# 1542.

*Ovo je članak o godini 1542.*

|  |  |
| --- | --- |
| Milenijum:
 | 2. milenijum
 |
| Vjekovi:
 | 15. vijek – **16. vijek** – 17. vijek
 |
| Decenija:
 |  1510-e  1520-e  1530-e  – 1540-e –  1550-e  1560-e  1570-e  |
| Godine:
 | 1539 1540 1541 – **1542** – 1543 1544 1545
 |

Nikola Zrinski, ban 1542-56

1542.. po kalendarima
| Gregorijanski
 | 1542.. (MDXLII) |
| Ab urbe condita
 | 2295.
 |
| Islamski
 | 948–949.
 |
| Iranski
 | 920–921.
 |
| Hebrejski
 | 5302–5303.
 |
| Bizantski
 | 7050–7051.
 |
| Koptski
 | 1258–1259.
 |
| Hindu kalendari
 |
| • *Vikram Samvat* | 1597–1598.
 |
| • *Shaka Samvat* | 1464–1465.
 |
| • *Kali Yuga* | 4643–4644.
 |
| Kineski
 |
| • Kontinualno
 | 4178–4179.
 |
| • 60 godina
 | Yang Voda Tigar (od kineske Ng.) |
| Holocenski kalendar
 | 11542.
 |
| p • r • u |
| Podrobnije: Kalendarska era |

Godina **1542** (**MDXLII**) bila je redovna godina koja počinje u nedjelju (1. jan./sij. po julijanskom kalendaru).

## Događaji

* januar-avgust - Francisco de Orellana prešao Amazoniju (Gonzalo Pizarro se vratio u Kito).
* 2. 2. - Bitka kod Baçente - Portugalci Cristóvão da Gama-e zauzeli muslimansko adalsko utvrđenje.
* 13. 2. - Pogubljena Catherine Howard, peta žena Henryja VIII.
* 14. 2. - Guadalajara u Meksiku osnovana iz četvrtog puta, zbog jakog otpora urođenika (Mixtónski rat).
* februar - Franko-otomanska alijansa: francuski ambasador Antoine Escalin des Aimars dogovorio sa sultanom operacije protiv kralja Ferdinanda i cara Karla V.
* 19. 2. - Ugarski sabor u Banjskoj Bistrici (tu su i hrvatski i slavonski staleži) o pripremi rata. Razmatra se i o novom hrvatskom banu (Petar Keglević je razriješen jer nije želio dati Ferdinandu posjede Gašpara Ernušta).
* 16. 3. - Izabran Makarij, mitropolit moskovski (do 1563).
* april - Portugalci u Etiopiji naneli još dva poraza vojsci Ahmada Granja.
* 8. 7. - Ferdinandova vojska se primiče Ugarskoj.
* 12. 7. - Počinje Italijanski rat 1542-46, Francuzi i Turci protiv Habsburga i Engleske.
	+ François I od Francuske opseda Perpignan i napada Flandriju, ali Sulejman I ove godine ne šalje vojsku.
* 21. 7. - Papa Pavao III. ustanovio Vrhovnu svetu kongregaciju rimske i univerzalne inkvizicije (danas Kongregacija za nauk vjere).
* leto - U Švedskoj izbija Dackeov rat, seljačka buna (slomljena sledeće godine).
* avgust - Bitka na Jevrejskom brdu: Cristóvão da Gama zauzeo stratešku poziciju i konje.
* 24. 8. - Anglo-škotski ratovi: Bitka kod Haddon Riga je škotska pobeda.
* 28. 8. - Bitka kod Wofle: Ahmad Granj rasturio Portugalce, da Gama uhvaćen i pogubljen.
* 1. 9. - Sastanak Srba u Hodošu, izabrali Petra Božića za izaslanika Ferdinandu, traže da im ostanu imanja mađarskih vlastelina koja su zauzeli.
* 10. 9. - Osnovan Univerzitet u Zaragozi.
* 16. 9. - Bitka kod Chupasa, pobeda braće Pizarro nad mlađim Almagrom.
* 28. 9. - 6. 10. - Opsada Pešte, komandant Joachim Brandenburg - bez rezultata.
	+ Petar Perenj bačen u tamnicu zbog navodnog sporazuma sa Turcima - ugarsko plemstvo nezadovoljno, pristalice Zapolje odustaju od prošlogodišnjeg sporazuma iz Đale.
* septembar-novembar - Juan Rodríguez Cabrillo istražuje obalu Kalifornije.
* 1. 10. - Turci izleteli iz Pešte, Nikola Zrinski ih rasuo.
* 1. 11. - Ugarski sabor u Požunu, ostrogonski nadbiskup Petar Varda novi namjesnik.
* 20. 11. - *Leyes Nuevas* ("Novi zakoni") - španski kralj Karlo želi zaštititi prava Indijanaca.
* 24. 11. - Bitka kod Solway Mossa, engleska pobeda nad Škotima.
* 14. 12. - Škotski kralj James V umire samo šest dana nakon rođenja kćerke Mary Stuart (*Mary, Queen of Scots*).
* 24. 12. - Nikola Šubić Zrinski postaje hrvatskim banom (do 1556)

### Tokom/tijekom godine

Karta srednje Evrope (Johannes Honter)
* Portugalac Fernão Mendes Pinto nanesen olujom do Japana.
* *Codex Mendoza*, historija Acteka.
* U periodu 1542-55 prezime Bošnjak je "srazmerno najčešće" u spiskovima štajerske najamničke vojske.
* Počinju "uskočki zaleti u severnu Dalmaciju i napadi na moru velikog stila".
* Jak turski napad na mletački Omiš.

## Rođenja

* 15. 10. - Akbar Veliki mogulski vladar († 1605)
* 8. 12. - Mary Stuart, kraljica Škota († 1587)

## Smrti

* 13. 2. - Catherine Howard, peta žena Henryja VIII (\* ca. 1523)
* februar - Nikolaus Federmann, konkistador
* 1. 3. - Bia de' Medici, vanbračna kći Cosima I (\* ca. 1536)
* 21. 5. - Hernando de Soto, konkistador
* 29. 8. - Cristóvão da Gama, ratnik (\* ca. 1516)

## Reference

* Vjekoslav Klaić, Svezak treći: dio prvi..... Prva knjiga: Doba kraljeva Ferdinanda I., Maksimilijana i Rudolfa (1527-1608) (archive.org)