Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Ahmed al-Raisuli

Mulai Ahmed er Raisuli
**Mulai Ahmed er Raisuni** (arapski: "مولاي أحمد الريسوني", u Zapadnom svijetu poznat poznat i kao **Raisuli**, također **Raissoulli**, **Rais Uli** i **Raysuni**) (Zinat, Tétouan, 1871, – Tamasint, Al Hoceima, april 1925,) bio je berberski vođa, poznat po tome što je početkom 20. vijeka vodio plemenski savez Jebala u Maroku. Raisuni, koji je sebe prozvao šerif i tvrdio da potiče od proroka Muhameda, povremeno je vodio borbu protiv marokanskih, kao i francuskih i španskih vlasti; njegove aktivnosti su također uključivale i neuspjele pokušaje piratstva, ali i otmice, od kojih je najpoznatiji Perdicarisov incident 1904. godine. Za vrijeme Prvog svjetskog rata se povezao sa Nijemcima i vodio neuspjelu gerilsku kampanju protiv Francuza, dok je za vrijeme Rifskog rata stupio u savez sa Špancima. Godine 1925. ga je zarobio suparnički berberski vođa Abd el Krim, te je u zarobljeništvu umro od edema.

Raisuni, iako je povremeno obavljao javne dužnosti, je od strane marokanskih vlasti smatran odmetnikom i razbojnikom, te su zabilježeni incidenti u kojima se izuzetno okrutno odnosio prema ljudima pod svojom vlašćom. Sa druge strane ga njegovi sunarodnjaci veličaju kao narodnog junaka i ekvivalent Robina Hooda, a njegov izuzetno ljubazan odnos prema taocima iz zapadnih država je stvorio romantičnu percepciju pustolova i borca za slobodu.

Njegov lik je 1975. godine u američkom filmu *Vjetar i lav* tumačio Sean Connery.

## Reference

## Vanjske veze

* The Capital Century: 1904: 'Perdicaris alive or Raisuli dead!'
* Brief Time Magazine Article from 1925 Arhivirano 2012-10-17 na Wayback Machine-u
* Testimonial of Walter Harris, kidnapped by Raisuli in 1903, on Virtual Tangier Arhivirano 2009-11-16 na Wayback Machine-u
* The Real Raisuli: Article from the London *Daily Mail*, 1907
# Országház

| Palača mađarskog parlamenta *Országház* |
| --- |
|  |
| Mjesto
 | Budimpešta
 |
| Država
 |  Mađarska
 |
| Vrijeme gradnje | 1885. - 1902.
 |
| Vlasnik
 | Republika Mađarska
 |
| Tip građevine
 | palača
 |
| Arhitektonski stil | neogotika
 |
| **Arhitekti i izvođači radova** |
| Arhitekt
 | Imre Steindl
 |
| **Tehnički podaci** |
| Kvadratura
 | 18.000 m²
 |
| Broj katova
 | 4
 |

**Országház** (prevedeno s mađarskog *Narodna kuća*) je palača mađarskog parlamenta na peštanskoj strani Dunava u Budimpešti.

Ta neogotička palača je jedna od najvećih atrakcija Obale Dunava koji je zajedno sa ostalim budimpeštanskim lokalitetima -
1987. uvršten na UNESCO-vu Listu mjesta svjetske baštine u Evropi.

## Karakteristike i historija gradnje

Nakon Austro-ugarske nagodbe i podjele monarhije na Cislajtaniju (austrijski dio) i
Translajtaniju (ugarski dio) svaka strana dobila je svoj ​​zaseban parlament, pa su i Mađari odlučili podići svoj.

Proveden je međunarodni natječaj na kom je pobjedio domaći arhitekt Imre Steindl, a nakon tog se zgrada radila punih sedamnaest godina od 1885. - 1902. To je bilo doba kad se po Budimpešti puno gradilo, od mostova preko Dunava, do metroa i
Bulevara Andrássy.

Ta impresivna četverokatna građevina ima ukupnu površinu od skoro 18.000 m².

Fasada je dekorirana sa 90 kamenih skulpturama značajnih ličnosti iz mađarske historije, a drugih 162 skulptura ukrašava enterijer. Impresivna kupola pozlaćena je sa 40 kilograma zlata.

Zgrada je dom za 199 poslanika i mađarskog premijera, koje opslužuje 600 suradnika.

## Reference

## Vanjske veze

* *The Hungarian Parliament Building* (`en`)
# Aceh

Položaj Aceha u Indoneziji
Aceh
**Aceh** (IPA izgovor:  [ʔaˈtɕɛh] , izgovoren kao *Ah-Cèh*, s [e], umjesto [ei] na kraju; ili **Ačeh**, **Aćeh** i **Aće**) je specijalna teritorija (*daerah istimewa*) Indonezije, smješten na sjevernom dijelu otoka Sumatre. Njegovo puno ime je **Nanggröe Aceh Darussalam**. Bivši nazivi su *Acheh*, *Atjeh* i *Achin*.

U prošlosti je Aceh bio poznat po svojoj političkoj nezavisnosti i oštrom otporu prema kontroli izvana, što je uključivalo i bivše nizozemske kolonizatore i indonezijsku vladu. Aceh ima značajne prirodne resurse, uključujući naftu i zemni plin - neki tvrde da su zalihe plina u Acehu najveće na svijetu. U usporedbi s ostatkom Indonezije, predstavlja vjerski konzervativnu oblast.

Aceh je predstavljao kopno najbliže epicentru velikog velikog potresa u Indijskom oceanu 2004. godine, koji je pokrenuo tsunami koji je opustošio zapadnu obalu regije, uključujući glavni grad Banda Aceh. Između 130.000 i 238.000 osoba je poginulo ili nestalo, a još 500.000 ostalo bez domova. To je dovelo do mirovnog sproazuma između vlade Indonezije i Pokreta za Slobodni Aceh (GAM), u kome je posredovao bivši finski predsjednik Martti Ahtisaari, a koji je potpisan u obliku Memoranduma o razumijevanju 15. 8. 2005.

## Literatura

* Siegel, James T. 2000. *The rope of God*. Ann Arbor: University of Michigan Press. ISBN 0-472-08682-0
	+ Klasična etnografska i historijska studija Aceha i islama u regiji. Originalno izdana godine 1969.
	+ Za ostale etnografske studije na engleskom vidi
		- Bowen, J. R. (1991). Sumatran politics and poetics : Gayo history, 1900-1989. New Haven, Yale University Press.
		- Bowen, J. R. (2003). Islam, Law, and Equality in Indonesia Cambridge University Press
		- Iwabuchi, A. (1994). The people of the Alas Valley : a study of an ethnic group of Northern Sumatra. Oxford, England ; New York, Clarendon Press.
		- McCarthy, J. F. (2006). The Fourth Circle. A Political Ecology of Sumatra's Rainforest Frontier, Stanford University Press.

## Vanjske veze

* Službena stranica Arhivirano 2021-03-05 na Wayback Machine-u (`id`)
* The Acheh Times Arhivirano 2007-06-02 na Wayback Machine-u
* Aceh.net Arhivirano 2017-02-03 na Wayback Machine-u
* Aceh sample language at Language Museum
* Aceh Institute Arhivirano 2006-10-05 na Wayback Machine-u
* Serambi Online (`id`)
* Media Center Aceh Arhivirano 2011-10-20 na Wayback Machine-u (`id`)
# Eseri

| **Socijalistička revolucionarna partijaПартия социалистов-революционеров |
| --- |
|  |
|  |
| Lider
 | Viktor Černov
 |
|  |
| Osnovana
 | 1902.
 |
| Raspuštena
 | 1940.
 |
| Država
 |  Rusko Carstvo
 |
|  |
| Ideologija
 | Socijalizam Narodnjaštvo (populizam) Antibolješevizam Nacionalizam
 |
| **Politička pozicija** | ljevica
 |
|  |
| Međunarodno članstvo
 | Druga Internacionala Socijalistička radnička Internacionala
 |
| Boje
 | crvena
 |

**Socijalistička revolucionarna partija** (ruski: *Партия социалистов-революционеров*; akronim: **PSR**, od ruskog *ПСР*), poznatiji po svom skraćenom imenu **Eseri** (ruski: эсеры, od СР (latinički izgovor: *es-er*), koja je skraćenica od социалисты-революционеры – "socijalisti-revolucionari"), bila je ruska partija koja je predstavljala glavnu alternativu Socijaldemokratskoj radničkoj partiji tokom posljednjih godina vladavine cara Nikolaja Romanova.

Eseri su bili poznati kao partija koja ne preza od političkih atentata, na njih je pala sumnja da su ih izvršili najmanje stotinu, oni se nikad do kraja nisu odrekli terorizma kao metoda političke borbe. Njihov član ranio je i Vladimira Iljiča Lenjina 1918. godine.

## Historija

Socijalistička revolucionarna partija osnovana je 1901. kao partija agrarnih socijalista, okrenuta ruskom selu gdje je bila njihova baza. Oni su bili ideološki nasljednici Narodnjaka (populista) iz 19. vijeka. Njihov program se ukratko svodio na potrebu provedbe agrarne reforme i decentralizacije zemlje i struktura vlasti.

Nakon Februarske revolucije 1917. bili su najsnažnija i najveća socijalistička partija u Rusiji. Od februara do oktobra 1917. njeni članovi držali su najutjecajnije političke pozicije u zemlji, Aleksandar Kerenski bio je ministar pravosuđa, a nakon toga i premijer, a Viktor Černov ministar poljoprivrede, ukratko imali su silan utjecaj na rad privremene vlade.

Eseri su na izborima za Ustavotvornu skupštinu, održanima u novembru 1917, osvojili 410 mjesta (za usporedbu boljševici samo 175), ali su se duboko podijeljeli oko pristupa Oktobarskoj revoluciji. Njihova radikalna frakcija **Lijevi socijalistički revolucionari**, pridružila se boljševicima i sudjelovala u radu sovjetske vlade sve do jula 1918. kad su ih boljševici na Sveruskom kongresu sovjeta izbacili iz vlade.

Nakon tog su se pridružili bjelogardejcima u Ruskom građanskom ratu u kom su nakraju pobjeđeni od Lenjinovih boljševika.

## Reference

## Vanjske veze

* Party of Socialist Revolutionaries (`en`)}
* *Socialist Revolutionary Party* (`en`)}
# Ulan Bator

| Ulan Bator
 |
| --- |
| Panorama gradaPanorama grada |
|  |
| Koordinate: ﻿ / ﻿ |
| **Država** |  Mongolija
 |
|  |
| **Površina**  |
|  - **Ukupna** | 4704,4 km²
 |
| **Visina** | 1350 m
 |
|  |
| **Stanovništvo** (2010.)
 |
|  - **Grad** | 1,240.037
 |
|  |
| **Vremenska zona** | UTC+8 (UTC)
 |
| **Službene stranice** www.ulaanbaatar.mn
 |
| Karta
 |
| Ulan Batorclass=notpageimage| Ulan Bator na karti Mongolije |

**Ulan Bator** (prevedeno *Crveni junak*) je glavni i najveći grad Mongolije. Prema popisu stanovništva iz 2010. imao je 1,240.037 stanovnika.

## Geografija

Grad leži uz obale rijeke Tuul, na vjetrovitoj visoravni visine 1350 metara, na željezničkoj pruzi Moskva–Peking.

## Historija

Ulan Bator je nastao iz sezonskog nomadskog prebivališta mongolskih prinčeva koje se tek 1639. ustalilo kao njihovo trajno stanište kad je tu izgrađen budistički samostan Da Khure. Samostan je postao rezidencija Žavzandamba hutagta, visokog budističkog svećenika (Mongoli su većinom budisti) i ostao punih 200 godina. Oko samostana je izraslo je istoimeno naselje Da Khure koji su Rusi (i ostali Evropljani) zvali **Urga**, te se razvio kao trgovačko središte između Kine i Rusije.

Kad je 1911. Vanjska Mongolija proglasila nezavisnost od Kine, grad je preimenovan u **Niislel Khureheh** (*Glavni grad Mongolije*). Grad su 1921 . zauzele snage mongolskog vođe sovjetske revolucije, Damdinija Suhbatara i sovjetske Crvene armije. Kad je 1924. Mongolija proglašena Narodnom Republikom po uzoru na SSSR, grad je preimenovan u *Ulan Bator* (Crveni heroj).

## Znamenitosti, kultura i školstvo

Ulan Bator je novi grad koji je izrastao tokom 20. vijeka uz sovjetsku pomoć. Najveća znamenitost grada je trg Suhbatar, okružen neoklasicističkim vladinim palačama, muzejem i nacionalnim teatrom. Pored tog ističe se kompleks budističkog samostana Gandan na brdu u centru grada, gdje se nalazi i najveća pagoda u zemlji, izgrađena 1913. godine. U gradu od 1942. djeluje Nacionalni univerzitet Mongolije, uz nekoliko stručnih i tehničkih škola, kao i Akademija nauke Mongolije.

## Privreda

Ulan Bator je najveći industrijski centar u zemlji, u kom djeluju brojne tvornice obuće i odjeće, prehrambenih proizvoda, cementara, ciglana i željezara.

Grad je povezan željeznicom sa Moskvom i Pekingom, a ima i međunarodni Aerodrom Džingis-kan (IATA kod: ULN, ICAO kod: ZMUB) s vezama prema svim većim gradovima u zemlji i inozemstvu.

## Reference

## Vanjske veze

* Službene stranice grada Arhivirano 2012-08-06 na Wayback Machine-u (mongolski)
* *Ulaanbaatar* na portalu Encyclopædia Britannica (`en`)
# Masai

Žene iz plemena Masai
**Masai** (Maasai) su narod istočno-sudanske porodice naroda (Nilsko-saharska), ogranak Nilota, danas nastanjen u području Kenije i Tanzanije.

Masai su izvorno pravi polu-nomadski pastirski narod, koji se za ispašom pokreće za svojim stadima stoke. Tek su se u Tanzaniji neke grupe Masaja počele baviti agrarnim poslovima. Godine 1959., prema Haileyu (navodi *Marlene M. Martin*), posjedovali su nekih 700,000 grla stoke, i uz nju velima stada ovaca, koza i kokoši.

Temeljna socijalna jedinica je kraal sastavjen od poliginijskih obitelji, 20-50 kraalova čini selo, također zvano *kraal* (*boma*, *enk-ang*). Među Masajima postoji sistem dobnih razreda, u kojima su muškarci podijeljeni u 3 grupe: mladiće, ratnike (*moran*) i starce. Postankom ratnika, mladić mijenja boravište, i odlazi u posebno selo zvano *manyatta*. U manyatti žive ratnici njihove majke, sestre i neinicirane djevojke-ljubavnice. Nasuprot manyatti kraal se sastoji od oženjenih 'staraca' (muškarci koji više nisu ratnici) i njihovih obitelji. Ratnik kojemu je dužnost štititi selo (pleme) nikada nije ženjen. Tek isluženi ratnik smije se oženiti, nakon čega napušta manyattu i odlazi u kraal.

## Vanjske veze

* The Masai People
# The Coronation of King Peter I of Serbia

| The Coronation of King Peter I of Serbia in Belgrade |
| --- |
| Režija | Frank Mottershaw |
| Premijera | 1904 (1904) |
| Trajanje | 2 min. 50 sek. |
| Zemlja |  Ujedinjeno Kraljevstvo |
| Jezik | nijemi |

The Coronation of King Peter I of Serbia in Belgrade (srpskohrvatski: *Krunisanje kralja Petra I od Srbije u Beogradu*) je britanski kratki crno-bijeli nijemi dokumentarni film snimljen 1904. u režiji Franka Mottershawa. Njime je zabilježena svečanost krunisanja kralja Petra I Karađorđevića u jesen 1904. ali i razni prizori na ulicama tadašnjeg Beograda.

## Vanjske veze

* *The Coronation of King Peter I of Serbia in Belgrade* na sajtu IMDb
* *The coronation of King Peter of Serbia, 1904* na YouTubeu
# Ambo

Ples Amba
**Ambo**, također poznati i pod nazivom **Ovambo**, predstavljaju Bantu etničku grupu koja živi u suhim travnatim nizinama sjeverne Namibije i južne Angole.

Plemena su im relativno malobrojna, ali dobro organizirana, s jasnom podjelom na klase. Žive od poljoprivrede i uzgoja stoke. Ima ih oko 150.000.

Prvi bijelci s kojima su došli u ozbiljniji kontakt bili su luteranski misionari iz Finske 1870-ih. Zahvaljujući njima, većina Ovamboa se danas smatra luteranima te je prihvatila zapadnjačku odjeću, kulturu i način života. No, također su sudjelovali i u SWAPO-u, pokretu za slobodu Namibije od južnoafričke vlasti.
# Timor

Položaj Timora u Jugoistočnoj Aziji
Karta ostrva Timor
**Timor** je ostrvo u grupi Malih Sundskih ostrva u Malajskom arhipelagu, podeljeno je između Istočnog Timora i Indonezije i ima površinu od 30.777 kvadratnih kilometra.

## Historija

Timor je početkom 16. veka otkrio portugalski istraživač Antonio de Abreu, koji je bio u potrazi za ostrvima začina. I pre toga su na ostrvima postojala mala kraljevstva o kojima se malo zna.

Ostrvo je politički podeljeno već vekovima: Zapadni Timor, koji je bio poznat kao Holandski Timor od 1800-ih do 1947. kada je postao deo Indonezije; i Istočni Timor koji je bio poznat kao Portugalski Timor 1596. do 1975. Japanske snage su okupirale celo ostrvo između 1942. do 1945.

Indonezija je izvršila invaziju 1975. i anektirala Istočni Timor, samo 9 dana posle njegovog proglašenja nezavisnosti od Portugala. Istočni Timor je postao nezavisan 2002, posle referenduma održanog 1999. pod patronatom UN.

## Geografija

Ostrvo Timor (približne koordinate: 125° istok, 9° jug) je dugačko oko 500 kilometara, i široko 80 kilomatara. Prostire se u pravcu jugoistok-severozapad. Timor je najistočnije od Malih Sundskih ostrva. Južno od ostrva je Timorsko more koje ga odvaja od Australije. Najviši vrh je Tatamilau (2.960 metara).

Indonezijski zapadni Timor (*Timor Barat*), pripada provinciji Nusa Tengara Timur, ima površinu od 19.000 km², gde živi oko 2 miliona ljudi. Glavni grad je Kupang. Demokratska republika Istočni Timor (*Timor-Leste*), kojoj pripada enklava na severnoj obali zapadnog Timora Okusi-Ambeno, i dva mala ostrva Atauro i DŽako, ima 15.007 km² i oko milion stanovnika. Glavni grad Istočnog Timora je Dili.

## Vanjske veze

* The Languages of East Timor Arhivirano 2008-01-19 na Wayback Machine-u (Memento vom 19. Januar 2008 im Internet Archive)
# Njujorški metro

South Ferry
125th Street
Karta njujorškog metroa
**Njujorška podzemna železnica** slika je čovečanstva u orahovoj ljusci. Nigde na svetu ne možete videti toliko ljudskih raznolikosti kao tamo. Jer, Njujorška Podzemna svet je za sebe. To je Njujork pod zemljom. Pojedinci pod zemljom provode čitav život, ne viđajući spoljni svet. I kao sto na površini možete videti najsjajnija dostignuća civilizacije koja se u Njujorku ogledaju kao u ogledalu, tako pod zemljom možete videti najprimitivnije i najdivljije prizore u Njujorškoj Podzemnoj. Jer, Njujork nudi najbolje od najboljeg i najgore od najgoreg.
# Sušak

Dio Sušaka
**Sušak** je danas (istočni) dio grada Rijeke.

Podjelom Rijeke nakon talijanske okupacije Slobodne Države Rijeka, potvrđenom Rimskim ugovorima Italije i Jugoslavije (1924.), Sušak ostaje u Kraljevini SHS i administrativno-političkim putem postaje "gradom".

1. veljače 1948. godine održani su izbori za Gradske narodne odbore u Rijeci, čime su stvoreni temelji za spajanje Rijeke i Sušaka. Gradski narodni odbori Sušaka i Rijeke predložili su Prezidijumu hrvatskog Sabora da se oba grada spoje u cjelinu, a 10. veljače 1947. godine Mirovnim ugovorom između FNRJ i Italije u Parizu, 175 km2 međunarodno pravno pripalo je Jugoslaviji, odnosno Hrvatskoj.
Dana 12. veljače 1948. godine, održana je prva sjednica NO Rijeka kada je i osnovan Kotar Rijeka.

## Značajne osobe

* Hrvoje Šarinić, hrvatski političar

## Povezano

* Prva sušačka hrvatska gimnazija

* Granica na Sušaku 1929. godine
* Most preko Rječine 1945. godine

## Izvor

## Vanjske veze

* "Ilustrovani list", br. 39, 1923 (foto početka nove luke na Brajdici)
# Ruska Pacifička flota

| Pacifička flota Тихоокеанский флот |
| --- |
|  Grb Pacifičke flote
 |
| Osnovana
 | 1935.
 |
| Država
 |  Rusija
 |
| Uloga
 | pomorsko ratovanje
 |
| Sjedište
 | Vladivostok
 |
| Zapovjednici
 |
| Trenutačni zapovjednik
 | admiral Sergej Avakjanc
 |

**Pacifička flota** (ruski: Тихоокеанский флот) je jedna od pet flota Ruske ratne mornarice dijela Oružanih snaga Ruske Federacije.

## Struktura

Pacifička flota je uz Sjevernu flotu najmoćnija flota Ruske ratne mornarice sa sjedištem u Vladivostoku, i dodatnim pomorskim bazama u Petropavlovsk Kamčatskom, Magadanu i Sovjetskaja Gavanju. Pacifička flota ima 18 nuklearna podmornica koje su operativno podređene Ministarstvu obrane, i baziraju u Petropavlovsku i Ribačiju na Kamčatki. Pored tog ima 34 običnih dizelskih podmornica i 49 većih ratnih brodova.

Ratni brodovi u luci Vladivostoka
Ratna avijacija Pacifičke flote sastojala se sredinom 1990-ih od 250 aviona i helikoptera baziranih po aerodromima na kopnu. Najsnažnija komponenta avijacije su dva puka bombardera u bazi Kamenij Ručej (Sovjetskaja Gavanj). Svaki puk ima 30 nadzvučnih bombardera Tupoljev Tu-22M.

Kopnene snage Pacifičke flote sastoje se od jedne divizije mornaričke pješadije i jedne divizije obalne pješadije. Divizija mornaričke pješadije ima više od polovice ukupnog ljudstva ruske mornaričke pješadije. Nakon reorganizacije mornaričke pješadije provedene sredinom 1990-ih mornarička pješadija Pacifičke flote organizirana je u brigade.

## Historija

Nakon potpunog poraza u Rusko-japanskom ratu, ruske pomorske snage na Dalekom istoku smanjene su gotovo na nulu, na sibirsku flotilu koja je trebala braniti obalu. Oživljavanje i obnova dalekoistočne flote počelo je nakon revolucije i građanskog rata 1930-ih.

Pacifička flota osnovana je 11. januara 1935. godine, a prvi komandant te sovjetske flote bio je Mihail Viktorov. Poput drugih ruskih flota i Pacifička flota je pretrpjela velike gubitke nakon raspada Sovjetskog Saveza. Njena redovita prisutnost u Indijskom oceanu je završila. Pored tog flota se morala povući iz pomorske baze Cam Ranh u Vijetnamu, a broj brodova flote smanjen je za dva puta.

## Reference

## Vanjske veze

* *The Great Ocean’s Fleet* (`en`)
# Volfram

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|

|  |
| --- |
| Ta - **W** - Re
 |
| Mo **W** Sg
 |
|  periodni sistem
 |

 |
| **Opšti podaci** |
| Ime, simbol,atomski broj
 | Volfram, W, 74
 |
| Pripadnost skupu
 | prelaznih metala
 |
| grupa, perioda
 | VIB, 6
 |
| gustina, tvrdoća
 | 19250 kg/m3, 7,5
 |
| Boja
 | čeličnosiva  |
| **Osobine atoma** |
| atomska masa
 | 183,84 u
 |
| atomski radijus
 | 135 (193) pm
 |
| kovalentni radijus
 | 146 pm
 |
| van der Valsov radijus
 | bez podataka
 |
| elektronska konfiguracija
 | [Xe]4f145d46s2 |
| e- na energetskoim nivoima
 | 2, 8, 18, 32, 12, 2
 |
| oksidacioni brojevi
 | **6**, 5, 4, 3, 2
 |
| Osobine oksida
 | srednje kiseli
 |
| kristalna struktura
 | regularna prostorno centrirana
 |
| **fizičke osobine** |
| agregatno stanje
 | čvrsto
 |
| temperatura topljenja
 | 3695 K (3422 °C)
 |
| temperatura ključanja
 | 5828 K (5555 °C)
 |
| molska zapremina
 | 9,47×10-3 m3/mol
 |
| toplota isparavanja
 | 824 kJ/mol
 |
| toplota topljenja
 | 35,4 kJ/mol
 |
| pritisak zasićene pare
 | 4,27 Pa (3680 K)
 |
| brzina zvuka
 | 5174 m/s (293,15K)
 |
| **Ostale osobine** |
| Elektronegativnost
 | 2,36 (Pauling) 1,40 (Alred)
 |
| specifična toplota
 | 130 J/(kg\*K)
 |
| specifična provodljivost
 | 18,9×106 S/m
 |
| toplotna provodljivost
 | 174 W/(m\*K)
 |
| I energija jonizacije
 | 770 kJ/mol
 |
| II energija jonizacije
 | 1700 kJ/mol
 |
| III energija jonizacije
 | 2300 kJ/mol
 |
| energija jonizacije
 | 3400 kJ/mol
 |
| **Najstabilniji izotopi** |
|

| izotop
 | zast.
 | v.p.r.
 | n.r.
 | e.r. MeV
 | p.r.
 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 180W
 | 0,12%
 | stabilni izotor sa 106 neutrona
 |
| 181W
 | (veš.)
 | 121,2 dana
 | z.e.
 |  | 181Ta
 |
| 182W
 | 26,50%
 | stabilni izotor sa 108 neutrona
 |
| 183W
 | 14,3%
 | stabilni izotor sa 109 neutrona
 |
| 184W
 | **30,64%** | stabilni izotor sa 110 neutrona
 |
| 185W
 | (veš.)
 | 74,8 dana
 | β- | 0,433
 | 185Re
 |
| 186W
 | 28,6%
 | stabilni izotor sa 112 neutrona
 |

 |
| tamo gde drugačije nije naznačeno, upotrebljene su SI jedinice i normalni uslovi.
 |
| Objašnjenja skraćenica: zast.=zastupljenost u prirodi, v.p.r.=vreme polu raspada, n.r.=način raspada, e.r.=energija raspada, p.r.=proizvod raspada, z.e=zarobljavanje elektrona
 |

 volfram u prahu**Volfram** (**W**, latinski - *wolframium*) - je metal prelazi metal VIB grupe. Ime je dobio po nemačkoj reči *Wolfram* koja označava bezvredan metal.

Na engleskom jeziku je naziv elementa Tungsten, što vodi poreklo od švedskog *teška stena*, mada ga i Šveđani zovu Volfram.

Zastupljenost: volfram je zastupljen u zemljinoj kori u količini od 1 ppm (eng. parts per million).
Najvažniji minerali volframa su:

* šelit CaWO4
* volframit (Fe,Mn)WO4
# Kremacija

kremiranje u Urud, Bali
Javno kremiranje u Kathmanduu.
**Kremacija** (latinski: *crematio*) ili **kremiranje** u najširem smislu označava za brzu mineralizaciju tijela mrtvih ljudi i životinja, odnosno njihovo razlaganje na osnovne kemijske sastojke uslijed izlaganja visokim temperaturama, odnosno vatri. U užem smislu se pod kremacijom podrazumijeva spaljivanje mrtvih ljudi u svrhu njihove sahrane, a koji može predstavljati pripremu, odnosno dio pogrebnih rituala ili običaja. Nakon kremacije se preostali ostaci mrtvog tijela - za koje se pretpostavlja da više ne predstavljaju zdravstveni rizik - obično prikupljaju u za to posebno namijenjene posude (urna), te ili sahranjuju na grobljima ili predaju rodbini pokojnika da sa njima raspolažu ovisno o zakonima, običajima ili pokojnikovim željama.

Postoje dvije osnovne vrste kremacije - na otvorenom, odnosno na pogrebnoj lomači - ili u za to posebno namijenjenim pećima, poznatim pod nazivom krematorijum.

Kremacija kao običaj, odnosno metoda sahrane, se može pronaći u brojnim svjetskim kulturama, odnosno kroz opću historiju. Za nju se općenito može reći da ju preferiraju darmičke religije (hinduizam, džainizam, budizam i sikizam) dok su njoj nesklone ili je zabranjuju abrahamske religije (judaizam, kršćanstvo i islam). Kršćanska zabrana spaljivanja je jedan od razloga zašto je ta praksa u zapadnom svijetu do srednjeg vijeka potpuno iščezla, da bi bila oživljena tek u drugoj polovici 19. vijeka kada je nagli rast velikih gradova i sve veći nedostatak zemljišta za nove grobove potakao traženje alternativa uobičajenom pokopu. Na prostoru bivše Jugoslavije prve inicijative za legalizaciju kremacije i gradnju krematorijuma datiraju iz prve polovice 20. vijeka, ali nisu urodile plodom sve do iza drugog svjetskog rata kada su u formalno ateističkoj Drugoj Jugoslaviji sagrađeni prvi krematorijumi.

## Povezano

* Inflamacija (antropologija) za kremiranje prije modernog doba

## Vanjske veze

* A modern electrical crematorium in India Arhivirano 2012-09-26 na Wayback Machine-u
* Cremation Association of North America homepage
* Scattering Ashes Via Skydive Arhivirano 2011-07-08 na Wayback Machine-u