# Natrijum karbonat

| Natrijum karbonat
 |
| --- |
|  |
|  |
|  |
| Drugi nazivi
 | Soda pepeo Soda za pranje Soda cristali
 |
| Identifikacija
 |
| CAS registarski broj
 | 497-19-8 Y,  5968-11-6 (monohidrat) 6132-02-1 (dekahidrate)
 |
| PubChem
 | 10340 |
| ChemSpider
 | 9916 |
| UNII
 | 45P3261C7T |
| EINECS broj
 | 207-838-8 |
| ChEBI
 | 29377 |
| RTECS registarski broj toksičnosti
 | VZ4050000
 |
| Jmol-3D slike
 | Slika 1
 |
|

| proširiSMILES |
| --- |
| [Na+].[Na+].[O-]C([O-])=O |

 |
|

| proširiInChI |
| --- |
| InChI=1S/CH2O3.2Na/c2-1(3)4;;/h(H2,2,3,4);;/q;2\*+1/p-2Y Kod: CDBYLPFSWZWCQE-UHFFFAOYSA-LY

---

InChI=1/CH2O3.2Na/c2-1(3)4;;/h(H2,2,3,4);;/q;2\*+1/p-2 Kod: CDBYLPFSWZWCQE-NUQVWONBAP |

 |
| Svojstva
 |
| Molekulska formula
 | Na2CO3 |
| Molarna masa
 | 105.9884 g/mol (anhidrat) 124.00 g/mol (monohidrat) 286.14 g/mol (dekahidrat)
 |
| Agregatno stanje
 | beli prah, higroskopan
 |
| Miris
 | bez mirisa
 |
| Gustina
 | 2.54 g/cm3 (anhidrat) 2.25 g/cm3 (monohidrat) 1.46 g/cm3 (dekahidrat)
 |
| Tačka topljenja
 |
851 °C (anhidrat) 100 °C (razlaže se, monohidrat) 34 °C (razlaže se, dekaahidrat)

 |
| Tačka ključanja
 |
1600 °C (anhidrat)

 |
| Rastvorljivost u vodi
 | 22 g/100 ml (20 °C) 7 g/100 g (0 °C) 21.6 g/100 g (20 °C) 45 g/100 g (100 °C)
 |
| Rastvorljivost
 | nerastvoran u alkoholu, etanolu
 |
| Baznost (p*K*b)
 | 3.67
 |
| Indeks prelamanja (*n*D)
 | 1.495 (anhidrat) 1.420 (monohidrat)
 |
| Struktura
 |
| Geometrija molekula
 | trigonalna bipiramidalna
 |
| Opasnost
 |
| Podaci o bezbednosti prilikom rukovanja (MSDS)
 | Safety Data Sheet External MSDS
 |
| EU-klasifikacija
 | Iritant (**Xi**)
 |
| EU-indeks
 | 011-005-00-2
 |
| NFPA 704
 |
0
1
1 |
| R-oznake
 | R36 |
| S-oznake
 | S2, S22, S26 |
| Tačka paljenja
 | ne-zapaljiv
 |
| Srodna jedinjenja
 |
| Drugi anjoni
 | Natrijum bikarbonat
 |
| Drugi katjoni
 | Litijum karbonat Kalijum karbonat Rubidijum karbonat Cezijum karbonat
 |
| Srodna jedinjenja
 | Amonijum karbonat Natron Natrijum perkarbonat
 |
| Y (šta je ovo?)
  (verifikuj)

Ukoliko nije drugačije napomenuto, podaci se odnose na standardno stanje (25 °C, 100 kPa) materijala

 |
| Infobox references
 |

**Natrijum karbonat** (Na2CO3), često pogrešno nazvan *soda*, je so natrijuma i ugljične kiseline (H2CO3). Kao dodatak prehrambenim proizvodima nosi oznaku E500.

## Modifikacije

Natrijum karbonat je polimorfna supstanca, koja kristalizira u različitim kristalnim sistemima, u zavisnosti od pritiska i temperature. Može biti bezvodna ili sadržavati *kristalnu vodu* (hidrat).

* **Bezvodni natrijum karbonat**: Poznat i kao mineral natrit ili kao kalcinisana soda. To je beli prah koji se topi na 853 °C i ima gustoću od 2,51 g/cm3. Stvara se na temperaturama višim od 107 °C.
* **Monohidrat**, Na2CO3•H2O: Poznat i kao mineral termonatrit, stvara se na temperaturama višim od 35,4 °C iz heptahidrata.
* **Dihidrat**, Na2Ca(CO3)2•2H2O: poznat i kao mineral pirsonit
* **Pentahidrat**, Na2Ca(CO3)2•5H2O: mineral Gailusit ili natrokalcit.
* **Heptahidrat**, Na2Ca(CO3)2•7H2O: Stvara se na temperaturama iznad 32,5 °C iz dekahidrata.
* **Dekahidrat**, Na2Ca(CO3)2•10H2O: poznat i kao mineral soda ili kristalna soda, kristalizira se na temperaturama ispod 32,5 °C iz zasičenog rastvora natrijum karbonata.

## Osobine

Kao so slabe ugljične kiseline reagira sa jakim kiselinama koje iz njega istiskuju ugljen-dioksid. U vodi se rastvara oslobađajući toplotu te uslijed hidrolize daje bazičan rastvor.

## Nalazišta

Veća nalazišta natrijum karbonata se nalaze u Egiptu (jezero Natron), istočnoj Africi (mnoga isušena jezera i vodotoci), Kaliforniji, Meksiku i južnoj Sahari.

## Upotreba

Natrijum karbonat se koristi još od antičkog doba. U starom Egiptu se koristio za mumificiranje, kao i za proizvodnju keramike, stakla te kao sredstvo za čišćenje. Danas se koristi u razne industrijske svrhe, te se smatra jednim od važnih hemijskih proizvoda. U svetu se godišnje proizvede oko 39 miliona tona sode (1997), a najveći dio se upotrebi u industriji stakla, proizvodnji sredstava za čišćenje i izbeljivanje, industriji papira i drugim.

## Povezano

* Vikimedija ostava ima još multimedijalnih fajlova vezanih za: Natrijum karbonat

## Literatura