# 1655.

*Ovo je članak o godini 1655.*

|  |  |
| --- | --- |
| Milenijum:
 | 2. milenijum
 |
| Vjekovi:
 | 16. vijek – **17. vijek** – 18. vijek
 |
| Decenija:
 |  1620-e  1630-e  1640-e  – 1650-e –  1660-e  1670-e  1680-e  |
| Godine:
 | 1652 1653 1654 – **1655** – 1656 1657 1658
 |

"Potop" Poljske i Litvanije

1655.. po kalendarima
| Gregorijanski
 | 1655.. (MDCLV) |
| Ab urbe condita
 | 2408.
 |
| Islamski
 | 1065–1066.
 |
| Iranski
 | 1033–1034.
 |
| Hebrejski
 | 5415–5416.
 |
| Bizantski
 | 7163–7164.
 |
| Koptski
 | 1371–1372.
 |
| Hindu kalendari
 |
| • *Vikram Samvat* | 1710–1711.
 |
| • *Shaka Samvat* | 1577–1578.
 |
| • *Kali Yuga* | 4756–4757.
 |
| Kineski
 |
| • Kontinualno
 | 4291–4292.
 |
| • 60 godina
 | Yin Drvo Koza (od kineske Ng.) |
| Holocenski kalendar
 | 11655.
 |
| p • r • u |
| Podrobnije: Kalendarska era |

Godina **1655** (**MDCLV**) bila je redovna godina koja počinje u petak po gregorijanskom kalendaru odn. redovna godina koja počinje u ponedjeljak po 10 dana zaostajućem julijanskom kalendaru.

## Događaji

### Januar/Siječanj – Mart/Ožujak

* 5. 1. - Go-Sai je novi japanski car (do 1663).
* 7. 1. - Umro je papa Inocent X.

Titan ispred Saturna
* 1. 2. - Rusko-poljski rat (1654-67): Bitka kod Ohmatova je poljsko-tatarska pobeda nad Rusima i Kozacima.
* februar - maj - Neuspešna poljsko-litvanska opsada Mogiljeva.
* 15. 3. - Ferenc Wesselényi izabran za ugarskog palatina (do 1667).
* mart - Rojalistički Penruddockov ustanak u Engleskoj je lako ugušen, ali zemlja će u avgustu biti podeljena na vojne distrikte.
* mart - Kandijski rat u Egeju: Francesco Morosini naneo štetu turskom položaju na Egini, opljačkao i zapalio Volos.
* mart - Bokeljski hajduci poharali Trebinje i s mnogo roblja i plena prešli preko dubrovačkog Cavtata.
* 18. 3. - John Casor je prvi sudski proglašeni rob u današnjim SAD, ranije se radilo o najamnim slugama (vlasnik mu je slobodni crnac Anthony Johnson).
* 25. 3. - Christian Huygens otkrio najveći Saturnov satelit Titan.
* 27. 3. - Carlo Contarini je novi mletački dužd (do 1656).

### April/Travanj – Jun/Lipanj

* travanj - Dvanaest "vlaških" zadruga uskočilo iz turske Korenice u ogulinsku kapetaniju.
* 7. 4. - Papinski državni sekretar kardinal Fabio Chigi je novi papa Aleksandar VII. (do 1667).
* 14. 4. - Engleski admiral Robert Blake porazio berberske korsare kod Tunisa.
* 23 - 30. 4. - Anglo-španski rat (1655-60): Englezi neuspešno opsedali Santo Domingo.

"Pijemontski uskrs"
* 24. 4. - "Pijemontski uskrs" (*Pasque piemontesi*): savojski vladar Karlo Emanuel II masakrirao valdenze. Događaj izaziva indignaciju širom protestantske Evrope.
* 10. 5. - Englezi pod admiralom Williamom Pennom se iskrcali na špansko ostrvo Santjago - kasnije nazvano Jamajka (ostaje pod britanskom vlašću do 1962).
* 11. 5. - Nakon što su janičari ubili Ibšir Mustafa-pašu, veliki vezir je ponovo Kara Murat-paša ali već u avgustu daje ostavku.
* jun, sredinom - Harambaša Kulišić hara turske teritorije prelazeći preko dubrovačkog primorja.
* lipanj - Petar Zrinski odnosi pobjedu nad Turcima kraj Perušića, takođe s Ogulincima i Senjanima porobio Korenicu, odakle se vratio s velikim pli­jenom.
* 21. 6. - Druga Dardanelska bitka, Mlečani naneli teške gubitke Turcima.
* 27. 6. - Leopold okrunjen za ugarskog kralja.

### Jul/Srpanj – Septembar/Rujan

* jul, početkom - Bokeljski hajduci opljačkali dva sela blizu Trebinja, prešavši preko Župe dubrovačke - ovakvi napadi dovode do prekida odnosa između Dubrovnika i novskih turskih prvaka.
* 3. 7. - Završen ugarski sabor u Požunu, između ostalog određen sastanak komisije za vlaška pitanja i da se uguši pobuna kmetova u Posavini i oko Siska - generali Auersperg i Leslie će na Posavce poslati krajiške vojnike koji će počiniti mnogo krvoprolića i grabeža.
* 3. 7. - 18. 8. - Uzaludna mletačka opsada Monemvasije na Peloponezu.
* 21. 7. - Drugi severni rat (1655-60): švedske snage ulaze u Poljsku. Ovaj period je u Poljskoj poznat kao "Potop".
* 25. 5. - Bitka kod Ujście: švedska pobeda, Velikopoljska im se potčinjava.
* 9. 8. - Bitka kod Vilniusa dovodi do rusko-kozačkog zauzeća tog grada sledećih šest godina. Ubijeni mnogi Jevreji.
* avgust - Pobunjeni turski vojnici razrušili pašin saraj u Banjoj Luci. Kotarski uskoci zatim koriste takvo stanje za hvatanje roblja u Bosni, ali paša ih, nakon smirivanja bune, porazio i ubio 200. Kasnije odbijen od Kotara.
* 8. 9. - Švedski kralj Karl X Gustav ušao u Varšavu - prva strana okupacija tog grada.
* septembar - Holandski generalni direktor Novog Amsterdama Peter Stuyvesant zauzeo Novu Švedsku. Istovremeno se događa Breskvin rat - Indijanci napadaju Novu Holandiju.

### Oktobar/Listopad – Decembar/Prosinac

* 16. 10. - Šveđani zauzeli Krakov.
* 20. 10. - Kejdanska unija predviđa okončanje unije Litvanije sa Poljskom.
* 28. 11. - 27. 12. - Opsada Jasna Góre: monasi i dobrovoljci obranili samostan od njemačkih plaćenika na švedskoj plaći. Istovremeno raste poljski otpor.

### Kroz godinu

* Turci potukli Andriju Gusića, zapovjednika tvrdje u Otočcu (poginulo preko 200 Otočana i Senjana), ali Otočani iste godine dvaput razbili Turke.
* Za novog pećkog patrijarha izabran Maksim Skopljanac (Gavrilo za sada ostaje u Rusiji).
* Filip Smiljanić sa uskocima ponovo osvojio Sinj. Lički Turci odbijeni od Novigrada, Ražanca i Posedarja.
* Gradovi u ovo doba (broj kuća): Sarajevo 7-8000, Banja Luka 2100 kuća i 15 džamija (Maravić) ili 3000 kuća (Georgice), Mostar 1000, Foča više od Mostara, Novi Pazar 3000, Livno 800, Šabac 800, Zvornik 500-600.
* Prema popisu bosanskog biskupa Maravića u Bosni ima oko 74.000 katolika - tendencija opadanja usled prelaska na islam, "sve veće opasnosti od pravoslavlja" i odseljavanja.
* Neuspio pokušaj Ferdinanda III. da Habsburgovci dobiju nasljedno pravo na hrvatsko-ugarsku krunu umjesto izbornog.
* U Segedinu od ove godine stalno živi jedan katolički svećenik Hrvat koji povremeno obilazi i Suboticu.
* Vasilije preneo sedište mitropolije iz Trebinja u Onogošt (Nikšić).
* Srbi u Komoranu/Komarnu dobili kraljevsku diplomu od Ferdinanda III kojim su im potvrđena prava.
* "Traktat o konusnim presjecima" Johna Wallisa uvodi znak za beskonačnost.

## Rođenja

* 6. 1. - Eleonore Magdalene von Pfalz-Neuburg, supruga cara Leopolda I († 1720)
* 6. 1. - Jacob Bernoulli, matematičar († 1705)
* 13. 1. - Bernard de Montfaucon, osnivač paleografije († 1741)
* 8. 4. - Ludwig Wilhelm (Baden-Baden), vojskovođa († 1707)
* 4. 5. - Bartolomeo Cristofori, pronalazač klavira († 1731)
* 13. 5. - Michelangelo dei Conti, papa Inocent XIII. († 1724)
* 10. 9. - Caspar Bartholin mlađi, anatom († 1738)
* 4. 12. - Karl XI, kralj Švedske († 1697)

## Smrti

* 5. 1. - Inocent X., papa (\* 1574)
* 27. 2. - Francesco Da Molin, mletački dužd (\* 1575)
* 27. 6. - Eleonora Gonzaga, udovica cara Ferdinanda II (\* 1598)
* 11. 7. - Alonso II de la Cueva y Benavides, španski diplomata (\* 1574)
* 28. 7. - Cyrano de Bergerac, dramatičar (\* 1619)
* 28. 7. - Suzuki Shōsan, samuraj i monah (\* 1579)
* 24. 10. - Pierre Gassendi, filozof, matematičar (\* 1592)
* 1655/56 - Mustafa hadži-Kalfa, geograf

## Reference

Literatura
* Rudolf Horvat, *Ban Nikola Zrinski mladji* (hr Wikisource)
* Kenneth Meyer Setton. *Venice, Austria, and the Turks in the Seventeenth Century*. American Philosophical Society; 1991. ISBN 978-0-87169-192-7.
* *Historija naroda Jugoslavije II*, Školska knjiga Zagreb, 1959
* *Istorija srpskog naroda*, Treća knjiga, prvi tom, Srbi pod tuđinskom vlašću 1537-1699, SKZ Beograd 1993, ISBN 86-379-0383-5