Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Skala

**Skala** je bilo koja lestvica merenja uređena po rastućem ili opadajućem redosledu veličina.

Može da znači:

* Skala (muzika), niz od sedam uzastopnih tonova sa ponovljenim osmim.
* Skala, čuvena operska kuća u Milanu.
* Skala, deo radio-aparata za pretraživanje radio stanica.

## Vanjske veze

* Radivoj Lazić - Vlastimir Peričić, *Osnovi teorije muzike*, Приступљено 24. 8. 2014.
# Oktava

interval oktave
**Oktava** (tal. *ottava*) glazbeni je interval (razmak između dva tona) od osam tonova, od kojih ona viša ima dvostruko veću frekvenciju od niže. Ukoliko zvuči ton a1 sa frekvencijom od 440 Hz njegova oktava će zvučati 880 Hz. Takve note imaju isti naziv, ali pripadaju različitim oktavama na klavijaturi, a1 prvoj, a njegova oktava a2 drugoj klavijaturnoj oktavi (ovdje se misli na niz od sedam bijelih tipki na klavijaturi (osma već pripada sljedećoj oktavi, te postaje prva nota sljedeće oktave))

Oktave na klavijaturi
Oktava pripada čistim intervalima, te je savršeni konsonanti interval. Oktava još može biti smanjena (tonovi c i ces1) i povećana (c3 i cis4).

U dijatonskoj ljestvici niz od osam nota pokriva raspon od jedne oktave, a u kromatskoj dvanaest.

Da bismo razlikovali oktave po visini, svaka ima svoje ime. Na klavijaturi su to note od c do sedam tonova višeg h. Najdublja oktava je **subkontra** (praduboka), slijede **kontra** (duboka), **velika**, **mala**, **prva**, **druga**, **treća**, **četvrta** i **peta** oktava. Klavirska klavijatura obuhvaća skoro sve tonove ovih oktava.

Svaki ton se može obilježiti tako da točno znamo njegovu visinu, odnosno oktavu u kojoj se nalazi. Tako se tonovi subkontra oktave označavaju sa arapskim brojem dva i velikim slovom (2A), kontra oktave sa arapskim brojem jedan i velikim slovom (1A), velike sa velikim slovom (A), male sa malim (a), prve sa malim slovom i brojem jedan (a1), druge isto tako samo sa brojem dva (a2), treće sa brojem tri (a3), četvrte sa brojem četiri (a4) i pete sa brojem pet (c5).

## Izvori i linkovi

* Muzička enciklopedija (1974), Leksikografski zavod Miroslav Krleža
# Nota

Tonovi C-Dur lestvice zabeleženi notama u linijskom sistemu, i vuku najosnovnije značenje broja 6.
 Play
Reč **nota** potiče iz latinskog jezika i znači *znak*. U muzici **nota** (fr. i engl. *note*) je znak za beleženje tonova u linijski sistem.

Mesto note u linijskom sistemu pomoću notnog kluča određuje *visinu tona* i određuje joj *ime*.

## Izgled note

Elementi note:
1. **Glava**
2. **Vrat**
3. **Barjačić Nota se sastoji od:

1. okrugle ili ovalne notne glave koja se, zavisno od notne vrednosti, može zatamniti.
2. uspravne crte, notnog vrata koji se, zavisno od vrednosti note i njenog mesta u linijskom sistemu, dodaje sa desne ili leve strane notne glave.
3. barjačića na notnom vratu (ili više njih, zavisno od vrednosti note).

* Notni vrat se piše:

1. do note **a1sa desne strane* notne glave - *nagore*,
2. od note **h1** pa naviše, *sa leve strane* notne glave - *nadole*.

## Različite notne vrednosti

Oblik note (      itd.) određuje notnu vrednost, tj. *trajanje tona*.
Najduži ton po trajanju u današnjoj notaciji označava se znakom  i zove se *cela nota*. Njenim deljenjem stvaramo manje notne vrednosti, što najbolje ilustruje sledeći primer:

Šematski prikaz:
1. *Deljenje cele note.*
2. *Stvaranja manjih notnih vrednosti*.
3. *Međusobni odnos notnih vrednosti.*

 **=** cela nota **=1/1=** polovina note **=1/2=** četvrtina note **= 1/4=** osmina note **= 1/8=** šesnaestina note **= 1/16=** tridesetdvojina note **= 1/32 Postoje i manje notne vrednosti od tridesetdvojine note .

## Grupisanje notnih vrednosti

Radi preglednosti i bržeg pisanja, više nota spajamo, tj. grupišemo *crtom*, *rebrom* ili *gredom* što ilustruju sledeći primeri:

    **=**  ili         **=**
     ili
    ili
* Postupak povezivanja grupe nota zajedničkim rebrima, umesto ispisivanja barjačića za svaku notu posebno, može se učiniti samo kod grupe nota koje su po vrednosti manje od četvrtine.

## Čime se produžava notna vrednost

Svaka notna vrednost, pa i *osminska*, može da se produži:

1. tačkom iza notne glave
2. lukom koji spaja dve iste visine
3. koronom iznad ili ispod note

## Povišenje, sniženje i razrešenje note

Svaku notu možemo *povisiti*, *sniziti* ili *razrešiti* pomoću znakova koji se u teoriji muzike zovu **predznaci** ili **akcidentali**.

* Povisilica (♯) je znak za povišenje note za polustepen .
* Snizilica (♭) je znak za sniženje note za polustepen .
* Razrešnica (♮) je znak koji poništava (razrešava) važnost prethodno napisane povisilice ili snizilice .

## Povezano

* Notna vrednost
* Čitanje s lista
* Produženje trajanja tona
* Cela nota
* Polovina note
* Četvrtina note
* Osmina note
* Šesnaestina note
* Tridesetdvojina note
* Pauza

## Izvori
# Académie française

Zgrada Francuskog instituta gde se nalazi sedište Francuske akademije
**Francuska akademija** (francuski: *L’Académie française*), je institucija koju je 1635. osnovao kardinal Rišelje, za vreme vladavine Luja XIII. Njena osnovna funkcija je bila da ujednači i usavrši francuski jezik, i ovu funkciju je zadržala do danas.

Sastoji se od 40 doživotnih članova koje u sastav biraju dotadašnji članovi. Postoji izuzetno pravilo da se akademici mogu smeniti ako počine neki ozbiljan prekršaj. Strancima je takođe omogućen prijem u akademiju. Francuska akademija je integrisana u Francuski institut od njegovog osnivanja, i najznačajnija je i najstarija od njegovih pet akademija. Od osnivanja kroz Akademiju je prošlo oko 700 članova (719 članova do 2009). Među njima su: pesnici, književnici, dramaturzi, filozofi, istoričari, lekari, naučnici, etnolozi, kritičari umetnosti, generali, državnici, sveštenici i drugi znameniti ljudi.

Akademici nose popularno ime „besmrtnici“ jer je kardinal Rišelje dao Akademiji krilaticu „Za večnost“ (*À l’immortalité*). Kardinal, u stvari, nije imao u vidu članove akademije, već je mislio na francuski jezik.

Zvanična uniforma članova Akademije je zelene boje i usvojena je u vreme Napoleonove reorganizacije Francuskog instituta. Uniforma je bogato izvezena motivima zlatnog i zelenog lišća. Članovi akademije dobijaju i ceremonijalni mač, koji se ne dodeljuje ženama i sveštenicima. Ova uniforma se nosi samo u retkim ceremonijalnim prilikama.

Književnica Margerit Jursenar je bila prva žena izabrana u Francusku akademiju 1980.

## Funkcije

Akademija je osnovana kao kraljevska, odnosno državna institucija. Njeno osnivanje je bilo deo procesa u kojem je francuski jezik proglašen za zvanični jezik Francuske države, osnovana je državna štamparija i Kraljevski, kasnije Francuski kolež (*Collège de France*). Ovaj proces je započeo kralj Fransoa I, što mu je donelo laskavo ime „Otac književnosti“ (*Père des Lettres*).

Član XXIV statuta akademije precizira da je osnovna funkcija Akademije rad na uspostavljanju pravila francuskog jezika, očuvanju njegove čistoće i vitalnosti, što je preduslov za razvoj nauke i umetnosti. Stoga zadatak jezičkog normiranja nije čisto administrativan i ocenjivački, već se zasniva na striktnoj primeni naučne i tehničke metodologije.

Akademija izdaje Rečnik francuskog jezika i dodeljuje Nagradu za književnost na francuskom jeziku. Njene odluke imaju veliki prestiž i značaj za regulisanje francuskog jezika, ali nisu po sebi obavezujuće.

### Znameniti Francuzi koji nisu bili članovi Akademije

Žan Žak Ruso, Žozef de Metr, Onore de Balzak, Rene Dekart, Deni Didro, Gistav Flober, Molijer, Marsel Prust, Žil Vern, Emil Zola

### Povezano

* Spisak članova Francuske akademije

### Vanjske veze

* Zvanična internet prezentacija
* Istorija Rečnika Francuske akademije
# Belgijska Galija

Rimska provincija Galija Belgika oko 120. godine
**Galija Belgika** je bila rimska provincija koja se nalazila u današnjem južnom delu Holandije, Belgije, Luksemburga, severoistočne Francuske i zapadne Nemačke. Domorodačko stanovništvo Galije Belgike, Belgi, bili su neka vrsta mešavine između Kelta i Germana.

Galija Belgika je postala rimska provincija nakon Cezarovog osvajanja Galije. Tokom prvog veka je došlo da promene granica: severna Galija Belgika je postala Donja Germanija, a istočni deo Belgike je postala Gornja Germanija. S druge strane ostatak Galije Belgike je dobio neke teritorije na jugu, uključujući važni grad Rems. U vreme Dioklecijana od Galije Belgike formirane su dve provincije Belgika Prima i Belgika Sekunda.

Teritorija Galije Belgike je posle propasti Rimskog carstva bila centar merovinškog kralja Hlodoveka. Kasnije je ova ista teritorija bila srce Karolinškog carstva, države Karla Velikog.
# Međunarodni odbor Crvenog križa

Sjedište Međunarodnog komiteta Crvenog krsta u Ženevi.
**Međunarodni komitet Crvenog krsta**  je privatno humanitarno društvo osnovano 1863.g. u Ženevi Švicarska. Društvo je utemeljitelj je Međunarodnog pokreta Crvenog krsta i jedna je od njegovih sastavnica.
Glavni cilj društva je "zaštititi život i dostojanstvo žrtava rata i unutarnjeg nasilja te im osigurati pomoć." .

## Historija

Društvo je nastalo 17. veljače 1963.g. kada je održana prvi sastanak "„Međunarodnog odbora za pomoć ranjenicima“, poznatog kao i "Odbora petorice" , na kojem su (petorica) odabrani članovi ženevskog „Društva javne koristi“ ispitivali mogućnost provedivosti ideje Henri Dunanta o poboljšanju skrbi ranjenim vojnicima.

## Wiki poveznice

* Ženevske konvencije
* Međunarodni Crveni križ

## Reference
# Romanš

**Romanš** (ISO 639-3: roh Arhivirano 2008-10-19 na Wayback Machine-u; retoromanski; romansh, rumantsch, pomansch, romanche, rhaeto-romansch), retoromanski jezik kojim govori oko 40,000 Retoromana (po popisu iz 1990.) u Švicarskoj; 35,100 (2000 popis). Njegovim dijalektima govore Engadinci u dolinama rijeke Inn (Engadine) na istoku Švicarske, donjoengadinski (Vallader) i gornjoengadinski (Putèr). Drugu skupinu dijalekata čine surselvanski na sjeveroistoku Švicarske na zapadnoj obali Rajne (Surselva; Vorderrhein; gornja Rajna) i u središnjoj Švicarskoj na istočnoj obali Rajne sutselvanski (Sutselva-Hinterrhein ili donja Rajna) i surmiranski (surmiran, surmeiran).

U Švicarskoj je jedan od službenih jezika.

## Reference

## Vanjske veze

* Swiss Romantsch Study of a language under threat Arhivirano 2008-12-11 na Wayback Machine-u
# Zakletve iz Strasbourga

Tekst zakletve
**Zakletve iz Strazbura** (francuski: *les serments de Strasbourg*, oksitanski: *los Sarments d'Estrasborg*, nemački: *die Straßburger Eide*) je naziv zakletvi iz 842. koje su u Strazburu izmenili Luj Nemački, sin Luja Pobožnog, vladar istočnog franačkog kraljevstva, i njegov brat Karlo Ćelavi, vladar zapadnog franačkog kraljevstva. Osim savezništva, Luj i Karlo su se obavezali na suprotstavljanje Caru, njihovom starijem bratu Lotaru.

Osnovni izvor podataka o ovom skupu je Nitardovo delo *Život Luja Pobožnog*. Oba kralja su se zaklela na jeziku kraljevstva onog drugog. Istoričari su ovo tumačili kao dokaz da je oko 842. Karolinško carstvo počelo da se razdvaja u proto-države sa različitim jezicima i običajima. Filolozi se više interesuju za sam tekst; to je jedan od prvih tekstova na romanskom jeziku koji se jasno razlikuje od latinskog.

U skorije vreme, pojavila se teorija da je Franačko kraljevstvo bilo sastavljeno iz više nižih kraljevina (*regna*) u kojima su vladali lokalni običaji, i govorili se lokalni jezici.
# 842.

*Ovo je članak o godini 842.*

|  |  |
| --- | --- |
| Milenijum:
 | 1. milenijum
 |
| Vjekovi:
 | 8. vijek – **9. vijek** – 10. vijek
 |
| Decenija:
 |  810-e  820-e  830-e  – 840-e –  850-e  860-e  870-e  |
| Godine:
 | 839 840 841 – **842** – 843 844 845
 |

842.. po kalendarima
| Gregorijanski
 | 842.. (DCCCXLII) |
| Ab urbe condita
 | 1595.
 |
| Islamski
 | 227–228.
 |
| Iranski
 | 220–221.
 |
| Hebrejski
 | 4602–4603.
 |
| Bizantski
 | 6350–6351.
 |
| Koptski
 | 558–559.
 |
| Hindu kalendari
 |
| • *Vikram Samvat* | 897–898.
 |
| • *Shaka Samvat* | 764–765.
 |
| • *Kali Yuga* | 3943–3944.
 |
| Kineski
 |
| • Kontinualno
 | 3478–3479.
 |
| • 60 godina
 | Yang Voda Pas (od kineske Ng.) |
| Holocenski kalendar
 | 10842.
 |
| p • r • u |
| Podrobnije: Kalendarska era |

Godina **842.** (**DCCCXLII**) bila je redovna godina koja počinje u nedjelju u julijanskom kalendaru.

## Događaji

* Završava vladavina abasidskog kalifa Al-Mu'tasima.
* 14. 2. – Karlo Ćelavi i Ludvig Nijemac sklapaju formalni sporazum o borbi protiv svog brata, franačkog kralja i cara Lotara, a koji je kasnije formaliziran u Zakletve iz Strasbourga, dokumente zapisane tadašnjim narodnim govorom umjesto dotadašnjeg službenog latinskog.
* Trogodišnji Mihailo III nasljeđuje Teofila kao car Bizanta.
* Uurada nasljeđuje Bred, potom Ciniod kao kralj Pikta.
* Cerball mac Dúnlainge postaje kralj Osraigea.
* Ramiro I nasljeđuje Alfonsa II kao kralj Asturije.
* Karlo Ćelavi se ženi za Ermentrude.
* Ujguri počinju napuštati mongolsku visoravan.

## Rođenja

## Smrti

* 5. 1. – Al-Mu'tasim, abasidski kalif (r. 794)
* Car Saga od Japana (r. 786)
* Alfonso II od Asturije (r. 759)
* Teofil, bizantski car (r. 813)
* Liu Yuxi, kineski pjesnik, filozof i esejist (r. 772)

## Reference
# Starovisokonemački jezik

Područje na kojem se govorio starovisokonemački jezik 962. godine
**Starovisokonemački jezik** (njemački: *Althochdeutsch*) je jezik iz najstarije zabeležene faze u istoriji nemačkog jezika u periodu od 750. do 1150. godine.

Jedan je od jezika zapadne grupe germanskih jezika. Spada u izumrle jezike i bio je osnova za razvoj srednjovisokonemačkog jezika polovinom 11. veka.

Ne treba poistovećivati postojeću teritoriju na kojoj živi stanovništvo čiji je maternji jezik nemački sa teritorijalnom rasprostranjenošću starog visokonemačkog jezika jer Sloveni koji su do početka 11. veka naseljavali teritoriju istočno od reke Elbe nisu, naravno, govorili nijednim dijalektnom nemačkog jezika.

## Reference
# Patois

Izraz **Patoa** (fr. *Patois*) je naziv u francuskom jeziku za lokalni jezik ili dijalekt, koji se razlikuje od standardnog jezika. U Francuskoj se kao standardni najčešće smatra jezik stanovnika Pariza. Ponekad se u jezici manjina (recimo bretonski ili oksitanski) takođe označavaju kao patoa.

Kao patoa se mogu podrazumevati pidžin jezici, kreolski jezici, dijalekti i druge forme lokalnog jezika, ali ne i kategorije žargona i slenga.

Francuska reč patoa potiče od staro-francuskog *patoier* što znači „nespretno baratati“.

Dugi niz godina patoa jezik je smatran nekulturnim i „seljačkim“ jezikom. Ovo mišljenje je poteklo iz vremena kada je Kalvin preveo Bibliju na francuski. Uvođenjem obaveznog školskog obrazovanja u Francuskoj i Švajcarskoj, lokalne jezičke specifičnosti su potiskivane. Radio i televizija su tome doprineli u 20. veku. Tek poslednjih godina preduzimaju se mere za očuvanje lokalnih dijalekata.

Patoa jezik (lokalni naziv *Patwah*) je i jezik kojim se govori na Jamajci, Jamajka kreolski jezik. Ovaj jezik se zasniva na engleskom.

Na antilskom ostrvu Dominika se govori patoa zasnovan na francuskom, kreolskom i aravak jezicima.

## Povezano

* Švajcarski francuski
* Belgijski francuski

## Vanjske veze

* On-lajn rečnik patoa
* Jamajčanski patoa
* Tipični primeri jamajčanskog patoa Arhivirano 2008-08-14 na Wayback Machine-u
# Oksitanski jezik

| Oksitanski jezik |
| --- |
| occitan, lenga d'òc |
| Države | Francuska, Španija, Italija , Monako |
| Broj govornika | najmanje 0,5 milion |
| Jezična porodica | * Latinski
	+ Romanski jezici
		- Zapadnoromanski jezici
			* Oksitanoromanski jezici
				+ **Oksitanski jezik**
 |
| Jezični kodovi |
| ISO 639-1 | `oc` |
| ISO 639-2 | `oci` |
| ISO 639-3 | `oci` |

**Oksitanski** (oksitanski: *occitan*) je jezik romanske grupe koji se govori u Francuskoj i u Monaku i veoma malom delu Italije i Španije (dolina Aran, u Kataloniji, gde je zvanični jezik). Veoma je sličan susednom, katalonskom jeziku.

## Rečenice i fraze na okcitanskom

* Oksitanski: *Occitan*  /utsiˈta/
* Zdravo, zbogom: *adieu*  /aˈðiw/  (jednina); *adieussiatz*  /aðeˈsjas/  (množina)
* Molim: *se vos plai*  /se βus plaj/
* Hvala: *mercés*  /merˈses/
* Izvinite: *perdon*  /perˈðu/
* Taj: *aqueste*  /aˈkeste/  (m.); *aquesta*  /aˈkestɔ/  (ž.)
* koliko je?: *quant còsta ?*  /ˈkan ˈkɔstɔ/
* da: *òc*  /ˈɔ/
* ne: *non*  /ˈnu/
* Ne razumem: *Compreni pas*  /kumˈpreni ˈpas/
* Gde je kupatilo?: *ont son los comuns ?*  /ˈun ˈsu(n) lus kuˈmys/
* Živeli: *santat!*  /sanˈtat/ ;
* Govorite li srpskohrvatski?: *Parlatz serbocroat?*  /parˈlas serbukruˈat/
* Govorite li oksitanski?: *Parlatz occitan ?*  /parˈlas utsiˈta/
# Neologizam

**Novotvorenice** ili **neologizmi** (grč. νεολογισμός; néos = nov, lógos = reč) nove su riječi koje još nisu potpuno postale dijelom aktivnog leksika.
# Antilski kreolski jezik

| Antilski kreolski |
| --- |
| Kreyol, Kwéyòl, Patwa |
| Države | Dominika, Francuski Antili (Gvadalupa, Martinik), Sveta Lucija |
| Broj govornika | 1,205.585 |
| Jezična porodica | Kreolski jezici
* Francuski kreolski
	+ Antilski kreolski
		- **Antilski kreolski**
 |
| Jezični kodovi |
| ISO 639-1 | – |
| ISO 639-3 | `gcf,acf` |

**Antilski kreolski jezik** je kreolski jezik temeljen na francuskom koji se uglavnom govori na Malim Antilima. Gramatika i rječnik su također pod značajnim uticajem karipskog i afričkih jezika. Srodan je haićanski haićanskom kreolskim, ali se od njega razlikuje po mnogim značajkama. Nekoć se naširoko koristio na Mali Antilima, ali je potpuno iščezao sa Tobagoa, a broj govornika mu se naglos smanjuje na Grenadi. Njegovom nestanku, pogotovo na otocima gdje je službeni jezik engleski, je u prošlosti doprinijelo shvaćanje da predstavlja oznaku nižeg socio-ekonomskog statusa. Danas, pak, postoje napori da ga se oživi i sačuva kao izraz nacionalnog identiteta.

Na Dominici govornici antilskog kreolskog za njega koriste izraz **Kwéyòl**.
Antilski kreolski se govori na Dominici, Grenadi, Gvadalupi, Martiniku, Saint-Barthélemyju (St. Barts), Svetoj Luciji, Svetom Vincentu te Trinidadu i Tobagou. Njime govori oko 1 milion ljudi.

## Reference
# Mali Antili

Mali Antili
**Mali Antili** su otočni niz u Karipskom moru. Protežu se od Djevičanskih otoka na sjeveru pa sve do obala Venecuele na jugu. Ne postoji opće suglasje oko toga, koji se sve otoci na južnom završetku ovog niza ubrajaju u ovu grupu. Prema podjeli koju se uobičajeno koristi u engleskom govornom području, niz završava sa Trinidadom i Tobagom. Španjolsko govorno područje u grupu redovno dodaje i Arubu, Bonaire, Curaçao, Isla Margaritu i druge otoke pred venecuelanskom obalom. Neka druga tumačenja smatraju, da Trinidad i Tobago kao i Barbados ne spadaju u Male Antile.

Dijele se na 2 grupe:

* Otoci privjetrine

između ostalih Martinik, Gvadalupe, Dominika, Sveta Lucija, Grenada, Trinidad i Tobago
* Otoci zavjetrine

između ostalih Aruba, Boner, Curaçao, Isla Margarita
Ova klasifikacija se razlikuje u zemljama engleskog, francuskog, španskog i holandskog govornog područja.

Stanovništvo Malih Antila se procenjuje na 3,23 miliona, od čega 1,1 milion živi na Trinidadu i Tobagu. Najveći deo stanovništva je afričkog porekla, a manji deo predstavljaju Indijanci, doseljenici iz Evrope, Azije i njihove mešavine.

Glavni jezici na ostrvima su engleski i francuski, kao i izvedeni jezici (pidžin i kreolski).

## Nezavisne države

* Sveti Kristofor i Nevis
* Antigva i Barbuda
* Dominika
* Sveta Lucija
* Barbados
* Sveti Vincent i Grenadini
* Grenada
* Trinidad i Tobago

## Ostale teritorije

* Američka Devičanska ostrva, Britanska Devičanska ostrva, Holandski Antili, Aruba, Angilja, Monserat, Martinik, Gvadelup, Sveti Martin

## Spisak ostrva Malih Antila

*(od severa ka jugu) :*

Kulebra, Vijeke, Anegada, Virdžin Gorda, Tortola, Sent Džon, Sent Tomas, Sent Kroa, Angilja, Sveti Martin, Sveti Bartolomej, Saba, Sveti Eustahije, Sveti Kristofer, Nevis, Barbuda, Antigva, Redonda, Monserat, Gvadelup, La Dezirad, Mari Galant, Ostrva Svetaca, Dominika, Ostrva Aves, Martinik, Sveta Lucija, Barbados, Grenadini, Sveti Vinsent, Grenada, Tobago, Trinidad, Margarita, Blankilja, Tortuga, Orčila, Los Rokes, Boner, Kurasao, Aruba

## Povezano

* Veliki Antili
# Sejšelski kreolski

| Sejšelski kreolski |
| --- |
| Kreol, Seselwa |
| Države | Sejšeli |
| Broj govornika | 72.700 |
| Jezična porodica | Kreolski jezik
* Francuski kreolski
	+ Burboneški kreolski
		- **Sejšelski kreolski**
 |
| Jezični kodovi |
| ISO 639-1 | – |
| ISO 639-3 | `crs` |

**Sejšelski kreolski** (ISO 639-3: crs; seselwa kreolski, Creole, Ilois, *Seychellois Creole*, također i *Kreol*) je lingua franca Sejšela. On dijeli status službenog jezika sa engleskim i francuskim jezikom na ovim otocima. Jezik je nastao iz francuskog jezika.

Od stjecanja nezavisnosti 1976. godine, vlada Sejšela je nastojala razviti kreolski kao zaseban jezik. U tu svrhu, osnovan je Institut za kreolski jezik *Lenstiti Kreol* (*l'Institut créole*).

Pravila pisanja u kreolskom su znatno jednostavnija u odnosu na francuski jezik, kao što se može vidjeti iz primjera:

* **hrvatski**: Moramo raditi zajedno da bi izgradili budućnost.
* **kreolski**: Nou tou bezwen travay ansamn pou kree nou lavenir.
* **francuski**: Nous tous avons besoin de travailler ensemble à créer notre avenir.

U kreolskom, član (u francuskom *le*, *la* i *les*) je spojen sa riječju, na primjer *lavenir* (francusko *avenir*). Prisvajanje se izražava zamjenicom, tako da je „naša budućnost“ *nou lavenir*, ili bukvalno „mi budućnost“.

## Primjer teksta

"Oče naš" na sejšelskom kreolskom :

Ou, nou papa ki dan lesyel,

Fer ou ganny rekonnet konman Bondye.

Ki ou renny i arive.

Ki ou lavolonte i ganny realize

Lo later parey i ete dan lesyel

Donn nou sak zour nou dipen ki nou bezwen.

Pardonn nou pour bann lofans

Ki noun fer anver ou,

Parey nou pardonn sa ki n ofans nou.

Pa les tantasyon domin nou,

Me tir nou dan lemal.

## Reference
# Britanija (rimska provincija)

Britanija 410. godine
**Britanija kao rimska provincija** odnosi se na dijelove otoka Velike Britanije koji su bili u vlasti Rimskog carstva između 43. i 410. Rimljani su zvali tu provinciju *Britannia*. Prije invazije Rimljana, Britanija iz željeznog doba već je imala kulturne i ekonomske veze sa kontinentalnom Europom, ali su osvajači uveli velik razvoj u poljoprivredi, urbanizmu, industriji i arhitekturi ostavljajući nasljeđe koje je još uvijek vidljivo.

Povijesni spisi nakon dolaska Rimljana su rijetki, iako je dosta rimskih povijesničara spominjalo provinciju u prolazu. Mnogo našeg znanja o tom periodu protivi se arheološkim istraživanjima a pogotovo pismenim dokazima.

## Povezano

* Rimsko osvajanje Britanije
* Hadrijanov zid
* Britansko Carstvo (antika)
* Saksonska obala
* Rimsko-britanska kultura
* Post-rimska Britanija
# Frizi

**Frizi** je naziv za germansku etničku grupu sjeverozapadne Evrope, kojoj je postojbina oblast zvana Frizija - na granici današnje Nizozemske i Njemačke.

Frizi predstavljaju jedan od najstarijih germanskih naroda, koji se spominje još u rimskim ljetopisima. U prošlosti su bili moreplovci, a dio njih je zajedno sa sebi srodnim Anglima, Jutima i Saksoncima su u 6. vijeku izvršili invaziju Britanije temeljem koje je stvorena moderna engleska nacija.

U samoj Friziji su Frizi nešto kasnije došli pod žestoki pritisak Franaka i Saksonaca, a nakon srednjeg vijeka postali predmetom asimilacije od strane modernih nacija kao što su Nizozemci, Nijemci i Danci. Frizijski jezik - koji predstavlja temelj njihove kulture i identiteta - danas je očuvan samo na uskom pojasu na obali Sjevernog mora.

## Vanjske veze

* The Frisian Meeting Place Arhivirano 2015-01-10 na Wayback Machine-u
# Angli

**Angli** su bili germanski narod sa severa današnje Nemačke, koji je zajedno sa Sasima, Jitima i Frizima naselio Veliku Britaniju u 5. veku. Od tih germanskih naroda, koji su potisnuli Kelte na ostrvu, nastali su Englezi. Angli su živeli na poluostrvu Angeln, koje se nalazi u nemačkoj provinciji Šlezvig-Holštajn. Naselivši današnju Englesku, formirali su kraljevine Nortambrija, Mersija i Istočna Anglija.

Zajedno sa drugim germanskim naseljenicima su se stopili u Anglosaksonce, a od njih potiče reč Engleska i Englezi.