# 1589.

*Ovo je članak o godini 1589.*

|  |  |
| --- | --- |
| Milenijum:
 | 2. milenijum
 |
| Vjekovi:
 | 15. vijek – **16. vijek** – 17. vijek
 |
| Decenija:
 |  1550-e  1560-e  1570-e  – 1580-e –  1590-e  1600-e  1610-e  |
| Godine:
 | 1586 1587 1588 – **1589** – 1590 1591 1592
 |

Završena Trogirska katedrala

1589.. po kalendarima
| Gregorijanski
 | 1589.. (MDLXXXIX) |
| Ab urbe condita
 | 2342.
 |
| Islamski
 | 997–998.
 |
| Iranski
 | 967–968.
 |
| Hebrejski
 | 5349–5350.
 |
| Bizantski
 | 7097–7098.
 |
| Koptski
 | 1305–1306.
 |
| Hindu kalendari
 |
| • *Vikram Samvat* | 1644–1645.
 |
| • *Shaka Samvat* | 1511–1512.
 |
| • *Kali Yuga* | 4690–4691.
 |
| Kineski
 |
| • Kontinualno
 | 4225–4226.
 |
| • 60 godina
 | Yin Zemlja Vo(l) (od kineske Ng.) |
| Holocenski kalendar
 | 11589.
 |
| p • r • u |
| Podrobnije: Kalendarska era |

Godina **1589** (**MDLXXXIX**) bila je redovna godina koja počinje u nedjelju po gregorijanskom kalendaru odn. redovna godina koja počinje u srijedu po 10 dana zaostajućem julijanskom kalendaru.

## Događaji

* 5. 1. - Umrla francuska kraljica-majka Catherine de' Medici.
* 26. 1. - Jov izabran za prvog moskovskog patrijarha (Boris Godunov izdejstvovao samostalnost ruske crkve).
* 9. 3. - Mir između Habsburga i Poljske-Litvanije - Maximilian III. se mora odreći pretenzija na poljski presto.
* prva polovina godine - Francuski kralj Henri III, suočen s pobunom Katoličke lige zbog ubistva vojvode de Guisa, mora se pomiriti sa svojim protestantskim rođakom Anrijem - zajedno opsedaju Pariz.
* 13. 4. - Engleska armada (Francis Drake i John Norreys) isplovila protiv iberijske obale - izgubili su 40 brodova i najmanje 11.000 ljudi.
* april - Beglerbegovski slučaj (*Beylerbeyi Vakası*): pobunjeni janičari u Istanbulu traže veću platu i smaknuče dvojice visokih zvaničnika što sultan na kraju odobrava; umesto Sijavuš-paše veliki vezir je opet Sinan-paša.
* svibanj - Nakon smrti Vida Haleka pa Ivana Globitzera na čelo slavonske krajine dolazi Stjepan Grasswein.
* 29. 5. - Sabor u Gradecu kod Zagreba: ban Tomo Erdedi se odriče položaja vrhovnog kapetana haramija, postavljen Stjepan Gregorijanec.
* proleće - leto - Kozaci pljačkaju i potapaju turske brodove, napadaju Krim i turske tvrđave - krimski Tatari i Turci uzvraćaju haranjem Podolije do Lavova.
* jun - Novi kapetan hrvatske krajine je Andrija Auersperg.

Ubistvo Anrija III
* 1. 8. - Fanatični katolik Jacques Clément smrtno ranio kralja Anrija III koji umire sutradan - kraj dinastije Valois koja je vladala Francuskom od 1328.
* 2. 8. - Anri IV nasleđuje Anrija III, kao prvi francuski vladar iz kuće Burbon (do 1610); Katolička liga ga ne priznaje i 5. 8. proglašava zatočenog kardinala Šarla de Burbona za kralja Šarla X - Anrijeva borba traje do 1593.
* 18. 9. - Bitka kod Arquesa je pobeda Anrija IV.
* 31. 10. - U Nemačkoj pogubljen Peter Stump, seljak optužen da je vukodlak; u ovo vreme teku i suđenja "vešticama" u grofoviji Werdenfels.
* 26. 11. - "Alhemičar" Marco Bragadino stiže u Veneciju, ali mora pobeći već u aprilu.

### Tokom/tijekom godine

* Završena Trogirska katedrala.
* Turci pokušavali da osvoje Senj, na šta uskoci i sljedeće godine odgovaraju upadima.
* 1588-89 - Najstariji poznat primjer alhamijado književnosti: ljubavna pjesma "Hurvat turkisi" izvesnog Mehmeda Erdeljca.
* Umro patrijarh srpski Savatije, nasleđuje ga Jerotej Sokolović (do 1590-91).
* Otvorena pravoslavna crkvica sv. Nikole u Puli za grčke doseljenike sa Kipra.
* Osnovan Kaptol svetog Jeronima u Rimu.
* Završen period endemske kuge u Osmanskom carstvu i okolini (od 1572.).
* Prvi dokumentovani tragovi o gradu Caricinu (Staljingrad, Volgograd).
* Mōri Terumoto osnovao Hiroshimu.
* Wilhelm V. osnovao pivaru Hofbräuhaus u Minhenu.

## Rođenja

* 8. 1. - Ivan Gundulić (aka Dživo ili Mačica), dubrovački književnik († 1638)
* 15. 8. - Gabrijel Batori, erdeljski knez († 1613)
* ? - Sveti Marko Križevčanin († 1619)
* ? - Fjodor II., car Rusije († 1605)
* ? - Dalaj Lama IV (Yonten Gyatso) († 1617)
* pribl. - Kösem Sultan, moćna osmanska sultanija († 1651)

## Smrti

* 5. 1. - Katarina de Medici, francuska kraljica majka (\* 1519)
* 19. 2. - Prepodobnomučenica Filoteja Atinska, grčka svetica (\* 1522)
* 23. 2. - Andrija Dudić Orehovički, plemić, biskup, diplomata (\* 1533)
* 2. 3. - Alessandro Farnese (kardinal), pokrovitelj umetnosti (\* 1520)
* 15. 4. - Vid Halek, kapetan slavonske krajine (\* 1527)
* 14. 5. - Ivan Globitzer, kapetan slavonske krajine
* 15. 6. - Jošt Josip Thurn, kapetan hrvatske krajine
* 1. 7. - Gospa Saigō, prva supruga Tokugawe Ieyasua (\* 1552)
* 2. 8. - Henri III od Francuske (\* 1551)
* 15. 8. - Frano Gundulić, diplomat (\* 1539)
* ? - Patrijarh srpski Savatije

## Reference

Literatura
* Vjekoslav Klaić, Svezak treći: dio prvi..... Prva knjiga: Doba kraljeva Ferdinanda I., Maksimilijana i Rudolfa (1527-1608) (archive.org)