Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Ivan Pavlov

|  |
| --- |
| **Ivan Pavlov** |
|  Ivan Petrovič Pavlov |
|  |
| Rođenje
 | 14. sepetmabr 1849. Rjazanj, Rusko Carstvo
 |
| Smrt
 | 27. februara 1936. (dob: 86) Lenjingrad, SSSR
 |
| Narodnost
 | Rus
 |
| Polje
 | psihologija, fiziologija, medicina
 |
| Institucija
 | Vojnomedicinska akademija u Ljeningradu
 |
| *Alma mater* | Sveučilište u Sankt Peterburgu
 |
| Poznat po
 | biheviorizmu
 |
| Istaknute nagrade
 | Nobelova nagrada za fiziologiju ili medicinu (1904.)
 |

**Ivan Petrovič Pavlov** (Rjazanj, 14. rujna 1849. - Lenjingrad, 27. veljače 1936.), ruski fiziolog.

Bio je profesor farmakologije u Lenjingradu na *Vojnomedicinskoj akademiji*, te je upravljao fiziološkim odjelom *Instituta za eksperimentalnu medicinu*. Značajni su mu radovi o inervaciji srca i o funkciji jetre. Istraživanja fiziologije želučane sekrecije donijela mu je 1904. godine Nobelovu nagradu za fiziologiju ili medicinu.

Ivan Pavlov je bio pionir biheviorizma. Na istraživanjima sa psima ustvrdio je proces formiranja uvjetnog (konidicioniranog) refleksa.

Svaki refleks uključuje podražaj (stimulus) i odgovor (reakciju). Svaki uvjetni refleks je naučen na bazi prethodno postojećeg refleksa ili bezuvjetnog refleksa. U Pavlovljevim eksperimentima sa psima, bezuvjetni refleks je bila proizvodnja sline kao reakcija na podražaj hrane. Dakle, pas je gladan i kada vidi lijepi odrezak cure mu sline.

Na bazi toga bezuvjetnog refleksa Pavlov je učio pse novi, uvjetni refleks, koji prethodno nisu znali. U tom novom refleksu ista reakcija, kao na primjer slinjenje, je izazvana nekim drugim podražajem, a ne hranom. Tako su na primjer psi naučili sliniti na zvučni podražaj zvonca. Da bi to postigao, Pavlov je trebao prvo prezentirati neko vrijeme zvonce i hranu zajedno. Nakon toga su psi naučili reagirati samo na zvonce kao da im je prezentirana hrana i to je bio uvjetni refleks. Da bi ta procedura bila uspješna, bilo je potrebno prezentirati prvo zvonce i onda hranu, a nikako obrnuto. Simultana prezentacija isto nije bila efikasna za formiranje uvjetnog refleksa.

Pavlovljev pas, Pavlovljev Muzej, 2005
Njegova istraživanja bila su dalekosežna, posebno s obzirom na primjenu u psihologiji i psihijatriji jer su se smatrali fundamentalnima za process učenja. Unošenjem novih ideja i shvaćanja formirao je u fiziološkoj znanosti pravac nazvan Ruskom fiziološkom školom.

Potrebno je razlikovati Pavlovljevo (ili klasično) uvjetovanje od operantnog uvjetovanja, kojega je otac bio B. F. Skinner.

## Poveznice

* Pavlovljev refleks

## Vanjske veze

* Životopis na Nobelprize.org
# Saint Petersburg, Florida

| Sent Pitersburg engleski: *St. Petersburg* |
| --- |
|  Sent Pitersberg |
| Osnovni podaci
 |
| Država
 |  Sjedinjene Američke Države
 |
| Savezna država
 | Florida
 |
| Okrug
 | Pinelas
 |
| Osnovan
 | 1888. 1876.
 |
| Stanovništvo
 |
| Stanovništvo (2010) | 244.769
 |
| Gustina stanovništva
 | 68,7 st./km²
 |
| Geografija
 |
| Koordinate
 | ﻿ / ﻿ |
| Vremenska zona
 | UTC-5, leti UTC-4
 |
| Nadmorska visina
 | 13,4 m
 |
| Površina
 | 356,4 km²
 |
| Kopnena površina
 | 159,9 km²
 |
| Vodena površina
 | 196,5 km²
 |
|   |
| Sent PitersburgSent Pitersburg (Sjedinjenih Država)
 |
| Ostali podaci
 |
| Pozivni broj
 | 727 727
 |
| FIPS kod
 | 12-63000
 |
| Web-stranica
 | www.stpete.org |

**Saint Petersburg** je grad u državi Florida, na jugu Sjedinjenih Američkih Država od 244 769 stanovnika, ali metropolitanska zona grada u kojoj su spojeni gradovi Saint Petersburg - Tampa i Clearwater ima čak 2 783 243 stanovnika.

## Geografija

*Saint Petersburg* leži na vrhu poluotoka, između Zaljeva Tampa i Meksičkog zaljeva, sa gradom Clearwater koji također leži na poluotoku se odavno stopio u jednu cjelinu, a sa Tampom je povezan mostovima, pa ta tri grada formiraju najveće urbano područje na Floridi.

## Demografija

Prema popisu stanovništva iz 2010. u gradu je živelo 244.769 stanovnika, što je 3.463 (1,4%) stanovnika manje nego 2000. godine.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **Grupa** | **2000.** | **2010.** |
| Belci
 | 170.396 (68,6%)
 | 157.409 (64,3%)
 |
| Afroamerikanci
 | 55.502 (22,4%)
 | 58.577 (23,9%)
 |
| Azijati
 | 6.640 (2,7%)
 | 7.779 (3,2%)
 |
| Hispanoamerikanci i Latinoamerikanci
 | 10.502 (4,2%)
 | 16.214 (6,6%)
 |
| Ukupno
 | 248.232
 | 244.769
 |

## Reference

## Literatura

* Morris, Richard B. (1996). *Encyclopedia of American History* (Seventh izd.). Collins Reference. ISBN 0062700553.
* Peter C. Mancall, Gary B. Nash, Allan M. Winkler, Charlene Mires, John W. Jeffries, ur. (2009). *Encyclopedia of American History*. Facts on File. ISBN 0816071365.
* Stanley I. Kutler (2002). *Dictionary of American History* (Third izd.). Charles Scribners & Sons. ISBN 0684805332.
* Paul S. Boyer (2001). *The Oxford Companion to United States History*. Oxford University Press. ISBN 0195082095.
* Michael Kazin, Rebecca Edwards, Adam Rothman, ur. (2011). *The Concise Princeton Encyclopedia of American Political History*. Princeton University Press. ISBN 0691152071.
* Kane, Joseph and Aiken, Charles (2004). *The American Counties: Origins of County Names, Dates of Creation, and Population Data, 1950-2000*. Scarecrow Press. ISBN 0-8108-5036-2.

## Vanjske veze

* Službene stranice grada (`en`)
# Makedonski narodni teatar

|  |
| --- |
| Makedonsko narodno pozorište
 |
|  |
| Makedonsko narodno pozorište
 |
| Adresa
 | 11 Mart br.3, Skoplje
 |
| Grad
 |  Skoplje |
| Država
 |  Republika Makedonija |
| Arhitekta
 | Jovan Stefanovski-Žan
 |
| Upravlja
 | Simona Ugrinovska
 |
| Kapacitet
 | 724
 |
| Otvoreno
 | 31. januar 1945.
 |
| Period aktivnosti
 | 1945 - *danas* |
| Obnovljeno/Renovirano
 | 2013.
 |
|
 |

**Makedonsko narodno pozorište** u Skoplju je najstarija pozorišna institucija u Republici Makedoniji.

## Historija

Osnovano je odlukom ASNOM-a 31. januara 1945. godine kao dramski teatar, u istoj zgradi predratnog Narodnog pozorišta Kralj Aleksandar I.

Tokom prve dve sezone, MNP funkcioniše kao dramsko pozorište, a zatim je osnovan operski ansambl 1947. godine prva premijerna opera, "Kavalerija Rustikana" je izvedena 9. maja 1947, balet 1949. godine (prvi baletska premijera, "Valpurgijska noć" održana 27. januara, 1949).

Ovaj model pozorišne organizacije je promenjen 2004. godine, kada su opera i balet postali deo posebne organizacije - Makedonska opera i balet (Mob).

Prvi dramski ansambl Narodnog pozorišta bio je sastavljen od:

Dimitar Kostarov - direktor i direktor drame; Ilija Milcin - glumac i reditelj; Todor Nikolovski, Petre Prličko, Krum Stojanov, Trajko Corevski, Mirko (Tihomir) Stefanovski i Blagoja Crvenkov - glumci; Tomo Vladimirski i Vasilije Popović-Cico — scenografi.

MNP je radilo u istoj zgradi do zemljotresa 1963. godine, kada je bila teško oštećena, a kasnije i srušena. Nakon toga je smešteno u privremeni objekat u teatar centru, izgradnja nove zgrade Narodnog pozorišta je započeta tokom 1980-ih.

## Povezano

* Skoplje 2014

## Reference

## Vanjske veze

* Makedonsko narodno pozorište
# Bojni brodovi klase Tegetthoff

Razglednica sa slikom broda klase *Viribus Unitis*
**Klasa *Tegetof (po admiralu Tegetofu), ili Viribus Unitis (lat. *Viribus Unitis* - "Sa ujedinjenim snagama" - moto cara Franje Josipa I) bila je jedina klasa bojnih brodova drednot sagrađenih za austro-ugarsku mornaricu. Sagrađena su četiri broda: *SMS Viribus Unitis, SMS Tegetof, SMS Princ Eugen i SMS Sent Ištvan*.

## Izgradnja

Austrijske vlasti naredile su gradnju nove flote 1908. nakon vesti da je započeta izdradnja prvog drednota u Italiji, bojnog broda *RN Dante Aligijeri*. Glavni dizajner austro-ugarske mornarice Zigfrid Poper bio je skoro pa slep u ovim trenucima (umirovljen je pre nego što su brodovi porinuti), i neki su to smatrali razlogom za neke dizajnske propuste brodova. Klasa je poznata po tome što je ona prva koja je koristila trojne topove za glavno naoružanje. Trojne topovske kule izgradila je Škoda u Plzenju, Češkoj.

Prva tri broda izgrađena su u Trstu, ali kao uslov za finansijsku pomoć, mađarski parlament traži da se jedan od brodova izgradi u mađarskom brodogradilištu u Rijeci, koji dotad nije izgradio nešto veće od razarača što je stvorilo odgađanja kao je navoz najprije trebao da bude produžen, na kraju je ipak dovršen, ali u Puli, 1914. godine. Nazvan je *Sent Ištvan*, po Sv. Stefanu.

## Karakteristike

Brodovi su bili naoružani topovima kalibra 305 milimetra istog tipa kao i na klasi Radecki u glavnoj teškoj bitnici, ali su bili postavljeni u četiri trocevne kule. Pomoćna bitnica je uključivala 12 ručno pokretanih topova kalibra 150 mm u bočnim kazematama. Radilo se o novom projektu Škode L/50, mase topa 6085 kg, s granatom od 45,5 kg, a samo zrno je imalo masu od 30,5 kg. Domet je bio izuzetan za topove tog kalibra, čak 15.000 m. Za svaki top ukrcavalo se po 180 granata.
# Making a Living

| Making a living |
| --- |
|  |
| Režija | Henry Lehrman |
| Producent | Mack Sennett |
| Scenario | Charles Chaplin |
| Naracija | Reed Heustis Henry Lehrman |
| Uloge | Charlie Chaplin Chester Conklin Minta Durfee Virginia Kirtley |
| Distribucija | Mutual Film Corporation |
| Premijera | 2. februara 1914 (1914-02-02) |
| Trajanje | 15 min |
| Zemlja | SADk |
| Jezik | nijemI; engleski međutitlovi |

(eng. Making a living) je bio filmski debi za Charlesa Chaplina u svijetu nijemog filma.

## Glume

* Charlie Chaplin - varalica
* Virginia Kirtley - kćer
* Alice Davenport - majka
* Henry Lehrman - reporter
* Minta Durfee - žena
* Chester Conklin - policajac / skitnica

## Vanjske veze

* *Making a Living* na sajtu IMDb
# Wilhelm od Wieda

| Vilijam od Vida
 |
| --- |
| *Knez Albanije* |
| Vladavina
 | 7. mart 1914—3. septembar 1914.
 |
| Prethodnik
 | Fejzi Bej Alizoti
 |
| Nasljednik
 | Qamil Musa Haxhi Feza
 |
| Krunidba
 | 7. mart 1914
 |
| Supružnik
 | Princess Sophie of Schönburg-Waldenburg
 |
| Otac
 | William, Prince of Wied
 |
| Majka
 | Princess Marie of the Netherlands
 |
| Rođenje
 | 26. mart 1876. Nojvid, Nemačka
 |
| Smrt
 | 18. april 1945 Predeal, Rumunija
 |

**Vilhelm od Vida** (Neuwied, 26. marta 1876. – Predeal, 18. aprila 1945.) bio je knez Kneževine Albanije od 7. marta 1914 do 3. septembra 1914. Formalno, on je bio na vlasti kao knez sve do proglašenja Albanije za republiku, 31. januara 1925. godine. Van Albanije su se prema Vilhelmu od Vida odnosili kao prema knezu, dok je u Albaniji imao status kralja.

Velike Sile su ga izabrale za ovaj položaj, međutim, Vilhelm je u proleće 1913. odbio ovo imenovanje. Vilhelm menja mišljenje i prihvata da bude knez Albanije kada su ga lično pozovali delegati iz svih 18 tadašnjih oblasti u Albaniji.

Knez Vilhelm i njegova žena Sofi po iskrcavanju u luci Drač u Albaniji, 7. marta 1914.
Vilhelm od Vida je 7. marta 1914. došao u Drač, privremenu prestonicu nove države, i preuzeo upravu nad Albanijom od Međunarodne kontrolne komisije. Posao održavanja bezbednosti je bio poveren žandarmeriji kojom su komandovali oficiri iz Holandije.
Knez Vilhelm je napustio Albaniju 3. septembra 1914. zbog proislamske pobune koju je inicirao Esad-paša Toptani, i otišao u Nemačku gde se pridružio Nemačkoj armiji i služio na Istočnom frontu. Nikada kasnije nije tražio da mu se vrati mesto na albanskom tronu.

## Napomene

## Povezano

* Proglašenje nezavisnosti Albanije
# Metaljka

| Metaljka
 |
| --- |
| Osnovni podaci
 |
| Država
 |  Bosna i Hercegovina
 |
| Entitet
 | Republika Srpska
 |
| Opština/Općina
 | Čajniče
 |
| Stanovništvo
 |
| Stanovništvo ((1991)) | 4
 |
| Geografija
 |
| Koordinate
 | ﻿ / ﻿ |
| MetaljkaMetaljka (Bosne i Hercegovine)
 |

**Metaljka** je naseljeno mjesto u Bosni i Hercegovini u opštini Čajniče koja pripada entitetu Republika Srpska. Na popisu stanovništva 1991. u njemu je živjelo 4 stanovnika.

## Geografija

## Historija

## Stanovništvo

|  |  |
| --- | --- |
| **Nacionalnost** | **1991.** |
| Srbi
 | 4
 |
| Muslimani
 | 0
 |
| Hrvati
 | 0
 |
| Jugosloveni
 | 0
 |
| ostali
 | 0
 |
| Ukupno
 | 4
 |

## Privreda

## Reference

## Vanjske veze

Šablon:Čajniče
# Ulsterske dobrovoljačke snage (1912)

**Ulsterske dobrovoljačke snage** ili **Ulsterski dobrovoljci** su bili unionistička milicija formirana godine 1913. kako bi spriječila autonomiju Irske. Suvremena lojalistička paravojna formacija formirana godine 1966. dijeli isto ime (UVF), te tvrdi da neposredno potječe od Ulsterskih dobrovoljaca, ali između dvije organizacije nema direktne pravne ili organizacijske sukcesije.

Originalnu UVF su formirali Edward Carson i James Craig kao unionističku miliciju u doba napetosti izazvanih izglednim uspjehom treće političke kampanje za Irsku autonomiju. Neke suvremene procjene govore da je imala 100.000 članova. Carson i Craig, podržani od strane pojedinih engleskih konzervativnih političara, prijetili su uspostavom privremene vlade u Ulsteru ukoliko ta provincija bude dio bilo kakvog režima irske autonomije. Preko pola miliona ljudi je potpislao Svečanu ligu i zavjet (ili Ulsterski zavjet). Tisuće njemačkih pušaka su bile iskrcane u Larneu, ali vlasti pri tome nisu intervenirale (v. Krijumčarenje oružja u Larneu). U to doba su unionisti uživali snažnu podršku britanske Konzervativne stranke, čak i kada su prijetili pobunom protiv britanske vlade.

Pitanje irske autonomije je privremeno stavljeno ad acta s izbijanjem prvog svjetkog rata. Mnogi članovi UVF su se prijavili u vojhsku, uglavnom u britansku 36. (ulstersku) diviziju. Divizija je pretrpjela teške gubitke u julu 1916. za vrijeme bitke na Sommi. Autonomna Sjeverna Irska je bila ustanovljena Zakonom o vladi Irske, što su mnogi Ulsterci shvatili kao nagradu za vjernu službu u ratu.

Neki dijelovi milicije su ponovno formirani godine 1920. te korišteni kao specijalna policijska jedinica (*B-Specials*). Često su ih optuživali za napade na katoličko/nacionalistički raspoloženo stanovništvo Sjeverne Irske za vrijeme anglo-irskog rata 1919-1921, u znak odmazde za IRA-ine napade na policijske i vojne mete.

## Napomene

## Literatura

* Proclamation by the UVF in the Larne Times newspaper January 1914 here Arhivirano 2006-07-21 na Wayback Machine-u.
* Details on UVF links to the 36th Ulster Division which fought at the Somme here.
* Fisk, Robert "In time of War: Ireland, Ulster, and the price of neutrality 1939 - 1945" (Gill & Macmillan) 1983 ISBN 0-7171-2411-8
# Victoriano Huerta

**Victoriano HuertaJosé Victoriano Huerta Ortega** (Colotlán, 23.12. 1850. - El Paso, Teksas, 13.1. 1916.), meksički predsjednik i diktator.

Rodio se u državi Jalisco. U 17. godini prijavio se u vojsku, iskazao se na bojnom polju i upisao se na vojnu akademiju u gradu Chatapultec. Kada je Francisco Madero došao na vlast, zakleo mu se na vjernost i dobio čin generala. No, istodobno je kovao urotu kako svrgnuti predsjednika koji je zamijenio diktatora imenom Porfirio Diaz. Uhitio je Madera i dao ga streljati. Preuzeo je dužnost predsjednika, ali je uveo vojnu diktaturu koja nije bila po volji vladi SAD-a. Nakon okupacije grada Veracruz i ustanka koji su poveli Pancho Villa, Emiliano Zapata i Álvaro Obregón, Huerta je morao otići s položaja koji je obnašao. Otišao je u egzil, prvo na Jamajku, potom u Englesku, pa Španiju i SAD, gdje je stavljen je u kućni pritvor. Umro je od trovanja alkoholom u 65. godini.
# Veracruz

*Za ostale upotrebe, pogledajte Veracruz (razvrstavanje).*

| Verakruz španski: *Veracruz* |
| --- |
|  Gradska većnica |
| Osnovni podaci
 |
| Država
 |  Meksiko
 |
| Savezna država
 | Verakruz
 |
| Stanovništvo
 |
| Stanovništvo
 | 554.100  (2004.) |
| Aglomeracija
 | 677.660  (2007.) |
| Gustina stanovništva
 | 2299 st./km²
 |
| Geografija
 |
| Koordinate
 | ﻿ / ﻿ |
| Nadmorska visina
 | 1 m
 |
| Površina
 | 241 km²
 |
|  VerakruzVerakruz na karti Meksika
 |

**Verakruz** (španski: *Veracruz*) je grad u istoimenoj meksičkoj državi Verakruz. Jedan je od glavnih lučnih gradova u Meksičkom zalivu. Šire područje grada je treće po veličini u Meksičkom zalivu posle Tampika i Koacakoalkosa. Broj stanovnika Verakruza je 554.100.
# Kielski kanal

Karta kanala
Brodska prevodnica
**Kielski kanal** (*Nord-Ostsee-Kanal*), 98 km dug kanal koji povezuje Sjeverno s Baltičkim morem i tako skraćuje put za 519 km.

Prva veza između dva čvora je bio Eiderski kanal koji je završen 1784. Imao je dužinu od 43 kilometra i činio je dio 175 kilometra dugog vodenog puta od Kiela na Baltičkom moru do ušća rijeke Eider u Sjeverno more. Bio je 29 metara širok i 3 metara dubok.

U junu 1887. počela je izgradnja novog kanala u kojoj je sudjelovalo 9000 radnika. Novi kanal je službeno otvoren 20. 6. 1895. Da bi se zadovoljio sve veći promet kanal je proširen između 1907. i 1914. godine. Poslije Prvog svjetskog rata kanal je internacionaliziran. Adolf Hitler je poništio njegov međunarodni status 1936. godine. Poslije Drugog svjetskog rata kanal je ponovo otvoren za sve brodove.
# Konkordat

**Konkordat** je jedna vrsta medjunarodnih ugovora koje zakljucije Sveta stolica sa drugim suverenim državama. Uglavnom se rešavaju pitanja vezana za polozaj katoličkih vernika u odnosnoj državi.

Konkordati sadržavaju odredbe koje se odnose na pitanja vjeronauka u školama, obrazovnog sistema, oslobađanja Crkve od pojedinih obveza koje terete ostale fizičke i pravne osobe, odnosno financiranja crkvenih aktivnosti od strane države. Države u pojedinim konkordatima pak imaju pravo biti konzultirane po pitanju imenovanja biskupa.

Najpoznatiji konkordati u historiji su:

* Konkordat iz Wormsa (1122) između pape Kaliksta II i rimsko-njemačkog cara Heinricha V
* Konkordat iz Bologne (1516) između francuskog kralja Francoisa I i pape Lea X
* Konkordat 1753 sa Španijom
* Konkordat 1801 između pape Pia VII i Napoléona.
* Konkordat u Fontainebleauu (1813) između pape Pia VII i Napoléona.
* Konkordat 1851 sa Španijom
* Konkordat 1855 između pape Pia IX i austrijskog cara Franje Josipa
* Konkordat 1925 između Svete stolice i Republike Poljske
* Lateranski ugovor (1929) između Italije i pape Pia XI čime je formalno definiran Vatikan
* *Reichskonkordat* (1933) između Sveta stolica i Trećeg Reicha
* Konkordat 1940 s portugalskom vladom pod Salazarom
* Konkordat 1953 sa Španijom

Ovaj tip formalnog ugovora se više ne koristi od strane Vatikana, a posljednji od njih, onaj sa Španiom, je istekao 1980. Sada se koristi drukčiji model reguliranja odnosa Katoličke crkve i suverenih država, temeljen na Deklaraciji o vjerskoj slobodi donesenog oj strane Drugog vatikanskog koncila *Dignitatis Humanae*.

## Napomene
# Julski ultimatum

**Austro-ugarski ultimatum Srbiji** ili **Julski ultimatum** bio je ultimatum upućen vladi Srbije 23. jula 1914. godine, posle Sarajevskog atentata.

Austrougarska vlada nije optužila Srbiju da je direktno kriva za Sarajevski atentat, već da je srpska vlada "tolerisala makinacije kojekakvih društava i udruga uperenih protiv Monarhije, nedoličan jezik štampe, veličanje počinitelja nepodopština, sudjelovanje časnika i dužnosnika u subverzivnoj agitaciji" .

U Srbiji se govorilo da se njegovi zahtevi ne mogu ispuniti i da je ultimatum samo način za stvaranje povoda za rat. Od deset zahteva što ih je Austro-Ugarska postavila za suzbijanje tih aktivnosti, Srbija je prihvatila sve osim jednoga, koji bi iziskivao dolazak austrougarskih istražnih sudija i policajaca u Srbiju da vode istragu na njenoj teritoriji.

Kada je Srbija odbila ultimatum, Austro-Ugarska joj je objavila rat, koji će postati prvi svetski rat.

## Zahtevi

Austro-Ugarska tražila je od Srbije sledeće:

1. Da spreči izdavanje publikacija koja podstiču mržnju i neprijateljstvo prema Austro-Ugarskoj.
2. Da momentalno raspusti organizaciju Narodna odbrana, i da isto postupi i sa drugim organizacijama koje učestvuju u propagandi protiv Austro-Ugarske.
3. Da iz javnog obrazovanja ukloni sve što bi moglo da služi za podsticanje propagande protiv Austro-Ugarske.
4. Da iz vojske i administracije uopšte ukloni sve oficire koji su krivi za propagandu protiv Austro-Ugarske, a imena tih oficira dostavi vlasti Austro-Ugarske.
5. Da prihvati učešće austro-ugarskih organa vlasti u suzbijanju subverzivnih delatnosti protiv Austro-Ugarske na teritoriji Srbije.
6. Da preduzme sudski postupak protiv saučesnika Sarajevskog atentata koji su na srpskoj teritoriji, uz pomoć i uputstva austro-ugarskih organa.
7. Da momentalno uhapsi dve imenovane osobe koje su upletene u atentat po istrazi koju je preliminarno sprovela Austro-Ugarska.
8. Da efikasnim merama spreči nelegalni prenos oružja i eksploziva preko granice.
9. Da uputi Austro-Ugarskoj objašnjenja povodom izjava visokih srpskih zvaničnika u Srbiji i inostranstvu, koji su izrazili neprijateljstvo prema Austro-Ugarskoj.
10. Da bez odlaganja obavesti Austro-Ugarsku o ispunjavanju ovih obaveza.

## Odgovor

Srpska vlada je uslovno prihvatila sve zahteve ultimatuma, sem tačke broj 6 koja je zahtevala mešanje austro-ugarskih organa u sudski postupak, jer bi to predstavljalo kršenje ustava i suvereniteta Srbije.

## Izvori

## Vanjske veze

* Austro-Ugarski ultimatum Srbiji
* Austro-Ugarski ultimatum (na engleskom)
# Irski dobrovoljci

| Historija Irske serija članaka
 |
| --- |
| Rana historija
 |
| Rana kršćanska Irska
 |
| Rani srednji vijek i vikinška era
 |
| Normanska Irska
 |
| Rana moderna Irska 1536–1691
 |
| Irska 1691–1801
 |
| Unija s Velikom Britanijom
 |
| Historija Republike
 |
| Historija Sjeverne Irske
 |
| Ekonomska historija
 |

**Irski dobrovoljci** (engleski: *Irish Volunteers*, irski: *Óglaigh na hÉireann*) je naziv za paravojnu formaciju koju su 1913. godine osnovali irski katolici i zagovornici autonomije kako bi se oružjem oduprli Ulsterskim dobrovoljcima, paravojnoj formaciji irskih unionista i protestanata koji su oružjem pokušavali spriječiti izglasavanje, odnosno primjenu Treći zakon o autonomiji Irske.

Organizacija se, slično kao i protestanti, ilegalno naoružavala, a prema nekim procjenama, imala je oko 175.000 članova.

Međutim, sve vrijeme je u njoj tinjao sukob između umjerenjaka na čelu s Johnom Redmondom i radikalnih nacionalista iz Irskog republikanskog bratstva. Nakon izbijanja prvog svjetskog rata, Redmond je organizaciju iskoristio kako bi formirao Nacionalne dobrovoljce koji su borili u redovima britanske vojske. Njima je pristupila većina Irskih dobrovoljaca.

Preostala manjina je došla pod utjecaj IRB, te sudjelovala u Uskršnjem ustanku. Godine 1919. su se rasformirali i prešli u Irsku republikansku armiju.
# Bitka na granicama

| Bitka na granicama
 |
| --- |
| Segment Prvog svjetskog rata (Zapadni front)
 |
|  Mapa borbenih operacija
 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Datum
 | 7. kolovoza – 13. rujna 1914.
 |
| Lokacija
 |  Lorraine i Alsace, Francuska  Belgija |
| Ishod
 | pobjeda Njemačke
 |

 |
| Sukobljene strane
 |
|  Belgija  Francuska  Ujedinjeno Kraljevstvo |  Njemačko Carstvo
 |
| Komandanti i vođe
 |
|  Albert I  Joseph Joffre  John French
 |  Helmuth von Moltke
 |
| Snage
 |
| **Ukupno:** 1,437,000
* 117,000
* 1,250,000
* 70,000
 | **Ukupno:** 1,300,000
 |
| Žrtve i gubici
 |
| **Ukupno:** ~363,100
* 4,500
* ~329,000
* 29,597
 | **Ukupno:** ~305,500
 |

**Bitka na granicama** je skupni naziv za seriju manjih bitaka koje su se na samom početku Prvog svjetskog rata vodile na istočnoj francuskoj granici i u južnoj Belgiji. Bitka je dovela do realizacije vojnih strategija generala Joffrea (*Plan XVII*) i Helmutha von Moltkea, mlađeg (*Aufmarsch II*), koje su uređene još prije početka rata. Joffreova taktika bila je defenzivnija u odnosu na onu Moltkeovu.

Izvorni njemački plan bio je napasti Belgiju i onda doći do Francuske sa sjevera, no odgođen je zbog prodora vojske generala Charlesa Lanrezaca, koji je uz britansku pomoć čekao Nijemce na sjeveru. Ipak, zajedničke britansko-francuske snage nisu uspjele zaustaviti Nijemce, koji su prodrli u sjevernu Francusku. Britanci i Francuzi su naknadno započeli seriju manjih napada s ciljem regrupiranja u Parizu. Njemački prodor je konstantno sabotiran, što je saveznicima omogućilo da povuku svoje trupe u Pariz i uspješno odbiju Nijemce na Marni.