# Stalać

| Stalać
 |
| --- |
|  Tvrđava Stalać |
| Osnovni podaci
 |
| Država
 |  Srbija
 |
| Upravni okrug
 | Rasinski
 |
| Opština
 | Ćićevac
 |
| Stanovništvo
 |
| Stanovništvo (2022) | 1828
 |
| Geografija
 |
| Koordinate
 | ﻿ / ﻿ |
| Nadmorska visina
 | 235 m
 |
|  StalaćStalać na karti Srbije
 |
| Ostali podaci
 |
| Poštanski kod
 | 37212
 |
| Pozivni broj
 | 037
 |
| Registarska oznaka
 | KŠ
 |

**Stalać** je naselje u opštini Ćićevac u Rasinskom okrugu. Prema popisu iz 2002. bilo je 1828 stanovnika (prema popisu iz 1991. bilo je 2048 stanovnika).

Nalazi se na Južnoj Moravi, na putu za Kruševac, 9 kilometara jugozapadno od 171. kilometra auto-puta Beograd-Niš (kod Pojata).

U neposrednoj blizini naselja, oko 2,5 kilometara južno od mesta gde se spajaju Zapadna i Južna Morava, nalazi se srednjovekovni grad Stalać, jedan od najvećih utvrđenih gradova u Srbiji. Postavljen je na vrhu sedlastog uzvišenja koje dominira širokom okolinom. Grad je kontrolisao prilaze dolinom reka, ali je istovremeno imao funkciju odbrane prilaza Kruševcu - srpskoj srednjovekovnoj prestonici.
Svake godine, za vreme sv. Trojice, kod kule Todora od Stalaća održava se manifestacija "Morava nas voda od'ranila".

## Demografija

U naselju Stalać živi 1481 punoletni stanovnik, a prosečna starost stanovništva iznosi 42,5 godina (40,3 kod muškaraca i 44,5 kod žena). U naselju ima 568 domaćinstava, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 3,22.

Ovo naselje je velikim delom naseljeno Srbima (prema popisu iz 2002. godine), a u poslednja tri popisa, primećen je pad u broju stanovnika.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|
*Grafik promene broja stanovnika tokom 20. veka*

|  |
| --- |
|  |

 |

| Demografija
 |
| --- |

| Godina
 | Stanovnika
 |
| --- | --- |
|  |  |  |
|  |  |  |
|  |  |  |
|  |  |  |
| **1948.** | 1995
 |  |
| **1953.** | 2077
 |  |
| **1961.** | 2137
 |  |
| **1971.** | 2087
 |  |
| **1981.** | 2150
 |  |
| **1991.** | 2048
 | 2010 |
| **2002.** | 1899 | 1828
 |

 |

| Etnički sastav prema popisu iz 2002. |
| --- |
|
| Srbi |  | 1773 | 96.99% |
| Romi |  | 17 | 0.92% |
| Makedonci |  | 7 | 0.38% |
| Crnogorci |  | 2 | 0.10% |
| Hrvati |  | 2 | 0.10% |
| Albanci |  | 2 | 0.10% |
| Slovenci |  | 1 | 0.05% |
| Rusi |  | 1 | 0.05% |
| Jugosloveni |  | 1 | 0.05% |
| nepoznato |  | 5 | 0.27% |

## Zanimljivosti:

* Pad Stalaća je opisan u Srpskoj epskoj pesmi "Smrt vojvode prijezde*.*
* Snimljen je i dokumentarno-igrani film o ovom kraju pod nazivom "Vrata Srbije" u kome,izmedju ostalih, glumi i Vojin Ćetković.
* Stalaćanski Fudbalski klub (FK Trudbenik) jedan je od retkih nizerazrednih klubova koji ima organizovane navijace.
* U Stalacu postoje dve fenomenalne kulturno-umetnicke manifestacije:

"Pod krilima arhangela"
"Morava nas voda od'ranila"

**Stanovništvo prema polu i starosti**

|  |
| --- |
|  | m |  |  | ž |
| ? | 8 |  |  | 5 |
| 80+ | 23 |  |  | 42 |
| 75-79 | 26 |  |  | 49 |
| 70-74 | 46 |  |  | 76 |
| 65-69 | 45 |  |  | 64 |
| 60-64 | 55 |  |  | 57 |
| 55-59 | 52 |  |  | 49 |
| 50-54 | 72 |  |  | 72 |
| 45-49 | 70 |  |  | 75 |
| 40-44 | 63 |  |  | 54 |
| 35-39 | 58 |  |  | 56 |
| 30-34 | 49 |  |  | 61 |
| 25-29 | 55 |  |  | 62 |
| 20-24 | 58 |  |  | 44 |
| 15-19 | 57 |  |  | 50 |
| 10-14 | 56 |  |  | 44 |
| 5-9 | 45 |  |  | 47 |
| 0-4 | 43 |  |  | 40 |
| prosek | 40.3 |  |  | 44.5 |

**Domaćinstva**

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

**Broj domaćinstava po popisima od 1948-2002.**
| **Godina popisa** | 1948.
 | 1953.
 | 1961.
 | 1971.
 | 1981.
 | 1991.
 | 2002.
 |
| **Broj domaćinstava** | 463
 | 515
 | 549
 | 564
 | 594
 | 584
 | 568
 |

 |

**Domaćinstva po broju članova po popisu od 2002.**
| **Broj članova** | 1
 | 2
 | 3
 | 4
 | 5
 | 6
 | 7
 | 8
 | 9
 | 10 i više
 | Prosečan broj članova
 |
| **Broj domaćinstava** | 104
 | 126
 | 107
 | 100
 | 58
 | 55
 | 13
 | 5
 | -
 | -
 | 3.22
 |

 |

**Domaćinstva**

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

**Broj domaćinstava po popisima od 1948-2002.**
| **Godina popisa** | 1948.
 | 1953.
 | 1961.
 | 1971.
 | 1981.
 | 1991.
 | 2002.
 |
| **Broj domaćinstava** | 737
 | 199
 | 475
 | 43
 | 17
 | 3
 | 816
 |

 |

**Domaćinstva po broju članova po popisu od 2002.**
| **Broj članova** | 1
 | 2
 | 3
 | 4
 | 5
 | 6
 | 7
 | 8
 | 9
 | 10 i više
 | Prosečan broj članova
 |
| **Broj domaćinstava** | 138
 | 480
 | 173
 | 23
 | 2
 |  |  |  |  |  |  |

 |

**Stanovništvo prema delatnosti koju obavlja**

| Pol | Ukupno | Poljoprivreda, lov i šumarstvo | Ribarstvo | Vađenje rude i kamena | Prerađivačka industrija | Proizvodnja i snabdevanje... | Građevinarstvo | Trgovina | Hoteli i restorani | Saobraćaj, skladištenje i veze |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Muški
 | 372
 | 19
 | -
 | 48
 | 130
 | 2
 | 12
 | 29
 | 6
 | 76
 |
| Ženski
 | 200
 | 16
 | -
 | 8
 | 69
 | 1
 | 4
 | 27
 | 3
 | 11
 |
| Oba
 | 572
 | 35
 | -
 | 56
 | 199
 | 3
 | 16
 | 56
 | 9
 | 87
 |
| Pol | Finansijsko posredovanje | Nekretnine | Državna uprava i odbrana | Obrazovanje | Zdravstveni i socijalni rad | Ostale uslužne aktivnosti | Privatna domaćinstva | Eksteritorijalne organizacije i tela | Nepoznato |
| Muški
 | 4
 | -
 | 16
 | 6
 | 3
 | 7
 | -
 | -
 | 14
 |
| Ženski
 | -
 | -
 | 11
 | 13
 | 18
 | 5
 | -
 | -
 | 14
 |
| Oba
 | 4
 | -
 | 27
 | 19
 | 21
 | 12
 | -
 | -
 | 28
 |

## Reference

## Vanjske veze

* Mape, aerodromi i vremenska situacija lokacija (Fallingrain)
* Satelitska mapa (Wikimapia)
* Gugl satelitska mapa (Maplandia)
* Plan naselja na mapi (Mapquest)

| **Naseljena mesta** opštine Ćićevac
 |
| --- |
|
Braljina •
Grad Stalać •
Lučina •
Mojsinje •
Mrzenica •
Pločnik •
Pojate •
Stalać •
Trubarevo •
**Ćićevac** |

--Axentije (razgovor) 04:12, 14 rujan-септембар 2012 (CEST)