun - avgust - Numan-paša Ćuprilić je veliki vezir, smenjen je zbog protivljenja ratu sa Rusijom (a u korist Karla XII. koji sedi u Benderu).

### Jul/Srpanj – Septembar/Rujan

* 15. 7. - VSR, Kapitulacija Estonije i Livonije: Rusi na čelu sa Šeremetjevom zauzimaju Rigu nakon skoro osmomesečne opsade.
* 25. 7. - RzŠN: Britanci se iskrcali u Sète i Agde na mediteranskoj francuskoj obali, ali ubrzo su poraženi.
* 27. 7. - RzŠN: Bitka kod Almenara je pobeda alijanse na čelu sa austrijskim vojskovođom von Starhembergom u Kataloniji.
* leto - Pod pritiskom Ličana kapetana Dobrivoja Kneževića, kap. Oberburg je morao napustiti Karlobag, što je ocenjeno kao buna Srba krajišnika - do kraja godine se izveštava o konfuznom stanju, da su naoružani Ličani upali u Kraljevicu da oslobode drugove. Koruški staleži u ovo vreme neredovno isplaćuju "leno" krajišnicima u vidu platna. Ove godine zabeležena je buna u Krbavi.
* 11. 8. - Kraljica Anna je srušila Whigovski Junto: smenjeni su prvi lord Trezora vojvoda od Marlborougha i lord visoki rizničar Sidney Godolphin; prošlog juna i ekvivalent ministra unut. poslova Charles Spencer, 3. erl od Sunderlanda.
* 16. 8. - Pećki patrijarh Kalinik I umro u Temišvaru, tokom obilaska pastve. Naslediće ga Atanasije I (1711-12).
* 18. 8. - Baltadži Mehmet-paša je veliki vezir (do nov. 1711).
* 20. 8. - RzŠN: Bitka kod Saragosse je pobeda alijanse u Aragonu - "Karlo III" ulazi sutradan u grad Saragosu, otvoren mu je put za Madrid.
* 5. 9. - Filip V po drugi put napušta Madrid (vraća se u decembru).
* 19. 9. - Katastrofalni francuski piratski napad na Rio de Janeiro u portugalskom Brazilu - 400 ih je stradalo a 700 zarobljeno (oslobođeni u novom napadu sledeće godine).
* 19. 9. - Ruzi zauzeli tvrđavu Keksholm u Kareliji nakon dvomesečne opsade. Nekoliko dana kasnije i ostrva Saaremaa u Estoniji.
* 23. 9. - Carske snage osvojile Érsekújvár (Nove Zamki) od Rakošijevih ustanika.
* 28. 9. - RzŠN: "Karlo III" ulazi u skoro opusteli Madrid, mora ga napustiti već u novembru.

### Oktobar/Listopad – Decembar/Prosinac

* 4. 10. - VSR: Dansko-švedska bitka u zalivu Køge: brod *Dannebroge* eksplodirao, stradalo blizu 600 ljudi.

Raniji švedski Baltik
* 10. 10. - Kapitulacija Estonije i Livonije dovršena kapitulacijom Revala (Talina), što su Šveđani priznali Nystatdskim mirom 1721.
* 13. 10. - Rat kraljice Anne (Rat za špansko nasljedstvo): Port-Royal, ključno francusko uporište u Akadiji se nakon nekoliko dana opsade predaje britanskim trupama čime Britanci stiču nadzor nad područjem koje će kasnije postati poznato kao Nova Škotska.
* oktobar - Izbija Maskatski ili Šećerni rat u portugalskom Brazilu, sukob između vlasnika šećerana u Olindi i trgovaca u Recifeu. U ovo vreme dolazi i do Slane pobune, jer Portugal ima monopol na proizvodnju soli.
* jesen - Gen. Hajster izveštava da su varaždinski graničari na položajima u Mađarskoj u krajnje bednom stanju, jer im ništa nije plaćeno - trebalo je da izdrže karantin na Dravi, jer je Hrvatska zatvorena zbog kuge, ali oni silom prelaze reku.
* 9. 11. - RzŠN: Bitka kod Sirakuze: francuski brodovi uspeli deblokirati trgovačku flotu i ispratiti je do Marseja.
* 11. 11. - Bratanica Petra Velikog, Ana, udala se u Sankt Peterburgu za Friedricha Wilhelma, vojvodu Kurlandije - on umire već u januaru, na putu kući, ona je regent Kurlandije do 1730. pa carica Rusije 1730-40.
* 16. 11. - Završeni izbori u Velikoj Britaniji: ubedljiva pobeda Torijevaca, koji se zalažu za mir u Ratu za špansko nasleđe.
* 20. 11. - Rusko-turski rat (1710–1711): Osmansko Carstvo objavljuje rat Rusiji, nakon što je odbilo zahtjeve ruskog cara Petra Velikog za predajom odbjeglog i kod Poltave poraženog švedskog kralja Karla XII.
	+ Petar Veliki će dogodine proglasom pozvati Crnogorce i Hercegovce da mu se pridruže, kada će stići i prva misija.
* 28. 11. - Dimitrije Kantemir postaje vojvoda Moldavije - mada je turski vazal, priključiće se caru Petru.
* 8 - 11. 12. - RzŠN: Bitke kod Brihuege i Villaviciose, blizu Guadalajare, su ubedljive franko-španske pobede nad Alijansom. Starhembergove austrijske trupe se povlače ka Barceloni.
* 10. 12. - Sički ustanak Banda Singh Bahadura: mogulske snage zauzimaju njegovo sedište Lohgarh, ali izmakao je i nastavlja borbu do 1715.
* krajem godine - Pad Kabineta tri grofa, zu Sayn-Wittgenstein, von Wartensleben i von Wartenberg, tri W, koji su od 1702. imali odlučujući uticaj na vlast u Pruskoj.

### Kroz godinu

* Srem, ranije poseban sandžak, postaje carski has, dat na korišćenje odžaku beogradskih erlija, u neposrednoj nadležnosti beogradskog muhafiza.
* Portin opunomoćenik vodi istragu u Beogradu o zloupotrebama zbog kojih nisu isplaćivane vojničke plate, zatočen bivši janičarski aga Kara Jahja.
* Pobuna sve raje protiv paše u Mostaru.
* Ugarski sabor u Požunu: hrvatski staleži traže inkorporaciju Varaždinskog generalata, što znači i ukidanje privilegija za krajišnike - gen. grof Maks Ludvig Brajner odlučno protiv.
* Sava Vladislavić Raguzinski imenovan u Rusiji dvorskim savjetnikom.
* Đuro Matijašević odlazi iz Dubrovnika u Rim, gdje ostaje do kraja života.
* Gradačac je sjedište kapetanije.
* Meissenski porcelan: Johann Friedrich Böttger započinje proizvodnju u manufakturi u Meissenu kod Dresdena u Saksoniji.
* Kod Berlina je izgrađena bolnica u očekivanju kuge: služiće kao bolnica za siromašne, od 1727. pod nazivom *Charité*.
* Car Joseph I donosi dekret protiv cigana: vešanje muškaraca i sečenje ušiju ženama i deci, dolazi do masovnih ubistava.
* Holandska istočnoindijska kompanija napušta Mauricijus, Francuzi preuzimaju 1715-1810.
* George Berkeley: "Traktat o principima ljudskog znanja".
* Gottfried Leibniz: *Théodicée* uvodi pojam teodiceja, "opravdanje Boga" u problemu zla.
* Naređeno sastavljanje Kangxijevog rječnika (završeno 1716).
* 1710/11 - Izgrađena Gornjovakufska sahat-kula.

## Rođenja

* 4. 1. - Giovanni Battista Pergolesi, talijanski skladatelj († 1736.)
* 15. 2. - Luj XV., kralj Francuske († 1774.)
* 12. 4. - Caffarelli, kastrat († 1783)
* 15. 4. - Marie-Anne de Camargo, baletska plesačica († 1770)
* 14. 5. - Adolf Frederik, kralj Švedske († 1771)
* 16. 10. - András Hadik, habsburški feldmaršal († 1790)
* 26. 10. - Lukrecija Bogašinović, pjesnikinja († 1784)
* Ahmad bin Said al-Busaidi, osnivač omanske dinastije Said († 1783)
* Genadije Dimović, vladika gornjokarlovački († 1796)
* c. Šejh Mehmed Užičanin († 1750)

## Smrti

* 16. 1. - Higashiyama, bivši car Japana (\* 1675)
* 25. 2. - Daniel Greysolon, sieur du Lhut, istraživač Severne Amerike (\* 1639)
* 14. 3. - Michel Bégon, francuski zvaničnik, sakupljač biljaka (\* 1638)
* 16. 8. - Kalinik I Skopljanac, pećki patrijarh
* 19. 9. - Ole Christensen Roemer, danski astronom (\* 1644)
* 10. 11. - Karl Theodor Otto zu Salm, habsburški feldmaršal (\* 1645)

## Reference

Literatura
* *Historija naroda Jugoslavije II*, Školska knjiga Zagreb, 1959
* *Istorija srpskog naroda*, Četvrta knjiga, prvi tom, Srbi u XVIII veku, SKZ Beograd 1986 (IV-1)

## Vanjske veze