# 1631.

*Ovo je članak o godini 1631.*

|  |  |
| --- | --- |
| Milenijum:
 | 2. milenijum
 |
| Vjekovi:
 | 16. vijek – **17. vijek** – 18. vijek
 |
| Decenija:
 |  1600-e  1610-e  1620-e  – 1630-e –  1640-e  1650-e  1660-e  |
| Godine:
 | 1628 1629 1630 – **1631** – 1632 1633 1634
 |

Tragedija Magdeburga

1631.. po kalendarima
| Gregorijanski
 | 1631.. (MDCXXXI) |
| Ab urbe condita
 | 2384.
 |
| Islamski
 | 1040–1041.
 |
| Iranski
 | 1009–1010.
 |
| Hebrejski
 | 5391–5392.
 |
| Bizantski
 | 7139–7140.
 |
| Koptski
 | 1347–1348.
 |
| Hindu kalendari
 |
| • *Vikram Samvat* | 1686–1687.
 |
| • *Shaka Samvat* | 1553–1554.
 |
| • *Kali Yuga* | 4732–4733.
 |
| Kineski
 |
| • Kontinualno
 | 4267–4268.
 |
| • 60 godina
 | Yin Metal Koza (od kineske Ng.) |
| Holocenski kalendar
 | 11631.
 |
| p • r • u |
| Podrobnije: Kalendarska era |

Godina **1631** (**MDCXXXI**) bila je redovna godina koja počinje u srijedu po gregorijanskom kalendaru odn. redovna godina koja počinje u subotu po 10 dana zaostajućem julijanskom kalendaru.

## Događaji

* januar? - Patrijarh Pajsije Janjevac stigao u kanonsku posetu vretanijskoj eparhiji u društvu Jevtimija Carigrađanina koji podstiče nezadovoljstvo Srba Vlaškim statutima (?).
* 23. 1. - Tridesetogodišnji rat, Sporazum iz Bärwaldea: Francuska će finansirati švedsku vojsku u Nemačkoj.
* mart - "Vrenje" i pobune među Srbima u Slavoniji, biće pogubljeni knez Marko Bogdanović i harambaša Smiljan Vujić.
* 15. 3. - Ugarski palatin Nikola Esterhazi vodi vojsku u Erdelj ali je kod Rakamaza poražen od Đorđa I Rakocija (već u aprilu sklopljen mir).
* 28. 3. - 4. 4. - Lajpciški konvent, okupljanje nemačkih protestanata i debata o okončanju Tridesetogodišnjeg rata.
* 10. 4. - Francesco Erizzo je novi mletački dužd (do 1646).
* 13. 4. - Bitka kod Frankfurta na Odri je pobeda švedskog kralja Gustava II Adolfa.
* 23. 4. - Umro Francesco Maria II della Rovere, poslednji vojvoda od Urbina - vojvodstvo priključeno Papinskoj Državi.
* 5. 5. - Umro varaždinski general Trautmansdorf, naslediće ga Georg Ludwig Graf von Schwarzenberg.
* 20. 5. (10. 5. po j.k.) - Pohara Magdeburga: carski general Johann ’t Serclaes von Tilly zauzeo Magdeburg posle višemesečne opsade - mesto opljačkano i uništeno, stanovnici masakrirani. Mnoge protestantske nemačke države zbog ovoga podržavaju švedsku invaziju.
* 27. 5. - Hrvatski sabor u Varaždinu, određeni nunciji koji će kralju podnijeti tužbu protiv Vlaha (prijethodno opet odložen rad "Vlaške komisije") - "vlaški arhimandrit" predvodi čete Vlaha u zauzimanju hrvatskih imanja.
* 17. 6. - Umrla Mumtaz Mahal - njen ožalošćeni muž Shah Jahan će započeti gradnju Taj Mahala.
* 19. 6. - Ugovorom iz Cherasca i definitivno okončan Rat za mantovsko nasleđe.
* 20. 6. - Alžirski gusari napali Baltimore, selo u Irskoj.
* 16. 7. - Gustav II Adolf zauzima Würzburg i prekida Würzburška suđenja vešticama.
* ljeto - Bosanski beglerbeg Hasan-paša poduzima kazneni pohod protiv hercegovačkih begova Ljubovića; takođe se između Ljubovića i Šabanovića vodi "pravi mali rat".
* avgust, krajem - Prinuđen nestašicom zaliha, Tilly šalje vojsku u Saksoniju, zbog čega njen vladar Johann Georg I stupa u savez sa Švedskom.
* avgust? - oktobar - Thomas James istražuje Jamesov zaljev.
* 4. 9. - Ivan III. Drašković sa braćom dobija od kralja naslov grofa.
* 12. 9. - Osamdesetogodišnji rat: bitka kod Albrolhosa je španska pomorska pobeda nad Holanđanima kod Brazila. Istog i sledećeg dana Holanđani kod Slaaka uništili špansku flotu sa invazionom vojskom.
* 17. 9. (7. 9. po j.k.) - Bitka kod Breitenfelda: Gustav II Adolf potukao Tillyja, ovo je prva značajna pobeda protestanata u Tridesetogodišnjem ratu; grof Izolani sa pet hrvatskih pukovnija bio na lijevom Tillyjevom krilu, natjerali Sase u bijeg.
* 10. 10. - Saksonska armija zauzela Prag.
* 25. 10. - Pošto je oklevao s opsedanjem Bagdada, veliki vezir Gazi Husrev-paša smenjen s položaja - doći će do pobune janičara i spahija u Anadoliji.
* 7. 11. - Pierre Gassendi prvi posmatrao tranzit Merkura.
* 7. 12. - Tranzit Venere koji je predvideo Kepler, ali ne može se posmatrati iz Evrope.
* 16. 12. - Počinje najjača erupcija Vezuva od propasti Pompeje, stradalo 4.000 ljudi. Pepela je bilo i u Dubrovniku i Kotoru, čak i Peloponezu i Carigradu, događaj su zabeležili i u pravoslavnim manastirima na centralnom Balkanu.
* 23. 12. - Gustav II Adolf zauzeo Majnc bez borbe.

### Kroz godinu

* U Poreču nakon kuge ima samo 30 ljudi, u Puli ostale samo tri domaće obitelji, sa strancima i vojnicima ne više od 300 stanovnika.
* Ibrahim ef. Bistrigija postaje sarajevski muftija (do 1664).
* Pierre Vernier izmislio nonijus.
* William Oughtred u *Clavis Mathematicae* uveo znak za množenje "×"; posthumno i nestručno objavljeno *Artis Analyticae Praxis* Thomasa Harriota, uvedene oznake < i > za nejednakost.
* Počela gradnja *Santa Maria della Salute* u Veneciji.
* Papa Urban VIII. priznao nezavisnost San Marina.
* Mustafa Koči-beg (*Koçi Bey*) predstavio sultanu Muratu IV *Risale* ("traktat") o reformama - začetak tradicionalističkog reformizma.
* Kadızade Mehmed Efendi postao imam u Aja Sofiji - promocija pokreta Kadizadelija.

## Arhitektura

* Santa Maria della Salute, gr. 1631-87
* Taj Mahal, gr. 1632-53

## Rođenja

* 26. 3. - Franjo Jambrehović, filozofski pisac († 1703)
* 19. 8. - John Dryden, književnik († 1700)
* 26. 10. - Leopold Karl von Kollonitsch, primat Ugarske († 1707)
* 30. 10. - Pierre Beauchamp, koreograf († 1705)
* ? - Müneccimbaşı Ahmed Dede, osmanski astronom i astrolog († 1702)

## Smrti

* 31. 3. - John Donne, književnik i prelat (\* 1572)
* 2. 4. - Nicolò Contarini, mletački dužd (\* 1553)
* 5. 5. - Friedrich Siegfried Trautmannsdorf, varaždinski general
* 17. 6. - Mumtaz Mahal, omiljena žena mogulskog vladara (\* 1593)
* 19. 7. - Cesare Cremonini (filozof) (\* 1550)
* 21. 8. - Matija Divković, franjevac i književnik (\* 1563)

## Reference

Literatura
* Rudolf Horvat, *Ban Sigismund Erdedi* (hr Wikisource)
* *Historija naroda Jugoslavije II*, Školska knjiga Zagreb, 1959
* *Istorija srpskog naroda*, Treća knjiga, prvi tom, Srbi pod tuđinskom vlašću 1537-1699, SKZ Beograd 1993, ISBN 86-379-0383-5
* *History of the Ottoman Empire and Modern Turkey: Volume 1...*, Stanford J. Shaw (Google Books)