# Polifonija

Notni stavak za flautu "Fuga br.17 u a-duru" Johanna Sebastiana Bacha slavni primjer **kontrapunkcijske polifonijePolifonija** (je sintagma od grčkih riječi *πολυ* = više + *φονη* = glas) dakle **višeglasje**, to je muzička vještina kombiniranja nezavisnih glasova povezanih zakonima harmonije.

No *polifonija* je u širem smislu, termin kojim se opisuje mogućnost sviranja više nota istovremeno na muzičkim instrumentima. Instrumenti koji imaju takve mogućnosti zovu se polifonijski instrumenti.
Polifonija u pjevanju, razvila se unutar crvenih zborova kasnog Srednjeg vijeka. Djela zasnovana na polifoniji dominirala su u muzici Evrope od 12. vijeka do renesanse, odnosno do druge polovine 16. vijeka.

U muzici je polifonija tekstura koja se sastoji od dva ili više nezavisnih melodičkih glasova, za razliku od muzike sa samo jednim glasom (monofonije) ili muzike sa jednim dominantnim melodičnim glasom uz pratnju akorda (homofonija).

U kontekstu zapadne muzičke tradicije, polifonija se kao termin obično koristi za muziku kasnog srednjeg vijeka i renesanse. Barokni oblici poput fuge, koje bi se moglo nazvati polifonim, obično se zovu kontrapukt.

## Porijeklo polifonijske muzike

Iako je točno porijeklo polifonije u zapadnoj crkvenoj tradiciji nepoznato, djela *Musica enchiriadis* i *Schola enchiriadis*, sa početka 10. vijeka smatraju se najstarijim postojećim pisanim primjerima polifonije. Ovi notni zapisi nisu pisani za izvođenje već samo radi podučavanja, glasovi u njima kreću se u paralelnim oktavama, kvintama i kvartama. Notni zapis iz 11. vijeka - *Winchester Troper* je najstariji primjer praktične polifonije, iako intervali, visina i trajanje nota često nisu naznačeni.

*Tradicijsko (amatersko) polifonijsko pjevanje*, široko je (i neujednačeno) rašireno među brojnim narodima svijeta. Polifona muzika najviše se izvodila po subsaharskoj Africi, Evropi i Oceaniji. Smatra se da polifonijska tradicijska muzika uvelike prethodi pojavi višeglasja u evropskoj klasičnoj muzici. Trenutno postoje dva potpuno suprostavljena stava i pristupa o porijeklu vokalne polifonije: *kulturni model* i *evolucijski model*.. Prema *kulturnom modelu*, porijeklo polifonije je usko vezano uz razvoj muzičke kulture čovječanstva; polifonija je proizašla iz prirodnog razvoja primordijarnog mono pjevanja, pa je polifonija vremenom istisnula monofoniju. Prema *evolucijskom modelu*, porijeklo polifonijskog pjevanja je mnogo dublje i starije, povezano s ranim fazama evolucije čovjeka, tad je polifonijsko glasanje bio važan dio obrambenog sistema prvih hominida, ali je vremenom ta forma postepeno nestala u cijelom svijetu.

## Poznata djela i kompozitori

* Johann Sebastian Bach, *Lista kompozicija Johann Sebastian Bacha*
* Tomas Luis de Victoria
* William Byrd, *Misa za četiri glasa*
* Orlande de Lassus, *Missa super Bella'Amfitrit'altera*
* Guillaume de Machaut, *Messe de Nostre Dame*
* Palestrina, *Missa Papae Marcelli*
* Josquin des Prez, *Missa Pange Lingua*

## Tradicijska polifonija

Tradicijska polifonija danas se naziva **Početna polifonija** (ranije izraz bio je primitivna polifonija) ona se bazira na tradiciji Antifoni, pozivu i odgovoru, basovima i paralelnim intervalima.
Polifonijsko pjevanje osobito je bilo rašireno po Epiru, među Grcima, Albancima, Aromunima i Makedoncima i po Makedoniji i Bugarskoj.
Na polifono pjevanje može se naći i u Gruziji i Kavkazu.

## Reference

## Vanjske veze

* Thirteenth-Century Polyphony (`en`)
* Aka Pygmy Polyphony (afričko polifonijsko pjevanje) Arhivirano 2013-12-14 na Wayback Machine-u (`en`)