# 1583.

*Ovo je članak o godini 1583.*

|  |  |
| --- | --- |
| Milenijum:
 | 2. milenijum
 |
| Vjekovi:
 | 15. vijek – **16. vijek** – 17. vijek
 |
| Decenija:
 |  1550-e  1560-e  1570-e  – 1580-e –  1590-e  1600-e  1610-e  |
| Godine:
 | 1580 1581 1582 – **1583** – 1584 1585 1586
 |

1583.. po kalendarima
| Gregorijanski
 | 1583.. (MDLXXXIII) |
| Ab urbe condita
 | 2336.
 |
| Islamski
 | 990–991.
 |
| Iranski
 | 961–962.
 |
| Hebrejski
 | 5343–5344.
 |
| Bizantski
 | 7091–7092.
 |
| Koptski
 | 1299–1300.
 |
| Hindu kalendari
 |
| • *Vikram Samvat* | 1638–1639.
 |
| • *Shaka Samvat* | 1505–1506.
 |
| • *Kali Yuga* | 4684–4685.
 |
| Kineski
 |
| • Kontinualno
 | 4219–4220.
 |
| • 60 godina
 | Yin Voda Koza (od kineske Ng.) |
| Holocenski kalendar
 | 11583.
 |
| p • r • u |
| Podrobnije: Kalendarska era |

Godina **1583** (**MDLXXXIII**) bila je redovna godina koja počinje u subotu po gregorijanskom kalendaru odn. redovna godina koja počinje u utorak po 10 dana zaostajućem julijanskom kalendaru.

## Događaji

* 2. 1. - Neuspjeli napad uskoka na čelu sa Jurjem Daničićem i Anđelom Trogiraninom na Klis, jer su neke druge uskočke čete ranijih dana pokvarile faktor iznenađenja; uskoci sa sobom odveli 800 kršćanskih porodica.
* 17. 1. - Francuska furija: lider Holanđana Fransoa, vojvoda od Anžua pokušao da na prevaru osvoji Antverpen, ali jedva izvukao živu glavu.
* 25. 1. - U Firenci začeta Accademia della Crusca, glavna lingvistička institucija u Italiji.
* 3. 2. - Da bi odagnao tursko podozrenje zbog učešća nekih Splićana i Poljičana u napadu na Klis, mletački poslanik Contarini ucjenio glave uskoka i nekih domaćih ljudi.
* 1. 5. - Zaruka Tome Erdedija sa Anom Marijom, kćerkom hrvatskog bana Krsta Ungnada u Požunu.
* 4. 5. - Juraj Daničić dobio od kralja Rudolfa Žrnovnicu ispod Ledenica; zatim sa braćom ratuje uz senjskog kapetana Gašpara Raba protiv Vlaha u turskoj Lici.
* 11. 5. - Osmansko-safavidski rat, Bitka baklji: Özdemiroğlu Osman-paša odneo veliku pobedu nad safavidskom vojskom kojom je osiguran Kavkaz.
* 23. 5. - Carigraski poslanik obavještava Mletački senat da je požar uništio dio harema sultana Murata III. Za obnovu će u lipnju biti naručeno prozorsko staklo, što senat odobrava u rujnu, a galija kreće tek krajem listopada.
* jul - Španci zauzeli azorsko ostrvo Terceira čime je dovršeno uključenje portugalske teritorije u Iberijsku uniju.
* 25. 7. - Cuncolimska pobuna: prvi otpor Indijaca protiv strane, portugalske, vlasti.
* 5. 8. - Humphrey Gilbert prisvojio Newfoundland u ime Engleske što se smatra početkom Britanskog Imperija.
* 10. 8. - Livonski rat okončan Pljuskim primirjem između Rusije i Švedske
* 19. 8. - Petru Cercel ušao u Bukurešt i postao vlaški vojvoda (do 1585).
* 27. 9. - Pogubljena Elisabeth Plainacher, jedina koja je u Beču osuđena za veštičarenje.
* studeni, početkom? - Mletački brod "Gagliana grossa" potonuo sa mnogim vrednim predmetima kod Gnalića, između Pašmana i Vrgade, blizu Biograda na moru, na putu ka Carigradu (otkriven je 1967).
* 7. 12. - "Sultanat žena": umrla moćna sultanija Nurbanu, majka Murata III.

### Kroz godinu

* Prvi pisani izvor o manastiru Orahovica u Slavoniji.
* U Engleskoj razotkrivena katolička Throckmortonova zavjera.
* Okončana i druga Desmondska pobuna u Irskoj.
* Krimski kan Mehmed II Geraj se sukobio sa osmanskim zapovednikom Osman-pašom, što će dovesti do njegovog zbacivanja dogodine.
* Toyotomi Hideyoshi započeo gradnju zamka Osaka (do 1597).

## Rođenja

* 23. 1. - Matija Frkić, teolog i filozof († 1669)
* 10. 4. - Hugo Grotius, filozof i pravnik († 1645)
* 16. 6. - Axel Oxenstierna, Visoki kancelar Švedske († 1654)
* 13. 9. - Girolamo Frescobaldi, kompozitor († 1643)
* 24. 9. - Albrecht von Wallenstein, habsburški general († 1634)

## Smrti

* 9. 9. - Humphrey Gilbert, istraživač (\* ca. 1539)
* 7. 12. - Nurbanu Sultan, majka Murata III (\* ca. 1525)
* 14. 12. - Ivan Fjodorov, štampar (\* ca. 1510)
* ? - Andrej Kurbski, prvi ruski politički emigrant (\* 1528)

## Reference

Literatura
* Vjekoslav Klaić, Svezak treći: dio prvi..... Prva knjiga: Doba kraljeva Ferdinanda I., Maksimilijana i Rudolfa (1527-1608) (archive.org)