Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Oscar Schmidt

Oscar Schmidt|  |
| nisko krilo / bek šuter |
| Biografski detalji |
| Rođenje | 16. veljače 1958.  Natal, Brazil |
| Smrt | 17. travnja 2026. (dob: 68)  São Paulo, Brazil |
| Službena visina | 6 ft 8.75 in (205 cm) |
| Službena težina | 243 lb (110 kg) |
| Informacije o karijeri |
| NBA draft | 1984. / Krug: 6. / Pick: 13. ukupno |
| Izabrali ga New Jersey Nets |
| Profesionalna karijera | 1974. – 2003. |
| Pregled karijere |
| 1974 – 1978 |  Palmeiras |
| 1978 – 1982 |  Sírio |
| 1982 – 1990 |  Juvecaserta Basket |
| 1990 – 1993 |  Pallacanestro Pavia |
| 1993 – 1995 |  CB Valladolid |
| 1995 – 1997 |  Corinthians |
| 1997 – 1998 |  Bandeirantes |
| 1998 – 1999 |  Barueri Basketball |
| 1999 – 2003 |  Flamengo Basketball |
|  |
| Reprezentativna karijera |
| 1978 – 1996 |  Brazil |
|  |
| skupi
Medalje

|  |
| --- |
|  |
| Država:  Brazil
 |
|

| Natjecanje
 |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| FIBA Svjetsko prvenstvo
 | 0
 | 0
 | 1
 |
| FIBA prvenstvo Amerika
 | 0
 | 0
 | 1
 |
| Olimpijske igre
 | 0
 | 0
 | 0
 |
| Panameričke igre
 | 1
 | 0
 | 1
 |

 |
| FIBA Svjetsko prvenstvo
 |
|  |  Filipini 1978. | Momčad
 |
| FIBA prvenstvo Amerika
 |
|  |  Meksiko 1989. | Momčad
 |
| Panameričke igre
 |
|  |  Portirko 1979. | Momčad
 |
|  |  Sjedinjene Države 1987. | Momčad
 |

 |

**Oscar Daniel Bezerra Schmidt** (Natal, 16. veljače 1958. – São Paulo, 17. travnja 2026.), brazilski košarkaš i reprezentativac koji se smatra jednim od najboljih košarkaša svih vremena. U Španjolskoj je poznat kao **Oscar Schmidt Bezerra** ili samo **Oscar**, a jedan od nadimaka u rodnom Brazilu mu je Mão Santa (srpskohrvatski: Sveta ruka). Sa svojih 205 cm visine uglavnom je igrao kao nisko krilo, mada je znao igrati i kao bek šuter. Rođen je u Natalu 1958. godine.

Schmidt se neslužbeno smatrao najboljim strijelcem u historiji košarke s ukupno 49,973 postignutih koševa (kada se kombiniraju klub i reprezentacija). Službeno, pak, držao je rekord za košarkaša s najdužom profesionalnom igračkom karijerom, koja je trajala čak 29 godina.

Godine 1991., FIBA ga je proglasila desetim od 50 najboljih igrača u historiji. Godine 2010. primljen je u FIBA Kuću slavnih, a tri godine kasnije i u Kuću slavnih košarke, iako nikada nije igrao u NBA ligi. Iako su ga New Jersey Netsi 1984. godine izabrali na draftu, Schmidt je odbio cijeli niz prilika da igra u NBA ligi kako bi mogao igrati za reprezentaciju, a sve zato što do 1989. godine NBA igrači nisu smjeli igrati i za reprezentaciju.

Preminuo je iznenada 17. travnja 2026. godine u São Paulu.
# 1054.

*Ovo je članak o godini 1054.*

|  |  |
| --- | --- |
| Milenijum:
 | 2. milenijum
 |
| Vjekovi:
 | 10. vijek – **11. vijek** – 12. vijek
 |
| Decenija:
 |  1020-e  1030-e  1040-e  – 1050-e –  1060-e  1070-e  1080-e  |
| Godine:
 | 1051 1052 1053 – **1054** – 1055 1056 1057
 |

1054.. po kalendarima
| Gregorijanski
 | 1054.. (MLIV) |
| Ab urbe condita
 | 1807.
 |
| Islamski
 | 445–446.
 |
| Iranski
 | 432–433.
 |
| Hebrejski
 | 4814–4815.
 |
| Bizantski
 | 6562–6563.
 |
| Koptski
 | 770–771.
 |
| Hindu kalendari
 |
| • *Vikram Samvat* | 1109–1110.
 |
| • *Shaka Samvat* | 976–977.
 |
| • *Kali Yuga* | 4155–4156.
 |
| Kineski
 |
| • Kontinualno
 | 3690–3691.
 |
| • 60 godina
 | Yang Drvo Konj (od kineske Ng.) |
| Holocenski kalendar
 | 11054.
 |
| p • r • u |
| Podrobnije: Kalendarska era |

Godina **1054.** (**MLIV**) bila je redovna godina koja počinje u subotu u julijanskom kalendaru.

## Događaji

* februar – Bitka kod Mortemera u kojoj Normani nanose poraz francuskoj kraljevskoj vojsci Henrija I te je prisiljavaju na povlačenje iz Normandije.
* 30. 4. – U mjestu Rosdalla kraj Kilbeggana u Irskoj se događa prvi tornado u Evropi zabilježen u kronikama.
* 4. 7. – Supernova SN 1054 zabilježena u kineskim astronomskim zapisima, kao i arapskim (a možda i indijanskim legendama) kraj zvijezde ζ Tauri. 23 dana ostaje dovoljno svijetla da je se može opaziti na danjem svjetlu. Njeni ostaci tvore Rakovu maglinu (NGC 1952).
* 16. 7. – Kardinal Humbert, predstavnik Lava IX u Carigradu, i carigradski patrijarh Mihailo Kerularije donose ukaze o međusobnoj anatemi i ekskomuniciji, a što će od kasnijih historičara biti označeno kao formalni početak Velike šizme, odnosno konačnog raskola između Rimokatoličke i pravoslavnih crkava; iako su godine 1965. za vrijeme Drugog vatikanskog koncila oba ukaza poništena od strane pape Pavla VI i patrijarha Atenagore I Carigradskog, obje crkve i dalje nastavljaju sebe smatrati isključivim nositeljem naslova jedine svete katoličke i apostolske crkve te je raskol još uvijek na snazi.
* 27. 7. – Siward, engleski earl Northumbrije napada Škotsku kako bi podržao princa Malcolma Canmorea protiv kralja Macbetha, koji je bio uzurpirao škotsko prijestolje od Malcolmovog oca Duncana; Macbeth je poražen kod Dunsinanea.
* Lý Nhật Tôn počinje vladati Vijetnamom kao treći vladar dinastije Ly, promijenivši službeno ime države u Đại Việt.

## Rođenja

## Smrti

* 20. 2. – Jaroslav Mudri, knez Kijevske Rusije
* 19. 4. – Papa Lav IX (r. 1002)
* 24. 9. – Hermannus Contractus, srednjovjekovni muzičar i učenjak

## Reference
# Papinski legat

**Papinski legat** ili **apostolski legat** zastupljuje kao izaslanik i veleposlanik Vatikana ovlasti Pape i djeluje u njegovo ime. Ime mu dolazi od latinskog naslova *legatus*. On je predstavljao i zastupao u srednjem vijeku na kraljevskom dvorovima i interese papâ. Legat je također mogao dovesti organizacijske odluke za stvaranje primjerice biskupija i nadbiskupija.

## Povezano

* nuncij
# Ekskomunikacija

**Izopštenje** ili **izopćenje** je izraz koji u najširem smislu označava isključivanje nekog pojedinca iz članstva u određenoj organizaciji (udruženje, politička stranka). U užem smislu se prije svega koristi za isključivanje iz religijske organizacije, odnosno vjerske zajednice kao što je kršćanska crkva. U tom smislu se koristi i izraz **ekskomunikacija**.

U Rimokatoličkoj crkvi ekskomunikacija po kanonskom pravu predstavlja kaznu koja vjernika može zadesiti zamo za najteže prijestupe kao što su širenje lažne vjere, napad na Papu i sl. U nekim historijskim periodima ekskomunikacija je predstavljala izuzetno ozbiljnu kaznu koja je po ekskomuniciranu osobu mogla imati drastične posljedice.

Kao blaži oblik ekskomunikacije Rimokatolička crkva poznaje interdikt, kojim se kažnjenoj osobi ograničavaju određene crkvene aktivnosti, a kao teži anatemu koju može izreći papa.
# 1500-e pr. n. e.

|  |  |
| --- | --- |
| **Milenijum:** | 2. milenijum pne. |
| **Vjekovi:** | 17. vijek pne. – **16. vijek pne.** – 15. vijek pne. |
| **Decenije:** | 1530-e pne. 1520-e pne. 1510-e pne. – **1500-e pne.** – 1490-e pne. 1480-e pne. 1470-e pne. |
| **Godine:** | 1509 pne. 1508 pne. 1507 pne. 1506 pne. 1505 pne. 1504 pne. 1503 pne. 1502 pne. 1501 pne. 1500 pne. |
| **Kategorije:** | Rođenja – Smrti – Arhitektura Nastanci – Prestanci
 |

## Događaji i trendovi

* Živa je pronađena u egipatskim grobovima koji datiraju iz ove decenije.
* 1506. pne. — Kekrop, legendarni kralj Atene, umire nakon vladavine od 50 godina. Nakon što je nadživio vlastitog sina, nasljeđuje ga Kranaj.
* cca. 1506. pne. — Thutmose I (Osamnaesta dinastija Egipta) počinje vladati (alternativni datum je 1504 pne.).
* Egipat osvaja Nubiju i Levant (1504. pne.–1492. pne.).
* najstariji ostaci pripitomljenih hrčaka datiraju iz ovog perioda.
* datum biblijskog Egzodus, prema Simchi Jacobocviciju u dokumentarnom filmu *Exodus Decoded*.
* Polinežani se doseljavaju na Fidži.
* cca. 1500. pne. — Mikenska civilizacija počinje u Drevnoj Grčkoj.
* 1500. pne.–500. pne. — Napisane Vede.
* 1509. pne. — Početak Baktunskog ciklusa u kalendaru Maja.

## Značajne osobe
# Piktogram

| Piktogram
 |
| --- |
| Piktogram za InvalidePiktogram za Invalide
 |
|  |

**Piktogram** (sintagma od picto + gram, picto od latinskog pictus=slika + gram, od grčkog γράμμα / gramma =pismo, zapisati, zabilježiti) je slika nekog objekta, živog bića reducirana na simbol određenoga pojma ili riječi. Piktogram se isčitava i shvaća doslovno, jer je on jednostavan slikovni znak (ilustracija stabla znači samo stablo - piktograf).

Piktogram je isto što i ideogram ili kompjuterska ikona - grafički simbol koji predstavlja ideju umjesto grupe slova koja prikazuje foneme govornog jezika u alfabetskim pismima.

Piktogramom se može izreći neka radnja, događaj pa čak i cijela rečenica. Komunikacija piktogramima počela je još u paleolitu, kada su ljudi po stijenama pećina počeli crtati scene iz lova.

## Reference

## Vanjske veze

* *Piktogram* Arhivirano 2021-09-18 na Wayback Machine-u (`sh`)
* *Introduction to Pictopen* (`en`)
* *Pictogram & Communication* (`en`)
# Žad

Neobrađen žad
**Žad** je zajednički izraz koji se koristi za dva različita minerala poznata kao jadeit i nefrit. Žad je najčešće zelene boje, ali može biti i sivozelenkast ili bijel. Najčešći je žad tamnozelene boje, a u Kini se cijeni i bijeli žad. Kinezi žad smatraju simbolom pet najvećih vrlina: skromnosti, moralne čistoće, pravednosti, pristojnosti i hrabrosti.

Sjekire od žada, neolit, Colomiers, Francuska.
## Doba neolita

U doba neolita bio je simbol moći, a ponekad se koristio i za izradu oružja i alata. Preko 180 glava sekira napravljenih od žadeitita vađenog u sjevernoj Italiji u neolitskom dobu pronađeno je širom Britanskih ostrva. Zbog teškoće obrade ovog materijala, smatra se da su sve pronađene glave sjekira ovog tipa bile neutilitarne i da su predstavljale neki oblik valute ili su bile proizvodi razmene poklona.

U Itoigavi, u Japanu, otkriven je veliki broj žadeitnih perli i glava sekira, kao i ostaci žadeitnih radionica iz neolitskog doba. Ove perle i sekire su se trgovale širom Japana i Korejskog poluostrva, a proizvodila ih je najstarija poznata kultura na svetu koja je koristila žadeit, sa središtem u regionu Itoigava.

## Vanjske veze

* perlenoire.mk Arhivirano 2018-12-27 na Wayback Machine-u (`mk`)

## Izvori
# Proso

| Proso
 |
| --- |
|  |
| Naučna klasifikacija
 |
| Carstvo:
 | Plantae  |
| Divizija:
 | Magnoliophyta  |
| Razred:
 | Liliopsida  |
| Red:
 | Poales  |
| Porodica:
 | Poaceae  |
| Rod:
 | *Panicum*  |
| Vrsta:
 | P. miliaceum  |
| Dvojni naziv
 |
| Panicum miliaceum L. |
| Sinonimi
 |
| *Panicum italicum*
*Panicum germanicum* |

*Panicum miliaceum*
**Proso** (latinski *Panicum miliaceum*, *P. italicum*, *P. germanicum*) je prosolika žitarica, biljka kratkog dana.

Koristi se za stočnu i ljudsku prehranu (kaša, peciva), alkoholnu industriju (pivo, alkoholna pića), postrna kultura.
# 1600-e pr. n. e.

|  |  |
| --- | --- |
| **Milenijum:** | 2. milenijum pne. |
| **Vjekovi:** | 18. vijek pne. – **17. vijek pne.** – 16. vijek pne. |
| **Decenije:** | 1630-e pne. 1620-e pne. 1610-e pne. – **1600-e pne.** – 1590-e pne. 1580-e pne. 1570-e pne. |
| **Godine:** | 1609 pne. 1608 pne. 1607 pne. 1606 pne. 1605 pne. 1604 pne. 1603 pne. 1602 pne. 1601 pne. 1600 pne. |
| **Kategorije:** | Rođenja – Smrti – Arhitektura Nastanci – Prestanci
 |

## Događaji i trendovi

* Egipat — Završetak Četrnaeste dinastije.
* Stvaranje jednog od najstarijih očuvanih astronomskih dokumenata, čija je kopija pronađena u babilonskoj biblioteci Ashurbanipala: 21-godišnji zapis pojave Vener (koju su stari Babilonci zvali Nindaranna).
* Kraj Civilizacije Doline Inda.
* Svrgavanje amoritske dinastije u Aleppou u Siriji.
* Najstarije pronađene gumene lopte.
* Egipat pokoren od azijskih plemena poznatih kao Hiksi — v. Historija drevnog Izraela i Judeje.
* 1600. pne. — Dinastija Shang uspostavljena u Kini.
* 1600. pne. — Početak Kulture grobnih humaka.
* cca. 1600. pne. — Stvoren Nebeski disk Nebra.
* cca. 1600. pne. — Stvaranje Olmečke civilizacije u Južnom Meksiku.
* cca. 1600. pne. — Završetak Cikladske civilizacije.
* cca. 1600. pne.–1550. pne. — Stvorena pogrebna maska, iz kraljevske grobnice u Mikeni u Grčkoj. Danas se nalazi u Nacionalnom arheološkom muzeju u Ateni.
* cca. 1600. pne. -1200. pne. — Hetitsko željezno oružje i oruđe (Anadolija).
* cca. 1600. pne. — Hetiti uspostavljaju glavni grad u Hattushashu (blizu današnjeg Boghazkeuia u Turskoj).

## Značajne osobe

## Smrti

* 1602. pne. — Šem, sin Noin, prema Hebrejskom kalendaru.
# 1520-e pr. n. e.

|  |  |
| --- | --- |
| **Milenijum:** | 2. milenijum pne. |
| **Vjekovi:** | 17. vijek pne. – **16. vijek pne.** – 15. vijek pne. |
| **Decenije:** | 1550-e pne. 1540-e pne. 1530-e pne. – **1520-e pne.** – 1510-e pne. 1500-e pne. 1490-e pne. |
| **Godine:** | 1529 pne. 1528 pne. 1527 pne. 1526 pne. 1525 pne. 1524 pne. 1523 pne. 1522 pne. 1521 pne. 1520 pne. |
| **Kategorije:** | Rođenja – Smrti – Arhitektura Nastanci – Prestanci
 |

## Događaji i trendovi

* 1527. pne. – Rođen Mojsije.
* 1525. pne. – Kraj Petnaeste egipatske dinastije.
* 1522. pne. – Jakov se doseljava u Egipat, u Gošen, prema Hebrejskom kalendaru.
* 24.4. 1521. pne. – Lunarni Saros 36 počinje.[1]

## Značajne osobe
# 1020-e pr. n. e.

|  |  |
| --- | --- |
| **Milenijum:** | 2. milenijum pne. |
| **Vjekovi:** | 12. vijek pne. – **11. vijek pne.** – 10. vijek pne. |
| **Decenije:** | 1050-e pne. 1040-e pne. 1030-e pne. – **1020-e pne.** – 1010-e pne. 1000-e pne. 990-e pne. |
| **Godine:** | 1029 pne. 1028 pne. 1027 pne. 1026 pne. 1025 pne. 1024 pne. 1023 pne. 1022 pne. 1021 pne. 1020 pne. |
| **Kategorije:** | Rođenja – Smrti – Arhitektura Nastanci – Prestanci
 |

## Događaji i trendovi

* 1027. pne. — Tradicionalni datum završetka dinastije Shang u Kini, i početak dinastije Zhou.
* cca. 1020. pne. — Uništenje Troje VIIb2.
* 1020. pne. — Saul postaje prvi kralj Izraelita.

## Značajne osobe

* Saul, kralj drevnih Izraelita
# Bronza

Odljevci iz brončanog doba
**Bronza** ili **bronca** je naziv za veliki broj slitina bakra, najčešće s kositrom, ali s drugim elementima kao što su fosfor, mangan, aluminij i silicij. Izuzetak je slitina s cinkom koja se obično naziva mjed. Prije otkrića željeza bila je najvažnija kovina, pa je prema njoj dobilo naziv i brončano doba.
# Sto škola mišljenja

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Ovaj članak sadrži kineski tekst.** Bez pravilne podrške za renderiranje, možete vidjeti upitnike, kvadrate i druge simbole umjesto kineskih znakova.
 |

**Sto škola mišljenja** (pojednostavljeni kineski: 诸子百家; tradicionalni kineski: 諸子百家; pinyin: *zhūzǐ bǎijiā*; Wade-Giles: chu-tzu pai-chia; doslovno "svi filozofi sto škola") je naziv za filozofe i njihove škole koje su postojale u Kini za vrijeme Istočne dinastije Zhou, odnosno u periodu od oko 770. pne. do 221. pne. Iako je taj period - čiji se prvi dio zove Proljeća i Jeseni - pogotovo u svom drugom dijelu, poznatom kao doba Zaraćenih država, bio poznat po brojnim krvavim sukobima, također je doveo do procvata kineske civilizacije i kulture, te kasnije postao poznat kao Zlatno doba kineske filozofije. Razlog za to je u širokom rasponu misli i ideja koje su slobodno cirkulirale u tom vremenu. Fenomen je bio poznat pod doslovnim nazivom **Nadmetanje sto škola mišljenja** (百家爭鳴/百家争鸣; *bǎijiā zhēngmíng*; *pai-chia cheng-ming*; "sto škola nadmetanje"). Misli i ideje o kojima se raspravljalo te koje su uobličene i rafinirane u tom periodu su značajno uticale i dan-danas utiču na životne stilove i društvenu svijest mnogih istočnoazijskih zemalja. Intelektualno društvo tog doba su karakterizirali putujući učenjaci, koji su često od strane suparničkih i zaraćenih vlastodržaca angažirani kako bi davali savjete o najboljim metodama vođenja države, odnosno rata i diplomacije. Period je došao do svog kraja kada je država Qin pokorila sve ostale, ujedinila Kinu pod prvom carskom dinastijom te nastojala političko jedinstvo upotpuniti ideološkim kroz brutalnu čistku svih slobodoumnih učenjaka.

## Vanjske veze

* Classics of the hundred schools (kineski i engleski)
* 先秦諸子‧要覽子藉 Many fragmentary and newly discovered texts of the hundred schools of thought.(Chinese)
* Hundred Schools of Thought Arhivirano 2006-09-27 na Wayback Machine-u, ChinaCulture
* Zhou dynasty literature, thought, and philosophy, ChinaKnowledge
# Mocizam

**Mocizam** je nastao iz učenja Mo Cea (aktivan između 479-438. godine pre naše ere) kao jedna od najuticajnijih škola tokom perioda zaraćenih država.

Konfučije i njegovi sledbenici uveli su humanističke elemente u tradicionalne pojmove neba i vladara neba, dok Mo Ce naglašava njihova duhovna značenja. Snažno se suprotstavljao konfučijevskoj upotrebi rituala, muzike i poezije kao puteva ka rešavanju čovekovih problema, a kritikovao je konfučijevce i zbog njihovog prenaglašavanja uloge ljudskosti kao jedinog puta ka smirenju i harmoniji. Umesto toga, tvrdio je da moralni kriterijumi za ponašanje i delovanje moraju ležati u prosperitetu i dobrobiti koje ono donosi. Ljubav ne mora da počinje sa sinovskom pobožnošću; umesto toga, ona bi trebala da bude univerzalna, pružena podjednako svim porodicama i državama. Da bi praktikovali ovakvu vrstu ljubavi, Mo Ce i njegovi sledbenici putovali su od jedne do druge države kako bi odgovorili kraljeve od ratovanja i savetovali slabe države kako sebe da odbrane. Posle perioda velikog uticaja, mocizam je brzo propadao i učenje je posle III veka pre naše ere postalo nepoznato.

## Reference
# Centralizacija

**centralizacija** predstavlja usredotočenje poslova na nekom središnjem mjestu. Centralizacija označava takvu vrstu organizacije kojom se rukovođenje i upravljanje nekim poslom ili čitavim poduzećem usredotočuje na vrhu hijerarhijski utvrđene organizacijske strukture. Svako mjesto na ljestvici ima točno utvrđene zadatke pa su niža rukovodeća mjesta podređena višim, a viša najvišim. Od njih potiče inicijativa i poticaj za rad, ali oni primaju i punu odgovornost za uspješnost poslovanja.

Proces centralizacije kapitala označava udruživanje kapitala, pojedinačnih kapitalista radi izgradnje krupnog privrednog objekta npr. Rafinerije nafte ili brodogradilišta za koju individualni kapital nije dovoljan po svom obimu. Udruživanje ova dva kapitala je motivisano ostvarenjem većeg profita akumulacije i centralizacije kapitala.

U politici se pod centralizacijom podrazumeva koncentracija svih vlasti na jednom mestu.

## Povezano

* Decentralizacija
# Car Gaozu od Hana

*Ovo je kinesko ime; porodično ime je* Liu (劉)*.*

| Liu Bang
 |
| --- |
|  |
| **Car Zapadne dinastije Han**  |
| Vladavina
 | 28. februar 202. pne. - 1 195 BC
 |
| Nasljednik
 | car Hui
 |
|  |
| Suprug/a
 | carica Lü Zhi
 |
| Supružnici
 | Supruga Cao, majka princa Feija Supruga Qi, majka princa Ruyija Supruga Zhang Supruga Wei carica Bo,majka princa Henga Supruga Zhao
 |
| Potomstvo
 | Liu Fei (劉肥), princ Daohui od Qija Liu Ying (劉盈), krunski princ Liu Jian (劉健), princ Ling od Yana Liu Ruyi (劉如意), princ Yin od Zhaoa Liu Heng (劉恆), princ od Daija Liu Hui (劉惠), princ Gong od Zhaoa Liu You, princ od Huaiyanga Liu Chang (劉長), Princ Li od Huainana orincezaLuyuan (魯元公主)
 |
| Puno ime
 | Porodično ime: Liu (劉) Osobno ime: Ji (季), kasnije Bang (邦) kurtoazno ime: Ji (季)
 |
| Hramsko ime
 | Taizu (太祖), later Gaozu (高祖)
 |
| Kuća
 | dinastija Han
 |
| Rođen/a
 | 256. pne./247. pne.
 |
| Umro/la
 | 1. jun 195. pne. (dob 61/52)
 |

**Car Gao** (256. pne. ili 247. pne.–1. jun 195. pne.), u Kini poznatiji poid svojim hramskim imenom **Gaozu** (kineski: 高祖; pinyin: *Gāozǔ*, Wade-Giles: Kao Tsu), rođen kao **Liu Bang** (Wade-Giles: **Liu Pang**), bio je prvi car iz kineske dinastije Han, koji je Kinom od 202. do 195. pne. Gao je poznat i kao jedan rijetkih osnivača dinastija koji je potekao iz seljačke klase (drugi primjer je Zhu Yuanzhang, osnivač dinastije Ming). Prije nego što je postao car, bio je poznat i kao Vojvoda od Pei (沛公), a titulu je dobio po rodnom mjestu.

## Izvori

* Needham, Joseph (1986). *Science and Civilization in China: Volume 4, Part 2*. Taipei: Caves Books, Ltd.
## Vanjske veze

* Gaozu at Chinaculture.org Arhivirano 2007-07-01 na Wayback Machine-u

| Kraljevske titule
 |
| --- |
| Prethodi: **(ustanovljena dinastija)** | **Dinastija Zapadni Han** 202. pne.–195 BC
 | Slijedi: **Car Hui od Hana** |
| Prethodi: **Xiang Yu od Zapadnog Chua** | **Car Kine** 202. pne.–195. pne.
 |
# Car Wu od Hana

| Liu Che
 |
| --- |
|  |
| **car Zapadne dinastije Han**  |
| Nasljednik
 | Car Zhao
 |
|  |
| Carica
 | Carica Chen Jiao (陳嬌) Carica Wei Zifu (衛子夫)
 |
| Potomstvo
 | Princeza Wei Najstarija (衛長公主) Princeza Yangshi (陽石公主) Princeza Zhuyi (諸邑公主) Liu Ju, krunski princ Li (戾太子劉據) Liu Bo, princ Ai od Changyija (昌邑哀王劉髆) Liu Hong, princ Huai od Qija (齊懷王劉閎) Liu Dan, princ La od Yana (燕刺王劉旦) Liu Xu, princ Li od Guanglinga (廣陵厲王劉胥) Liu Fuling, car Zhao (昭帝劉弗陵)
 |
| Hramsko ime
 | Shizong (世宗)
 |
| Dinastija
 | Zapadni Han
 |
| Otac
 | Car Jing od Hana
 |
| Majka
 | Carica Wang Zhi (王娡)
 |
| Rođen/a
 | 10. august 156. pne.
 |
| Umro/la
 | 29. mart 87. pne. (dob: 68 godina)
 |

**Car Wu od Hana** (tradicionalni kineski: 漢武帝; pojednostavljeni kineski: 汉武帝; pinyin: *Hànwǔdì*; Wade-Giles: Wu Ti), (156. pne.–29. mart 87. pne.), osobnim imenom **Liu Che** (劉徹), bio je sedmi car kineske dinastije Han koji je vladao od 141. pne. do 87. pne. Car Wu se najviše pamti po velikom teritorijalnom proširenju Kine pod njegovom vladavinom, kao i po tome što je na konfucijanskim principima organizirao snažnu i centraliziranu državnu upravu. U kineskoj historiji se smatra najvećim vladarom dinastije Han i jednim od najvećih kineskih vladara uopće. Pod efikasnom upravom koju je organizirao Wu, Kina dinastije Han je postala jedna od najmoćnijh, ako ne i najmoćnija država tadašnjeg svijeta.

Car Wu je pokrenuo vojne pohode zaslužne za najširu ekspanziju Kine pod dinastijom Han – granice Carstva su se na njegovom vrhuncu prostirale od suvremenog Kirgistana na zapadu, današnje Sjeverne Koreje na sjevroistoku te sjevernog Vijetnama na jugu. Car Wu je uspješno spriječio nomadske Xiongnue da kao ranije pustoše sjevernu Kinu te je godine 139. pne. Zhang Qiana poslao kao izaslanika da pokuša sklopiti savez s narodom Yuezhi u današnjem Uzbekistanu. To je kasnije dovelo do novih diplomatskih misija u Centralnu Aziju.

Iako je država koju je ustanovio bila autokratska i centralizirana, car Wu je prihvatio konfucijanstvo kao državnu filozofiju i temelj etičkog kodeksa za svoje carstvo, osnivajući konfucijanske škole. Ti su napori imali efekte koji će se osjećati za sve vrijeme trajanja carske Kine, kao i u susjednim civilizacijama. Vladavina Wua je trajala 54 godina – što je rekord koji neće biti premašen sve do vladavina cara Kangxija 1800 godina kasnije.

## Napomene

|  |
| --- |
| Car Wu od Hana**Kuća LiuRođen/a:** 156. pne.  **Umro/la:** 87. pne. |
| Kraljevske titule
 |
| Prethodi: **Car Jing od Hana** | **Car Kine** 141. pne. – 87. pne.
 | Slijedi: **Car Zhao od Hana** |