# 1578.

*Ovo je članak o godini 1578.*

|  |  |
| --- | --- |
| Milenijum:
 | 2. milenijum
 |
| Vjekovi:
 | 15. vijek – **16. vijek** – 17. vijek
 |
| Decenija:
 |  1540-e  1550-e  1560-e  – 1570-e –  1580-e  1590-e  1600-e  |
| Godine:
 | 1575 1576 1577 – **1578** – 1579 1580 1581
 |

1578.. po kalendarima
| Gregorijanski
 | 1578.. (MDLXXVIII) |
| Ab urbe condita
 | 2331.
 |
| Islamski
 | 985–986.
 |
| Iranski
 | 956–957.
 |
| Hebrejski
 | 5338–5339.
 |
| Bizantski
 | 7086–7087.
 |
| Koptski
 | 1294–1295.
 |
| Hindu kalendari
 |
| • *Vikram Samvat* | 1633–1634.
 |
| • *Shaka Samvat* | 1500–1501.
 |
| • *Kali Yuga* | 4679–4680.
 |
| Kineski
 |
| • Kontinualno
 | 4214–4215.
 |
| • 60 godina
 | Yang Zemlja Tigar (od kineske Ng.) |
| Holocenski kalendar
 | 11578.
 |
| p • r • u |
| Podrobnije: Kalendarska era |

Godina **1578** (**MDLXXVIII**) bila je redovna godina koja počinje u srijedu (1. jan./sij. po julijanskom kalendaru).

## Događaji

* 8. 1. - Ivan Ferenberger je novi vrhovni kapetan hrvatske krajine umjesto Ivana Auersperga; u ovo vrijeme imenovan i ban Krsto Ungnad (do 1583).
* 13. 1. - Opsada Gvozdanskog: Ferhat-paša Sokolović ulazi u utvrdu čija je posada onesposobljena u tri turska juriša prethodnih dana.
* 31. 1. - Osamdesetogodišnji rat: Bitka kod Gemblouxa je ubedljiva španska pobeda nad nizozemskim pobunjenicima u Belgiji.

Nadvojvoda Karlo zadužen za hrvatsko-slavonsku krajinu
* 5. 2. - Sabor u Zagrebu, primljen ban Ungnad, za banovca imenovan Stjepan Gregorijanec, zaključci o obrani i povratu imanja otuđenih od Mohačke bitke.
* 8. 2. - Incident pred Kamenim vratima Gradeca - novi banovac Gregorijanec napao zlatara Petra Krupića koji mu je sporo otvorio vrata.
* 11. 2. - Kizilbaši proglasili Muhameda Hodabandu za persijskog šaha (do 1587).
* 25. 2. - Kralj Rudolf povjerava hrvatsku i slavonsku krajinu stricu Karlu; inače, u toku je sabor u Bruku na Muri na kome se razmatra odbrana krajine i odlučuje da se podigne jedna nova tvrđava (Karlovac).
* 11. 3. - Novi mletački dužd je Nicolò Da Ponte (do 1585).
* 2. 4. - Turci zauzeli Metliku.
* travanj, početkom - Turci zauzeli Drežnik i spalili Dubovac (na Veliki petak, tj. 28. 3.); takođe haranja oko Koprivnice.
* 12. 4. - Slovenski i hrvatski seljaci presreli i razbili Turke na povratku iz Metlike.
* 12. 4. - Novi zagrebački biskup je Ivan Kranjčić Moslavački (do 1584); stari Juraj II. Drašković prelazi u Győr, imenovan je kraljevskim kancelarom.
* 27. 4. - Dvoboj Minjona, poginula po dvojica miljenika Anrija III i Anrija od Giza.
* 22. 5. - Kapetan Ferenberger razbio Turke kod Drežnika, kad su se vraćali iz Kranjske gdje su zauzeli Kostel.
* 26. 5. - Amsterdamska Izmena (*Alteratie*) - katolička vlada zbačena u korist kalvinističke.
* 31. 5. - Kralj Henri III položio kamen temeljac za *Pont Neuf* ("Novi most"), najstariji postojeći most preko Sene u Parizu.
* 1. 8. - Ferenberger zauzeo Cazin i Ostrožac (prethodnica Khevenhüllerove i Ungnadove vojske koje nose opskrbu Bihaću).
* 4. 8. - Bitka kod Ksar el-Kebira, portugalski poraz u Maroku, poginuli portugalski kralj Sebastião I i saaditski sultan Abu Marwan Abd al-Malik I Saadi.
	+ Sebastijana nasleđuje deda-stric Henrique I (do 1580, poslednji iz Dinastije Aviz) a Abu Marvana Ahmad al-Mansur (do 1603), najčuveniji saaditski vladar Maroka.
	+ Pošto Sebastijanovo telo nije pronađeno, nastaje sebastijanizam, verovanje da će se jednog dana vratiti (→ Rat Canudosa).
* 9. 8. - Osmansko-safavidski rat (1578-1590): bitka kod Çıldıra je ubedljiva osmanska pobeda.
* 24. 8. - Lala Mustafa-paša osvojio Tbilisi.
	+ Tokom gruzijske kampanje poginuo Derviš-paša, Ferhat-pašin brat i dijarbakirski beglerbeg.
* 4. 9. - Khevenhüllerova vojska se povlači, Ferhat-paša ga prati i povraća izgubljene gradove.
* septembar - Francis Drake ušao u Pacifik, ubrzo mu ostaje samo jedan brod (*Pelican* preimenovan u *Golden Hind*), zatim plovi i pljačka pored španskog Čilea.
* 29. 9. - Osnovana Tegucigalpa, glavni grad današnjeg Hondurasa.
* 30. 9. ili 1. 10. - Po sultanovom naređenju pogubljen Mustafa-paša Sokolović, Mehmed-pašin nećak i dvanaest godina budimski beglerbeg, pod izgovorom da je kriv za to što je munja zapalila barutanu u Budimu - ovim je uklonjen najvažniji član Sokolovićeve porodične mreže.
* 1. 10. - Ferhat-paša povratio Cazin, dva dana kasnije i Ostrožac (ove godine osnovan Ostrožački sandžak, od 1593 Bihaćki).
* 1. 10. - Alessandro Farnese, vojvoda od Parme nasleđuje umrlog Don Juana Austrijskog kao guvernera španske Nizozemske (do 1592).
* 21. 10. - Livonski rat: bitka za Venden je švedska pobeda nad Rusima.
* 31. 12. - Francuski kralj Henri III je osnovao Orden Svetog duha, najviše odlikovanje francuske burbonske monarhije.

### Kroz godinu

* Stefan Gerlah u beogradskoj crkvi našao sasude samo od drveta (posledica pljačkanja crkava).
* U mletačku Pulu dolazi 80 porodica iz Grčke. Takođe, mletački senat odlučio da svake dve godine šalje posebnog povjerenika za podjelu zemlje doseljenicima, da bude sudac njima i u sporovima sa starosjediocima.
* Počinje gradnja Gregorijanske kule (Kule vetrova) dela Vatikanske opservatorije (deo planirane Gregorijanske reforme).
* Ponovo otkrivene Rimske katakombe.
* Mongolski vladar Altan-han dao titulu Dalaj Lama Sonamu Gyatsou - treći po redu a prvi sa tim nazivom.
* Treća Frobisherova ekspedicija u Ameriku.
* Etiopija: car Sarsa Dengel ugušio pobunu Bahr negus Yeshaqa.

## Rođenja

* 1. 4. - William Harvey, lekar, opisao krvotok († 1657)
* 14. 4. - Filip, kralj Španije i Portugala († 1621)
* 9. 7. - Ferdinand II, sveti rimski car, ugarsko-hrvatski kralj († 1637)
* François Ravaillac, ubica Anrija IV († 1610)
* pribl. Vuk Krsto Frankopan, hrvatski velikaš († 1652)

## Smrti

* 5. 1. - Julije Klović, slikar (\* 1498)
* 25. 1. - Mihrimah Sultana, ćerka Sulejmana i Hurem (\* 1522)
* 3. 3. - Sebastiano Venier, mletački dužd (\* ca. 1496)
* 3. 3. - Mihail Kantakuzin Šejtanoglu, osmansko-grčki magnat
* 4. 8. - Sebastião I, kralj Portugala (\* 1554)
* Pijale paša, osmanski admiral (\* ca. 1515)

## Reference

* Vjekoslav Klaić, Svezak treći: dio prvi..... Prva knjiga: Doba kraljeva Ferdinanda I., Maksimilijana i Rudolfa (1527-1608) (archive.org)
* Uroš Dakić, *The Sokollu Family Clan and the Politics of Vizierial Households in the Second Half of the Sixteenth Century*, Central European University, Budapest 2012
* *Historija naroda Jugoslavije II*, str. , Školska knjiga Zagreb, 1959