# 1508.

*Ovo je članak o godini 1508.*

|  |  |
| --- | --- |
| Milenijum:
 | 2. milenijum
 |
| Vjekovi:
 | 15. vijek – **16. vijek** – 17. vijek
 |
| Decenija:
 |  1470-e  1480-e  1490-e  – 1500-e –  1510-e  1520-e  1530-e  |
| Godine:
 | 1505 1506 1507 – **1508** – 1509 1510 1511
 |

1508.. po kalendarima
| Gregorijanski
 | 1508.. (MDVIII) |
| Ab urbe condita
 | 2261.
 |
| Islamski
 | 913–914.
 |
| Iranski
 | 886–887.
 |
| Hebrejski
 | 5268–5269.
 |
| Bizantski
 | 7016–7017.
 |
| Koptski
 | 1224–1225.
 |
| Hindu kalendari
 |
| • *Vikram Samvat* | 1563–1564.
 |
| • *Shaka Samvat* | 1430–1431.
 |
| • *Kali Yuga* | 4609–4610.
 |
| Kineski
 |
| • Kontinualno
 | 4144–4145.
 |
| • 60 godina
 | Yang Zemlja Zmaj (od kineske Ng.) |
| Holocenski kalendar
 | 11508.
 |
| p • r • u |
| Podrobnije: Kalendarska era |

Godina **1508** (**MDVIII**) bila je prijestupna godina koja počinje u subotu (1. jan./sij. po julijanskom kalendaru).

## Događaji

* siječanj - Oduzeta hrvatska banovska čast Andriji Botu i Marku Mišljenoviću i dodeljena Jurju Kanižaju i Ivanu Ernuštu od Čakovca (ali vlast starih banova se još dvije godine priznaje u južnim krajevima).
* 15. 1. - Pokušaj doturanja zaire iz mletačkog Splita u Sinj - vojvoda Žarko Dražojević poginuo u borbi sa turskom četom.
* 4. 2. - Uz dozvolu pape Julija II., Maksimilijan I. Habsburški se u Trentu proglašava "izabranim rimskim carem" - zatim napada Mletačku Republiku koja ga nije htela propustiti prema Rimu.
* mart - Bitka kod Čaula, mamelučko-indijska pobeda nad Portugalcima, poginuo Lourenço de Almeida, sin vicekralja.
* april - Umro vlaški vojvoda Radu IV Veliki, nasleđuje ga brat od strica Mihna Zli (do 1509); monah Maksim Branković poslat u diplomatsku misiju u Budim, odakle se vraća u Srem.
* 6. 5. - Mletački komandant Bartolomeo d'Alviano osvojio Trst od Habsburga, nakon što je prošlog mjeseca uzeo Goricu, Divin i Vipavu.
* 26. 5. - Rijeka se predala Mlečanima, koji su uzeli i najveći dio austrijske Istre s Pazinom, a flota im je u Kvarneru; dva dana kasnije uzimaju Trsat a predaju se i mjesta između Rijeke i Raše.
	+ Krsto Frankopan se istakao u opsadi jednog mletačkog kaštela u Istri.
* 27. 5. - Ugarski sabor: kralj Vladislav II., prinuđen od staleža, izdao ispravu u sinovljevo ime da će poštivati slobode naroda i da neće poslije smrti predati sina nekom stranom vladaru (misli se na Maksimilijana).
* 4. 6. - Krunisan dvogodišnji Ljudevit II Jagelović.
* 6. 6. - Maksimilijan I poražen u Furlaniji, sklapa trogodišnje primirje sa Mletačkom Republikom kojoj ostaje Istra sa Rijekom i Trsatom.
* 26. 7. - U Dubrovniku donesena odluka da trgovci iz Turske trebaju plaćati carinu za uvoz i izvoz isto kao i Dubrovčani - mnogi turski trgovci nakon ovoga nose robu na ušće Neretve.
* 31. 7. - U sukobu sa muslimanima poginuo etiopski car Na'od, nasleđuje ga Dawit II (do 1540).
* 6. 12. - Afonso de Albuquerque stigao u Indiju gde bi trebao postati novi vicekralj, ali završava u zatvoru jer Almeida želi osvetiti sina.
* 10. 12. - Formirana Cambrajska liga, zvanično protiv Turaka, u stvari protiv Venecije: papa Julije II., Francuska (Luj XII), car Maksimilijan i Ferdinand II Aragonski.
* decembar - Michelangelo Buonarotti počinje rad na tavanici Sikstinske kapele (do 1512).
* 29. 12. - Bitka kod Dabula: portugalski vicekralj Indije Francisco de Almeida porazio snage kraljevina Cambay na putu prema Diuu.

### Kroz godinu

* Izgrađen je Zvonik Ivana Velikog u moskovskom Kremlju.
* 1507-08? - Portugalci zauzeli Muscat u Omanu (do 1650).
* Juan Ponce de León istražuje unutrašnjost Portorika, osnovao grad Caparra (San Juan).
* Ashikaga Yoshitane ponovo šogun Japana (do 1521).
* Prvo štampano izdanje viteškog romana *Amadis de Gaula* ("Amadisa od Galije").
* "Korizmenjak" Silvestra Bedričića i Pera Jakovčića (završava se aktivnost senjske tiskare).
* 1508-09 - Rafaelove sobe u Apostolskoj palači u Vatikanu.
* Manastir Tvrdoš kod Trebinja.

## Rođenja

* 7. 3. - Humayun, mogulski car († 1556)
* 30. 11. - Andrea Palladio, italijanski arhitekta († 1580)
* 9. 12. - Gemma Frisius, nizozemski matematičar († 1555)
* Marin Držić, dubrovački hrvatski književnik († 1567)
* Primož Trubar, slovenački protestantski reformator († 1586)
* Nikola Šubić Zrinski, hrvatski plemić († 1566)
* Petar Zoranić, hrvatski književnik († ca. 1569)
* ca. Matija Grbić Ilirik, hrvatski humanist i grecist († 1559)

## Smrti

* 15. 1. - Žarko Dražojević, poljički vojvoda (\* ca. 1439)
* mart - Lourenço de Almeida, portugalski moreplovac (\* ca. 1480)
* april - Radu IV Veliki, vladar Vlaške (\* 1462)
* 27. 5. - Ludovico Sforza, bivši firentinski vladar (\* 1452)
* 23. 9. - Beatrica Aragonska, bivša ugarsko-hrvatska kraljica (\* 1457)
* 9. 11. - Gracija Kotorski, katolički blaženik (\* 1438)
* Na'od, etiopski car
* Elizabeta Korvin, kći bana Ivaniša (\* 1496)
* Nil Sorski, ruski svetac (\* ca. 1433)

## Reference

Literatura
* Vjekoslav Klaić, Svezak drugi: dio treći.... Treća knjiga: Doba kralja Matijaša Korvina i Jagelovića (1458-1526) (archive.org)
* *Istorija srpskog naroda*, Treća knjiga, prvi tom, Srbi pod tuđinskom vlašću 1537-1699, SKZ Beograd 1993, ISBN 86-379-0383-5