# 1565.

*Ovo je članak o godini 1565.*

|  |  |
| --- | --- |
| Milenijum:
 | 2. milenijum
 |
| Vjekovi:
 | 15. vijek – **16. vijek** – 17. vijek
 |
| Decenija:
 |  1530-e  1540-e  1550-e  – 1560-e –  1570-e  1580-e  1590-e  |
| Godine:
 | 1562 1563 1564 – **1565** – 1566 1567 1568
 |

Mehmed-paša Sokolović, veliki vezir 1565-79

1565.. po kalendarima
| Gregorijanski
 | 1565.. (MDLXV) |
| Ab urbe condita
 | 2318.
 |
| Islamski
 | 972–973.
 |
| Iranski
 | 943–944.
 |
| Hebrejski
 | 5325–5326.
 |
| Bizantski
 | 7073–7074.
 |
| Koptski
 | 1281–1282.
 |
| Hindu kalendari
 |
| • *Vikram Samvat* | 1620–1621.
 |
| • *Shaka Samvat* | 1487–1488.
 |
| • *Kali Yuga* | 4666–4667.
 |
| Kineski
 |
| • Kontinualno
 | 4201–4202.
 |
| • 60 godina
 | Yin Drvo Vo(l) (od kineske Ng.) |
| Holocenski kalendar
 | 11565.
 |
| p • r • u |
| Podrobnije: Kalendarska era |

Godina **1565** (**MDLXV**) bila je redovna godina koja počinje u ponedjeljak (1. jan./sij. po julijanskom kalendaru).

## Događaji

* januar - Ivan Grozni optužuje iz Aleksandrove Slobode moskovske boljare za proneveru i izdaju i izjavljuje da će abdicirati; nakon što ga ovi mole za povratak, on traži apsolutnu vlast - nastaje period terora zvani Opričnina (do 1572).
* 26. 1. - Bitka kod Talikote: Dekanski sultanati potukli hinduističko Vidžajanagarsko carstvo.
* veljača - Snage ugarskog kralja Maksimilijana u kontranapadu na Ivana S. Zapolju - zauzeti Tokaj, Serenč i jesenas izgubljeni gradovi; u isto vrijeme u Carigradu dogovoreno produženje mira na osam godina i povratak većine mesta koje je Zapolja zauzeo.
* 13. 2. - Miguel López de Legazpi se iskrcao na filipinsko ostrvo Sebu, na kome će u aprilu biti osnovano prvo špansko naselje na arhipelagu (Cebu).
* 1. 3. - Osnovan Rio de Janeiro, pod nazivom *São Sebastião do Rio de Janeiro*.
* 13. 3. - Mir između Ugarske i Erdelja, Zapolja pravi teritorijalne ustupke, ali nakon što je sultan čuo za ugarsko zauzeće Tokaja i Serenča zapovjedio pomoć Zapolji.

Opsada Malte
* 18. 5. - **Opsada Malte** počinje iskrcavanjem otomanskih trupa na ostrvo, odbranu vodi Veliki majstor Malteškog reda Jean Parisot de la Valette.
* 4. 6. - Bosanski paša Mustafa-paša Sokolović sa 4.000 vojnika došao pod Krupu na Uni, grad brani Matija Bakić sa 28 ljudi .
* 23. 6. - Pad **Krupe**.
* 28. 6. - Mehmed-paša Sokolović postaje veliki vezir (do 1579), nakon smrti zemljaka Semiz Ali-paše.
* 30. 6. - Turske čete odbijene od Gradca kod Križevaca.
* 3. 7. - Ispred Susedgrada kmetovi razbili čete bana Erdedija i Franje Tahija koji je trebao preuzeti svoja kupljena prava u tom gradu (ranije tokom godine Uršula Meknitzer je izbacila Tahijevu obitelj iz grada i uzela mu imovinu).
	+ Korijen mržnje Franje Tahija prema kmetovima.
* 5. 7. - Smrtonosna pijavica u Carigradu.
* 25. 7. - Hrvatsko-slavonski sabor u Zagrebu, smjenjen banovac Ambroz Gregorijanec koji se sukobio s banom kod Susedgrada, pokreće se parnica protiv Uršule.
* 10. 9. - Ban Petar Erdedi porazio Turke Mustafa-paše Sokolovića kod Obreške; za ovo je 11. 10. dobio grofovsku čast od kralja.
* 11. 9. - Opsada Malte okončana turskim porazom.
* septembar - Španci (Pedro Menéndez de Avilés) osnovali St. Augustine, Florida, najstarije još postojeće naselje u kontinentalnim SAD.
* 12. 10. - Pavao Bizanti postaje kotorski biskup.
* 9. 12. - Umro papa Pio IV., dogodine ga nasleđuje Pio V.

### Kroz godinu

Pieter Breughel Stariji: "Lovci u snijegu"
* Obnovljena Pećka patrijaršija - živopisana Danilova priprata, novi ikonostasi.
* Obnovljena crkva manastira Savina.
* Pokret Šobota Popovića za povratak Srba u Tursku - pogubljen u Ljubljani jer je pomagao Turcima tokom borbi za Krupu.
* Kanun-namei-livai-Bosna - uređeno davanje spahijama i ostanak kmetova na zemlji.
* Conrad Gessner prvi dokumentovao upotrebu olovke (čist grafit se eksploatiše na engleskoj planini Grey Knotts).
* Holandsko i flamansko renesansno slikarstvo, Pieter Breughel Stariji: "Lovci u snijegu", jedna u nizu slika koje prikazuju periode godine.

## Rođenja

* Horacije Mažibradić, pjesnik († 1641)
* Ivan III Šubić Zrinjski, sin Nikole († 1612)

## Smrti

* 27. 4. - Ozana Kotorska, katolička blaženica (\* 1493)
* 23. 6. - Matija Bakić, zapovjednik Krupe
* 9. 12. - Papa Pio IV. (\* 1499)
* 13. 12. - Conrad Gesner, prirodoslovac (\* 1516)
* Aloysius Georgieus (Lujo Đurašević), liječnik i kozmograf (\* ca. 1520)

## Reference

* Vjekoslav Klaić, Svezak treći: dio prvi..... Prva knjiga: Doba kraljeva Ferdinanda I., Maksimilijana i Rudolfa (1527-1608) (archive.org)