Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Dinastija Liu Song

|  |
| --- |
| **Upozorenje**: *Nije specificirana vrijednost za "ime\_genitiv"* |
|

|  |
| --- |
| **劉宋 Liu Song** |
| Carstvo
 |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| ?  | **420–479** |  ? |

 |
| Položaj {{{ime\_genitiv}}}Područje dinastije Liu Song prikazanom purpurnom bojom. |
| **Glavni grad** | Jiankang
 |
| **Politička struktura** | Carstvo
 |
| **Car** |
|  - 420-422
 | Car Wu od Liu Songa
 |
|  - 424-453
 | Car Wen od Liu Songa
 |
|  - 453-464
 | Car Xiaowu od Liu Songa
 |
|  - 465-472
 | Car Ming od Liu Songa
 |
|  - 473-477
 | Car Houfei od Liu Songa
 |
|  - 477-479
 | Car Shun od Liu Songa
 |
| **Historija** |  |
|  - Uspostava
 | 7. jul 420
 |
|  - Prestanak
 | 31. maj 478
 |

 |

**Dinastija Liu Song** (pojednostavljeni kineski: 刘宋朝; tradicionalni kineski: 劉宋朝; pinyin: *Liú Sòng Cháo*; Wade-Giles: Liu Sung Ch'ao), također poznata i kao **dinastija Song** (宋朝), **Raniji Song** (前宋), ili **Južni Song** (南宋) je bila carska dinastija koja je vladala južnom Kinom od 420. do 479. i koja je poznata kao prva od Južnih dinastija.

Dinastiju je godine 420. osnovao Liu Yu, general i regent u službi dotadašnje dinastije Jin, nakon što je svrgnuo njenog posljednjeg cara Gonga. Dinastiji je dao ime **Song** (宋), ali je današnji historičari nazivaju **Liu Song** kako bi je razlikovali od kasnije i mnogo poznatije istoimene dinastije koja je vladala južnom Kinom od 10. do 13. vijeka. Liu Yu je još kao regent značajno proširio teritorije pod vlašću južnokineskih vladara te uspostavio Huang Ho kao granicu sa sjevernim Wu Hu državama, uključujući i Sjeverni Wei. Pod njegovim nasljednikom Wenom dinastija Liu Song je doživjela svoj vrhunac, u dugotrajnom periodu mira, stabilnosti i prosperiteta poznatu kao *era Yuanjia*. Sukobi sa Sjevernim Weijem, zbog kojih se granica pomagla na jug do rijeke Huai, kao i niz nesposobnih, tiranskih i bratoubilačkim dinastijskim spletkamama sklonih Wenovih nasljednika je oslabilo dinastiju Liu Song, što je godine 479. iskoristio general Xiao Daocheng koji je svrgnuo cara Shuna, te osnovao vlastitu dinastiju Južni Qi.

## Reference

## Vanjske veze

* History of China: A good collection of information on Chinese history Arhivirano 2017-04-22 na Wayback Machine-u
# Južni Qi

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |
| --- |
| **南齊 Južni Qi** |
| Carstvo
 |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| ?  | **479–502** |  ? |

 |
| Položaj Južnog QijaKarta Azije 500. godine, na kojoj su prikazani Južni Qi i njeni susjedi |
| **Glavni grad** | Jiankang
 |
| **Vlast** | Monarhija
 |
| **Car** |
|  - 479-482
 | Car Gao od Južnog Qija
 |
|  - 482-493
 | Car Wu od Južnog Qija
 |
|  - 493-494
 | Xiao Zhaoye
 |
|  - 494-498
 | Car Ming od Južnog Qija
 |
|  - 499-501
 | Xiao Baojuan
 |
|  - 501-502
 | Car He od Južnog Qija
 |
| **Historija** |  |
|  - Uspostava
 | 3. jun 479
 |
|  - Prestanak
 | 24. april 502
 |

 |

**Dinastija Južni Qi** (pojednostavljeni kineski: 南齐朝; tradicionalni kineski: 南齊朝; pinyin: *Nán Qí cháo*) (479-502) je bila druga od Južnih dinastija Kine. Osnovao ju je Xiao Daocheng, general u službi prethodne dinastije Liu Song, koju je 479. svrgnuo i preuzeo prijestolje pod imenom car Gao. Iako su on i njegov nasljednik car Wu bili upamćeni kao sposobni vladari, dinastija nije dugo potrajala, jer je nakon Wuove smrti pogodila trajna politička nestabilnost. Nakon smrti Wuovog unuka Xiao Zhaoyea 494. prijestolje je preuzeo njegov rođak Xiao Luan, koji je u nastojanju da zadrži vlast vršio krvave čistke među članovima porodice i vodećim članovima državne uprave. Pokušaji njegovog sina Xiao Baojuana da nastavi istu politiku su doveli do niza pobuna, od kojih je ona pod generalom Xiao Yanom dovela do pada dinastije, a Xiao Yan preuzeo prijestolje kao car Wu, započevši novu dinastiju Liang.

## Povezano

* Kineska historija
* Južne i Sjeverne dinastije

## Reference
# Sjeverni Wei

|  |
| --- |
| **Upozorenje**: *Nije specificirana vrijednost za "ime\_genitiv"* |
|

|  |
| --- |
| **北魏 Sjeverni Wei** |
| Carstvo
 |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| ? | **386–534** |  ?    ? |

 |
| Položaj {{{ime\_genitiv}}}Azija cca. 500. sa teritorijama Sjevernog Weija i njegovih susjeda |
| **Glavni grad** | Shengle (386-398) PIngcheng (398-493) Luoyang (493-534) Chang'an (534-535)
 |
| **Politička struktura** | Carstvo
 |
| **Car** |
|  - 386-409
 | Car Daowu od Sjevernog Weija
 |
|  - 424-452
 | Car Taiwu od Sjevernog Weija
 |
|  - 471-499
 | Car Xiaowen od Sjevernog Weija
 |
|  - 499-515
 | Car Xuanwu od Sjevernog Weija
 |
|  - 528-530
 | Car Xiaozhuang od Sjevernog Weija
 |
|  - 532-535
 | Car Xiaowu od Sjevernog Weija
 |
| **Historija** |  |
|  - Uspostava
 | 20. februar
 |
|  - Car Daowu se proglašava carem
 | 24. januar 399
 |
|  - Ujedinjenje sjeverne Kine
 | 439
 |
|  - Premještanje prijestolnice u Luoyang
 | 25. oktobar 493
 |
|  - Erzhu Rongov masakr vladajuće elite
 | 17. maj 528
 |
|  - Uspostava države Istočni Wei, koja je označila podjelu
 | 8. novembar
 |
|  - smrt cara Xiaowua
 | 3. februar 535
 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **Prethodi** | **Slijedi** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Raniji Qin
 |
|  | Kasniji Yan
 |
|  | Xia (Šesnaest kraljevstava)
 |
|  | Sjeverni Yan
 |
|  | Sjeverni Liang
 |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Istočni Wei
 |  |
| Zapadni Wei
 |  |

 |

 |

 |

**Dinastija Sjeverni Wei** (kineski: 北魏朝; pinyin: *Běi Wèi Cháo*), također poznata i kao **Tuoba Wei** (拓拔魏), **Kasniji Wei** (後魏) ili **Yuan Wei** (元魏), bila je dinastija koja je vladala sjevernom Kinom od 386. do 534. (*de jure* do 535). Poticala je od Xianbei klana Tuoba čiji su poglavice bili vazali kineskoj državi Cao Wei, potom dinastiji Jin, a potom i raznim Wu Hu državama koje su upravljale sjevernom Kinom u 4. vijeku, odnosno u periodu Šesnaest kraljevstava tokom koga je i klan Tuoba od 310. do 376. imao vlastitu državu državu Dai. Godine 386. je Tuoba Gui, prijestonasljednik države Dai, osnovao državu koja će poslije postati poznata kao država Wei, a njegovim nasljednicima je 439. uspjelo ujediniti sjevernu Kinu okončavši tako period Šesnaest kraljevstava i otpočevši period kasnije poznat kao Sjeverne dinastije. Pod vlašću Sjevernog Weija je Sjeverna Kina prošla kroz "intenzivnih društvene i kulturnih promjena". Prije svega se to odnosi na uvođenje budizma koji je tada počeo istiskivati dominanti taoizam, a što se odrazilo i kroz niz vrijednih budističkih spomenika i umjetničkih djela iz tog perioda. Sjeverni Wei je također ostao upamćen po tome što je, pogotovo u drugoj polovici 5. vijeka, provodio i intenzivna sinizaciju, odnosno nastojanju Xianbei vlastodržaca da se u kulturnom smislu potpuno stope sa svojim Han podanicima; to se, između ostalog, odrazilo i kroz mijenjanje imena vladajuće dinastije od Tuoba u kineski "Yuan". Međutim, u prvoj polovici 6. vijeka je došlo do sukoba unutar redova same dinastije koji će dovesti do njenog raspada na suparničke dinastije Istočni i Zapadni Wei.

## Reference

## Vanjske veze

* History of China: A good catalogue of info Arhivirano 2017-04-22 na Wayback Machine-u
# Istočni Wei

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |
| --- |
| **東魏 Istočni Wei** |
| Carstvo
 |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| ? [[Datoteka:|border|30px]]
 | **534–550** | [[Datoteka:|border|30px]] ? |

 |
| Položaj Istočnog Weija |
| **Glavni grad** | Luoyang (534) Yecheng (534-550)
 |
| **Vlast** | Monarhija
 |
| **Car** |
|  - 534-550
 | Car Xiaojing od Istočnog Weija
 |
| **Historija** |  |
|  - Uspostava
 | 8. novembar 534
 |
|  - Prestanak
 | 7. jun 550
 |

 |

**Dinastija Istočni Wei** (pojednostavljeni kineski: 东魏朝; tradicionalni kineski: 東魏朝; pinyin: *Dōng Wèi Cháo*) je bila kineska/Xianbei dinastija koja je od 534. do 550. upravljala dijelom sjeverne Kine nakon raspada dinastije Sjeverni Wei. Formalno ju je 534- osnovao Yuan Shanjian, princ dinastije Sjeverni Wei koji je uzeo ime Xiaojing i bio njen jedini vladar. U stvarnosti je bio marioneta gospodara rata Gao Huana; svađa Xiaojingovog prethodnika iz dinastije Sjeverni Wei, cara Xiaowua, odnosno njegov bijeg na zapad kod suparničkog generala Yuwen Taija je predstavljala trenutak kada je uspostavljeno dvovlašće, odnosno raspad dinastije/države na dva dijela. Gao Huan je tada Yuan Shanjiana proglasio novim carem, a tako stvorenu državu su historičari kasnije nazvali **Istočni Wei**. Ona je ispočetka bila prostranija i mnogoljudnija od Yuwen Taijeve države, čiji su vladari kasnije postali poznati kao dinastija Zapadni Wei. Xiaojing je nadživio Gao Huana, ali ga je 550. Gao Huanov sin Gao Yang prisilio na abdikaciju i preuzeo prijestolje kao car Wenxuan, osnovavši tako dinastiju Sjeverni Qi.

## Reference

## Reference

* *Knjiga Weija*.
* *Historija Sjevernih dinastija*.
* *Zizhi Tongjian*.

## Povezano
# Zapadni Wei

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |
| --- |
| **西魏 Zapadni Wei** |
| Carstvo
 |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| ?    ?  | **535–557** |  ? |

 |
| **Glavni grad** | Chang'an
 |
| **Vlast** | Monarhija
 |
| **Car** | Car Wen of Zapadnog Weija
 |
|  | Car Fei od Zapadnog Weija
 |
|  | car Gong od Zapadnog Weija
 |
| **Historija** |  |
|  - Stvaranje Istočnog Weija, odnsono raspad Sjevernog Weija
 | 8. novembar 534
 |
|  - Stupanje cara Wena, često navođen kao nastanak države
 | 18. februar 535
 |
|  - Prestanak
 | 14. februar 557
 |

 |

**Dinastija Zapadni Wei** (kineski: 西魏朝; pinyin: *Xī Wèi Cháo*) je naziv za kinesku/Xianbei dinastiju, odnosno državu koja je vladala sjevernom Kinom od 535. do 556.

Dinastija je nastala zbog sukoba u dinastiji Sjeverni Wei koja je prije toga više od vijeka vladala sjevernom Kinom. Godine 534. je car Xiaowu nakon sukoba sa generalom Gao Huanom pobjegao na zapad i pronašao utočište kod generala Yuwen Taija. Gao Huan je na to reagirao proglasivši njegovog rođaka Yuan Shanjiana za cara po imenu Xiaojing, teritorije pod čijom vlašću se postati poznate kao država Istočni Wei. Xiaowu je, međutim, već za nekoliko mjeseci došao u sukob i sa Yuwen Taijem koji ga je ubio i njegovog rođaka Yuan Baojua imenovao za cara. Tako se Sjeverni Wei raspala na dva entiteta s dva cara; entitet pod Yuan Baojem je postao poznat kao država, odnosno dinastija Zapadni Wei. Ispočetka je po teritorijama i broju stanovnika bila manja od svog istočnog suparnika, ali je to nadoknadila bogatstvom i vojnim uspjesima. Od južne dinastije Liang je preuzela zapadne teritorije, uključujući Sečuan. Godine 557. je Yuwen Taijev nećak Yuwen Hu svrgnuo cara Gonga i na prijestolje doveo Yuwen Taijevog sina Yuwen Juea pod imenom car Xiaomin. Tako je nastala nova dinastija Sjeverni Zhou.

## Vladari

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Posthumna imena ( Shi Hao 諡號) | Imena po rođenju | Period vladavine | Imena era (Nian Hao 年號) i njihovi rasponi|-
 | **Sjeverna dinastija** |
| **Dinastija Zapadni Wei 535-556** |
| *Konvencija: Zapadni Wei + posthumno ime* |
| Wen Di (文帝 wén dì)
 | Yuan Baoju (元寶炬 yuán bǎo jù)
 | 535-551
 | Datong (大統 dà tǒng) 535-551
 |
| Fei Di (廢帝 fèi dì)
 | Yuan Qin (元欽 yuán qīn)
 | 552-554
 | Did not exist
 |
| Gong Di (恭帝 gōng dì)
 | Tuoba Kuo (拓拔廓 tuò bá kuò)
 | 554-556
 | nema
 |

## Napomene

## Reference

* *Historija Sjevernih dinastija*.
* *Zizhi Tongjian*.

## Povezano
# Sjeverni Qi

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |
| --- |
| **北齊** |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| ?  | **550–577** | [[Datoteka:|border|30px]] ? |

 |
| Položaj Sjevernog QijaTeritorije Kine u trećoj četvrtini 6. vijeka; država Sjeverni Qi označena svjetlocrveno |
| **Glavni grad** | Yecheng
 |
| **Vlast** | Monarhija
 |
| **Car** |
|  - 550-559
 | Car Wenxuan od Sjevernog Qija
 |
|  - 559-560
 | Car Fei od Sjevernog Qija
 |
|  - 560-561
 | Car Xiaozhao od Sjevernog Qija
 |
|  - 561-565
 | Car Wucheng od Sjevernog Qija
 |
|  - 565-577
 | Gao Wei
 |
|  - 577
 | Gao Heng
 |
| **Historija** |  |
|  - Uspostava
 | 9. jun 550
 |
|  - Zarobljavanje Gao Weija i Gao Henga od strane države Sjeverni Zhou, tradicionalno tumačeno kao završetak države
 | 28. februar 577
 |
|  - Gao Shaoyijevo zarobljavanje od Sjevernog Zhoua
 | 27. jul 580
 |

 |

**Dinastija Sjeverni Qi** (pojednostavljeni kineski: 北齐朝; tradicionalni kineski: 北齊朝; pinyin: *Běi Qí Cháo*) je naziv za državu, odnosno jednu od Sjevernih dinastija, koja je vladala dijelom Sjeverne Kine od 550. do 577.

Dinastija Sjeverni Qi je predstavljala državu-nasljednicu Xianbei države Istočni Wei, kojom je de facto vladao general Gao Huan, a kasnije njegovi sinovi Gao Cheng i Gao Yang. Potonji je godine 550. natjerao cara Xiaojinga na abdikaciju i uzeo ime Wenxuan, uspostavivši novu dinastiju. Iako je u trenutku nastanka po ljudskim i materijalnim resursima bila superiornija suparničkim državama Zapadni Wei na zapadu, odnosno dinastiji Liang na jugu, za njene vladare kao što su carevi Wenxuan, Wucheng i Gao Wei se ispostavilo da su previše nasilni ili nesposobni, što se odrazilo na korumpiranu državnu upravu i slabu vojsku. To je najviše iskoristila država Sjeverni Zhou, nasljednica Zapadnog Weija, čije su trupe do godine 577. zauzele svu teritoriju Sjevernog Qija. ]Gao Shaoyi, princ od Fanyanga, i sin cara Wenxuana, potražio je utočište kod Tujuea i kasnije se proglasio carem Sjevernog Qija u izbjeglištvu, ali ga je godine 578. država Tujue predala Sjevernom Zhouu, te je protjeran u Sečuan.

## Reference
# Huang Xing

| Huang Xing |
| --- |
| {{{opis}}} {{{opis}}}
 |
| **Nadimak** | Osmoprsti general
 |
| **Karijera** |
| **Služba** | Tongmenghui
 |
| **Čin** | general
 |
| **Važnije bitke** | Xinhai revolucija Druga revolucija
 |

*Ovo je kinesko ime; porodično ime je* Huang*.*

| Huang Xing
 |
| --- |
| Tradicionalni kineski
 |  黃興  |
| Pojednostavljeni kineski
 |  黄兴  |
|

| Transkripcije
 |
| --- |
| Mandarinski
 |
| - Hanyu Pinyin
 | Huáng Xīng
 |
| - Wade–Giles
 | Huang2 Hsing1 |
| - IPA
 | [xwɑ̌ŋ ɕíŋ] |

 |

**Huang Xing** ili **Huang Hsing** (tradicionalni kineski: 黃興; 25. oktobar 1874 – 31. oktobar 1916) bio je kineski republikanski političar, aktivist i političar, najpoznatiji po svome sudjelovanju u Xinhai revoluciji kojim je srušen carski režim dinastije Qing i uspostavljena Republika Kina, odnosno kao jedan od osnivača stranke Kuomintang. Godine 1913. je bio jedan od vođa Druge revolucije, odnosno ustanka protiv autokratskog predsjednika Yuan Shikaija. Nakon njegovog gušenja je otišao u egzil odakle se vratio nedugo nakon smrti.

## Izvori