# 1524.

*Ovo je članak o godini 1524.*

|  |  |
| --- | --- |
| Milenijum:
 | 2. milenijum
 |
| Vjekovi:
 | 15. vijek – **16. vijek** – 17. vijek
 |
| Decenija:
 |  1490-e  1500-e  1510-e  – 1520-e –  1530-e  1540-e  1550-e  |
| Godine:
 | 1521 1522 1523 – **1524** – 1525 1526 1527
 |

1524.. po kalendarima
| Gregorijanski
 | 1524.. (MDXXIV) |
| Ab urbe condita
 | 2277.
 |
| Islamski
 | 930–931.
 |
| Iranski
 | 902–903.
 |
| Hebrejski
 | 5284–5285.
 |
| Bizantski
 | 7032–7033.
 |
| Koptski
 | 1240–1241.
 |
| Hindu kalendari
 |
| • *Vikram Samvat* | 1579–1580.
 |
| • *Shaka Samvat* | 1446–1447.
 |
| • *Kali Yuga* | 4625–4626.
 |
| Kineski
 |
| • Kontinualno
 | 4160–4161.
 |
| • 60 godina
 | Yang Drvo Majmun (od kineske Ng.) |
| Holocenski kalendar
 | 11524.
 |
| p • r • u |
| Podrobnije: Kalendarska era |

Godina **1524** (**MDXXIV**) bila je prijestupna godina koja počinje u petak (1. jan./sij. po julijanskom kalendaru).

## Događaji

Januar/Siječanj
* početkom godine - Ivan Tahy postavljen za hrvatskog bana uz Ivana Karlovića, većina ga ne priznaje.
* 19. 1. - Mlečani odgovaraju negativno poslaniku bana Ivana Karlovića, koji im je nudio posjede, i šalju mu 5.000 dukata.
* 20. 1. - Ferdinand Frankapan javlja da su Turci od 11. 11. osam puta dolazili pod Ozalj.

Februar/Veljača
* 5. 2. - Mustafa, vojvoda mostarskog paše Mehmet-bega (Mihaloglua?), došao pod Klis.
* 18. 2. - Nadvojvoda Ferdinand javlja Ludvigu II da je odredio 200 lakih konjanika i 600 pješaka za obranu hrvatske granice.

Mart/Ožujak
* ca. 1. 3. - Giovanni da Verrazzano, Firentinac u francuskoj službi, pristao uz Rt Straha (*Cape Fear*) na obali severne Amerike, koju istražuje sledećih meseci.
* mart - Pedro de Alvarado sa indijanskim saveznicima srušio državu naroda Quiché u Gvatemali.

April/Travanj
* ca. 10. 4. - Senjski kapetani i kliški kastelani Petar Kružić i Gregorije Orlovčić razbili Turke pod Klisom.
* 17. 4. - Verrazzano video ostrvo Manhattan.
* travanj - Kralj Ludvig II nije sazvao sabor o Jurjevu, što izaziva nezadovoljstvo ugarskog plemstva.
* travanj, druga polovica - Turci pod Metlikom u Kranjskoj (odvedeno 4000 robova); u isto vrijeme su na udaru Udbina Ivana Karlovića; posjedi kneza Nikole Zrinskog i knezova Blagaja, kao i Frankopana (Modruš, Ozalj, Grobnik).
* 30. 4. - Talijanski ratovi: Bitka kod Sesije, španska pobeda nad Francuzima u Italiji.

Maj/Svibanj
* 6. 5. - Novi ostrogonski nadbiskup je László Szalkay, egerski biskup i kraljev vrhovni kancelar.
* 17. 5. - Kralj Ludvig II dozvoljava Hrvatima iz ugroženih krajeva (uglavnom oko Kupe, Korane, Une i Pomorja) da se presele na ugarska imanja peharnika Franje Baćana.
* 23. 5. - Novi safavidski šah Persije je maloletni Tahmasp I (do 1576).

Jun/Lipanj
* 8. 6. - Bitka kod Acajutle, Alvarado porazio Pipile u dan. El Salvadoru.
* 25. 6. - Habsburški vrhovni kapetan Bernardo Ričan u Jastrebarskom, Turci se povlače prema Kupi.
* jun - jul - U jugozapadnoj Nemačkoj počinje Seljački rat.

Jul/Srpanj
* 9. 7. - Kružić i Orlovčić dobili od kralja Breznicu koja je pripadala pokojnom Lovri Iločkom (na osnovu starog ugovora sa L. I., njegova imanja potražuje Ivan Zapolja).
* jul - Charles de Lannoy, komandant španskih snaga upao u Provansu.
* srpanj - Turci opsjedaju Severin, Oršavu.

Avgust/Kolovoz
* kolovoz - Ivan Karlović se vjerojatno odrekao banskog položaja.
* avgust-septembar - Habsburška vojska na čelu sa odmetnutim Šarlom Burbonom opsedala Marsej.

Septembar/Rujan
* 8. 9. - Ugarski sabor; kralj ranije ozlojedio niže plemstvo povratkom Stjepana Báthoryja za palatina;
* 13. 9. - Nakon što su Pizzaro, Almagro i Luque sklopili dogovor za osvajanje Carstva Inka, Pizzaro pokreće prvu ekspediciju koja se neuspešno završila.
* rujan-listopad - Turci osvojili Oršovu i Peth(?), Severin se ubrzo predao - u Ugarskoj uzajamne optužbe oko odgovornosti između nižeg plemstva i dvorske stranke, zaključci sabora nisu potvrđeni.
* jesen - Novi turski upadi u Hrvatsku.

Oktobar/Listopad
* oktobar - Francuski kralj François I ulazi u Italiju i opseda Paviju.
* 22. 10. - Nikola Zrinski sklopio u Beču ugovor sa nadvojvodom Ferdinandom kojim mu ustupa na dvije godine gradove Novi i Dobra Njiva na Uni.

Decembar/Prosinac
* 8. 12. - Osnovan grad Granada u Nikaragvi, koji se smatra najstarijim registrovanim španskim gradom u kontinentalnim Amerikama.
* prosinac, druga polovica - Kardinal Lorenzo Campeggi stigao u Ugarsku, pokušava ispraviti stvari na dvoru.

### Tokom/tijekom godine

* U Hondurasu poražen i ubijen Cristóbal de Olid koji se pobunio protiv Cortésa.
* Parmigianinov *Autoportret u konveksnom ogledalu*.
* *Cosmographicus liber* Petra Apijana.
* Bernardin Frankopan napustio razrušeni Modruš i preselio u dograđeni Ogulin.
* Turci obnovili utvrđenje Fetislam kod Kladova.
* Zabeležen pećki mitropolit Marko.
* Toma Niger imenovan trogirskim biskupom.
* Osnovan Novodevički manastir u Moskvi.
* Franjevački letopis: „razoriše Turci bosanske manastire, Konjic, visočki, sutinski, kreševski i foinički ... i kad razoriše crkve povedoše ministra i š njim 12 fratarah”.
* Berberi izbacili Špance iz Ifnija.
* 1524-25 - Aleixo Garcia istražuje dan. Paragvaj, dolazi do periferije Carstva Inka.

## Rođenja

* 28. 5. - Selim II, osmanski sultan († 1574)
* 11. 9. - Pierre de Ronsard, pesnik († 1585)
* 12. 11. - Diego de Landa, jukatanski biskup († 1579)
* ca. Luís de Camões, pesnik († 1580)

## Smrti

Marko Marulić

* 5. 1. - Marko Marulić, pjesnik (\* 1450)
* 7. 4. - György Szatmári, nadbiskup Esztergoma
* 23. 5. - Ismail I, šah Persije (\* 1487)
* ca. 12. 6. - Diego Velázquez de Cuéllar, guverner Kube (\* 1465)
* ca. lipanj - Lovro Iločki, hrvatski plemić (\* 1459)
* 1. 11. - Ferhat-paša Dalmatinac (pogubljen) (\* ca. 1484)
* 24. 12. - Vasco da Gama, moreplovac (\* 1460-tih)
* 1524-25 - Suzi Çelebi, književnik iz Prizrena

## Reference

* Vjekoslav Klaić, Svezak drugi: dio treći.... Treća knjiga: Doba kralja Matijaša Korvina i Jagelovića (1458-1526) (archive.org)