Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Egipat (rimska provincija)

Rimski Egipat 117. (označen crvenom)
**Egipat** (latinski: *Aeqyptus*) je rimska provincija postao godine 30. pne. nakon što je po završetku Ptolemejskog rata rimski državnik Oktavijan zauzeo Aleksandriju i teritoriju dotadašnjeg Ptolemejskog Kraljevstva anektirao Rimskoj Republici. Teritorija provincije je otprilike odgovarala teritoriji današnjeg Egipta, s izuzetkom Sinaja, koji je pripadaju provinciji Judeja. Na zapadu se rimski Egipat graničio s provincijom Cyrenaica et Creta, a na jugu s nezavisnim kraljevstvom Kuš. Za vrijeme rimske vladavine Egipat je bio izuzetno važna provincija, s obzirom da se u njemu proizvodilo žito za ishranu građana Rima i drugih provincija.

Provincija je ispočetka sadržavala samo Donji Egipat, da bi godine 26. pne. Kornelije Gal uspostavio rimsku vlast u Gornjem Egiptu. Kasnije je uspostavljena nova granica na jugu s Kušom, dok je obala Crvenog mora osvojena u doba cara Klaudija.

Rimsku vlast je karakterizirala snažna društvena stratifikacija, odnosno podjela društva na različite klase prema kojoj su na vrhu bili Rimljani, a na dnu egipatski domoroci. U kulturnom smislu je period rimske vlasti bilježio postupno nestajanje staroegipatske kulture, čemu je bitno doprinio dolazak kršćanstva, odnosno stvaranje nove koptske kulture.

Egipat je nakon podjele Carstva godine 395. pripao Istočnom Carstvu, odnosno Bizantu. Taj period su karakterizirali brojni vjerski sukobi vezani uz monofizitska vjerovanja egipatskih kršćana. Oni su oslabili autoritet Carstva u provinciji i omogućili da Egipat početkom 7. vijeka nakraktko dođe pod sasanidsku vlast, da bi rimska/bizanstska vlast konačno prestala osvajanjem od strane Arapa 641–646. godine.

## Vanjske veze

* Detailed Map of Aegyptus Arhivirano 2021-03-03 na Wayback Machine-u
# Steamboat Willie

| Steamboat Willie |
| --- |
| Poster |
| Režija | Walt DisneyUb Iwerks |
| Scenario | Walt DisneyUb Iwerks |
| Studio | Walt Disney Productions |
| Premijera | 18. novembra 1928 (1928-11-18) |
| Trajanje | 7 min. |
| Zemlja |  Sjedinjene Države |

**Parobrod Vili** (engleski: *Steamboat Willie*) je američki crtani film prvi put prikazan 18. novembra 1928. godine. To je treći crtani film sa Mikijem Mausom posle, Lude planete koja je prikazana šest meseci ranije i Galopin Gaučo koji je snimljen ranije, a prikazan kasnije. To je prvi crtani film sa zvukom Diznija i Pet Pauersovog Sinefon sistem. Parobrod Vili je premijerno prikazan u Njujorku u tetru 79e ulice.

Crtani film je napisao i režirao Volt Dizni i Ub Ajverks. Naslov je parodija na film Bastera Kitona *Parobrod Bil junior*. Zabeležen je kao prvi animirani kratki film sa kompletnom muzikom, dijalogom, zvučnim efektima u post produkciji, iako je bilo i drugih crtanih filmova koji su rađeni pre.

## Reference

## Vanjske veze

* *Parobrod Vili* na sajtu IMDb
* The Test Screening of Steamboat Willie (`en`)
* The Encyclopedia of Disney Animated Shorts — Steamboat Willie Arhivirano 2008-03-27 na Wayback Machine-u (`en`)
# Antropomorfizam

Antropomorfirani zec u ilustraciji Johna Tenniela korištenoj za prvo poglavlje knjige *Alisa u zemlji čudesa* Lewisa Carrolla
**Antropomorfizam** je izraz kojim se opisuje davanje nekih specifično ljudskih karakteristika životinjama, biljkama, prirodnim ili natprirodnim fenomenima kao što su božanstva. Karakteristika antropomorfizma je da se svi ti fenomeni simbolički prikazuju sa ljudskim karakteristikama (lice, odjeća i sl.), odnosno tumače kao ličnosti sa ljudskim motivima.

Antropomorfizam ima drevnu tradiciju, odnosno predstavlja karakteristiku gotovo svih svjetskih mitologija, kao i dijela religija. Pojavljuje se u obliku basni, a u modernom dobu predstavlja karakteristiku dječje književnosti.

## Vanjske veze

* "Anthropomorphism" entry in the Encyclopedia of Human-Animal Relationships Arhivirano 2010-04-15 na Wayback Machine-u (Horowitz A., 2007)
* "Anthropomorphism" entry in the Encyclopedia of Astrobiology, Astronomy, and Spaceflight
# Natrijum oksid

| Natrijum oksid
 |
| --- |
|  |
|  |
| Identifikacija
 |
| CAS registarski broj
 | 1313-59-3Y |
| PubChem
 | 73971 |
| Jmol-3D slike
 | Slika 1
 |
|

| SMILES |
| --- |
| [O-2].[Na+].[Na+] |

 |
|

| InChI |
| --- |
| InChI=1S/2Na.O/q2\*+1;-2Y Kod: KKCBUQHMOMHUOY-UHFFFAOYSA-NY

---

InChI=1S/2Na.O/q2\*+1;-2 |

 |
| Svojstva
 |
| Molekulska formula
 | Na2O
 |
| Molarna masa
 | 61.98 g mol−1 |
|

Ukoliko nije drugačije napomenuto, podaci se odnose na standardno stanje (25 °C, 100 kPa) materijala

 |
| Infobox references
 |

**Natrijum oksid** je hemijsko jedinjenje, koje ima molekulsku masu od 61,979 *Da*.

## Osobine

| Osobina | Vrednost
 |
| --- | --- |
| Broj akceptora vodonika | 1
 |
| Broj donora vodonika | 0
 |
| Broj rotacionih veza | 0
 |
| Particioni koeficijent (*ALogP*) | 0,0
 |
| Rastvorljivost (*logS*, log(*mol/L*)) | 1,9
 |
| Polarna površina (*PSA*, *Å*2) | 158,0
 |

## Reference

## Literatura

* Holleman A. F., Wiberg E. (2001). *Inorganic Chemistry* (1st edition izd.). San Diego: Academic Press. ISBN 0-12-352651-5.
* Housecroft C. E., Sharpe A. G. (2008). *Inorganic Chemistry* (3rd izd.). Prentice Hall. ISBN 978-0-13-175553-6.

## Vanjske veze

* Sodium oxide
# Kalcijum oksid

| Kalcijum oksid
 |
| --- |
|  |
| IUPAC ime
 |

|  |
| --- |
| Kalcijum oksid |

 |
| Drugi nazivi
 | Živi kreč, pečeni kreč, negašeni kreč
 |
| Identifikacija
 |
| CAS registarski broj
 | 1305-78-8 Y |
| PubChem
 | 14778 |
| ChemSpider
 | 14095 |
| UNII
 | C7X2M0VVNH |
| UN broj
 | 1910
 |
| RTECS registarski broj toksičnosti
 | EW3100000
 |
| ATCvet code
 | QP53AX18 |
| Jmol-3D slike
 | Slika 1
 |
|

| SMILES |
| --- |
| [Ca]=O |

 |
|

| InChI |
| --- |
| InChI=1S/Ca.OY Kod: ODINCKMPIJJUCX-UHFFFAOYSA-NY

---

InChI=1/Ca.O/rCaO/c1-2 Kod: ODINCKMPIJJUCX-BFMVISLHAU |

 |
| Svojstva
 |
| Molekulska formula
 | CaO
 |
| Molarna masa
 | 56.077 g/mol
 |
| Agregatno stanje
 | Beli do bledo žutog praha
 |
| Gustina
 | 3.35 g/cm3 |
| Tačka topljenja
 |
2572 °C (2845 K)

 |
| Tačka ključanja
 |
2850 °C (3123 K)

 |
| Rastvorljivost u vodi
 | reaguje
 |
| Rastvorljivost u kiselina
 | rastvoran je
 |
| Rastvorljivost u metanol
 | Nerastvoran je
 |
| p*K*a | 12.5
 |
| Opasnost
 |
| Podaci o bezbednosti prilikom rukovanja (MSDS)
 | [1]
 |
| EU-indeks
 | Nije na listi
 |
| NFPA 704
 |
0
3
2 |
| Tačka paljenja
 | Nije zapaljiv
 |
| Srodna jedinjenja
 |
| Drugi anjoni
 | Kalcijum sulfid Kalcijum hidroksid
 |
| Drugi katjoni
 | Berilijum oksid Magnezijum oksid Stroncijum oksid Barijum oksid
 |
|

Ukoliko nije drugačije napomenuto, podaci se odnose na standardno stanje (25 °C, 100 kPa) materijala

 |
| Infobox references
 |

**Kalcijum oksid** (*CaO*, *živi kreč*, *pečeni kreč*) je bela, kaustična, alkalna kristalna materija na sobnoj temperaturi. Ovo hemijsko jedinjenje je u širokoj upotrebi.

## Priprema

kalcijum oksid se obično formira termičkom dekompozicijom materijala kao što je krečnjak, koji sadrže kalcijum karbonat (CaCO3; mineral kalcita) u krečnjačkim pećima. To ostvaruje zagrevanjem materijala iznad 825 °C, procesom kalcinacije ili *pečenja kreča*. Ovaj proces oslobađa molekul ugljen dioksida (CO2). Pečeni kreč nije stabilan, i pre hlađenju spontano reaguje sa CO2 iz vazduha. Nakon dovoljno vremena, on će se potpuno konvertovati nazad u kalcijum karbonat.

## Upotreba

Živi kreč ima relativno malu cenu. On i njegov derivat (kalcijum hidroksid) su značajne hemikalije. Živi kreč proizvodi toplotnu energiju tokom formiranja hidrata:

CaO (s) + H2O (l)  Ca(OH)2 (aq) (ΔHr = −63.7 kJ/mol of CaO)
## Reference

## Vanjske veze

* Geološka istraživanja Arhivirano 2017-05-14 na Wayback Machine-u
* Faktori kvaliteta kreča
# Vitraj

Staklopis Isusa u hinduističkom stilu u kapeli bostonskog univeziteta.
**Vitraj** ili **vitraž** (franc. *vitrail*) ili **staklopis** je posebnim načinom oslikano staklo, najčešće na crkvenim prozorima, povezano olovnim trakama.

## Tehnika

Kada su u srednjem vijeku ljudi uspjeli uz pomoć kemijskih spojeva, oksida, bojiti staklo (manganov oksid boji modro, a željezni oksid crveno), umjetnici su došli na ideju da izrađuju slike od komadića obojenog stakla. Slikar - staklar zvan vitrajer radi slično kao mozaičar. Ali njegovi su komadići stakla širi od mozaičerovih staklenih štapića i kamenčića. Osim toga vitrajer ih ne utiče u zid, nego uokviruje u olovne spojnice. Stavljen na prozor umjesto na zid, vitraj kroz sebe pušta sunčeve zrake i stvara najblistavije boje među svim slikarskim tehnikama. Naročito je bio populatran u vrijeme gotskog stila za dekorisaanje monumentalnih katedrala po cijelom zapadu Evrope.

## Historija

Vitraj sv. Josipa u župnoj crkvi sv. Trojstva u Rovišću
Najljepše primjere tehnike vitraja nalazimo na gotičkim francuskim srednjovjekovnim katedralama: Chartres, Notre Dame u Parizu i Bourgesu. O tome kako su srednjovjekovni staklari dobivali staklenu masu, kako su je bojali i kako su sastavljali likove govori njihov suvremenik Teofil (XII. st.) u knjizi *O raznim umjetnostima*.

Vitraži su počeli da se pojavljuju u gradnji srednjoevropskih gotskih katedrala koje su imale otvore suviše velike da bi se zastaklile jednim staklom i moralo se spajati više stakala u jednu celinu.

Postepeno je ovo postala umetnost. Kako se pre vitraž upotrebljavao samo u crkvama, hramovima i manastirima u današnjem vremenu on se upotrebljava i u domaćinstvima za ukrašavanje vrata i prozora kao dekoracija na njihovim delovima.

## Klasičan vitraž

Klasičan vitraž nastaje spajanjem raznobojnog stakla na hladno pomoću olovnih profila i upotrebljava se za dekorisanje prozorskih otvora ili vrata.

## Lažan vitraž

Lažan vitraž pripominje na klasičan vitraž koji je stvoren za razliku od klasičnog pomoću nanošenja boje na staklo i lepljenjem olovne trake ili čak naglašavanje kontura pomoću boje. Osnovni princip da se vitraž sastoji od staklenih delova se ovde ne primenjuje.

## Reference

## Vanjske veze

* The Stained Glass Museum (Ely, England)
* Tiffany Stained Glass Windows Arhivirano 2007-02-20 na Wayback Machine-u
* The website of the British Society of Master Glass Painters
* Preservation of Stained Glass Arhivirano 2007-01-15 na Wayback Machine-u
* Stained Glass Photography
* Church Stained Glass Window Database Arhivirano 2011-09-12 na Wayback Machine-u, covering ~2800 churches in the southeast of England
* Vidimus, an on-line magazine devoted to medieval stained glass.
# Vaza

| Vaza vās |
| --- |
| Portlandska vaza iz Britanskog muzejaPortlandska vaza iz Britanskog muzeja
 |
|  |

**Vaza** (od francuskog *Vase*, koji je preuzet od latinskog *vās* – "posuda" je kružna posuda od stakla ili keramike, obično bogato dekorirana, koja se danas najčešće koristi za držanje cvijeća, a nekad je služila za držanje tekućine.

U arheologiji se razne vrste antičkog posuđa zovu vazama.

## Historija

Ljudi se od paleolita služe kojekakvim sudovima za držanje tekućina, ali tek od antike možemo govoriti o vazama, prije toga tek o krčazima.

Najpoznatiji primjer antičkog staklarskog umjeća je Portlandska vaza ili Vaza Barberini visoka 25 cm iz 1. vijeka naše ere.

Umjetnost izrada vaza vijekovima je postajala sve usavršenija, da bi od 18. vijeka dosegla vrhunac, kako u izradi tako i u dekoraciji.

## Reference

## Vanjske veze

* *Vaso* na portalu Treccani (`it`)
# Boca

*Za ostale upotrebe, pogledajte Boca (razvrstavanje).*
Boce za vino
**Boca** ili **flaša** je posuda napravljena najčešće od stakla, sa oblikom takvim da ima prošireno tijelo, zatim suženo grlo i otvor na vrhu grla, a namijenjena prvenstveno držanju tečnosti. Boca može biti napravljena i od plastike ili metala, dok se slične posude od drugih materijala u srpskom jeziku rjeđe označavaju nazivom *boca* ili *flaša*.

Sadržaj boce je uglavnom tečan ili polutečan, kao, na primjer, voda, mlijeko, alkoholno ili bezalkoholno piće, ulje, lijek, šampon, tinta i slično. Drugi materijali nisu praktični za držanje u boci, zbog njenog oblika u kom dominira suženo grlo. Za takve materijale su namijenjene posude slične boci, ali sa proširenim grlom ili uopšte bez grla, kao što je tegla.

Boca od 0,75 l namijenjena za vino često se naziva **butelja**.

Boca se koristi već vijekovima. Prve slične posude su koristili Feničani, Rimljani, Krićani i Kinezi.

Prazna vinska boca

## Sporedna namjena

Iskorišćene boce, osim što se recikliraju, praktične su i za daljnju upotrebu, koja se često razlikuje od prvobitne namjene.

* Veoma često, upotrebom velikog broja boca ukopanih u tlo, prave se likovi koji su najbolje vidljivi sa velikih visina. U bivšoj Jugoslaviji na taj način se često po kosinama brda pored puteva ispisivao nadimak Josipa Broza — „Tito“. U Čileu je na taj način iscrtan veliki logotip koka-kole, koji je vidljiv i sa satelitskih visina.
* U martu 2010. godine svjetski poznat pustolov Dejvid Rotšild sa prijateljima je napravio brod »Plastiki« od više hiljada plastičnih boca, kojim je namjeravao da preplovi Tihi okean.
* Boce se ponekad koriste i u arhitekturi, za izgradnju dijelova i potpunih građevina.
* U filmu *Bogovi su pali na tjeme* (*The Gods Must Be Crazy*) iz 1980. godine zaplet glavne radnje počinje u trenutku kada jedna boca koka-kole dospije u urođeničko selo, što postaje njihov prvi kontakt sa civilizacijom. Narednih nkoliko minuta filma pokazuje razne vrste praktične upotrebe boce.

## Zatvarači

Predmet koji služi za zatvaranje otvora boce naziva se zatvarač ili čep. Čepovi se često razlikuju prema namjeni boce, odnosno prema sadržaju boce. Boce za kvalitetna vina se zatvaraju čepom od plute (pampurom); boce za pivo, manje kvalitetna vina itd, se zatvaraju metalnim (tzv. krunskim) čepom, čepom bez navoja. Boce za žestoka alkoholna pića, sirupe, neke lijekove, mlijeko se najčešće zatvaraju čepom sa navojem itd. Boce sa lako isparljivim hemikalijama (etar, medicinski benzin) se zatvaraju staklenim čepom.

* Tipičan čep na boci za pivo
* Tipičan čep na boci za voćne sokove
* Čest čep na boci za kvalitetnija piva
* Stakleni i plutani čepovi

## Reference

## Vanjske veze
# Kliker

klikeri raznih veličina i tipova
Rimska djeca igraju se orasima, dječji sarkofagi o. 270-300. Museum Pio Clementino, Vatikan
*Igra klikera* (*Game of Marbles*), Karol D. Witkowski
**kliker** (njem. *Klicker*), kuglica od stakla, gline, čelika, plastike ili ahata koja služi za igru. Naziva se i *pikula*, *špekula*, *franja* i sl. Veličinom se razlikuju; obično imaju dijametar od 1,5 do 2,5 cm, no mogu biti manji od 1 cm, ali i veći od 7,5 cm. Iznimno, neki umjetnički stakleni klikeri izrađeni u izložbene svrhe mogu biti veći od 30 cm. Klikeri se upotrebljavaju za igranje raznih igara koje se po njima nazivaju *klikeri*, *pikule*, *špekule* i dr. Često se skupljaju, i zbog nostalgije i zbog estetskih boja.

## Povezano

* kroket

## Vanjske veze

* World Marbles Federation
# Porcelan

Dio pribora za čaj iz 1760., Muzej u Nymphenbergu.
Kolekcija kineskog porculana iz 13. stoljeća (južna dinastija Sung), Muzej Guimet, Pariz.
**Porcelan** ili **porculan** (talijanski) je najfinija vrsta keramike dobivena pečenjem na visokoj temperaturi (od 1250 do 1350 °C) mješavine kaolina, kvarca i vapnenca. Na ovaj način nastaje staklasta polu-prozirna keramika koja je mnogo čvršća no što izgleda i ne prenosi električnu energiju, te može poslužiti i kao izolator.

Prema temperaturi na kojoj se peče postoji *meki* (Meissen), *tvrdi* (iz istočne Azije) i *koštani porculan* (s dodatkom koštanog pepela) koji se proizvodi pretežito u Engleskoj.

## Historija

Johann Joachim Kaendler, *Pisar za stolom*, 1740., Meissen porculan, Mannheim.
Proizvodnja porculana razvila se u Kini za dinastije T'ang (618.-906.), ali pravi porculan se javlja za dinastije Sung. U Europi je poznat od 11. stoljeća preko Puta svile.

Prvi europski pokušaji proizvodnje porculana javljaju se u 16. stoljeću u Firenci (tzv. *Medici porculan*). God. 1709. ljekarnik (i alkemičar) Johann Friedrich Böttger iz Dresdena usavršio je način proizvodnje porculana, a 1710. osnovana je prva manufaktura u Meissenu.

Ukrasni predmeti od porculana, osobito sitna plastika, u modi su od rokokoa. Značajne manufakture porculana bile su u Beču, Nymphenbergu (kraj Münchena), Sèvresu (kraj Pariza), Worchesteru, Deciji (kod Firence) i Capodimenteu (kod Napulja). U ovim manufakturama se na kvalitetniji porculan ispod cakline utiskuje ili ispisuje oznaka proizvođača (pečat, slovo i simbol), signatura umjetnika, katkada i godina izrade, oznaka kalupa i sl.

Od 20. stoljeća se od porculana izrađuju predmeti za elektrotehniku i kemijske laboratorije.

## Povezano

* Kiparske tehnike
* Izolator

## Napomene

## Literatura

* *Opća i nacionalna enciklopedija br. 16.*, Večernji list d. d., Zagreb 2007. ISBN 978-953-7224-16-5
* Marilyn Stokstad, *Art History (Wolume Two)*, Pearson Prentice Hill, New Jersey, 2005. ISBN 0-13-145529 Uneseni ISBN nije važeći.

## Vanjske veze

* Porculan Arhivirano 2008-09-24 na Wayback Machine-u Studio keramike
* Europski porculan Muzej Marton
* Kako se pravi porculan
# Poli(metil metakrilat)

| Poli(metil metakrilat)
 |
| --- |
|  |
| Identifikacija
 |
| CAS registarski broj
 | 9011-14-7Y |
| KEGG
 | C19504 |
| Jmol-3D slike
 | Slika 1
 |
|

| SMILES |
| --- |
| COC(=O)[C](C)C |

 |
|

| InChI |
| --- |
| InChI=1S/C5H9O2/c1-4(2)5(6)7-3/h1-3H3Y Kod: PMAMJWJDBDSDHV-UHFFFAOYSA-NY |

 |
| Svojstva
 |
| Molekulska formula
 | C5H9O2 |
| Molarna masa
 | 101.12 g mol−1 |
|

Ukoliko nije drugačije napomenuto, podaci se odnose na standardno stanje (25 °C, 100 kPa) materijala

 |
| Infobox references
 |

**Poli(metil metakrilat)** je organsko jedinjenje, koje sadrži 5 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 101,124 *Da*.

## Osobine

| Osobina | Vrednost
 |
| --- | --- |
| Broj akceptora vodonika | 2
 |
| Broj donora vodonika | 0
 |
| Broj rotacionih veza | 2
 |
| Particioni koeficijent (*ALogP*) | 1,3
 |
| Rastvorljivost (*logS*, log(*mol/L*)) | -0,5
 |
| Polarna površina (*PSA*, *Å*2) | 26,3
 |

## Reference

## Literatura

* Clayden Jonathan, Nick Greeves, Stuart Warren, Peter Wothers (2001). *Organic chemistry*. Oxford, Oxfordshire: Oxford University Press. ISBN 0-19-850346-6.
* Smith, Michael B.; March, Jerry (2007). *Advanced Organic Chemistry: Reactions, Mechanisms, and Structure* (6th izd.). New York: Wiley-Interscience. ISBN 0-471-72091-7.
* Katritzky A.R., Pozharskii A.F. (2000). *Handbook of Heterocyclic Chemistry*. Academic Press. ISBN 0080429882.

## Vanjske veze

* Poly(methyl methacrylate)
# Polietilentereftalat

| Polietilentereftalat
 |
| --- |
|  |
|  |
|  |
| IUPAC ime
 |

|  |
| --- |
| poli(etilen tereftalat) |

 |
| Identifikacija
 |
| CAS registarski broj
 | 25038-59-9Y |
| Svojstva
 |
| Molekulska formula
 | (C10H8O4)n |
| Molarna masa
 | varijabilna
 |
| Gustina
 | 1.38 g/cm3 (20 °C), amorfan: 1.370 g/cm3, kristall: 1.455 g/cm3 |
| Tačka topljenja
 |
> 250 °C, 260 °C

 |
| Tačka ključanja
 |
> 350 °C (razlaže se)

 |
| Rastvorljivost u vodi
 | praktično nerastvoran
 |
| Toplotna provodljivost
 | 0.15 to 0.24 W m−1 K−1 |
| Indeks refrakcije (*n*D)
 | 1.57–1.58, 1.5750
 |
| Termohemija
 |
| Specifični toplotni kapacitet, *C* | 1.0 kJ/(kg·K)
 |
| Srodna jedinjenja
 |
| Srodna Monomeri
 | Tereftalna kiselina Etilen glikol
 |
| Y (šta je ovo?)
  (verifikuj)

Ukoliko nije drugačije napomenuto, podaci se odnose na standardno stanje (25 °C, 100 kPa) materijala

 |
| Infobox references
 |

**Polietilentereftalat** ili **Dacron** (koje je je zaštićeno ime umjetnog poliesterskoga vlakna) koji je početkom 1950-ih počela proizvoditi američka tvrtka Du Pont. Nastaje polikondenzacijom etilenglikola i tereftalatne kiseline. PET je homopolimer kojeg svrstavamo u grupu plastomera jer mu se staklište nalazi iznad sobne temperature. Posjeduje kristalastu nadmolekulnu strukturu.

## Reference

## Vanjske veze

* American Plastics Council: PlasticInfo.org Arhivirano 2006-07-02 na Wayback Machine-u
* KenPlas Industry Ltd.: "What is PET (Polyethylene Terephthalate)" Arhivirano 2007-12-10 na Wayback Machine-u
* WAVE Polymer Technology: PET (Polyethylene Terephthalate) flakes processing"
# Raban Mauro

Raban Mauro predaje svoje dijelo Grguru IV.
**Raban Mauro** (Mainz 776.-784.- Winkel 4. veljače 856.) je bio svetac Katoličke Crkve, nadbiskup Mainza, teolog, pisac.

## Prve godine

Raban Mauro, još poznat kao Hrabanus Mauros Magnetius. Rodio se je u Maintzu 776./784. kao mladić ulazi u benediktinsku opatiju u Fuldi gdje dobiva ime Mauro, po jednom od prvih učenika sv. Benedikta. Đakonsko ređenje je primio 801. godine, a sljedeće odlazi u Tours gdje započinje studij teologije pod Alkuinom. Tijekom 803. godine pozvan je da se vrati u Fuldu gdje djeluje kao učitelj, a poslije i kao voditelj teološke škole u opatiji. Zahvaljujući Rabanu teološka škola u Fuldi postala je vodeća u Franačkom carstvu. Postao je prezbiter 814. godine. Pod opatom Ratgarom bila je više naglašena materijalna izgradnja škole, ali pod opatom Eigilom (812.-882.) nastavljena je intelektualna izgradnja škole kojoj je posebno pridodao Raban Mauro.

## Izbor za opata

Za opata u Fuldi izabran je 822. godine, te je tijekom njegovog upravljanja opatija napredovala. Završio je izgradnju koju su započeli njegovi prethodnici, te podigao 30 crkava. Samu opatiju je uresio mozaicima, te opatijsku knjižnicu opskrbio brojnim djelima.

## Politički utjecaj

Kao opat tijekom političkih turbulencija devetog stoljeća priklonio se Ludoviku Pobožnom a poslije njegove smrti priklonio se njegovom starijem sinu Lotaru. Kada je nastupio Ludvig Njemački otišao je iz Fulde 840.kako mu ne bi morao položiti zakletvu vjernosti. Iduće godine vratio se u Fuldu a 842. odstupio je sa mjesta opata te se povukao u obližnji Petersburg gdje se posvetio molitvi i intelektualnom radu. Pomirio se sa carem 845. a 847. godina naslijedio je Otgara na mjestu mainzškog nadbiskupa.

Rabanu Mauru (lijevo)i sa Alkuinom predaje nadbiskupu Mainza Otgaru svoje djelo
## Nadbiskup Mainza

Za nadbiskupa Mainza posvećen 26. lipnja 847. godine. Održao je tri sinode u opatiji sv. Albana, prvu u listopadu 847. godine, drugu u listopadu 848. gdje je osuđena teorija o predestinaciji koju je zastupao Gottschalk od Orbaisa, te treću 852. godine. Umro je 4. veljače 856. te je pokopan u opatiji sv. Albana. Tijelo mu je poslije preneo u Halle (Vestfalija) brandenburški nadbiskup Albrecht.

## Djela i utjecaj

Raban Maur nazivan je "praeceptor Germaniae", učitelj Njemačke, čime se izricala njegova učenost te on slovi kao jedan o naj učenih ljudi svoga doba. Djela su mu teološka, egzegetska i duhovna, a na njega su se pozivali Petar Damiani i Bernard iz Clairvauxa. Njegova djela zauzimaju šest svezaka Patrologia Latina. Naj poznatiji mu je himan „Veni Creator Spiritus“ (Dođi Duše Presveti), u kojem je sažeo kršćanski nauk o Svetom Duhu.

## Literatura

* Giacomo CANOBBIO, Mali teološki leksikon, Zagreb, 2002.,

## Vanjske veze

* Kateheza Benedikta XVI. 3 lipnja 2009
* Opera Omnia, Patrologia Latina
# Germanija

Rimsko Carstvo u 2. vijeku i germanska područja poznata kao Magna Germania (označena zeleno)
**Germanija** (*Germania*) je latinski egzonim, odnosno naziv kojim su Rimljani označavali teritorije na kome su u antici živjela germanska plemena. Rimljani su ta područja dijelili na Malu Germaniju (*Germania Inferior*), zapadno od Rajne, koja je bila pod njihovom vlašću, i Veliku Germaniju (*Germania Magna*) istočno od Rajne, gdje su germanska plemena kao "barbari" živjeli izvan njihove kontrole. Naziv "Germanija" se s vremenom počeo koristiti za nešto uže područje, odnosno suvremenu državu Njemačku, a to dan-danas koristi nekoliko suvremenih jezika kao što su hebrejski (גרמניה), bugarski (*Германия*), italijanski (*Germania*), grčki (*Γερμανία*), rumunski (*Germania*), ruski (*Германия*), albanski (*Gjermania*) i armenski (Գերմանիա).
# Podgrađe (Benkovac)

| Podgrađe
 |
| --- |
| Podgrađeclass=notpageimage| Podgrađe na karti Hrvatske
 |
| Županija
 | Zadarska
 |
| Općina/Grad
 | Benkovac
 |
| Najbliži (veći) grad
 | Benkovac
 |
|  |
| Nadmorska visina
 | 251 m
 |
| Geografske koordinate
 |
|  - z. š.
 | 44.018496 N
 |
|  - z. d.
 | 15.66925 E
 |
|  |

**Podgrađe** je selo u sastavu Grada Benkovca u Zadarskoj županiji u Hrvatskoj.

## Historija

U Podgrađu se nalazi starovjekovni bedemi Asseria.

## Promet

Nalazi se sjeverno od željezničke pruge Zadar - Knin.

## Znamenitosti

* Crkva svetog Duha