Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Jean-Baptiste Lully

Jean-Baptiste Lully
**Jean-Baptiste Lully**, originalno Giovanni Battista Lulli (Firenca, 28. 11. 1632 – 22. 3. 1687), francuski kompozitor rođen u Italiji koji je potrošio glavninu života radeći na dvoru Luja XIV.

Lullyja je u Francusku 1646. odveo vojvoda francuske pokrajine Guise, gdje je ušao u službu Mademoiselle de Montpensier (la Grande Mademoiselle) kao običan sluga. Ova dama mu je pomogla da njegov muzički talenat kulminira, međutim navodno Lully je napisao neku *bezobraznu* pjesmu, te je odpušten iz službe. Inače Lully je bio muzički nadaren u sviranju violine i gitare. Na dvor Luja XIV stupio je 1652. kao plesač. Napisao je muziku za balet de la Nuit, što se kralju veoma svidjelo. Bio je proglašen za kompozitora instrumentalne muzike kralja i dirigenta kraljevskog gudačkog orkestra francuskog dvora.

Između 1650. i 1660. napisao je mnoge balete, u kojima su kralj lično i Lully plesali. Također je imao ogroman uspjeh u komponiranju muzike za Molijerove komedije, uključujući Le Mariage Forcé (1664), L'Amour Médecin (1665), i Le Bourgeois Gentilhomme (1670). Kralj kako je stario, nije mogao plesati, te ga balet je sve manje zanimao, zato je Lully krenuo s pisanjem opera. Potom je kralj privilegovao Lullyja, dajući mu kompletnu kontrolu svih muzičkih izvođenja u Francuskoj do njegove smrti.

Navodno je bio moralno razuzdan, što ga je par puta kod kralja stavilo u znak pitanja, međutim kralj ga je smatrao svojim istinskim prijateljem važnim za muzičke prigode. Godine 1662. oženio je Madeleine Lambert, kćerku svog prijatelja muzičara i s njom je imao 6 djece. Godine 1681. Lully je postavljen za dvorskog tajnika Luj XIV i data mu je plemićka titula, nakon čega je pisao svoje ime kao Jean Baptiste de Lully i nazivao se "Monsieur de Lully".

Dana 8. 1. 1687 udario se sam po nožnom prstu, te se oteklina pretvorila u gangrenu, te je Lully odbijao da mu se amputira nožni prst, tako se bolest proširila rezultirajući njegovom smrću 22. marta 1687. Na krevetu pre smrti je napisao *Bisogna morire, peccatore* (Moraš umrijeti, grešniče).

## Lullyjeva muzika

Njegova napopularnija djela su pasakalje, kačone i divertismani. Njegov Miserere smatra se genijalnim djelom, također isto se smatra za njegova sakralna djela. Uticaj Lullyja značajan je u radikalnoj revoluciji u stilu plesa na dvoru. Umjesto sporog i čvrstog plesa koji je do tad prevladavao, on je uveo živahan balet i brz ritam. U orkestar je uveo nove instrumente. Uživao je u društvu Molijera, s kojim je stvorio novu muzičku formu komediju-balet. Osnovao je francusku operu, smatrajući italijanski stil opere kao neadekvatan za francuski jezik. Napisao je mnoge opere i druga djela.
# Michel-Richard Delalande

Michel-Richard Delalande
**Michel-Richard Delalande** [de Lalande] ( Pariz, 15.12. 1657 - Versailles, 18.6. 1726 ) bio je plodan francuski barokni kompozitor, čembalist I orguljaš, koji je pisao posebne simfonije, balete I crkvenu muziku. Podučavao je muzici kćerke francuskog kralja Luja četrnaestog I bio je direktor francuske kraljevske kapele od 1714 do smrti.

Ostavio je mnoge verzije svojih djela. U kasnija djela umjesto francuskog stila, unosi italijanske stilske elemente

Delalande se često može naći potpisan I kao: de Lalande, Lalande, la Lande, de la Lande, …itd.

Navodno je bio petnaesto dijete u obitelji, od oca krojaća.

U Versailles je uveden zaslugom Count de Noailles. Postaje 1683 jedan od glavnih muzičara kraljevskog dvora zahvaljujući poznatom natjecanju u komu je Marc-Antoine Charpentier razbolio se te odustao.

Delalande je bio neosporno najveći skladatelj moteta u Francuskoj, vid sakralnog djela koje se sviđalo Luju četrnaestom. Po tradiciji Luj XIV organizovao je natjecanje između kompozitora, dajući im sakralni tekst I vrijeme da skladaju djelo. On sam je bio sudija. Delalande je bio jedan od četvoro koji je imao čast komponovati sakralnu muziku četvrtinu godine, I to od oktobra do decembra, najznačajnija četvrtina, zbog Božićnih praznika.

1684, vjenčava se sa Anne Rebel

Nije Jean-Baptiste Lully, već Delalande taj koji je bio vrhovni muzičar Versailles –a, prvi kraljev muzičar.

## Audio

Delalande

## Vanjske veze

* Više o Delalandu Arhivirano 2006-07-17 na Wayback Machine-u
# William Byrd

William Byrd
**William Byrd** (1540? – 4.7 1623) bio je najpoznatiji engleski kompozitor renesanse.
Bio je orguljaš I pjevač, od početka života vezan je za crkvu I horove, tako postaje I orguljaš I dirigent horova poznatih engleskih crkvi. Kad se preselio u Lodnon proveo je tamo dvadeset godina.
1593 preselio se sa porodicom u malo selo Stondon Massey u pokrajini Essex, I tu je proveo ostalih trideset godina, posvećujući se muzici Rimske liturgije (zbirka ‘’Gradualia’’ – najpoznatije djelo te vrste). Zbog toga je imao problema sa engleskom anglikanskom crkvom koju je ustanovio kralj Henri osmi, ali očito imao je zaštitu dvora, kraljice Elizabete, kao vrlo popularan I simpatisan skladatelj.
Pisao je sakralna djela, mise, motete, himne, svjetovne madrigale, sonete, solo pjesme, kanone, plesove I instrumentalnu glazbu - pavane I galjarde, za orgulje I čembalo.

## Vanjske veze

* MIDI Byrd-ova djela
# Henry Purcell

**Henry PurcellHenry Purcell** (London, 1659. - London, 21. studenog 1695.), engleski skladatelj, orguljaš

Najpoznatiji je skladatelj baroknog doba i jedno od najpoznatijih imena engleske glazbe uopće.
Svojim djelom otvorio je novo razdoblje u engleskoj glazbi, stvorivši novi, specifično engleski stil, slavljen kao "Orpheus Britanicus". Dao je pečat engleskoj vokalnoj, dramskoj, instrumentalnoj i crkvenoj glazbi.

Djelovao je kao kompozitor i dirigent dvorskog orkestra. Purcell je većinu svog života proveo u <<Chapel Royal>> kao kompozitor, a kasnije postaje orguljaš i pjevač Westminsterske Opatije.

Njegov ukupan opus broji više od dvadeset tvrdoukoričenih svezaka, a najvažniji dio Purcellova čistog instrumentalnog stvaralaštva posvećen je gudačkim instrumentima.

Osobitost njegova opusa očituje se u suprotnostima osamljeničkog i dramatičnog ilirskog izraza, katkad svečanog, a katkad duhovito zajedljivog svrstanog u savršenu i strogu formu.

Neposredno prije smrti skladao je grandiozni "*Te Deum*", najveličanstvenije djelo engleske crkvene glazbe.
# Mezzosopran

registar mecosoprana na klavijaturi
**Mecosopran** (od italijanski: *mezzo soprano* „polusopran“; francuski: *bas-dessus*; njemački: *die Mezzosoprane*) je jedan od glasovnih fahova za žene i dečake, koji se po visini nalazi između alta i soprana. Od soprana se razlikuje tamnijom bojom i nižim registrom: a—h♭2, u izuzetnim slučajevima do c3 (visoko ce). Mecosopran se još naziva sopran II.

Nekada su i muški pevači kastrati pevali u vokalnom rasponu mecosoprana. Neke od uloga za ženske mecosoprane su pisane tako da one glume mladića-dečaka ili anđela sa tipično nešto višim glasom. Primer je uloga Kerubina u operi Figarova ženidba.

Mecosporani obično imaju sekundarne uloge u operama. U tome postoje značajni izuzeci: uloga Karmen u istoimenoj operi (i druge francuske opere 19. veka), Rosina u operi Seviljski berberin itd. Međutim, ove uloge pevaju i soprani.

Mecosoprani se svrstavaju u tri kategorije: *koloraturni*, *lirski* i *dramski*.

* Koloraturni mecosoprani imaju veoma pokretljiv glas u višem registru, gde se od njih zahteva virtuoznost u izvođenju brzih muzičkih pasaža. Pevačice ovg glasa uspešno pevaju uloge pisane za glasove kastrata. Poznati koloraturni mecosoprani su: Čečilija Bartoli, Tereza Berganca, Merlilin Horn i Elina Garanča.
* Lirski mecosoprani imaju nežan, osećajan i, ponekad, gotovo plačan glas. Ovaj tip glasa je idealan za uloge kojima ženski pevači tumače muške likove. Operske pevačice ovog tipa glasa su: Dženet Bejker, Agnes Baltsa, Malena Arnman, Magdalena Kožena, Tatjana Trojanos i Frederika fon Štade.
* Dramski mecosoprani imaju snažan glas koji može da nadjača snagu orkestra i hora. Arije za ove glasove su naročito pisali Verdi, Vagner i Štraus. U najpoznatije dramke mecosoprane ubrajaju se: Irina Arhipova, Fjorenca Kosoto, Biserka Cvejić, Krista Ludvig, Đulijeta Simionato i Širli Veret.
# Tenor

**Tenor** (lat. *tenere* — držati) je najviši muški glas u modalnom registru, tj. vokalni registar najčešće korišćen u pevanju i govorenju. Nalazi se iznad baritona.

Tipični tenor glas ima raspon od C-a jednu oktavu ispod srednjeg C-a (261,6 Hz) do C-a jednu oktavu iznad srednjeg C-a (523,2 Hz). U horskoj muzici, tenor je drugi najniži glas, iznad basa i ispod alta i soprana. S obzirom da je pravi tenorski glas redak, ponekad viši baritoni ili niže alte pevaju tenorsku ulogu.

## U operi

Ima više vrsta tenora. U klasičnoj muzici, tenorski glas određen je po vokalnom rasponu, vokalnoj boji, vokalnoj težini, tesituri, tj. rasponu gde je glas najprirodniji i najlakše ga je proizvesti, vokalnoj rezonanci, i mestima izmene u glasu (passaggio). Navedene glasovne osobine upotrebljavaju se u ocenjivanju vrste svakog vokalnog raspona, ne samo tenora.

## Vrste tenora

* Lirski
* Dramski
* Koloraturni
* Spinto
* Kontra
* Baritonalni

## Vanjske veze

* Datoteke u vezi s temom Tenor na Wikimedijinoj ostavi
# Kastrati

**Kastrat** je muški sopran, mecosopran ili alt glas produkovan kastracijom pjevača prije puberteta (što sprečava razvoj grla) , ili tko, zbog endokrinoloških (hormonalnih) razloga, nikad ne doseže spolnu zrelost. Prema tome, glas takve osobe se ne produbljuje, već ostaje na istoj visini.

Glas kastrata se razlikuje od glasa zrele žene u snazi I fleksibilnosti, dakle sopran kastrata je iznad normalnog soprana.

Praksa kastriranja pojavila se u 16 stoljeću, za potrebe pjevanja u crkvi, jer Rimokatolička crkva je tradicionalno zabranila ženama pjevanje u crkvi.

Nekoliko procenata opernih baroknih pjevača su bili kastrati. Georg Friedrich Händel je na primjer posebno za kastrate pisao opere, I danas kad se te opere izvode, normalan ženski glas ih ne može dosljedno odpjevati.
Najvjerovatnije najpoznatiji kastrat je bio Carlo Broschi (Karlo Broski), zvani Farinelli. Biti kastrat značilo je osigurati si ekonomsku sigurnost u to vrijeme, međutim navodno statistika kaže da je samo 1% svih kastrata imalo uspješnu karijeru.

1870 – praksa kastriranja je proglašena protuzakonitom u Italiji, koja je bila zadnja zemlja u kojoj je to održalo se. 1902, papa je proglasio zabranu upotrebe kastrata u crkvenoj muzici zauvijek. Alessandro Moreschi je bio poslednji kastrat koji je napustio crkvu 1913g, I on je ostao jedini kastrat čiji je snimak glasa učinjem, snimio je gramofonsku ploču za Gramophone & Typewriter Company u 1902 i 1904 (snimak je na vanjskoj stranici [1] , međutim Moreschi glasi za prosječnog pjevača.

Poznati kastrati:

* Baldassare Ferri (1610–1680)
* Antonio Maria Bernacchi (1685–1756)
* Francesco Bernardi Senesino (c.1685–c.1759)
* Giovanni Carestini (1705 — 1759)
* Carlo Broschi Farinelli (1705–1782)
* Gaetano Majorano Caffarelli (1710–1783)
* Giovanni Manzuoli (1720–1782)
* Gaetano Guadagni (1725–1792)
* Gasparo Pacchierotti (1740–1821)
* Luigi Marchesi (1754–1829)
* Girolamo Crescentini (1762–1848)
* Giovanni Velluti (1781–1861)
# Klarinetist

Svirač koji svira klarinet zove se **klarinetista**.
Osoba koja svira drveni duvački instrument klarinet, zove se **klarinetist(a)**/**kinja** (engleski: *clarinettist*, njemački: *klarinettist*, francuski: *clarinettiste*, italijanski: *clarinettista*).

## Tipovi sviranja

Klarinetista može da svira:

* sam (*solo*).
* sa još jednim instrumentom ili glasom (*duo*).
* kao *solista* - instrumentalista na klarinetu. Može da ga prati neki muzički instrument ili orkestar. Ako klarinetista javno *izvodi*, *interpretira*, reprodukuje napisano muzičko delo u koncertnim ili operskim dvoranama, pozorištima, domovima kulture i putem medija, kažemo da je reproduktivni umetnik. Samo vrhunski muzičar, klarinetista visokog nivoa izvođačke tehnike i individualnog izvođačkog profila može biti vrhunski umetnik.
* kao *slobodan umetnik* (nije redovno zaposlen).

## Mesta sviranja

Klarinetista može da svira:

* u *kamernom sastavu* (duo, trio, kvartet, kvintet, sekstet itd.).
* u *orkestru*(*revijskom*, *vojnom*, *milicijskom*, *vatrogasnom*, *filharmonom* i orkestru *oprere*). Može da svira kao stalno zaposlen orkestarski muzičar. On tu ima zajedničke probe – grupno sviranje.

## Muzičko obazovanje klarinetiste

* Zavisno od muzičkog obrazovanja, klarinetista može biti *školovan* i *neškolovan*, tj. *samouk*.
* Iza svakog poznatog klarinetiste nalazi se veliki rad, svakodnevno vežbanje, učenje, stalno dokazivanje i odricanje.
* Redovno muzičko obrazovanje klarinetista stiče u *nižoj muzičkoj školi* (gde ima sledeće predmete: klarinet, solfeđo i teoriju muzike), *srednjoj muzičkoj školi* (klarinet, jedan uporedni instrument, muzičke i opšte-obrazovne predmete) i na *muzičkoj akademiji* (klarinet, muzičke i neke opšte-obrazovne predmete).
* Muzičko obrazovanje za zvanje *muzički izvođač* stiče se u srednjoj muzičkoj školi, a potom na muzičkoj akademiji - fakultetu.

## Podela klarinetista, zavisno od pristupa muzici

Klarinetista može biti:

* *amater*, klarinet mu je hobi.
* *profesionalac*, klarinetista koji se posvetio klarinetu i živi od sviranja (to mu je posao - zanimanje). Mnogi klarinetisti pored glavne delatnosti rade i kao predavači.

## Žanrovska podela klarinetista

Kako se muzika deli na zabavnu, revijsku, džez, klasičnu, narodnu, tako se i klarinetisti dele na klarinetiste koji sviraju *zabavnu*, *džez*, *revijsku*, *narodnu*, *klasičnu* i drugu vrstu muzike.

## Reference

## Veze

* Štimovanje klarineta
* Klarinetisti u Srbiji od 1900.
* Prstoredi tonova na klarinetu
* Klarinetska literatura u Srbiji
* Nega i čuvanje klarineta
* Trska za klarinet
* Tehnika daha
* Sve o klarinetu Arhivirano 2013-12-07 na Wayback Machine-u
* Klarinet
# Srednjovjekovna muzika

**Srednjovjekovna muzika** predstavlja historijsko muzičko razdoblje kroz srednji vijek.

Jevrejska tradicija pjevanja psalama u sinagogama snažno utiče na kršćansko pjevanje. Ovdje ulaze brojni monofoni gregorijanski napjevi (ustanovio papa Gregur I) kao liturgijska muzika katoličke crkve, stariji od 800., dominatni oko 1100. godine. Polifono pjevanje razvija se pri kraju ovog perioda i u Renesansi.

Pojava trubadura u Zapadnoj Evropi, koji su pjevali i svirali. Otvaranje muzičkih škola za glasovno pjevanje. Poznati kompozitori su bili: Guillaume de Machaut i Francesco Landini, zatim Léonin, Pérotin, W. de Wycombe, Adam de St. Victor, Petrus de Cruce, Guillaume Dufay, itd.

Uglavnomckvjl o oe ittčn s ukpakpiut

Ovdje je sa balkanskih prostora potrebno spomenuti prije svega srpsku srednjovjekovnu muziku, koja se razvijala u ono doba po dvorovima, a i manastirima, vidimo Pavle Aksentijević je samo jedan od interpretatora sličnosti srpske muzike tog doba, sa zapadnim muziciranjem. Dolaskom Turaka došlo je do drastičnih promjena, samo su gusle, frula, možda tambura, praktične za uzeti, bile uzete i nosane, te u prigodama i uz vokalno pjevanje korištene.

Hrvatska je bila pod utjecajem zapadnih zbivanja i tokom renesanse.

Jovan Kukuzelis (1280. – 1360.) bio je srednjovjekovni skladatelj, pjevač i reformist Istoćne pravoslavne crkve. Rođen je na jadranskoj obali današnje Albanije, majka mu je bila Bugarka, otac mu umire u mladoj dobi. Kukuzelis je obrazovanje primio u Konsantinopolju u dvorskoj vokalnoj školi i bio je jedan od vodećih muzičara tog vremena. Bio je omiljen kod bizantskog cara i glavni pjevač hora, preselio se kasnije na goru Atos i vodio monaški način života u velikoj lavri. Zbog mogućnosti njegovog pjevanja, prozvan je *anđeoskim glasom*. Oko 90 njegovih djela je sačuvano do danas.

Kukuzelis je proglašen svecem od strane Istočne pravoslavne crkve.
# Drevna muzika

Muzička scena iz Stare Grčke
Sviranje harfi u drevnom Iranu
**Drevna muzika** predstavlja historijsko muzičko razdoblje do približno 476. godine. Najstarija pronađena pjesma (4000. pne.) je u Mezopotamiji, u gradu Ur. Instrumenti Mezopotamije bili su harfa, lira, lutnja, frula, gajde i bubnjevi. U Staroj Grčkoj već dolazi do stvaranja horova, i važnosti muzičkog obrazovanja. Njihovi žičani instrumenti bili su lira i kitara. U ranu glazbu može se ubrojiti narodna ili tradicionalna muzika, mezopotamska muzika, egipatska muzika, iranska muzika, starogrčka muzika, jeverjska muzika, rimska muzika, arapska muzika, itd.

## Mezopotamska muzika

Anne Drafkorn Kilmer s Univerziteta Berkeley u Kaliforniji objavila je 1986. dešifriranje tablice ispisane klinastim pismom iz Nipura, koja je datirala iz 2000. pne., ukazujući na to da predstavlja fragmentarnu instrukciju za izvođenje muzike, te da je muzika napisana u tri četvrtine, upotrebom dijatonske skale. Notacija na tablici nije bila razvijena kao kasnije, sa tablica iz 1250. pne. Iako je tumačenje notnog sistema još uvijek pod znakom pitanja, jasno je da notacija ukazuje na nazive struna na liri i štimovanje koje je opisano na kasnijim tablicama. Ove tablice, iako u fragmentima predstavljaju najranije zapisane melodije iz bilo kog dijela svijeta.

## Veze

* Historija muzike
# Renesansna muzika

**Renesansa muzike** je istorijsko muzičko razdoblje u kojem nastaje veća upotreba instrumentalne muzike. Pojava bas instrumenata. Renesansa u muzici nije započela u Italiji, već u Belgiji, Flamaniji, Nizozemskoj i Sjevernoj Francuskoj. Najpoznatiji kompozitori te Burgundske škole, sredinom 15. vijeka bili su Guillaume Dufay, Gilles Binchois, i Antoine Busnois. Sredinom 14. vijeka kompozitori i pjevači su počeli strujati Evropom, dolaziti u Rim, kod papa, na posjede vladara, vojvoda, pogotovo na sjever Italije. Osnovne forme sakralne muzike tad su bile: misa, motet, madrigal i laude; svjetovne forme su bile: šansona (balada, rondo), frotola, kanconeta i kasnije madrigal.

Instrumentalni žanrovi za plesanje bili su: bas dans, pavane, a galjarde, an alemandi ili kuranti.

Izum štamparskog stroja doprinio je širenju muzike. Francusko-flamanski muzičari su se širili Evropom. Najpoznatiji su kompozitori: Johannes Ockeghem, Jacob Obrecht, Nicolas Gombert i Josquin Desprez, vjerovatno najpoznatiji kompozitor prije Palestrine, koji je tokom 16. vijeka bio najbolji u svim formama.

Sredinom 16. vijeka došle su nove promjene u muzici, poznati kompozitori tog perioda su Giovanni Pierluigi da Palestrina, Carlo Gesualdo. Pojavljuju se škole, po čemu je osobito poznata Venecija. Razvija se orkestracija. Poznati kompozitori Venecije su bili: Gabrielis, Andrea i Giovanni, kao i Claudio Monteverdi, jedan od najpoznatijih kraja ere renesanse. U Engleskoj su se javili kompozitori kao Thomas Tallis i William Byrd koji su pisali crkvenu muziku, bili su tu i Thomas Morley, John Wilbye i Thomas Welkes.

U Španiji se javio Tomás Luis de Victoria i stvarao je muziku sličnu Palestrini. Gitara se pojavila kao novi instrument u Evropi i mnogi su za nju pisali muziku. U Francuskoj su stvarali Guillaume Costeley i Claude Le Jeune.

Jedna od najrevolucionarnijih pojava desila se u Firenci (1570. – 1580.), radom Florentine Camerata, koji je išao obnavljati muziku starih Grka. Njima je rukovodio Vincenzo Galilei, te Giulio Caccini. Plod njihovog rada bila je forma poznata danas kao opera. Prva opera napisana oko 1600. označava kraj renesanse i početak baroka.

Madrigal je najznačajnija horska kompozicija renesansne muzike koja svoj vrhunac dostiže u 16. vijeku. Piše se na stihove poznatih pjesnika: Petrarke, Ariosta, Tasa i dr. U početku je troglasan ili četvoroglasan, kasnije postaje samo petoglasan, sa jako složenom polifonom formom.

## Veze

* Historija muzike
* Lista renesansnih kompozitora
# Muzikologija

**Muzikologija** je naučno izučavanje muzike. Termin potiče od grčkog *musike* (muzika) i *logos* (riječ). Istražuje fenomen glazbe iz perspektive raznih relevantnih disciplina uključujući i humanističke znanosti, kulturološki, prirodoslovni i sociološki pristup. Muzika postoji još od prahistorijskog doba kada je čovjek počeo da "pjeva" (proizvodi zvukove) i "svira" (pretpostavlja se da je prvobitno udarao kamenom o kamen, pa bušio rupe u kostima i stvorio prmitivnu frulu, i bubnjevi na koji su bili prekriveni životinjskom kožom).
# Libreto

Naslovnica libreta opere *Andrea Chénier* Umberta Giordania iz 1921.
**Libreto** je djelo koje sadrži riječi za glazbenu izvedbu kao što je opera, opereta ili mjuzikl.

Libreto sadrži riječi za pjevanje, ali i za recitiranje. Može nastati na više načina. Neki skladatelji, na primjer Richard Wagner, napišu i libreto i glazbu. Drugi uzmu neku već gotovu dramu i pretoče je u libreto, ili plate nekom vještom adaptatoru da obavi taj posao za njih. Takav je bio Francesco Maria Piave, koji je za operu prilagodio djela slavnih pisaca kao što je Victor Hugo. Napokon, neki su autori (libretisti) izravno pisali libreta za operu, među kojima su najslavniji Lorenzo da Ponte i Hugo von Hofmannsthal.

Nažalost, zasluge libretista često se previde. Iako su neki od njih stekli slavu zbog suradnje sa skladateljima, kao što su Gilbert i Sullivan, u većini slučajeva skladatelj opere ili operete ugrabi svu slavu za završeno djelo, dok libretist ostaje praktički nepoznat.
# Diskografska kuća

**Glazbeno izdavaštvo** je izdavačka djelatnost glazbene produkcije, proizvodnje i/ili distribucije fonograma - nosača zvuka i slike, najčešće za reproduciranje glazbe. Njome se bave diskografske kuće kao poduzeća za proizvodnju, najčešće glazbenih, audio i video snimaka. Glazbeni izdavači su tvrtke-izdavači nosača zvuka i slike i programski djelatnici i poduzetnici glazbenog izdavaštva koji su se afirmirali u toj vrsti izdavačke djelatnosti.

## Izdavačke kuće u Hrvatskoj

Vodeća diskografska kuća u Hrvatskoj je Croatia Records, nekadašnji Jugoton osnovan u Zagrebu 1947. godine. Mijenja naziv u Croatia Records nakon demokratskih promjena u Hrvatskoj 1990. godine.

Drugi su hrvatski izdavači Dallas Records, Orfej, Dancing Bear, Aquarius Records, Hit Records, Cantus Records, Scardona, Tutico i drugi, te Menart, koji je u vlasništvu slovenske matične kuće.

Hrvatska diskografska udruga zastupa i promiče interese diskografa u Hrvatskoj, odnosno interese hrvatske glazbene industrije uopće. Utemeljena je 1995. godine. Prvotno je osnovana kao udruga fizičkih osoba koje se bave diskografijom i s njom povezanim djelatnostima, jer je taj oblik udruživanja bio tada jedino moguć. U prvom Upravnom odboru HDU bili su Hrvoje Markulj, predsjednik, Veljko Despot, dopredsjednik, Zdravko Josipović, tajnik, Šima Jovanovac i Branko Paić. Sjedište HDU je u Zagrebu.

Porin je najuglednija diskografska nagrada u Hrvatskoj, ustanovljena 1993. godine, a redovito se godišnje dodjeljuje od 1994. godine. Idejni začetnici i pokretači nagrade su diskograf Veljko Despot, skladatelji Zrinko Tutić i novinar Dražen Vrdoljak, a utemeljitelji Hrvatsko društvo skladatelja, Hrvatska glazbena unija, Hrvatska radiotelevizija i Hrvatska diskografska udruga.

## Vanjske veze

* Intervju sa izdavačem Universal Musica Arhivirano 2011-07-29 na Wayback Machine-u
* Digital Publishing Standard Arhivirano 2016-02-09 na Wayback Machine-u
* Informacija o izdavaču glazbe Arhivirano 2016-01-09 na Wayback Machine-u
* Kako započeti diskografsku kuću
# Muzički instrumenti

**Muzički istrumenti** su sprave na kojima se izvode muzička dela.

Oni koji se danas upotrebljavaju u umetničkoj muzici dele se na tri glavne grupe:

* **Žičani** - prema načinu proizvođenja tona, dele se na **gudačke** (violina, viola, violončelo, kontrabas) i na instrumente za **okidanje** (harfa, klavsen, gitara, mandolina i dr.).
* **Duvački (puhački)** - dele se na **drvene** (pikolo, flauta, klarinet, oboa, fagot i dr.) i **limene** (horna, truba, trombon, tuba i dr.).
* **Udaraljke** - mogu biti određene visine tona (timpan, ksilofon, zvoničići, zvona i dr.) ili neodređene (veliki bubanj, doboš, činele, tam-tam, gongi dr.)
* **Specijalne kombinovane vrste** - pripadaju klavir, orgulje, čembalo, harmonijumi dr. Mehanički instrumenti reprodukuju muzičko delo bez neposrednog učešća umjetnika-izvođača; obično su to sprave koje se stavlja u pokret bilo mehaničkim putem ili električnim pogonom (vergl, piavola, muzička kutija, gramofon, orkestrion i drugo).

## Povezano

* Lista glazbenih instrumenata
* Podela muzičkih instrumenata