Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Jorgos Papadopulos

|  |
| --- |
| Jorgos Papadopulos |
| Biografija |
| Datum rođenja
 | (1919-maja-05)5. maja 1919.
 |
| Mesto rođenja
 | Eleohori (Grčka)
 |
| Datum smrti
 | 27. juna 1999. (dob: 80)
 |
| Mesto smrti
 | Atina (Grčka)
 |
| Diploma sa
 | Helenska vojna akademija
 |
|  |
| uredi  |

**Jorgos Papadopulos** (grčki: Γεώργιος Παπαδόπουλος; 5. maj 1919 – 27. jun 1999) je bio pukovnik grčke vojske i vođa vojnog udara 1967. godine.
U periodu od 1967. do 1973. istovremeno je bio predsednik Vlade, predsednik države, kraljev namesnik, ministar nekoliko resora.

## Biografija

Rođen je 9. maja 1913. godine u selu Eleohori na Peloponezu. Otac Hristos Papadopulos bio je seoski učitelj.

Jorgos Papadopulos je diplomirao na vojnoj akademiji 1940. godine.
Istakao se u Italijansko-grčkom ratu 1940. godine.
Oženio se 1942. godine sa Niki Vasiliadi, sa kojom je imao dvoje dece. Razveo se 1969. godine da bi se oženio sa Despinom Gašpar, službenicom Ministarstva odbrane sa kojom je imao ćerku.

Od 1944. godine učestvovao je u borbi saveznika na Bliskom istoku. Učestvovao je i u Grčkom građanskom ratu od 1946 – 1949. godine. Pedestih i šezdesetih godina dvadesetog veka radio je na visokim položajima u grčkoj vojsci.

Na izborima koji je trebalo da budu održani 1967. godine očekivala se pobeda levice. Grupa pukovnika pod vođstvom Jorgosa Papadopulosa mesec dana pre izbora nasilno je preuzela vlast u zemlji 21. aprila 1967. godine, pod izgovorom da se ne sme dopustiti dolazak komunista na vlast.

Kralj Konstantin II je potpisao ukaz o formiranju vojne vlade i napustio zemlju.

Vojna vlada je organizovala referendum o državnom uređenju maja 1973. godine. Od tada je Grčka republika, a prvi predsednik je bio Jorgos Papadopulos.

Studentska pobuna je izbila 17. novembra 1973. godine, a ugašena je uz pomoć vojske.

Papadopulos je imao nameru da ublaži režim, ali je njegov prijatelj pukovnik Dimitrije Joanidis svrgao Papadopulosa u novom vojnom udaru 25. novembra 1973. godine i stavio ga u kućni pritvor.

Joanidis je organizovao puč na Kipru 21. aprila 1974. i svrgao predsednika Kipra Makariosa III, a ta akcija je poslužila Turcima kao izgovor za vojnu invaziju na Kipar. Posle događaja na Kipru, Grci su svrgli vojnu huntu i došlo je do uspostavljanja demokratije 20. jula 1974. godine.

Jorgos Papadopulos je osuđen na smrtnu kaznu, koja je kasnije zamenjena doživotnim zatvorom.

Umro je u zatvoru 27. juna 1999. godine.
# DeForest Kelley

| Jackson DeForest Kelley |
| --- |
| glumac |
| DeForest Kelley, 1988. |
| Biografske informacije |
| Rođenje | (1920-januara-20)20. januara 1920. Toccoa, Georgia,  Sjedinjene Države |
| Smrt | 11. juna 1999. (dob: 79) Woodland Hills, Los Angeles,  Sjedinjene Države |
| Partner | Carolyn Dowling (1945–1999; do njegove smrti) |
| Profesionalne informacije |
| Zanimanje | glumac |
| Znamenite uloge |
| Dr. Leonard McCoy |

Jackson DeForest Kelley (20.1. 1920., Toccoa, Georgia; - 11.6. 1999., Woodland Hills, Los Angeles) bio je američki glumac. Najpoznatiji je po ulozi dr. Leonarda McCoya u TV i filmskom serijalu *Zvjezdane staze*.

Umro je od raka želuca. Njegovo tijelo je kremirano a pepeo raspršen po Tihom oceanu.

## Vanjske veze

* DeForest Kelley na sajtu IMDb
* DeForest Kelley na Filmskoj bazi podataka TCM (`en`)
* DeForest Kelley (1920-1999) Arhivirano 2013-05-17 na Wayback Machine-u New Georgia Encyclopedia
* Amctv.com Article about Kelley's Western Career Arhivirano 2009-12-31 na Wayback Machine-u
# Mario Puzo

| Mario Puzo |
| --- |
| Biografske informacije |
| Rođenje | (1920-oktobra-15)15. oktobra 1920. Manhattan, New York, SAD |
| Smrt | 2. jula 1999. (dob: 78) Bay Shore, New York, SAD |
| Nacionalnost |  američko |
| Obrazovanje |
| Zanimanje | romanopisac |
| Opus |
| Književne vrste | kriminalistika |
| Teme | mafija |
| Web-stranica |
| www.mariopuzo.com |

Mario Đanluiđi Puzo (engleski: *Mario Gianluigi Puzo*) (15. oktobar 1920. – 2. juli 1999.) bio je američki pisac poznat po svojim knjigama o Mafiji, naročito knjizi Kum.

## Život

Puzo je rođen u siromašnoj porodici talijanskih imigranata u Paklenoj Kuhinji, četvrti Menhetna, u Njujorku, u kojoj je i odrastao. Nakon što je diplomirao na gradskom koledžu u Njujorku, pristupio je američkoj vojnoj avijaciji u Drugom svetskom ratu. Međutim, zbog slabog vida, vojska mu nije dozvolila da učestvuje u vojnim operacijama, već je bio raspoređena na mesto oficira za odnose sa javnošću u Nemačkoj. Nakon rata pohađao je njujoršku Novu školu za društvena istraživanja u Univerzitet Kolumbija.

Najpoznatijem Puzovom romanu, Kum, prethodila su dela Mračna Arena i Srećni Hodočasnik, koja nisu promakla budnom oku kritike. Kum je objavljen 1969. godine, nakon što je Puzo slušao anegdote o mafijaškim organizacijama tokom vremena dok se bavio novinarstvom.

Kum je kasnije pretvoren u trilogiju filmova koje je režirao Frensis Ford Kopola, a koji su objavljeni 1972, 1974 i 1990. godine. Iako su prva dva filma bila izuzetno popularna i veoma cenjena, treći nije imao takav uspeh i bio je slabo primljen, kako od kritike, tako i od publike.

Pored toga što je bio koscenarista, zajedno sa Kopolom, u sva tri filma Kum (film), Puzo je napisao i prvu verziju scenarija za film katastrofe Zemljotres, iz 1974, na kojem nije mogao dalje raditi zbog obaveza oko filma Kum II. Takođe Puzo je bio i koscenarista za film Supermen iz 1978. godine.

Poslednji roman, koji je Puzo za života objavio, bio je Poslednji Don, iz 1996. po kojem je snimljena i uspešna mini serija.

Puzo nije doživeo objavljivanje svoje pretposlednje knjige Zakon Ćutanja, koja je izašla 1999, ali tekst je već bio dovršen i tako je ova knjiga postala njegovo poslednje delo. Isti slučaj je bio i sa njegovom poslednjom knjigom Porodica, na kojoj je radio poslednje dve decenije svog života, a koja je objavljena 2001. Međutim, ovu knjigu je dovršila Puzova dugogodišnja saputnica Kerol Đino.

Mario Puzo je umro 2. jula 1999. godine u svom domu u Bej Šoru, na Long Ajlendu. Ceo svoj život, Puzo je smatrao da je njegova knjiga Srećni Hodočasnik njegovo najbolje delo. U jednom od svojih poslednjih intervjua, izjavio je da je ožalošćen činjenicom da je Kum, fikcija koju nije nikada voleo, nadmašila priču o poštenoj borbi njegove majke, kao imigranta u Americi, da zavredi poštovanje, i o njenoj hrabrosti i ljubavi, što je opisano u Srećnom Hodočasniku.

## Kompletna lista knjiga

* Mračna Arena (1955)
* Srećni Hodočasnik (1965)
* Kum (1969)
* Budale Umiru (1975)
* U Las Vegasu (1977)
* Sicilijanac (1984)
* Četvrti K (1991)
* Poslednji Don (1996)
* Zakon Ćutanja (1999)
* Porodica (2001)
# Vladimir Pogačić

| Vladimir Pogačić |
| --- |
| Biografske informacije |
| Rođenje | (1919-septembra-23)23. septembra 1919. Karlovac, Kraljevina SHS |
| Smrt | 13. septembra 1999. (dob: 79) Beograd, Srbija, SRJ |
| Znamenita djela |
| *Čovjek sa fotografije* *Karolina Riječka* |

**Vladimir Pogačić** (Karlovac, 23. septembar 1919 – Beograd, 13. septembar 1999) je bio jugoslovenski reditelj, scenarista i glumac.

## Biografija

Diplomirao je na Filozofskom fakultetu Sveučilišta u Zagrebu i režiju na visokoj filmskoj školi u Beogradu. Osnivač, direktor i glumac Studentskog pozorišta u Zagrebu. Posle rata je radio na radiju. Od 1947. godine - u studiju "Zvezda-Film" (Beograd).
1958-1959 - glavni urednik časopisa „film danas"
1954–1981. godine - direktor Jugoslovenske kinoteke (Beograd). Na čelu Međunarodne federacije filmskih arhiva.

## Filmografija

Reditelj | Scenarista | Glumac |

| Reditelj
 | ▲
 |
| --- | --- |

Dugometražni film | Kratki dokumentarni film

Dugometražni film
|  | Naziv
 |
| --- | --- |
| 1949
 | Priča o fabrici
 |
|
1950-te ▲

 |
| 1951
 | Poslednji dan
 |
| 1953
 | Nevjera
 |
| 1954
 | Anikina vremena
 |
| 1956
 | Veliki i mali
 |
| 1957
 | Subotom uveče
 |
| 1959
 | Sam
 |
| 1959
 | Pukotina raja
 |
|
1960-te ▲

 |
| 1961
 | Karolina Riječka
 |
| 1963
 | Čovjek sa fotografije
 |
|
1980-te ▲

 |
| 1981
 | Kosmaj i Kosmajci
 |

Kratki dokumentarni film
|  | Naziv
 |
| --- | --- |
| 1955
 | Svedočanstva o Tesli
 |
| 1955
 | Jedan pogled na Jugoslaviju
 |

| Scenarista
 | ▲
 |
| --- | --- |

Dugometražni film

Dugometražni film
|  | Naziv
 |
| --- | --- |
| 1949
 | Priča o fabrici
 |
|
1950-te ▲

 |
| 1954
 | Anikina vremena
 |
| 1959
 | Sam
 |
| 1959
 | Pukotina raja
 |

| Glumac
 | ▲
 |
| --- | --- |

Dugometražni film

Dugometražni film
|  | Naziv
 | Uloga
 |
| --- | --- | --- |
| 1949
 | Priča o fabrici
 | Islednik
 |
|
1950-te ▲

 |
| 1955
 | Milijuni na otoku
 | Inspektor (kao V.Pogačić)
 |

## Nagrade

1953. – nominacija za Zlatnu palmu 6-og Kanskog filmskog festivala (Nevjera)

1957. – nominacija za Kristalni globus 10-og filmskog festivala u Karlovin Varima (Veliki i mali)

1957. – nagrada za najboljeg reditelja 10-og filmskog festivala u Karlovin Varima (Veliki i mali)

## Vanjske veze

* Vladimir Pogačić na sajtu IMDb
# George C. Scott

| Džordž K. Skot |
| --- |
|  |
| Biografske informacije |
| Rođenje | **Džordž Kembel Skot** 18. oktobar 1927. Vajz, Virdžinija, SAD |
| Smrt | 22. septembra 1999. (dob: 71) Vestlejk Vilidž, Kalifornija, SAD |
| Supružnik | Carolyn Hughes (1951–1955) Patricia Reed (1955–1960) Colleen Dewhurst (1960–1965, 1967–1972) Trish Van Devere (1972–1999) |
|  |
|

| Nagrade |
| --- |
| **Oskar za najboljeg glumca** 1970 *Patton* **Outstanding Lead Actor - Miniseries/Movie** 1971 *ITV Saturday Night Theatre: The Price (#3.16)* 1997 *12 Angry Men* |

 |
|  |

**George Campbell Scott** (Wise, Vriginia, 18. listopada 1927. – Westlake Village, Kalifornija, 22. rujna 1999.), američki kazališni i filmski glumac, redatelj i producent.

Ovjenčan Oscarom, dvama Emmyima i sa dva Zlatna globusa.

Rodio se u mjestu Wise, Virginia. Majka Helen umrla je kad je trebao proslaviti 8. rođendan, pa ga je odgojio otac, direktor u automobilskoj kompaniji Buick.

Godine 1945. Scott odlazi u marince gdje služi do 1949. godine. Jedna od njegovih dužnosti bila je ona čuvara na groblju Arlington, koja je, prema njemu, dovela do njegovog problema s alkoholom. U mladosti je želio postati pisac, kao i njegov uzor, F. Scott Fitzgerald. Napisao je mnogo pripovjesti, koje nikad nisu objavljene. Kasnije, kad je odrastao želio je napisati roman, ali nikad nije napisao jednog kojim bi bio zadovoljan.

Nakon marinaca odlazi na Sveučilište u Missouriju studirati novinarstvo, ali odlazi nakon jedne godine kako bi se posvetio glumi.

Isprva se iskazao u kazalištu, čak je bio nominiran za nagradu Tony. Glumio je "najljućeg" Rikarda III. ikad, po sudu jednog kritičara.
Kasnije prelazi na film, ostvarivši 45 uloga.

Najpoznatiji je kao general Patton u filmu iz 1970. i kao general "Buck" Turgidson u filmu "Dr. Strangelove" (redatelj Stanley Kubrick). Njegova izvedba generala Pattona se smatra, po sudu filmskih kritičara i povjesničara, jednom od najboljih izvedbi u povijesti filma.

Istakao se i po posuđivanju glasa i u drugim oblicima glume.

Ženio se pet puta i imao šestero djece. Među njima je i sin Campbell, danas etablirani glumac.

Umro je u 71. godini od puknute trbušne aorte. Pokopan je pokraj Waltera Matthaua.

## Vanjske veze

* *George C. Scott* na sajtu IMDb
# Abraham Polonsky

| Abraham Polonsky |
| --- |
| Biografske informacije |
| Rođenje | Abraham Lincoln Polonsky (1910-decembra-05)5. decembra 1910. New York, SAD |
| Smrt | 26. oktobra 1999. (dob: 88) Beveryl Hills, SAD |
| Profesionalne informacije |
| Zanimanje | režiser, scenarist, književnik |
| Znamenita djela |
| *Force of Evil* |

**Abraham Lincoln Polonsky** (5. decembar 1910 - 26. oktobar 1999) bio je američki književnik, filmski scenarist i režisera najpoznatiji kao autor scenarija za film *Force of Evil*. Na djela i karijeru su mu značajno uticala komunistička uvjerenja zbog kojih se u vrijeme makartističkih progona početkom 1950-ih našao na Hollywoodskoj crnoj listi te mu je skoro dvije decenije bilo zapriječeno pisanje scenarija pod vlastitim imenom.

## Filmografija

* *Golden Earrings* (ko-autori: Frank Butler i Helen Deutsch) (1947)
* *Body and Soul* (1947)
* *Force of Evil* (ko-autori: Ira Wolfert) (1948) (također eežija)
* *I Can Get It for You Wholesale* (ko-autor: Vera Caspary) (1951)
* *Odds Against Tomorrow* (ko-autor: Nelson Gidding) (1959) (van špice)
* *Kraft Suspense Theatre* (1965) (TV)
* *Seaway* (1965) (TV)
* *Madigan* (ko-autor: Howard A. Rodman) (1968)
* *Tell Them Willie Boy Is Here* (1969) (također režija)
* *Romance of a Horsethief* (1971) (samo režija)
* *Avalanche Express* (1979)
* *Monsignor* (ko-autor: Wendell Mayes) (1982)
* *Mommie Dearest* (1981) (van špice)

## Romani i eseji

* *The Goose is Cooked* (1940) (ko-autor:\_ Mitchell A Wilson - pseudonim Emmett Hogarth)
* *The World Above* (1951) (roman)
* *A Season Of Fear* (1956)
* "How the Blacklist Worked in Hollywood" (1970) (esej)
* "Making Movies" (1971) (esej)
* *Zenia's Way* (1980) (roman)
* *Children of Eden* (1982) (nedovršeni roman)
* *To Illuminate Our Time: The Blacklisted Teleplays of Abraham Polonsky* (1993)
* *Body and Soul: The Critical Edition* (2002)
* *Force of Evil: The Critical Edition* (1996)
* *Odds Against Tomorrow: The Critical Edition* (1999)
* *You Are There Teleplays: The Critical Edition* (1997)

## Reference

## Vanjske veze

* Abraham Polonsky na sajtu IMDb
* Senses of Cinema: Great Directors Critical Database
* Abraham Polonsky - video-snimka intervjua na Archive of American Television (`en`)
* Abraham Polonsky na Find a Grave
# Joseph Heller

| Joseph Heller |
| --- |
| Biografske informacije |
| Rođenje | Brooklyn, New York  |
| Smrt | 12. decembra 1999. (dob: 76) Long Island, New York  |
| Obrazovanje |
| Zanimanje | romanopisac |
| Opus |
| Književne vrste | proza |
| Znamenita djela |
| *Catch-22* |
| Inspiracija |
| proširi
Od
* Louis-Ferdinand Céline
 |
| proširi
Na
* Robert Altman, Kurt Vonnegut
 |

Joseph Heller (1986)
**Joseph Heller** (1.5. 1923 – 12.12. 1999.) bio je američki satirički romanopisac i dramatičar. Napisao je *Catch-22*

, hvaljeni i utjecajni roman o američkim zrakoplovcima u drugom svjetskom ratu. To je djelo postalo tako utjecajno da je naslov knjige (*Kvaka 22* na srpskohrvatskom) ušao u engleski i mnoge druge rječnike kao sinonim za situacije kada različiti izbori dovode do aspurdnih situacija.

## Djela

### Novele

* *Catch As Catch Can: The Collected Stories and Other Writings* (2003)
* *Three Short Stories Of Utter Annoyance*

### Autobniografije

* *No Laughing Matter* (1988)
* *Now And Then* (1998).

### Romani

* *Catch-22* (19611961)
* *Something Happened* (1974)
* *Good as Gold* (1979)
* *God Knows* (1984)
* *Picture This* (1988)
* *Closing Time* (1994)
* *Portrait of an Artist, as an Old Man (2000)*

### Drame

* *We Bombed in New Haven* (1967)
* *Catch 22* (1971)
* *Clevinger's Trial* (1973)

### Scenariji

* *Sex and the Single Girl* (1964)
* *Casino Royale* (1967) (van špice)
* *Dirty Dingus Magee* (1970)

## Reference

## Vanjske veze

* A Joseph Heller Archive at the University at South Carolina's Thomas Cooper Library
* 1984 and 1986 audio interview with Joseph Heller by Don Swaim of CBS Radio, RealAudio at Wired for Books.org Arhivirano 2007-12-12 na Wayback Machine-u
* Joseph Heller's Penn State University historical marker Arhivirano 2011-05-16 na Wayback Machine-u
* *The Paris Review* interview Arhivirano 2007-10-15 na Wayback Machine-u
* Šablon:IBList
# Robert Bresson

| Robert Bresson |
| --- |
| Biografske informacije |
| Rođenje | (1901-septembra-25)25. septembra 1901. Puy-de-Dôme, Auvergne, Francuska |
| Smrt | 18. decembra 1999. (dob: 98) Pariz, Francuska |
| Supružnik | Leidia van der Zee (vj.1926) Marie-Madeleine van der Mersch |
| Profesionalne informacije |
| Zanimanje | filmski režiser i scenarist |
| Opus |
| Djelatni period | 1933–1983 |
| Inspiracija |
|
Na
* Francuski novi val, Andrej Tarkovski, Paul Schrader, Aki Kaurismaki
 |

**Rober Breson** (francuski: *Robert Bresson*; Bromon Lamot, 25. septembar 1901 – Pariz, 18. decembar 1999) je bio francuski filmski reditelj, poznat po svom spiritualnom i asketskom stilu, kao i snažnom uticaju na francusku i svetsku kinematografiju u drugoj polovini 20. veka. Poznat je i kao istaknuti filmski teoretičar pri čemu se ističe njegova knjiga „Beleške o kinematografu“ iz 1975. godine.

## Biografija

Breson je rođen u Bromon Lamotu. Malo se zna o njegovom detinjstvu i godine rođenja, variraju između 1901. godine i 1907. godine u zavisnosti od izvora. Pohađao je u Parizu gimnaziju „Lakanal So“, da bi nakon završetka postao slikar.

Rođen u centralnom delu Pariza, gde se i školovao, Bresonova želja je bila da postane slikar. U njegovoj mladosti tri uticaja su imala ulogu u formi njegovih filmova - rimokatoličanstvo, slikarstvo i ratno zarobljeništvo.

U početku kao slikar i fotograf, Breson je napravio svoj prvi kratki film, „Les affaires publiques (Public Affairs)“ 1934. godine. Za vreme Drugog svetskog rata je pripadnik francuske vojske proveo je godinu dana u zarobljeništvu, a što se odrazilo na njegov film *Un condamné à mort s'est échappé*.

U svojoj pedesetogišnjoj karijeri, Breson je napravio samo 13 dugometražnih filmova. Zbog njegovog podrobnog pristupu pravljenju filmova i njegovoj nekomercijalnoj preokupaciji. Teškoće nalaženja fondova je takođe bilo od velikog uticaja.

## Stil i teme

Bresonov rani umetnički fokus se ogledao u tome da razdvoji jezik filma od pozorišta, čto je često uticalo na glumčev nastup. Sa njegovim tehnikama "glumac-model", Bresonovi glumci su morali da ponavljaju viće kadrova svake scene sve dok se svaka sličnost sa pozorišnim izvođenjem neutrališe, ostavljaući pritom efekat koji je ujedno istančan i neizvežban, i onaj koji se može naći na filmu.

Neki veruju se u temama većine Bresonovih filmava oseti uticaj rimo-katoličkog odgoja Bresona i njegovih verovanja.
Neprestano ponavljanje tema pod ovom interpretacijom podrazumeva, spasenje, iskupljnje, otkrivanjem i spoznavanjem ljudske duše itranscedentalna metafizika ograničavajućeg i materijalnog sveta.
Primer je njegov film iz 1956. godine "A Man Escaped", gde naočigled veoma jednostvan plan bekstva ratnog zarobljenika se može protumačiti kao metafora za misteriozan proces spasenja.

Bresonovi filmovi se takođe mogu tumačiti kao kritika francuskog društva i sveta.
# Srđan Španović

| Srđan Španović |
| --- |
|  |
| Rođenje | 1960. Zagreb  |
| Smrt | 18. prosinca 1999. Zagreb |
| Zanimanje | novinar, pisac |

**Srđan Španović** (Zagreb, 1960. – Zagreb, 18. prosinca 1999.), bio je hrvatski, novinar i pisac politoloških knjiga i studija.

## Biografija

Španović se novinarstvom počeo baviti od ranih 1980-ih godina, u tadašnjem rasadniku mladih novinara Poletu. Nakon te mladalačke faze zaposlio se kao novinar u Vjesnikovoj kući, radio je u dnevnicima Večernjem listu i Vjesniku, a kao reporter radio je u prvoj polovici 1990-ih godina i u tjednicima Vjesnikove kuće; Danas, Arena i Globus. Nakon toga dvije sljedeće godine Španović radi kao novinar za tjednik Nacional. A od proljeća 1998. godine, radi u Jutarnjemu listu sve do svoje iznenadne smrti.

Srđan Španović bio je aktivni sudionik Domovinskog rata, iz kojega je izašao kao pričuvni zastavnik HV-a.

## Djela

* Stranke u Hrvatskoj, (zajedno sa D.Đurić i B.Munjin) NIRO Radničke novine, Zagreb, 1990., ISBN 86-7057-097-1
* Kvadratura jugoslavenskog kruga, Centar za informacije i publicitet, Zagreb 1989., ISBN 86-7125-043-1

## Izvori

## Vanjske veze

* Zlatko Šimić: Veliki Dobri Čovjek Špan, sa portala Jutarnji list Arhivirano 2009-12-21 na Wayback Machine-u
# Tony Studeny

| Toni Studeni |
| --- |
| Lični podaci |
| Ime po rođenju | Toni Studeni |
| Drugo ime | Toni Studeny |
| Datum rođenja | 194?. |
| Mjesto rođenja | Zagreb |
| Datum smrti | 1999., Zagreb |
| Zanimanje | Glazbenik |
| Muzički rad |
| Period aktivnosti | 1964.-1969. |
| Žanr | rock |
| Instrument | glas |

**Toni Studeny** (Zagreb, 194?.-Zagreb, 1999. ), je rano preminuli hrvatski pjevač poznat po svom djelovanju u rock sastavu Roboti (The Five Up) i hitu iz 1960-ih Mramor, kamen i željezo.

## Biografija

Toni Studeny postao je pjevač u sastava Roboti u jesen 1964. godine, nakon što su grupu napustili pjevači Žarko Dančuo i Ivan Čižmek te basist Vasilij Čaplinski (njega je zamjenio Ivica Percl). S Robotima odlazi u Austriju na angažman od šest mjeseci. Tamo je Studeni čuo tada popularnu pjesmu njemačkog glazbenika *Drafi Deutschera: Mramor, Stein und Eisen bricht* i prepjevao je na hrvatski kao - "Mramor, kamen i željezo", tu pjesmu su po povratku u Zagreb snimili za tadašnji Radio Zagreb, te potom i za Jugoton, te je ubrzo postala veliki domaći hit.

Toni Studeni i Roboti su bili velike zvijezde ranog hrvatskog rocka. No nakon nastupa po njemačkim klubovima 1969. po Düsseldorfu i Kölnu Toni Studeny se zbog ošetećenja glasnih žica, vraća u Zagreb i povlači sa scene. Nakon toga jedno vrijeme je radio kao disk džokej, te se nakon toga prebacio u radio novinare kao suradnik u emisiji "Crvena jabuka" Radio Zagreba . Na Radio Zagrebu je radio sve do svoje prerane smrti 1999..

## Povezano

* Roboti

## Izvori
# Femtohemija

**Femtohemija** je oblast fizičke hemije koja izučava hemijske reakcije na ekstremno kratkim vremenskim intervalima, aproksimativno 10–15 sekondi (femtosekund). Koraci u nekim reakcijama se odvijaju na femtosekundnoj skali. Postoje reakcije koje odvijaju i na atosekundnoj skali. Postoje reakcije kod kojih se formiraju intermedijerni produkti. Struktura intermedijernih produkata se ne može uvek izvesti iz reaktanata i krajnjih produkata. Femtohemja omogućava istraživanje mehanizma hemijskih reakcija, kao i razloga zašto se neke reakcije odvijaju, dok do drugih ne dolazi.

U mnogim publikacijama je razmatrana mogućnost kontrolisanja hemijskih reakcija ovim metodom. Ahmed H. Zevail je dobio Nobelovu nagradu za hemiju 1999. godine za pionirski rad u ovom polju. Zevailova tehnika koristi bleskove laserskog svetla koji traju nekoliko femtosekundi.

## Reference

## Literatura

Weiner, Andrew M. (2009). *Ultrafast Optics*. Wiley. ISBN 978-0-471-41539-8. Arhivirano iz originala na datum 2017-11-03. Pristupljeno 2014-06-20.

## Vanjske veze

* Controlling and probing atoms and molecules with ultrafast laser pulses Arhivirano 2020-05-31 na Wayback Machine-u, PhD Thesis