Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Mulhouse

| Mulhouse
 |
| --- |
|  |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  Zastava

 |  Grb |

 |
| Osnovni podaci
 |
| Država
 |  Francuska
 |
| Region
 | Elsass
 |
| Departman
 | Haut-Rhin
 |
| Stanovništvo
 |
| Stanovništvo (2011-01-01) | 110,351
 |
| Gustina stanovništva
 | 4975,25 st./km²
 |
| Geografija
 |
| Koordinate
 | ﻿ / ﻿ |
| Vremenska zona
 | UTC+1, ljeti UTC+2
 |
| MulhouseMulhouse (Francuske)
 |

**Mülhausen** je grad u Francuskoj u regionu Elsass, u departmanu Haut-Rhin.

Po podacima iz 2006. godine broj stanovnika u mestu je bio 110.514.
Grad se služi aerodromom Basel-Mulhouse-Freiburg.

## Demografija

Demografija| 1962. | 1968. | 1975. | 1982. | 1990. | 1999. | 2006. | 2011. |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 108.995 | 116.336 | 117.013 | 112.157 | 108.357 | 110.141 | 110.514 | 110.351 |

## Reference

## Vanjske veze

* Baza podataka: Insee (`fr`)
# Bitka na Ceru

| Bitka na Ceru
 |
| --- |
| Segment Prvog svjetskog rata
 |
|  Pokreti trupa u Cerskoj bitci
 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Datum
 | 16. do 19. kolovoza/avgusta 1914.
 |
| Lokacija
 | blizina Cera,  Kraljevina Srbija |
| Ishod
 | Srpska pobjeda
 |

 |
| Sukobljene strane
 |
|  **Austro-Ugarska** |  **Kraljevina Srbija**
 |
| Komandanti i vođe
 |
|  Oskar Potiorek
 |  Stepa Stepanović  Pavle Jurišić Šturm
 |
| Žrtve i gubici
 |
| 25.000 poginulih i ranjenih; 4.500 zarobljenih
 | 4.785 poginulih i nestalih; 11.215 ranjenih
 |

**Bitka na Ceru** ili **Cerska bitka** je naziv za jednu od prvih bitaka Prvog svjetskog rata, u kojoj su srpske snage pod vodstvom Stepe Stepanovića odnijele pobjedu nad austro-ugarskim snagama pod vodstvom Oskara Potioreka.

Vodila se od 16. do 19. kolovoza 1914. oko planine Cer, po kojoj je i dobila ime.

Njome je spriječen pokušaj Austro-Ugarske da na samom početku vojnički slomi i okupira Srbiju kako bi se, u skladu s planovima Središnjih sila, poslije mogla okrenuti protiv Rusije. Takav ishod je prilično iznenadio svjetsku javnost, koja je bila očekivala da se jedna mala država ne može oduprijeti velikoj sili. Također je bitno doprinijela održavanju morala sila Antante koje su na početku gubile bitke na drugim svim frontovima.

Ishodu bitke je znatno pridonijela ispravna defanzivna strategija srpske Vojne komande, kao i činjenica da su njeni časnici i vojnici nedugo prije u balkanskim ratovima stekli vrijedna iskustva vezana uz moderni način ratovanja.
# Zaštićena krstarica

Shema oklopa zaštićene krstarice (oklop označen crveno).
**Zaštićena krstarica** je naziv za vrstu krstarice koja se razvila krajem 19. vijeka, i koja se od dotadašnjih krstarica razlikovala po oklopu kojim su se štitili topovi, odnosno brodski stroj.

Trup i ostali dijelovi broda nisu bili obloženi oklopom.

Zaštićene krstarice su vrlo brzo inferiornima učinili oklopni krstaši, a početkom 20. vijeka je razvoj metalurgije doveo do jeftinijeg oklopa i stvaranja lakih oklopnih krstaša, danas poznatih kao lake krstarice.

Najpoznatija zaštićena krstarica u historiji je ruska *Aurora*, čiji su pucnjevi označili početak oktobarske revolucije.
# Venustiano Carranza

Venustiano Carranza
**Venustiano Carranza Garza** (29. prosinca 1859. - 21. svibnja 1920.) bio je jedan od vođa meksičke revolucije i kasnije predsjednik Meksika.

Rođen je u državi Coahilla, a obitelj mu se bavila uzgojem stoke. Podupirao je napore koje je poduzimao Francisco Madero da se svrgne Porfirio Diaz. Zakleo se na vjernost Maderu, i postao ministar rata i mornarice. Kada je Madera svrgnuo Victorianoa Huertu, poveo je pobunu protiv njega, kasnije i sam postavši predsjednik. Dužnost predsjednika obnašao je kao diktator, ipak provevši neke reforme, a današnji ustav Meksika izrađen je za njegove vlasti. Pobunu protiv njega podigli su Pancho Villa, Emiliano Zapata i Álvaro Obregón, budući da njegove reforme nisu držali dostatnima. Više puta pokušali su ga ubiti. Sišao je s vlasti 1920., a ubijen je u 61. godini tijegom bijega iz države. Na dužnosti post-revolucionarnog predsjednika naslijedio ga je Adolfo de la Huerta.
# Božidar Janković

General Janković
**Božidar Janković** (7. decembar 1849, Beograd - 7. jul 1920, Novi) je bio srpski oficir (kasnije general), učesnik Srpsko-turskih ratova, Srpsko-bugarskog rata, Balkanskih i Prvog svetskog rata.

Završio je Vojnu akademiju i generalštabnu pripremu. Vojni ministar Srbije bio je 1902. godine. Kao predsednik "Narodne odbrane", učestvovao je u četničkim borbama za Makedoniju.

U Balkanskim ratovima komandovao je Trećom armijom koja je ušla na Kosovo.

Skopski nadbiskup Lazër Mjeda i bečki novinar Leo Freundlich imenuju generala Božidara Jankovića, koji je komandovao Trećom armijom, kao odgovornog za zločine nad civilnim stanovništvom. *Daily Telegraph* je tada pisao da su "svi užasi istorije premašeni zverstvima koje su počinile trupe generala Jankovića".

U Prvom svetskom ratu je bio načelnik štaba crnogorske Vrhovne komande - do juna 1915 i delegat srpske Vrhovne komande kod Crnogorske vrhovne komande.

Njegov sin Milojko B. Janković (1884 - 1973) bio je armijski general u vojsci Kraljevine Jugoslavije.

Po Jankoviću je nazvano naselje Đeneral Janković, koje se nalazi na granici Kosova i Makedonije, odnosno sjedište istoimene opštine.

## Povezano

* Srpska okupacija Albanije

## Izvori
# Bitka kod Tannenberga

*Ne treba miješati sa Bitka kod Grunwalda.*

| Bitka kod Tannenberga
 |
| --- |
| Segment Prvi svjetski rat (Istočni front)
 |
|  kretanje u Bitci kod Tannanberga 1914.
 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Datum
 | 17. kolovoza - 2. rujna 1914.
 |
| Lokacija
 |  Tannenberg, Njemačka |
| Ishod
 | Odlučujuća Njemačka pobjeda.
 |

 |
| Sukobljene strane
 |
|  **Rusko Carstvo** |  **Njemačko Carstvo** |
| Komandanti i vođe
 |
|  Aleksander Samsonov Paul von Rennenkampf
 |  Paul von Hindenburg  Erich Ludendorff  Max Hoffmann
 |
| Snage
 |
| 150.000
 | 210.000
 |
| Žrtve i gubici
 |
| 30.000 poginulih i ranjenih; 95.000 zarobljenih
 | 20.000
 |

**Bitka kod Tannenberga** 1914. godine bila je odlučujući sukob između Ruskog i Njemačkog carstva u prvim danima Prvog svjetskog rata. Sukobile su se ruska 1. i 2. armija te njemačka 8. armija, između 17. kolovoza i 2. rujna 1914. godine.

Ruska vojska je koristila radio da bi prenosila plan napada, ne koristeći šifriranje. Rusi su bili uvjereni da Nijemci neće imati mogućnosti korištenja prevoditelja s ruskog, što se pokazalo netočnim. Nijemci su tako bili potpuno upućeni u ruske planove i buduće poteze.

Ruske vojske su prešle u istočnu Prusku sa ciljem zauzimanja Königsberga. Bitka se u početku odvijala dobro za Ruse, koji su se probijali na zapad do njemačkog protunapada 20. kolovoza, koji je odbijen. Njemački general Maximilian von Prittwitz smijenjen je kada je pokušao potpuno napustiti istočnu Prusku. Uslijed propasti Schlieffen plana na zapadu, njemačko zapovjedništvo se našlo u panici. Dok su pristizala pojačanja sa zapada, zapovjednik njemačke 8. armije, Max Hoffmann, pregrupirao je njemačke snage, ostavivši male snage pred ruskom 1. armijom koja je stizala sa istoka a napravivši zamku za rusku 2. armiju koja je napredovala sa juga.

Njemački zapovjednik Hermann von François presjekao je izdužene linije opskrbljivanja 2. armije, što je dovelo do masovnih predaja i gotovo potpunog uništenja 2. armije kod mjesta Frogenau. Načelnik logora novog zapovijednika fronta, von Hindenburga, Erich Ludendorff, poslao je telegram o pobjedi iz obližnjeg sela Tannenberga i bitka je po njemu nazvana po izričitom zahtjevu Hindenburga. Hoffmann je vjerovao da Hindenburg nije imao nikakvog sudjelovanja u bici, i posjetiteljima na frontu je prilikom pokazivanja Hindenburgovog logora govorio da je to mjesto gdje je feldmaršal spavao prije, poslje i u toku bitke. Hindenburg je inzistirao na ovakvom nazivu bitke jer je na tom mjestu bila i bitka kod Grunwalda 1410. godine gdje su slavenske snage (poljsko-litvanske države) pobijedile Teutonske viteze. Zanimljivo, i jedan Hindenburgov predak poginuo je u toj bici.

Radije nego da javi poraz Caru, Samsonov je izvršio samoubojstvo pištoljem 29. kolovoza. Naći će ga njemačka patrola narednog dana. Zapovjednik 1. armije von Rennenkampf bio je prinuđen da se povuče iz Pruske, i tako su ruske snage napustile Njemačku.

Ova bitka je središnji motiv romana *Kolovoz 1914.* Aleksandra Solženjicina.

## Vanjske veze

* Bitka kod Tannenberga
# Benedikt XV

| Benedikt XV. Benedictus Quintus Decimus |
| --- |
|   |
| Pravo ime
 | *Giacomo della Chiesa* |
| Papinstvo počelo
 | 3. septembar 1914.
 |
| Papinstvo završilo
 | 22. januar 1922.
 |
| Prethodnik
 | Pio X.
 |
| Nasljednik
 | Pio XI.
 |
| Rođen
 | 21. novembar 1854. Pegli (Pijemont), Kraljevina Sardinija
 |
| Umro
 | 22. januar 1922. Rim, Kraljevina Italija
 |
| Ostali pape imena Benedikt
 |

**Benedikt XV.**, rođen kao *Giacomo della Chiesa* bio je 258. papa, od 3. septembra 1914. do 22. januara 1922. godine.
# Bismarckov arhipelag

**Bizmarkov arhipelag** je grupa ostrva zapadno od Nove Gvineje u jugozapadnom Tihom okeanu. Ime je dobio po Nemačkom kancelaru Otou fon Bizmarku i pripada Papua Novoj Gvineji.

Bizmarkov arhipelag
Arhipelag se uglavnom sastoji od vulkanskih ostrva, od kojih su najznačajnija:

* Admiralska ostrva
* Vojvoda od Jorka
* Sent Matijas
* Nova Britanija
* Novi Hanover
* Nova Irska
* Vitu ostrva

Ostrva imaju mnogo aktivnih vulkana, naročito na Novoj Britaniji. Uz obale su koralni grebeni. Klima je tropska sa godišnjom količinom padavina od 2.500—3.000 mm. Reke nisu plovne. Planine su obrasle vlažnom tropskom šumom. Stanovnici u Melanezijci i Papuanci. Bave se zemljoradnjom (kokosova palma, kakaovac, kafa, šećerna trska, pamuk) i ribarstvom.

Glavnih naselja i luke su Rabaul (Nova Britanija), Keving (Nova Irska) i Lorengo (Admiralska ostrva).

Prvi stanovnici arhipelaga su stigli pre 33.000 godina, doplovivši sa Nove Gvineje. Kasnije je došao Lapita narod. Prvi evropljanin koji je pronašao ostrva je holandski istraživač Vilem Shauten 1616, ali ga evropljani nisu naselili sve dok nije postao deo nemačkog protektorata Nemačka Nova Gvineja 1884. Po izbijanju Prvog svetskog rata australijske snage su zauzele ostrvo 1914. i kasnije su od Lige Naroda dobile mandat nad arhipelagom. Ostrva su ostala pod australijskom kontrolom, prekinuto samo japanskom okupacijom tokom Drugog svetskog rata, sve dok Papua Nova Gvineja nije postala nezavisna 1975.
# Afrikaneri

**Afrikaneri** (afrikaans, nizozemski i engleski: *Afrikaners*) je naziv za etničku grupu koja živi u Južnoj Africi te koju sačinjavaju potomci nizozemskih naseljenika te prognanih francuskih hugenota.

Afrikaneri se ispočetka nisu profilirali kao posebna etnička grupa, ali su nakon britanskog osvajanja Cape kolonije krajem 18. vijeka počele do izražaja dolaziti ne samo jezičke nego i kulturne i političke razlike između Afrikanera i Angloafrikanaca. Afrikaneri su dotada već razvili poseban kreolski jezik zvan afrikaans, kao i naziv *Buri* koji se danas ponekad koristi kao sinonim za Afrikanere.

Razlike između Bura i Angloafrikanaca su s vremenom postale takve da je oko 12000 Bura, Voortrekkera, krenulo na veliki pohod preko istočnih granica Cape kolonije kako bi živjelo po vlastitom nahođenju. Nakon što su pobijedili Zulue i druga afrička plemena stvorili su burske republike - Transvaal, Oranje i Natal. Ti su krajevi došli pod britansku vlast nakon burskog rata, prilikom koga je oko 15 % Bura stradalo u koncentracionim logorima.

Ta su traumatska iskustva dovela do daljeg jačanja afrikanerske nacionalne svijesti, kojoj je znatni poticaj dao i kalvinizam, te činjenica da su mnogi Afrikaneri raspolagali zlatom i drugim prirodnim resursima Južne Afrike. Uz afrikanerski nacionalizam je ruku-pod ruku išao i protestanstki fundamentalizam te rasizam. Koristeći bolju organiziranost, godine 1948. afrikanerski nacionalisti su pobijedili na izborima i ustanovili režim apartheida. On je trajao do godine 1994. kada su Afrikaneri svedeni na političku manjinu.

Danas postoje mnogi koji izraz "Afrikaner" smatraju "politički nekorektnim" i podsjetnikom na prevladanu mračnu prošlosti. Neki Afrikaneri, pak, među afrikanerski etnički korpus nastoje uklopiti Južnoafričke Mulate s kojima dijele jezik, kulturu.

## Vanjske veze

* Afrikaner Nationalism Captures The State. Arhivirano 2007-09-27 na Wayback Machine-u
* The Afrikaners of South Africa.
* Afrique du Sud Arhivirano 2007-06-25 na Wayback Machine-u
* [1] Arhivirano 2007-05-05 na Wayback Machine-u (in French)
* Boer soldiers
* British Policies and Afrikaner Discontent
* The genetic heritage of one Afrikaner family
# Niški sporazum (1914)

Essad Pasha Toptani
Nikola Pašić
**Niški sporazum** ili **Sporazum Toptani-Pašić** predstavlja tajni ugovor o savezništvu između Albanije i Kraljevine Srbije, potpisan od strane Esad-paše, albanskog političara, i Nikole Pašića, srpskog premijera, na dan 17. septembra 1914. godine u Nišu u Kraljevini Srbiji.

Nakon izbijanja Prvog svetskog rata, Esad-paša je morao da obavi razne diplomatske poslove. Jedan od tih poslova je bilo i unapređenje diplomatskih odnosa sa Srbijom. Pašiću je slao poruke u kojima je govorio da je od velike važnosti po njih da zaključe poseban sporazum pre svog odlaska za Albaniju.

Zato Esad-paša dolazi u Niš, u kome je predsedavala srpska vlada i narodna skupština, gde se sastaje sa srpskim premijerom Nikolom Pašićem. Njih dvojica na dan 17. septembra 1914. godine potpisuju tajni ugovor o savezništvu.

Taj ugovor je obuhvatao 15 tačaka koje su predviđale zajedničko osnivanje vojnih i političkih institucija, ali najvažnije odredbe su se usređivale na vojni savez, izgradnju Jadranske pruge od Srbije do Drača, kao i garancije da će Srbija podržati Esad-pašu na izborima za vladara Albanije.

Esad-paša je bio za potvrđivanje sporazuma tek nakon što bude izabran za vladara Albanije, uz saglasnost narodne skupštine. To je ostavilo prostora za manevrisanje za preispitivanje pojedinačnih odredba.

Sporazum je ostavljao mogućnost da Srbija, na poziv Esad-paše, vojno interviše radi zaštite njegovog režima. Razgraničenje između dve države trebalo je da utvrdi posebna srpsko-albanska komisija. Srbija se obavezala da će finansirati Pašinu žandarmeriju i snabdevanje neophodnom vojnom opremom, plaćajući 50.000 dinara mesečno.

## Izvori

* Dušan T. Bataković: *The Kosovo Chronicles*, PART TWO: THEOCRACY, NATIONALISM, IMPERIALISM, SERBIAN GOVERNMENT AND ESSAD PASHA TOPTANI (III) Arhivirano 2011-07-17 na Wayback Machine-u

## Povezano

* Niška deklaracija
* Esad-paša Toptani
* Republika Centralna Albanija
# Qingdao

| Ćingdao kin. 青岛, Qīngdǎo |
| --- |
|  Kolažni prikaz znamenitosti Ćingdaoa |
| Osnovni podaci
 |
| Država
 |  Kina
 |
| Pokrajina
 | Šandung
 |
| Stanovništvo
 |
| Stanovništvo (2009) | 1713708
 |
| Aglomeracija (2009) | 7.579.900
 |
| Gustina stanovništva
 | 2.500,5 st./km²
 |
| Položaj
 |
| Koordinate
 | ﻿ / ﻿ |
| Površina
 | 11282 km²
 |
|  ĆingdaoĆingdao na karti Kine
 |
| Ostali podaci
 |
| Poštanski kod
 | 266000
 |
| Pozivni broj
 | 532
 |
| Veb-strana
 | www.qingdao.gov.cn |

**Ćingdao** ili **Cingtao** (kin. 青岛, Qīngdǎo) grad je u pokrajini Šandung na istoku Narodne Republike Kine. Ćingdao je i luka na Tihom okeanu. Prema proceni iz 2009. u gradu je živelo 1.713.708 stanovnika.

## Historija

Ćingdao je mlad grad nastao tek pre oko 110 godina.

Krajem 19. veka vlasti dinastije Ćing su planirale da na ovom mestu podignu mornaričku bazu. Međutim, njihovi planovi se nisu ostvarili, a 1897. prostor današnjeg Ćingdaoa je ustupljen Nemačkoj. Nemci su ovde podigli mornaričku bazu, prve ulice, institucije i, danas čuvenu i najveću kinesku, pivaru Ćingdao.

Početkom Prvog svetskog rata grad su okupirali Japanci. Pod kinesku vlast Ćingdao je došao 1922., da bi tokom Drugog svetskog rata grad bio pod japanskom okupacijom. Komunističke vlasti Narodne Republike Kine su zauzele Ćingdao 1949.

Od usvajanja politike ekonomskog otvaranja Kine prema svetu 1984., Ćingdao se razvio u važan industrijski i lučki centar. Grad je ujedno sedište severnog krila kineske ratne mornarice.

## Geografija

### Klima

| **Klimatološki medijani za Qingdao** |
| --- |
| Mjesec
 | jan-sij | feb-velj | mar-ožu | apr-tra | maj-svi | jun-lip | jul-srp | aug-kol | sep-ruj | okt-lis | nov-stu | dec-pro | godina
 |
| Srednji maksimum (°C)
 | 2,6
 | 3,8
 | 8,7
 | 14,4
 | 19,7
 | 23,3
 | 26,7
 | 28,3
 | 24,9
 | 19,7
 | 12,4
 | 5,3
 | **15,8** |
| Srednja dnevna (°C)
 | −0,9
 | 0,2
 | 4,8
 | 10,4
 | 15,8
 | 19,9
 | 23,8
 | 25,3
 | 21,5
 | 16,1
 | 9,0
 | 2,0
 | **12,4** |
| Srednji minimum (°C)
 | −3,7
 | −2,5
 | 2,0
 | 7,5
 | 12,9
 | 17,6
 | 21,9
 | 23,0
 | 18,6
 | 13,2
 | 6,0
 | −0,8
 | **9,6** |
| Precipitacija (mm)
 | 10,5
 | 12,4
 | 21,0
 | 36,4
 | 50,9
 | 82,7
 | 177,1
 | 156,0
 | 90,2
 | 46,5
 | 26,6
 | 9,7
 | **720** |

## Stanovništvo

Prema proceni, u gradu je 2009. živelo 1.713.708 stanovnika.

Kretanje broja stanovnika
| 1990. | 2000. | 2009.
 |
| --- | --- | --- |
| 1.253.054
 | 1.514.444
 | 1.713.708
 |

## Privreda

### Saobraćaj

## Partnerski gradovi

* Paderborn
* Vila Velja
* Rijeka
* Vitorija
* Ness Ziona
* Brest
* Klajpeda
* Regenzburg
* Ramat Gan
* Long Bič
* Sankt Peterburg
* Perm
* Okland
* Chiang Mai

## Reference

## Vanjske veze

|  |  |
| --- | --- |
|  | U Wikimedijinoj ostavi nalazi se članak o temi: **Qingdao** |

* Službeni veb-sajt
# SMS Kaiserin Elisabeth

|  |
| --- |
|  |
| Karijera (Carevina Austro-Ugarska)
 |  |
| Klasa i tip:
 | krstarica klase *Kaiser Franz Joseph I* zaštićena krstarica
 |
| Ime:
 | SMS *Kaiserin Elisabeth* |
| Brodogradilište:
 | Pomorski arsenal u Puli
 |
| Porinut:
 | 25. rujna 1890.
 |

**SMS *Kaiserin Elisabeth bio je zaštićena krstarica klase *Kaiser Franz Joseph I* Austro-ugarske ratne mornarice. Imenovana u čast carice Elizabete, supruge cara Franje Josipa, krstarica je bila oblikovana za prekomorsku službu i zapravo je bila stacionirana u Kini pri izbijanju Prvoga svjetskog rata 1914. godine.

## Specifikacije

Porinut u Pomorskom arsenalu u Puli 25. rujna 1890. godine, *Kaiserin Elisabeth* bio je plovilo s čeličnim trupom i deplasmanom od 3967 tona. Mjerio je 98 m duljine vodne linije i 15 m širine, dok je srednji gaz iznosio 5,8 m. Posadu je činilo 450 časnika i mornara.

### Pogon

Pogon su činila dva skupa vodoravnih trostrukih ekspanzijskih motora s četirima cilindričnim dvokrajnim kotlovima. Naznačena performansa izosila je 6 400 konjskih snaga za 18 čvorova i 8 000 konjskih snaga (6,000 kW) za 19 čvorova (35 km/h). Na pokusima je postigao brzinu od 20 čvorova (37 km/h).

### Naoružanje

Originalno je *Kaiserin Elisabeth* bio naoružan dvama topovima od po 24 cm i šest topova od po 15 cm, obaju tipa Model 1886. Godine 1905.-1906. brod je rekonstruiran s dvama dugocijevnim topovima od po 15 cm i šest kratkocijevnim topovima od po 15 cm, obaju tipa Model 1901. Zaokružujući, njegovo naoružanje činilo je 16 brzopoteznih topova od po 4,7 cm, jedna strojnica i četiri torpedne cijevi od po 360 mm smještene iznad vodne razine od čega po dvije na svakome boku.

## Služba

Opsada Tsingtaa, japanska litografija.
Iako je *Kaiserin Elisabeth* sagorijevao enormne količine ugljena, on je 1914. godine još uvijek mogao ploviti pri vrlo povoljnoj brzini te je bio stacioniran u Kini. Pri izbijanju Prvoga svjetskog rata *Kaiserin Elisabeth* sudjelovao je u obrani njemačke mornaričke baze u Tsingtau koju su opsjedali Japanci 25. kolovoza 1914. godine. U Tsingtau su bili uz *Kaiserin Elisabeth* njemačka laka krstarica *Cormoran*, topovnjače *Iltis*, *Jaguar*, *Tiger* i *Luchs* te torpiljarka *S90*.

Rano u opsadi *Kaiserin Elisabeth* i *Jaguar* postavili su se protiv Japanaca. Poslije su topovi od 15 cm i 4,7 cm s *Kaiserin Elisabeth* skinuti i postavljeni na bitnicu Elisabeth. Kako je opsada napredovala, morska plovila zarobljena u luci su samopotopljena -- *Cormoran*, *Iltis* i *Luchs* 28. rujna, *S90* 17. listopada i *Tiger* 29. listopada. Konačno, *Kaiserin Elisabeth* je samopotopljen 2. studenoga nakon čega je isto učinjeno s *Jaguarom* 7. studenoga kada se tvrđava predala Japancima.

## Bibliografija

* Greger, René (1976). *Austro-Hungarian Warships of World War I*. London: Ian Allan. ISBN 0-7110-0623-7.
* Gogg, Karl. Österreichische Kriegsmarine 1848-1918, Salzburg, 1967,
* Barovič, Jože. Mornarica dvojne monarhije v I. svetovni vojni, Maribor 2005, COBISS 2022207

## Vanjske veze

* k.u.k. Kriegsmarine Arhivirano 2012-10-25 na Wayback Machine-u
* Flickr SMS Kaiserin Elisabeth
# 1300 kaplara

Spomenik *1300 kaplara* na Rajcu delu Suvobora
**1300 kaplara** je naziv za veliku grupu mladića iz Srbije i tadašnje Austro-Ugarske koji su se na početku prvog svjetskog rata kao dobrovoljci pridružili srpskoj vojsci. Uglavnom su ih činili đaci gimnazija i studenti, te ih je, zbog relativno dobrog obrazovanja, srpska Vrhovna komanda na samom početku poslala u Skoplje gdje su trebali završiti tamošnju oficirsku školu. Kada je u jesen 1914. godine srpska vojska poražena na Drini, a austro-ugarske snage okupirale Beograd, odlučeno je da polaznici te škole iskoriste za borbu, iako nisu u potpunosti završili obuku. Svima je po hitnom postupku dan čin kaplara, a po čemu je ta grupa dobila ime. 1300 kaplara je odmah sudjelovalo u protivofenzivi koja je dovela do Kolubarske bitke, odnosno jedne od najvećih pobjeda u srpskoj vojnoj historiji.

Među 1300 kaplara koji su preživjeli rat su se nalazila mnoga imena koja će kasnijih decenija steći ugled kao poznati intelektualci. Zbog toga ih se kasnije u Srbiji često slavilo kao oličenje patriotizma i junaštva.

Po njima je prozvana jedna od centralnih beogradskih ulica, kao i niz ulica u brojnim srpskim gradova. Ulica 1300 kaplara postoji i u Banjoj Luci.

O atmosferi u Beogradu te 1914. godine:

> Svet plače i peva. Zaorilo se na železničkoj stanici kada je voz krenuo: "Ruzmarine, moje rosno cveće, tebe varoš više videt neće". Regruti - đaci i studenti odgovaraju pesmom: "Što bi dike ode u vojnike, što bi škarta, osta da se karta". Svima naviru suze, samo nama koji odlazimo u smrt nijedna da krene. Mi idemo kao na kakvo veselje. Iz vagona se ori. Prva četa peva: "Oj Srbijo, mila mati, uvek ću te tako zvati"... Druga: "Ej trubaču s bujne Drine, ded zatrubi zbor"... Treća: "Srbi ustajte, svoje ne dajte"... Četvrta grmi: "Gde je naša Vojvodina? Živa nam je sahranjena. Al’ ostaše deca njena"...
>
>

## Reference

## Vanjske veze

* OŠ '1300 Kaplara' Beograd