Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Marko Todorović (knez)

*Za ostale upotrebe, pogledajte Marko Todorović.*
**Marko Todorović** ili **Abdula Marko** (1780, Matejevac—1823, Požarevac) je bio prvi knez požarevačke nahije iz doba kneza Miloša Obrenovića. Podigao je bunu protiv Miloša, a posle propasti pobune nije pogubljen već ga Miloš pomiluje. Marko se tada povuče u Požarevac gde je živeo do tragične pogibije.

## Biografija

Marko je rođen 1780. godine u Matejevcu blizu Niša. Išao je u školu u Nišu, ali kad je kamenom ubio turskog mladića i u strahu od kazne beži. Prvo beži u selo Šiljegovac, pod planinom Jastrebac, potom odlazi u Paraćin, međutim tu ga Turci spaze i on iz straha odatle pobegne u Požarevac.

U Požarevcu se Marko bavio trgovinom, uortačivši se sa poturčenim Srbinom iz Dubravice Abdulom. Marko se uključuje u Prvi srpski ustanak i ubrzo se odlikuje u bitkama pa ga postave za barjaktara. U jednoj bici kod Paraćina biva ranjen u ruku i od tada više ne učestvuje u borbama. Dok se lečio u Ramu, bio je carinar, a kad ustanak propadne on beži preko Dunava 1813. godine.

Već 1815. godine, čim je čuo za Takovski ustanak, Marko se vraća u Srbiju. Odmah učestvuje u borbama oko požarevačkog utvrđenja, biva ponovo ranjen i tu ga primeti knez Miloš. Po završetku borbi ga knez Miloš postavi za prvog kneza Požarevačke nahije, a prema nekadašnjem ortaku nazove ga Marko Abdula. Tako je ime Abdula ostalo Marku do smrti.

Marko je jedno vreme bio knez čitave požarevačke nahije, ali knez Miloš napravi reorganizaciju kneževine i postavi Joksu Milosavljevića za Velikog Serdara Podunavskog, pa mu je Marko bio podređen. Marko pod nagovorom raznih nezadovoljnika reši da se pobuni protiv Miloša. Čak je i Marašli ali Paša podgrevao takvo nezadovoljstvo a pridružio mu se i Stevan Dobrnjac, brat Petra Dobrnjca.

Marko Abdula i Stevan Dobrnjac 25. marta 1821. godine podignu bunu, kasnije zapamćenu kao *Abdulina buna*, koja je potrajala svega do 9. aprila i jedva da je ostavila nekakvog traga. Knez Miloš je brzo reagovao i ugušio bunu pre nego što se i razvila. Marko i Stevan se razbežaše, Marko u šume a Stevan kod Turaka u Leskovac. Nije prošlo dugo a Marko se vrati iz šume gladan i propao, predavši se knezu Milošu. Miloš mu oprosti, pomiluje ga za pobunu ali ga ne vrati da bude knez.

Marko se vratio mirnom životu u Požarevcu, sve do noći pred svetog Savu 1823. godine kada ga je ispred kuće iz potaje pogodilo puščano zrno.

Njegovi potomci se i dan danas prezivaju Abdulići.

## Literatura

* Milan Đ. Milićević, *Pomenik znamenitih ljudi u srpskoga naroda novijega doba*, Srpska kraljevska štamparija, Beograd, 1888
# Engleska banka

|  |
| --- |
| **Engleska banka**
Bank of England |
|  |
| Tip
 | Centralna banka
 |
| Osnovana
 | 27. jula 1694.
 |
| Sjedište
 | City of London
 Engleska
 Ujedinjeno Kraljevstvo

 |
| Ključni kadrovi | Mark Carney, guverner |
| Proizvodi | Financijske usluge |
| Web-sajt | www.bankofengland.co.uk |

**Engleska banka** (engleski: *Bank of England*) je centralna banka Ujedinjenog Kraljevstva i model na osnovu kojega je nastala većina savremenih centralnih banaka širom sveta. Engleska banka je osnovana 1694. godine i druga je najstarija centralna banka na svetu od koje je starija samo Švedska nacionalna banka koja je osnovana 1668. godine. Takođe, banka je i 8. najstarija banka sa neprekinutim kontinuitetom rada na svetu. Osnovana je kao centralna banka i kreditor Kraljevine Engleske, a do danas ima ulogu pružaoca bankarskih usluga za Vladu Ujedinjenog Kraljevstva. Banka je bila u privatnom akcionarskom vlasništvu od svoga osnivanja do trenutka nacionalizacije 1946. godine. 1998. banka je postala nezavisna javna organizacija u punom vlasništvu Vladinog pravnog odeljenja, neministarskog ogranka vlade sa ovlašćenjima egzekutivne agencije. Banka je nezavisna u izboru i implementaciji monetarnih politika. Engleska banka jedna je od osam banaka sa ovlašćenjem za izdavanje novčanica Britanske funte ali ima puni monopol u izdavanju novčanica u Engleskoj i Velsu koji sačinjavaju zajedničku jurizdikciju u pravnome smislu. Banka uz to reguliše i izdavanje novčanica od strane komercijalnih banaka u Škotskoj i Severnoj Irskoj.

## Vanjske veze

* www.bankofengland.co.uk Arhivirano 2015-05-22 na Wayback Machine-u
# Bitka kod Drăgășanija

| Bitka kod Dragašanija
 |
| --- |
| Segment Grčkog rata za nezavisnost
 |
|  Sveti odred u borbi sa osmanskim konjanicima)
 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Datum
 | 19. jun 1821.
 |
| Lokacija
 | Drăgășani (Kneževina Vlaška) |
| Ishod
 | Osmanska pobjeda
 |

 |
| Sukobljene strane
 |
|  Grčki ustanici  Sveti odred
 |  Osmansko Carstvo
 |
| Komandanti i vođe
 |
| Aleksandros Ipsilantis, Kapetan Jorgać, Demetrios Ipsilantis
 | Kara Ahmed
 |
| Snage
 |
| oko 7,500 ustanika
 | 2 000 konjanika
 |
| Žrtve i gubici
 |
| više od 400 poginulih
 |  |

**Bitka kod Dragašanija** se dogodila 19. juna 1821. u toj bitci je osmanska konjica teško porazila ustanike Aleksandrosa Ipsilantisa iz grčkog revolucionarnog društva Heterija i tako ugušila prvu pobunu u Grčkom rata za nezavisnost.

Bitka se vodila kod Drăgășanija, 145 kilometara zapadno od Bukurešta. Vođa ustanika Aleksandros Ipsilantis, koji je nakratko preuzeo vlast u Vlaškoj uspio je pobjeći.

Taj poraz nije puno utjecao na moral grčkih ustanika, koji su u to vrijeme pokrenuli još jednu pobunu u Moreji.

## Izvori

## Vanjske veze

* *Battle of Drăgăşani* (`en`)
# Cisplatin

Cisplatin
|  |
|  |
|  |
| Klinički podaci
 |
| Robne marke
 | Abiplatin, Biocisplatinum, Briplatin, Carboquone
 |
| AHFS/Drugs.com
 | Monografija |
| Identifikatori
 |
| CAS broj
 | 15663-27-1 |
| ATC kod
 | L01XA01 |
| PubChem
 | 441203 |
| DrugBank
 | DB00515 |
| ChemSpider
 | 389985 |
| KEGG
 | C06911Y |
| ChEBI
 | CHEBI:27899Y |
| ChEMBL
 | CHEMBL273943Y |
| Hemijski podaci
 |
| Formula
 | H4Cl2N2Pt |
| Mol. masa
 | 298,035
 |
| SMILES
 | eMolekuli & PubHem |
|

| InChI |
| --- |
| InChI=1S/2ClH.2H2N.Pt/h2\*1H;2\*1H2;/q;;2\*-1;+4/p-2 Key: DQLATGHUWYMOKM-UHFFFAOYSA-LY |

 |
| Fizički podaci
 |
| Tačka topljenja
 | 270 °C (518 °F)
 |
| Farmakokinetički podaci
 |
| Poluvreme eliminacije
 | 20 - 30 minuta
 |
| Izlučivanje
 | Urinom
 |
| Farmakoinformacioni podaci
 |
| Trudnoća
 | ?
 |
| Pravni status
 |  |
| Način primene
 | Intravenozno
 |

**Cisplatin**, *cisplatina*, ili *cis-diamindihloroplatina(II)* (*CDDP*) je hemoterapijski lek. On je bio prvi član klase [[antikancerskih lekova koji sadrže platinu, koja takođe obuhvata karboplatin i oksaliplatin. Ovi platinski kompleksi reaguju *in vivo*, vezuju se i uzrokuju unakrsno povezivanje DNK, što ultimatno inicira apoptozu (programiranu ćelijsku smrt).

Cisplatin je hemijsko jedinjenje koje ima molekulsku masu od 298,035 Da.

## Osobine

| Osobina | Vrednost
 |
| --- | --- |
| Broj akceptora vodonika | 2
 |
| Broj donora vodonika | 2
 |
| Broj rotacionih veza | 0
 |
| Particioni koeficijent (*ALogP*) | -0,5
 |
| Rastvorljivost (*logS*, log(*mol/L*)) | 1,0
 |
| Polarna površina (*PSA*, Å2) | 52,0
 |

## Reference

## Literatura

* Hardman JG, Limbird LE, Gilman AG. (2001). *Goodman & Gilman's The Pharmacological Basis of Therapeutics* (10 izd.). New York: McGraw-Hill. DOI:10.1036/0071422803. ISBN 0-07-135469-7.
* Thomas L. Lemke, David A. Williams, ur. (2007). *Foye's Principles of Medicinal Chemistry* (6 izd.). Baltimore: Lippincott Willams & Wilkins. ISBN 0-7817-6879-9.

## Vanjske veze

* Cisplatin

Šablon:Intracelularni hemoterapijski agensi
# Joseph von Fraunhofer

|  |
| --- |
| **Joseph von Fraunhofer** |
|  |
|  |
| Rođenje
 | (1787-marta-06)6. marta 1787. Straubing, Bavarska, Nemačka
 |
| Smrt
 | 7. juna 1826. (dob: 39) München, Nemačka
 |
| Državljanstvo
 | Nemac
 |
| Polje
 | Fizika, astronomija
 |
| Poznat po
 | Utemeljitelj spektroskopije Fraunhoferove linije
 |

**Joseph von Fraunhofer** (Straubing, 6. mart 1787. - München, 7. juni 1826. godine) je bio njemački fizičar, optičar i pronalazač.

Usavršio je akromatični objektiv teleskopa i metodu poliranja leća i ogledala optičkih instrumenata. Konstruisao je aparate za mjerenje talasnih dužina svjetlosti. Proučavajući Sunčev spektar otkrio je u njemu 576 tamnih apsorpcijskih crta (Fraunhoferove linije), a potiču od para i plinova u Sunčevoj atmosferi. Po njihovoj strukturi, položaju i širini može se izvesti zaključak o hemijskom sastavu Sunčeve atmosfere te o fizikalnim uslovima koji vladaju u njoj.

## Vanjske veze

Joseph von Fraunhofer na Wikimedijinoj ostavi

* Joseph von Fraunhofer - biografija Arhivirano 2014-04-08 na Wayback Machine-u
# Lola Montez

| Lola Montez |
| --- |
| Lola Montez (1847), na slici koju je Joseph Karl Stieler izradio Ludwiga I Bavarskog i njegovu *Schönheitengalerie* |
| Rođenje | Eliza Rosanna Gilbert 17. februara 1821. Grange, Grofovija Sligo, Ujedinjeno Kraljevstvo (danas Irska)  |
| Smrt | 17. januara 1861. (dob: 39) New York, SAD |
| Zanimanje | plesačica, kurtizana |
| Partner | Ludwig I od Bavarske |

**Marie Dolores Eliza Rosanna Gilbert, grofica od Landsfelda** (17. februar 1821 – 17. januar 1861), poznatija po umjetničkom pseudonimu **Lola Montez**, bila je irska plesačica i glumica koja je slavu stekla kao "španska plesačica", a potom postala poznata kao kurtizana i ljubavnica bavarskog kralja Ludwiga I koji joj je udijelio titulu **grofica od Landsfelda**. Iako se njenom uticaju pripisuju liberalne reforme u Bavarskoj, na početku revolucija 1848. godine je bila prisiljena bježati. Ostatak života je provela u Švicarskoj, Francuskoj, Londonu i SAD gdje se izdražavala kao zabavljačica.

Njen život je postao inspiracija za brojna književna i muzička djela, kao i igrane filmove.

## Izvori

## Literatura

* Browne, Nicholas *Castle Oliver & the Oliver Gascoignes*
* Mackinlay, Leila *Spider dance: A novel based upon incidents in the life of Lola Montez*
* Pastor, Urraca, *Lola Montes. Mª Dolores Rosana Y Gilbert, Condesa De Landfeld*, Barcelona 1946
* Saint-Laurent, Cecil *La Vie Extraordinaire de Lola Montès* (predložak za film *Lola Montès* iz 1955. godine)
* Seymour, Bruce *Lola Montez, a Life*, Yale University Press, 1996
* Trowbridge, W. R. H. *Lola Montez, 1818-1861 in* Seven Splendid Sinners*, p. 298*

## Vanjske veze

Lola Montez na Wikimedijinoj ostavi

* Information about Castle Oliver, Lola Montez's ancestral home
* RTE Hidden History Summary about Eliza Gilbert
* Article from Australian Dictionary of Biography Arhivirano 2012-11-26 na Wayback Machine-u
* Bee Wilson: *Boudoir Politics* Review of *Lola Montez: Her Life and Conquests* by James Morton · Portrait,(2007) in **London Review of Books** Vol. 29 No. 11 dated 7 June 2007
* Horace Wyndham, *The Magnificent Montez: From Courtesan to Convert*, New York: Hillman-Curl (1935). Project Gutenberg eBook.
# Medo Pucić

Medo Pucić
**Medo (Orsat) Pucić** (tal. **Orsatto Pozza** [orˈsatto ˈpottsa]; Dubrovnik, 12. marta 1821. – Dubrovnik, 30. juna 1882.), srpski pesnik, književnik, naučnik i političar.

## Biografija

Rođen je 12. marta 1821. u Dubrovniku, od oca Marka i majke Mandalijene Bundicere, u jednoj od poslednjih plemićkih porodica. Austrijsko plemstvo je dodelio car Leopold, Matiji Puciću i njegovim potomcima, i to grofovski naslov sa pridevom "zagorski", 1688. godine. U domaćoj literaturi nekada se pominje titula knez, a nekada grof, uz njegovo ime.

Prava je završio u Beču. Bio je komornik na dvorovima u luci Parmi, neko vreme proveo u Zagrebu. Često je putovao po mnogim zemljama Evrope. Kao učenik Jana Kolara bio pristalica slovenskih ideja.

Bio je vaspitač mladog kneza Milana Obrenovića u Beogradu, u periodu 1868-1874.

Vladimir Ćorović ga pominje u svojoj "Istoriji srpskog naroda" i kaže da je bio "čovek čestit i dobronameran ali prilično komotan".

Poeziju je počeo pisati 1840. godine. Prvi stihovi su mu bili lirski i romantičarski, zatim se njegov stil sve više približavao narodnom.

Njegova najznačajnija dela su:

* "Slovjanska antologija iz rukopisah dubrovačkih pjesnikah", 1844.
* "Talijanke", 1849. (elegije)
* "Spomenici srpski od godine 1395. do 1423.", knj. I, Beograd 1858.
* "Spomenici srpski od godine 1395. do 1423.", knj. II, Beograd 1862.
* "Pjesme", 1862. i 1879.
* "Karađurđevka" 1864.

Njegove dve pesme su ušle u poznatu "Antologiju srpskog pesništva" (priredio Miodrag Pavlović), to su pesme More i Život.

Zapazio je talenat mladog slikara Vlaha Bukovca i savetovao ga da pođe u Parizu na dalje školovanje.

Svoje stihove je pisao i na italijanskom jeziku i bavio se prevođenjem na italijanski, npr. preveo je delove Gundulićevog "Osmana". Za dela na italijanskom koristio je potpis Orsatto Pozza.

Poslednjih 10 godina života je proveo u Dubrovniku baveći se poezijom, istorijskim studijama i publicistikom. U Dubrovniku pored morske obale postoji šetalište Meda i Nika Pucića.

Umro je 30.juna 1882. u Dubrovniku.

## Literatura o životu i delu Mede Pucića

* Anonim: Medo Knez Pucić, Slovinac, br. 23, 1882, str. 137-159.
* Franja Marković: Knez Medo Pucić, Rad JAZU, knj. 67, Zagreb 1883, str. 125-206;
* Danilo Živaljević: Medo Pucić, Kolo, Beograd 1902, IV/1, str. 30-42;

## Vanjske veze

* Pesme „More“ i „Život“ u Antologiji srpskog pesništva Arhivirano 2016-03-04 na Wayback Machine-u
* Plakat sa pesmom "Radnički lik" Meda Pucića iz 1877. Arhivirano 2010-02-02 na Wayback Machine-u
* Marko Atlagić: Grbovi nekih srpskih porodica u Dubrovniku Arhivirano 2011-11-26 na Wayback Machine-u
* Biografija na sajtu SANU Arhivirano 2016-03-04 na Wayback Machine-u
* Članak o Medu Puciću i Srbima katolicima (1. dio)
* Članak o Medu Puciću i Srbima katolicima (2. dio)
# Alberto Ognjan Štriga

**Alberto Ognjan pl. Štriga** (Križevci, 30. travnja 1821. – Zagreb, 7. ožujka 1897.), hrvatski operni pjevač.

Alberto Ognjan pl. Štriga, rodio se je 30. travnja g. 1821. u Križevevcima od otca Ivana Nep. pl. Štrige Cunovečkoga, sudca, i majke Cecilije, rodjene pl. Raizner. Pučku je školu polazio u svom rodnom mjestu, a gimnaziju u Zagrebu i u Velikoj Kaniži. U Zagrebu je i izučio prava g. 1842. Prema njegovoj ideji, napisan je libreto za prvu hrvatsku operu Ljubav i zloba Vatroslava Lisinskog.

## Vanjske veze

* Alberto Ognjan Štriga
# Vjekoslav Karas

**Vjekoslav Karas**, autoportret**Vjekoslav Karas** (Karlovac, 19. svibnja 1821. - Karlovac, 5. srpnja 1858.), hrvatski slikar

Usavršavao se u Italiji. Smatran je začetnikom novijega hrvatskog slikarstva. Slikao je biblijske prizore i sakralne teme, no osobito je važan kao portretist. Osim slikanjem, bavio se i skladanjem te je svirao flautu i gitaru. Vratio se u domovinu 1848. i radio u slikarskoj školi u Zagrebu. U Travniku je portretirao Omer-pašu Latasa. Nakon neuspjela pokušaja samoubojstva za boravka kod biskupa Strossmayera u Đakovu, život je završio u Korani. Slikarsku orijentaciju toga "*prvog ilirskog slikara*" najbolje pokazuje neorenesansna *"Rimljanka s lutnjom"*. U vrijeme portretiranja Irene Türk, Karas zapada u beznadnu ljubav i depresivnu melankoliju. Bez novaca i razumijevanja 5. srpnja 1858. u rodnom Karlovcu u virovima Korane samoubilački traži rješenje očaja i rezignacije. Svojim djelom ostao je nenadmašni bljesak na tmurnom nebu hrvatske umjetnosti 19. stoljeća.

## Galerija djela

* *Rimljanka s lutnjom*
* *Majka izlaže Mojsija na obalu rijeke*
# Đorđe Natošević

**Đorđe Natošević** (\*1821, Slankamen - †1887, Karlovac), srpski pedagog.

Medicinu je završio u Beču 1850, a u Novom Sadu je otpočeo lekarsku praksu. Ubrzo se posvetio prosvetnom radu i postao direktor Novosadske gimnazije, nadzornik srpskih škola u Austro-Ugarskoj i glavni školski referent za Vojvodinu. Bio je narodni poslanik i predsednik Matice srpske (1881-1887). Njegovom zaslugom otvorene su srpske učiteljske škole u Pakracu, Novom Sadu, Karlovcu, Somboru, Pančevu. Osnovao je i uređivao prvi srpski pedagoški *"Školski list"* i prve dečje novine *"Prijatelj srpske mladeži"*. Prvi je pisac udžbenika po Vukovom pravopisu. Njegov *"Bukvar"* bio je u upotrebi u svim srpskim školama. Autor je *"Školske uredbe"*. Napisao je i raspravu *"Zašto narod u Austriji propada?"*. Sahranjen je na Uspenskom groblju u Novom Sadu.
# Kapetan Jorgać

Kapetan Jorgać.
**Kapetan Jorgać** (grčki: Γιωργάκης Ολύμπιος, rumunski: *Iordache Olimpiotul*, engleski: *Giorgakis Olympios*, 1772–1821) je bio pripadnik heterije i jedna od najznačajnijih ličnosti grčke borbe za nezavisnost početkom 19. veka, posebno aktivan u podunavskim provincijama Osmanskog Carstva.

## Biografija

Kapetan Jorgać je rođen 1772. godine u selu Livadi u blizini grada Larisa u podnožju planine Olimp u Grčkoj, tada na teritoriji Osmanskog Carstva. Kada je imao oko 20 godina pridružio se učesnicima u borbama sa vojskom Ali-paše Janjinskog koja je vršila česte pohode na područje u kojem je tada živeo Jorgać. U 26. godini je postao komandant boraca za odbranu čitavog regiona planine Olimp. Zbog toga je bio prinuđen da 1798. godine pobegne iz tog područja u Srbiju gde se pridružio Karađorđevim ustanicima tokom Prvog srpskog ustanka. Zajedno sa svojim saborcima iz grčke heterije je učestvovao na ruskoj strani tokom Rusko-turskog rata (1806–1812). Zbog toga je bio unapređen u čin pukovnika a ruski car ga je uključio u sastav ruske delegacije na Bečkom kongresu.

Bio je drugi muž Čučuk Stane, udovice Hajduk Veljka, sa kojom je imao troje dece.

Postoje i stavovi da je, kao pripadnik heterije, jedan od organizatora povratka Karađorđa u Srbiju 1817. godine sa ciljem podizanja novog ustanka u Srbiji koji bi olakšao grčku borbu za nezavisnost.

## Vanjske veze

* Biografija Kapetana Jorgaća na internet sajtu okruga Elasona
# Miroslav Pantić

|  |
| --- |
| **Miroslav Pantić** |
| Rođenje
 | 9. jul 1926. Svilajnac
 |
| Smrt
 | 16. septembar 2011. Beograd
 |

**Miroslav Pantić** (Svilajnac, 9. jul 1926 — Beograd, 16. septembar 2011) je bio srpski istoričar književnosti, profesor Univerziteta u Beogradu i akademik SANU.

## Biografija

Rođen je u Svilajncu gde je završio osnovnu školu i gimnaziju. U periodu 1945–1949 studirao je srpski jezik na Filozofskom fakultetu Univerziteta u Beogradu. Na istom fakultetu je doktorirao 1956. godine tezom „Sebastijan Slade-Dolči, dubrovački biograf XVIII veka“. Postao je docent 1957. godine na Filozofskom fakultetu, vanredni profesor 1962. godine i redovni 1970. na Filološkom fakultetu koji je u međuvremenu nastao izdvajanjem iz Filozofskog 1960. godine. U periodu 1972–1973 bio je upravnik Univerzitetske biblioteke „Svetozar Marković“ u Beogradu.

Za dopisnog člana SANU izabran je 1974, a za redovnog 1981. godine. Sekretar odeljenja jezika i književnosti SANU bio je od 1982. do 1994. godine. Generalni sekreta SANU bio je u periodu 1994–1998, a potpredsednik SANU za društvene nauke u periodu 1998–2003.

Dobitnik je više nagrada među kojima su: Sedmojulska nagrada (1988), Vukova nagrada (1991), Zlatni beočug (1999), Orden rada sa zlatnim vencem. Bio je počasni građanin Svilajnca i Despotovca. Njemu u čast održan je naučni skup 30. maja 2007. u Svilajncu i promovisan zbornik „Akademik Miroslav Pantić“(COBISS).

Umro je 16. septembra 2011. u Beogradu i sahranjen 21. septembra u Svilajncu. U ime SANU od njega se oprostio Miro Vuksanović, a u ime Katedre za srpsku književnost Filološkog fakulteta u Beogradu Dušan Ivanić.

## Reference

## Vanjske veze

* Istorijska biblioteka: Miroslav Pantić Arhivirano 2014-08-10 na Wayback Machine-u
* Miroslav Pantić: Herojska i neprebolna smrt braće Ribnikar opevana u srpskoj poeziji Arhivirano 2009-05-25 na Wayback Machine-u
# Treća Venezuelanska Republika

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |
| --- |
| **Treća Venezuelanska RepublikaTercera República de Venezuela* |
| Nepriznata država
 |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| ←   | **1817. – 1819.** |   → |

 |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Zastava (1817–1819)
 | Grb
 |

 |
| **Geslo**: *Nuestra virtud* (sh. Naša krepost) |
| Lokacija VenezueleTreća Republika (zeleno) |
| **Glavni grad** | Angostura (*de facto*) Caracas (*de iure*) |
| **Jezik/ci** | španjolski jezik
 |
| **Vlada** | Republika
 |
| **Predsjednik** |
|  • 1817. – 1819.
 | Simón Bolívar
 |
| **Historija** |  |
|  • Proglašenje
 | 1817.
 |
|  • Kongres u Angosturi
 | 1819.
 |
| **Danas dio** |  Venezuela  Gvajana
 |

 |

**Treća Venezuelanska Republika** (španjolski: *Tercera República de Venezuela*) bila je nepriznata republika na teritoriju Venezuele, koju je 1817. godine u Angosturi proglasio revolucionar Simón Bolívar. Treća Republika, odnosno službeno **Republika Venezuela** (španjolski: *República de Venezuela*), nikada nije bila priznata, a bila je posljedica konsolidacije patriotskih snaga na jugu zemlje tokom pat-pozicije koja je nastala u jeku rata za nezavisnost.

Bolívar je bio, kao i u slučaju Druge Republike, osnivač i vođa Treće Republika, a zaslužan je i za dizajn njezine zastave, koji je inicijalno uključivao sedam zvjezdica, koje su simbolizirale sedam provincija inicijalno pristalih uz nezavisnost; nakon oslobođenja provincije Guayane, zastavi je dodana i osma zvjezdica.

Kraj Treće Republike uslijedio je na samom početku Kongresa u Angosturi, na kojemu su delegati pristali na formiranje Velike Kolumbije, koje bi Venezuela postala sastavni dio. Taj proces formaliziran je 1821. godine, a Venezuela će sve do 1830. godine ostati dio te zemlje, nakon čega će ostvariti svoju nezavisnost.
# Francisco de Paula Santander

|  |
| --- |
| Francisco de Paula Santander |
|
Franciscov portret |
| Biografija |
| Datum rođenja
 | 2. april 1792.
 |
| Mesto rođenja
 | Villa del Rosario (Kolonija Vicekraljevstvo Nova Granada)
 |
| Datum smrti
 | 17. decembar 1830.
 |
| Mesto smrti
 | 2. april 1792. (Republika Nova Granada)
 |
| Veroispovest
 | katolik
 |
| Supružnik
 | Sixta Tulia Pontón y Piedrahita
 |
| Mandat(i) |
| predsednik Republike Nova Granada
 |
| 1833. — 1837.
 |
| Prethodnik
 | José María Obando
 |
| Naslednik
 | José Ignacio de Márquez
 |
| podpredjsjednik Velike Kolumbije
 |
| 1821 — 1827
 |
| Prethodnik
 | Francisco Antonio Zea
 |
| Naslednik
 | Juan German Roscio
 |
| uredi  |

**Francisco de Paula Santander** (Villa del Rosario, 2. april 1792. - Bogotá, 6. maj 1840.), bio je vojnik, državnik i uz
Simóna Bolívara lider Borbe za nezavisnost Latinske Amerike, koji je u periodu 1833. - 1837. bio predsjednik novoosnovane
Republike Nova Granada (Kolumbija).

## Biografija

Santander je napustio pravni fakultet 1810. kako bi se pridružio ustaničkoj vojsci u kojoj je brzo je napredovao. Izbjegao je španjolsku kontraofenzivu 1816. i zarobljavanje bijegom na istok u dolinu Orinica. U bolívarovu vojsku se vratio 1819. kao brigadni general i sudjelovao u presudnim bitkama za oslobođenje Vicekraljevstva Nova Granada.

Nakon oslobođenja postao je potpredsjednik Velike Kolumbije, u kojoj su tada bili i današnja Venecuela i Ekvador.
Dobar dio vremena prije 1827. bio je i predsjednik za Bolívarove odsutnosti. Santander se pokazao kao efikasni državnik, koji se drži demokratskih i republikanskih principa.

Ubrzo nakon stjecanja nezavisnosti Santander i Bolívar su se počeli sukobljavati zbog političkih razlika, kulminacija njihovih zatrovanih odnosa počela je 1826., kad je Bolívar odlučio pod svaku cijenu zadržati Venecuelu sastavu Velike Kolumbije, što Santander nije odobravao.

Neuspjeli pokušaj atentata na Simóna Bolívara u septembru 1828., kad su zavjerenici upali u njegovu Palaču San Carlos u Bogoti da ga ubiju, a on se spasio bijegom kroz prozor, umalo je koštala Santandera života, jer je osuđen na smrt kao inicijator zavjere. Život mu je pomilovao sam Bolivar, ali je osuđen na egzil.

Nakon što se Velika Kolumbija raspala 1830., - 1831. je osnovana nova Republika Nova Granada i donešen novi ustav 1832., Santander je pozvan u zemlju da prezme dužnost predsjednika u aprilu 1833.

Njegov mandat koji je trajao do 1837. protekao je manje više u redu, iako ga je njegov animozitet prema bolivaristima ponovno skoro koštao glave, jer je protiv njega izvršio neuspješni državni udar general José Sarda.
Nakon tog je bio senator za provinciju Novu Granadu. Nakon njegove smrti počeo je dvogodišnji građanski rat.

## Izvori

## Vanjske veze

* *Francisco de Paula Santander* (na portalu Encyclopaedia Britannica) (`es`)