# 1541.

*Ovo je članak o godini 1541.*

|  |  |
| --- | --- |
| Milenijum:
 | 2. milenijum
 |
| Vjekovi:
 | 15. vijek – **16. vijek** – 17. vijek
 |
| Decenija:
 |  1510-e  1520-e  1530-e  – 1540-e –  1550-e  1560-e  1570-e  |
| Godine:
 | 1538 1539 1540 – **1541** – 1542 1543 1544
 |

Opsada Budima (1541) - pod turskom vlašću do 1686

1541.. po kalendarima
| Gregorijanski
 | 1541.. (MDXLI) |
| Ab urbe condita
 | 2294.
 |
| Islamski
 | 947–948.
 |
| Iranski
 | 919–920.
 |
| Hebrejski
 | 5301–5302.
 |
| Bizantski
 | 7049–7050.
 |
| Koptski
 | 1257–1258.
 |
| Hindu kalendari
 |
| • *Vikram Samvat* | 1596–1597.
 |
| • *Shaka Samvat* | 1463–1464.
 |
| • *Kali Yuga* | 4642–4643.
 |
| Kineski
 |
| • Kontinualno
 | 4177–4178.
 |
| • 60 godina
 | Yin Metal Vo(l) (od kineske Ng.) |
| Holocenski kalendar
 | 11541.
 |
| p • r • u |
| Podrobnije: Kalendarska era |

Godina **1541** (**MDXLI**) bila je redovna godina koja počinje u subotu (1. jan./sij. po julijanskom kalendaru).

## Događaji

* 12. 2. - Pedro de Valdivia osnovao *Santiago de Nueva Extremadura*, današnji Santiago de Chile (u septembru ga napada poglavica Michimalonco, početak dvogodišnje opsade).
* februar - Gonzalo Pizarro kreće na istok iz Quito-a u potragu za El Doradom i Dolinom cimeta (La Canela).
* 7. 4. - Sveti Franjo Ksaverski krenuo na misionarsko putovanje na Istok.
* 24. 4. - Bitka kod Saharta u Etiopiji s neizvesnim ishodom.
* 3. 5. - Ferdinandova vojska na čelu sa Wilhelmom von Roggendorfom započela opsadu Budima, kojeg drži J. U. Martinušević.
* 8. 5. - Hernando de Soto stigao do Mississippija, nazvao ga *Río del Espíritu Santo*.
* 19. 5. - Knez Ivan Zrinski poginuo tokom opsade Vinodola, kastela zagrebačkog biskupa Šimuna Erdeda - Nikola Zrinski nastavlja rat protiv biskupa.
* 23. 5. - Jacques Cartier krenuo na treće putovanje u Ameriku.
* 2. 6. - Roggendorfov juriš na Budim odbijen uz velike žrtve (npr. Jerolim Zadranin, zapovjednik mornarice na Dunavu), još jedan neuspjeh 13. 6..
* 9. 6. - Franjo Frankopan drži govor u Regensburgu pred carem Karlom, kraljem Ferdinandom i ostalim njemačkim saborom.
* 26. 6. - Diego de Almagro el Mozo sa pristalicama ubio Francisca Pizzara; sledeći guverner Nove Kastilje biće Cristóbal Vaca de Castro (1542-44).
* 9. 7. - Estêvão da Gama ostavio brata Cristóvãoa sa 400 oružnika kao pomoć etiopskom caru Gelawdewosu.
* 21. 7. - Mehmed-paša i Valentin Terek stigli u pomoć Budimu.
* 21/22. 8. - Opsada Budima: Turci napali austrijsku vojsku dok je prelazila Dunav u Peštu, vojnici izginuli, pohvatani ili se razbežali; Roggendorf zarobljen ubrzo umire, zamenjuje ga Leonard Vels.
* 29. 8. - Sulejman Veličanstveni zaposeo Budim (ostaje turski do 1686),
	+ Zemlja uz Dunav od Budima do Tise je anektirana Osmanskom carstvu - osniva se Budimski pašaluk kojem između ostalih pripadaju i sandžaci smederevski, kruševački, vučitrnski, zvornički i požeški.
	+ Erdelj ostaje kao vazalna kraljevina malom Ivanu Žigmundu.
* 2. 9. - Sultan ušao u grad Budim, pomolio se u crkvi sv. Marije, koja je time postala džamija; za namesnika postavljen Sulejman-paša.
* 11. 9. - *Volcán de Agua* uništio glavni grad Gvatemale (Ciudad Vieja).
* 13. 9. - Jean Calvin se vratio u Ženevu gde će sprovoditi reformaciju.
* septembar - Mixtónski rat: pobunjeni Indijanci u Meksiku neuspešno napadaju Gvadalaharu.
* listopad - Sulejman osvojio Našice tokom povratka u Carigrad.
* 24. 10. - Alžirska ekspedicija (1541): loše vreme rasulo flotu Karla V pred Alžirom, ugrožen i sam vladar.
* 26. 12. - Francisco de Orellana, pomoćnik G. Pizarra, krenuo u samostalnu ekspediciju kroz Amazoniju.
* 29. 12. - Juraj Utišenić, Petar Petrović i erdeljski biskup Statileo sklopili ugovor sa Ferdinandovim izaslanikom - ugarska kruna za Ferdinanda, a udovoj kraljici Izabeli i njenom sinu šipuška županija.

### Tokom/tijekom godine

* Smederevski mitropolit Pavle definitivno anatemisan na saboru - srpska crkva ostaje pod kontrolom Prohorove Ohridske arhiepiskopije.
* Bosanski paša Gazi Husrev-beg poginuo u Crnoj Gori (ili umro u Sarajevu 18. 6.).
* Sultan Sulejman zatvorio jerusalimsku Zlatnu kapiju.
* Francisco Vázquez de Coronado prelazi Velike ravnice do Kanzasa.

## Rođenja

* 25. 3. - Francesco I de' Medici, veliki vojvoda Toskane († 1587)
* El Greco, slikar († 1614)
* Gelibolulu Mustafa Âlî, osmanski povjesničar († 1600)

## Smrti

* 19. 5. - Ivan Zrinski, hrvatski plemić
* 18. 6. ? - Gazi Husrev-beg, bosanski paša (\* 1480)
* 26. 6. - Francisco Pizzaro, konkistador u Peruu (ubijen) (\* 1471-76)
* 4. 7. - Pedro de Alvarado, konkistador u srednjoj Americi
* avgust - Gül Baba, derviš i sultanov pratilac
* 24. 9. - Paracelsus, lekar i alhemičar (\* 1493)
* 13. 10. - István Werbőczy, pravnik i državnik
* 22. 12. - Hieronymus Jaroslaw Łaski, ugarski diplomata (\* 1496)

## Reference

* Vjekoslav Klaić, Svezak treći: dio prvi..... Prva knjiga: Doba kraljeva Ferdinanda I., Maksimilijana i Rudolfa (1527-1608) (archive.org)