Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Yuwen Shiji

**Yuwen Shiji** (宇文士及) (? - 642), formalno **Vojvoda Zong od Yinga** (郢縱公), bio je kineski velikodostojnik u službi dinastija Sui i Tang, koji je služio kao kancelar cara Taizonga.

Bio je sin uticajnog generala i velikodostojnika Yuwen Shua, i imao dvojicu braće - Yuwen Huajija i Yuwen Zhijia. Još za vrijeme cara Wena je stekao reputaciju sposobnog birokrata, te mu je car svoju unuku - princezu Nanyang, kćer princa Yang Guanga - dao za ženu. Nakon što je Yang Guang godine 604. došao na prijestolje kao car Yang, Yuwen Shiji se sprijateljio sa generalom Li Yuanom.

Godine 618. je njegov brat u Jiangduu ubio cara Yanga, a nedugo potom sebe novim carem. Yuwen Shiji je tada dobio titulu carskog princa. Nakon što je Yuwen Huaji ubijen u sukobu sa Dou Jiandeom, Yuwen Shiji je izbjegao u Chang'an gdje se predao Li Yuanu, koji je tada kao car Gaozu osnovao dinastiju Tang. Iako ga je ispočetka car htio odbiti, podsjećanje na staro prijateljstvo, kao i to da mu je Yuwen Shijijeva sestra bila konkubina su prevagnuli, te je ušao u službu. Prvo je služio Gaozua, a potom njegovom sina Taizonga.

## Reference

* *Knjiga Tanga*, vol. 63.[1] Arhivirano 2008-02-10 na Wayback Machine-u
* *Nova knjiga Tanga*, vol. 100.[2] Arhivirano 2008-02-10 na Wayback Machine-u
* *Zizhi Tongjian*, vols. 181, 183, 185, 187, 188, 189, 191, 192, 194, 196.
# Atsugi

| Acugi 厚木
 |
| --- |
|  |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  Zastava

 |  Grb |

 |
| Osnovni podaci
 |
| Država
 |  Japan
 |
| Prefektura
 | Kanagava
 |
| Stanovništvo
 |
| Stanovništvo (2005) | 222.349
 |
| Geografija
 |
| Koordinate
 | ﻿ / ﻿ |
| Vremenska zona
 | UTC+9
 |
| AcugiAcugi (Japana)
 |

**Acugi** (厚木) je grad u Japanu u prefekturi Kanagava. Prema popisu stanovništva iz 2005. u gradu je živelo 222.349 stanovnika.

## Geografija

Položaj grada u prefekturi Kanagava
## Stanovništvo

Prema podacima sa popisa, u gradu je 2005. godiine živelo 222.349 stanovnika.

Kretanja broja stanovnika
| 1995. | 2000. | 2005.
 |
| --- | --- | --- |
| 208.627
 | 217.369
 | 222.349
 |

## Vanjske veze
# Kent, Washington

*Za ostale upotrebe, pogledajte Kent (razvrstavanje).*

| Kent
 |
| --- |
| Osnovni podaci
 |
| Država
 |  Sjedinjene Američke Države
 |
| Savezna država
 |  Washington
 |
| Stanovništvo
 |
| Stanovništvo (2010.) | 92.411
 |
| Geografija
 |
| Koordinate
 | ﻿ / ﻿ |
| Vremenska zona
 | UTC-8, leti UTC-7
 |
| KentKent (Sjedinjenih Država)
 |

**Kent** je grad u američkoj saveznoj državi Vašington. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 92.411 stanovnika.

## Demografija

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **Grupa** | **2000.** | **2010.** |
| Belci
 | 53.964 (67.9%)
 | 45.969 (49.7%)
 |
| Crnci
 | 6.547 (8.2%)
 | 10.434 (11.3%)
 |
| Azijati
 | 7.489 (9.4%)
 | 14.008 (15.2%)
 |
| Hispanoamerikanci
 | 6.466 (8.1%)
 | 15.386 (16.6%)
 |
| Ukupno
 | 79.524
 | 92.411
 |

## Reference

## Literatura

* Morris, Richard B. (1996). *Encyclopedia of American History* (Seventh izd.). Collins Reference. ISBN 0062700553.
* Peter C. Mancall, Gary B. Nash, Allan M. Winkler, Charlene Mires, John W. Jeffries, ur. (2009). *Encyclopedia of American History*. Facts on File. ISBN 0816071365.
* Stanley I. Kutler (2002). *Dictionary of American History* (Third izd.). Charles Scribners & Sons. ISBN 0684805332.
* Paul S. Boyer (2001). *The Oxford Companion to United States History*. Oxford University Press. ISBN 0195082095.
* Michael Kazin, Rebecca Edwards, Adam Rothman, ur. (2011). *The Concise Princeton Encyclopedia of American Political History*. Princeton University Press. ISBN 0691152071.
* Kane, Joseph and Aiken, Charles (2004). *The American Counties: Origins of County Names, Dates of Creation, and Population Data, 1950-2000*. Scarecrow Press. ISBN 0-8108-5036-2.

## Vanjske veze
# Razgrad

| Razgrad Разград |
| --- |
|  |
|  |
|

|  |
| --- |
|  **Grb** |

 |
| Koordinate: ﻿ / ﻿ |
| **Država** |  Bugarska
 |
| **Oblast** | Montana
 |
|  |
| **Vlast**  |
|  - **Gradonačelnik** | Denko Bojadžijev
 |
|  |
| **Visina** | 200
 |
|  |
| **Stanovništvo** (2005)
 |
|  - **Grad** | 39 540
 |
|  |
| **Vremenska zona** | EEST (UTC+2)
 |
| **Poštanski broj** | 5500
 |
| **Pozivni broj** | 068
 |
| **Službena stranica** www.razgrad-bg.org
 |
| Karta
 |
| Razgrad
 |

**Razgrad** (bugarski: Разград) je grad na sjeveroistoku Bugarske i upravno središte Oblasti Razgrad. Razgrad je podignut na ruševinama antičkog rimskog grada Abrittusa na obalama rijeke Beli Lom.

Razgrad ima značajan broj pripadnika turske manjine u ukupnom stanovništvu grada, - čak 27% po popisu stanovnika iz 1998 godine. Bugara ima uvjerljivo najviše - 69% no ima i 4% Roma (Cigana).

## Geografija

Razgrad se nalazi u dolini rijeke Beli Lom, na sjeveroistoku Bugarske u kraju koji se zove Ludogorje, to je blago valoviti kraj, nastavak Dunavske ravnice prosječne nadmorske visine 250–270 m.

## Historija

Nedaleko od današnjeg Razgrada, na 3 km od grada kod lokaliteta *Hisarljka*, nalaze se ostatci Rimskog naselja Abrittus, iz 2. - 4. stoljeća.

251 godine, odvila se kod grada poznata Bitka kod Abrittusa, u kojoj su Goti pobijedili Rimsku vojsku predvođenu carevima suvladarima; Trajanom Deciusom i njegovim sinom Herenniusom Etruščanininom. Kuriozum te bitke je da je u njoj prvi put poginuo jedan rimski car - Trajan Decius u borbi sa barbarima.

Zatim se tu razvilo bugarsko naselje *Krasgrad* u 13. st. U 14. st. krajem su ovladali Turci, i od tad se to naselje zove *Ćesargrad* ili *Hrazgrad*, to je lokalno bugarsko stanovništvo izokrenulo u Razgrad. Hrazgrad je početkom 19. st. bio poznat po hajdučkoj četi vojvode *Tanjo Stojanova*.

*Hrazgrad*. su oslobodile otomanske vlasti jedinice Ruske carske vojske koje je vodio knez *Aleksandar Dondukov - Korsakov* od 16. do 28. januara 1878 godine. Prilikom napada poginulo je mnogo ruskih vojnika i 68 bugarskih dobrovoljaca.

## Znamenitosti Razgrada

Središte grada iz 19. st. - *Varoš*, dobro je očuvana arhitektonska cjelina sa brojnim
neoklasicističkim zgradama u kojima su danas smješteni gradski muzeji, tu je i karakteristični *Toranj sa satom* ( moda u otomanskom carstvu 19. stoljeća), crkva *Sv. Nikole* (podignuta 1860). U *Varoši* se nalazi i - *Ibrahim pašina džamija* iz 1530 godine. Za ovu džamiju se govori da je treća po veličini na cijelom Balkanu.

* Pored grada su arheološki ostatci rimskog grada Abrittusa

## Gradovi prijatelji

* Rusija Orjol (od 1968. godine)
* Njemačka Wittenberge (od 2001. godine)
* UK Armagh (od 1995. godine)
* Francuska Châlons-en-Champagne (od 1975. godine)
* Turska Avcılar, Istanbul (od 2000. godine)
* Kina Yangzhou (od 2000. godine)
* SAD Brunswick, Ohio (od 1998. godine)
* Nizozemska Assen (od 2006. godine)

## Vanjske veze

* Vijesti iz Razgrada i okolice Arhivirano 2007-07-13 na Wayback Machine-u
* Stranice Općine Razgrad
# Colchester

*Za ostale upotrebe, pogledajte Colchester (razvrstavanje).*

| Colchester
 |
| --- |
| Centar gradaCentar grada |
|  |
|

|  |
| --- |
|  **Grb** |

 |
| Koordinate: ﻿ / ﻿ |
| **Država** |  UK
 |
| **Regija** | Istočna Engleska
 |
| **Ceremonijalna grofovija** | Essex
 |
| **Distrikt** | Colchester
 |
|  |
| **Površina**  |
|  - **Urbano područje** | 31.518 km²
 |
|  - **Područje utjecaja** | 329.08 km²
 |
|  |
| **Stanovništvo** (2015.)
 |
|  - **Urbano područje** | 129.073
 |
|  - **Urbana gustoća** | 4095.3 stan/km²
 |
|  - **Područje utjecaja** | 183.939
 |
|  - **Gustoća područja utjecaja** | 558.9 stan/km²
 |
|  |
| **Vremenska zona** | UTC+0 (UTC+1)
 |
| **Poštanski broj** | CO1 – CO7
 |
| **Pozivni broj** | 01206
 |
| Karta
 |
| Colchesterclass=notpageimage| Colchester na karti Engleske |

**Colchester** (izgovor: [Kolčester]) je lučki grad od 129.073 stanovnika na jugoistoku Engleske, u ceremonijalnoj grofoviji Essex. Colchester je i administrativni centar vlastitog distrikta Colchester od 183.939 stanovnika.

## Geografija

Colchester leži na sjeveroistoku Essexa, duž obala rijeke Colne, udaljen 97 km sjeveroistočno od Londona.

## Historija

Još za predrimskih vremena na mjestu današnjeg grada ležao je *Kamulodunum*, prijestolnica belgskog kralja Kunobelina. Kamulodunum je spaljen 60. u vrijeme bune britske kraljice Budike. Rimljani su ga obnovili pa je ubrzo postao jedan od vodećih gradova Rimske Britanije, iz tog vremena još uvijek se mogu vidjeti ostatci gradskih bedema i ulaznih vrata. Saksonci su to naselje zvali *Colneceaste*, a u Domesday Booku 1086. je naveden pod imenom *Colcestra*. Colchester je prvu povelju o statusu grada dobio 1189.

Colchester još uvijek ima dobro očuvani normanski zamak, sagrađen oko 1080. On je najveći zamak tog tipa u Engleskoj, u njemu se danas nalazi muzej rimsko-britskih starina. Crkva Svetog Trojstva iz 1050. ima kasno saksonski zvonik, a od augustinskog samostana sv Botolpha ostao je očuvan jedino dio normanskog zapadnog broda sa arkadama.

Tokom 13. vijeka Colchester je bio jedna od vodećih engleskih luka. I kraljica Elizabeta I i James I poticali su doseljavanje flamanskih tkalaca koji su trebali unaprijediti proizvodnju vunenih tkanina, tako da od tih vremena Colchester poznat kao grad tekstila. Još od tih vremena bio je poznat po trgovini oštrigama iz rijeke Colne. Slikar John Constable naslikao je dosta svojih veduta u nedalekom selu Dedham gledajući rijeku Stour.

## Privreda i obrazovanje

Tekstilna industrija je propala, ali je Colchester i danas industrijski grad u kom se proizvodi električna i visoko tehnološka oprema, mašine i štampa puno publikacija. Ipak, privreda današnjeg grada bazira se sve više na sektoru usluga i turizmu.

U gradu djeluje Univerzitet Essex, osnovan 1961.

## Pobratimski gradovi

* Wetzlar, Njemačka
* Avignon, Francuska
* Imola, Italija

## Reference

## Vanjske veze

* Colchester Borough Council Arhivirano 2016-12-18 na Wayback Machine-u (`en`)
# Yangon

| Yangon Rangoon |
| --- |
| Panorama centra gradaPanorama centra grada |
|  |
| Koordinate: ﻿ / ﻿ |
| **Država** |  Mjanmar
 |
| **Pokrajina** | Yangon
 |
|  |
| **Vlast**  |
|  - **Gradonačelnik** | Aung Thein Lynn
 |
|  |
| **Površina**  |
|  - **Ukupna** | 1 036 km²
 |
|  - **Urbano područje** | 576 km²
 |
|  |
| **Stanovništvo** (2007.)
 |
|  - **Grad** | 6 007 000
 |
|  |
| **Vremenska zona** | UTC+6:30 (UTC)
 |
| **Službene stranice** www.yangoncity.com.mm
 |
| Karta
 |
| Yangonclass=notpageimage| Yangon na karti Mianmara |

**Yangon** (donedavno zvan **Rangoon**) je najveći grad Mianmara. Sve do marta 2005. bio je i glavni grad države, ali ga je od tad zamjenio Naypyidaw.

## Geografija

Grad leži na lijevoj obali rukavaca rijeke Iravadi; Hlang i Yangon, u njezinoj velikoj delti.

## Historija

Grad je osnovan 1775. na mjestu malog ribarskog naselja. Od 1852. je administrativno središte britanske kolonijalne uprave, to je nastavio biti i za Drugog svjetskog rata pod japanskom okupacijom. Nakon nezavisnosti zemlje od 1948. bio je prvi glavni grad. Njegova najznačajnija znamenitost je pagoda Shwe Dagon, najpoznatiji sakralni spomenik Miamara.

Međunarodni aerodrom Yangon, ima status jednog od najboljih u jugoistočnoj Aziji.

## Vanjske veze

* Službene stranice grada
# Westport, Connecticut

| Vestport *Westport* |
| --- |
|  |
| Osnovni podaci
 |
| Država
 |  Sjedinjene Američke Države
 |
| Savezna država
 |  Konektikat
 |
| Okrug
 | Ferfild
 |
| Osnovan
 | 1835.
 |
| Stanovništvo
 |
| Stanovništvo (2010) | 26.391
 |
| Gustina stanovništva
 | 30,6 st./km²
 |
| Geografija
 |
| Koordinate
 | ﻿ / ﻿ |
| Vremenska zona
 | UTC-5, leti UTC-4
 |
| Nadmorska visina
 | 8 m
 |
| Površina
 | 86,2 km²
 |
| Kopnena površina
 | 51,8 km²
 |
| Vodena površina
 | 34,5 km²
 |
|   |
| VestportVestport (Sjedinjenih Država)
 |
| Ostali podaci
 |
| Pozivni broj
 | 203
 |
| ZIP kod
 | 06880
 |
| FIPS kod
 | 83570
 |

**Vestport** (engleski: *Westport*) je naseljeno mesto bez administrativnog statusa u američkoj saveznoj državi Konektikat.

## Demografija

Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 26.391, što je 642 (2,5 %) stanovnika više nego 2000. godine.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **Grupa** | **2000.** | **2010.** |
| Belci
 | 24.015 (93,3 %)
 | 23.715 (89,9 %)
 |
| Afroamerikanci
 | 292 (1,1 %)
 | 305 (1,2 %)
 |
| Azijati
 | 625 (2,4 %)
 | 1.047 (4,0 %)
 |
| Hispanoamerikanci i Latinoamerikanci
 | 602 (2,3 %)
 | 932 (3,5 %)
 |
| Ukupno
 | 25.749
 | 26.391
 |

## Reference

## Literatura

* Morris, Richard B. (1996). *Encyclopedia of American History* (Seventh izd.). Collins Reference. ISBN 0062700553.
* Peter C. Mancall, Gary B. Nash, Allan M. Winkler, Charlene Mires, John W. Jeffries, ur. (2009). *Encyclopedia of American History*. Facts on File. ISBN 0816071365.
* Stanley I. Kutler (2002). *Dictionary of American History* (Third izd.). Charles Scribners & Sons. ISBN 0684805332.
* Paul S. Boyer (2001). *The Oxford Companion to United States History*. Oxford University Press. ISBN 0195082095.
* Michael Kazin, Rebecca Edwards, Adam Rothman, ur. (2011). *The Concise Princeton Encyclopedia of American Political History*. Princeton University Press. ISBN 0691152071.
* Kane, Joseph and Aiken, Charles (2004). *The American Counties: Origins of County Names, Dates of Creation, and Population Data, 1950-2000*. Scarecrow Press. ISBN 0-8108-5036-2.

## Vanjske veze

|  |  |
| --- | --- |
|  | U Wikimedijinoj ostavi nalazi se članak o temi: **Westport, Connecticut** |

* United States Census Bureau
# Dinastija Jin

**Dinastija Jin** se može odnositi na:

* Dinastija Jin (265–420) (晉朝), kineska dinastija koja se obično dijeli na periode Zapadni Jin i Istočni Jin;
* Dinastija Kasniji Jin (Pet dinastija) (936-947) (後晉), jedna od Pet dinastija iz perioda Pet dinastija i Deset kraljevstava
* Dinastija Jin (1115–1234) (金朝), jurčensko kraljevstvo u sjevernoj Kini
* Dinastija Kasniji Jīn ili Dinastija Kasniji Jinn (od 1616) (後金), kasnije poznata kao dinastija Qing (od 1636), jurčenska dinastija iz Mandžurije

## Povezano

* Jin (razvrstavanje)
# Pagoda

Pagoda
**Pagoda** je od Portugalaca preuzet i samo u Europi uobičajen naziv za indijske, kineske, korejske i japanske kultne građevine od kamena ili drva. To su budistički hramovi. U Indiji se nazivaju *stupa*, u Mianmaru *dagaba*.

To je visoka građevina nalik na toranj (60–125 m), obično kružnog oblika, koja služi budističkom kultun i za pohranu relikvija. U Kini *t'ah*, toranj sa 7-13 katova poligonalna ili kružna tlocrta; pojedini katovi imaju izbočene krovove, a u njihovim uzvijenim rubovima obješena su zvona. Najstarija kineska pagoda potječe iz 522. godine. Od 1412. do 1431. sagrađen je u obliku pagode čuveni porculanski toranj kod Nankinga (razoren 1853.), koji je bio obložen pocakljenim glinenim reljefima. Kineska pagoda može imati i oblik paviljona.

Tri najveće pagode u Šri Lanci su Jetavana, Abhayagiri i Ruvanvalisaya. Jetavana je u izvornoj izvedbi bila visoka oko 120 m i u nju je ugrađeno više od 90 000 000 cigli. Danas premašuje visinu od 70 m te je najveća građevina na svijetu napravljena isključivo od cigli.

U Japanu se naziva *to*, koji se razvio iz kineskih i korejskih drvenih pagoda. Najstariji je spomenik pagoda u hramu Horyuji kod Nare.

Građevine ove vrste imaju bogato razvedene arhitektonske forme, a dekorirane su figuralnim plastičnim ukrasom i ornamentima.

## Reference
# Prefektura

**Prefektura** (latinski: *praefectura*) je naziv za upravne jedinice u mnogim državama, a na čijem čelu se nalaze službenici pod nazivom prefekt.

U Francuskoj riječ prefektura (*préfecture*) označava sjedište departmana, a u Italiji (*prefettura*) službu prefekta.

## Povezano

* Prefekture u Grčkoj
* Prefekture u Narodnoj Republici Kini
* Prefekture u Japanu
# Okrug

**Okrug** je naziv za upravno područje u današnjoj Republici Srbiji. Reči istog ili sličnog oblika i značenja sreću se i u drugim slavenskim jezicima.

## Poreklo i razvoj reči

Reč *okrug*  je slovenskog porekla. Izvedena je od reči *krug*, u značenju: *okruženo, obuhvaćeno, opasano područje*.

Data reč se sreće u većini slovenskih jezika, gde je mahom očuvala prvobitno značenje (mada je negde zastarela, npr. u češkom jeziku):

* *okrug* = (ruski: округ) = (ukrajinski: округа) = (poljski: *okręg*) = (bugarski: окръг) = (češki: *Okruh*);

## Pojam okruga u državama

### Srbija

U današnjoj Republici Srbiji postoji podela na 29 okruga + Grad Beograd. Najnovija podela Srbije na okruge sprovedena je 1992. godine, umesto dotadašnjih zajednica opština, a ranije srezova.

### Bugarska

U Bugarskoj je podela države na okruge postojala u razdoblju od 1946. do 1987. godine, posle čega je zemlja izdeljena na oblasti.

### Rusija

U istoriji Rusije od Carske Rusije preko SSSR-a do današnje Rusije okruzi kao zasebne jedinice javljali su se više puta i u različitim oblicima i nivoima mesne samouprave.

Tokom Carske Rusije okruzi su bili zasebne područne jedinice nastanjene kozacima sa velikim stepenom samouprave. Isti su ukinuti 1920. godine, sa propašću starog sistema uprave.

U prvo vreme Sovjetskog Saveza okruzi su bili glavni oblik upravne podele države. Do 1930. godine većina datih okruga je ukinuta i ustupila mesto rejonima. Jedino je u oblasti Zakarpatja pojam okruga ostao ustaljen do dan-danas.

Godine 1970. pravno su stvoreni nacionalni okruzi, koji su već 1977. godine preinačeni u autonomne okruge. Date samoupravne jedinice su obrazovane za područja matično naseljena od strane malobrojnih i raštrkanih manjina u Sibiru. Autonomni okruzi su se očuvali i u savremenoj Rusiji, iako je poslednjih godina nekoliko ukinuto. (vidi → Autonomni okruzi Rusije).

U savremenoj Rusiji su 2000. godine pravno su stvoreni 7 federalnih okruga, kao najviše podele države. Godine 2010, stvoren je i osmi okrug. Date samoupravne jedinice su obrazovane od više nižih federalnih jedinica (mahom federalnih republika, krajeva i oblasti). Prava federalnih okruga su prilično ograničena. (vidi → Federalni okruzi Rusije).

Pored svega, u savremenoj Rusiji pravno postoje i gradski okruzi, koji obuhvataju područje grada srednje veličine (najčešće 50-100 hilj. stanovnika.). Druge jedinice slične veličine i broja stanovnika nisu okruzi, već su rejoni — seoski rejoni ili rejoni sa obuhvatom manjeg grada i njegove seoske okoline. Na kraju, u svakodnevnom govoru reč *okrug* se spominje i u izrazima poput *seoskog okruga*, *staničnog okruga* itd., sve u poimanju središnjeg mesta sa okolinom, bez pravnog značaja.

## Povezano

* Opština
* Pokrajina
* Oblast
* Srez
* Županija
* Grad (slovensko značenje)
# Fu Gongshi

| Fu Gongshi
 |
| --- |
| Rođenje i smrt: | –624
 |
| Osobno ime: | Gōngshí (公祏)
 |
| Datumi vladavine: | 623–624
 |
| Dinastija: | Sòng (宋)
 |

**Fu Gongshi** (輔公祏) (? - 624) bio je kineski ustanički vođa i gospodar rata iz doba kolapsa dinastije Sui. Bio je rodom iz provincije Qi (današnji Ji'nan) i bio je najbolji prijatelj Du Fuweija, koji je oko 613. digao ustanak protiv cara Yanga. Fu Gongshi je postao Duov pomoćnik, i zajedno s njim je oko godine 620. prešao u službu novoosnovane dinastije Tang. Godine 622. je Du godine pozvan u carsku prijestolnicu Chang'an i ostavio je komandu nad trupama Fu Gongshiju. On je to iskoristio kao priliku da u jesen 623. digne ustanak u Danyangu (današnji Nanjing), tvrdeći da djeluje po Duovoj naredbi. Nakon što je čuo za Duovu smrt, proglasio se carem novosnovane države Song. Međutim, već sljedeće godine ga je porazio Li Xiaogong, general u službi Tanga. Fu je pobjegao, ali je ubrzo uhvaćen i pogubljen.

| Kraljevske titule
 |
| --- |
| Prethodi:  **car Gaozu od Tanga**  |  **car Kine (Zhejiang/Južni Jiangsu)**  623–624
 | Slijedi:  **car Gaozu od Tanga**  |
# Car Taizu od Kasnijeg Lianga

| Car Taizu od Kasnijeg Lianga
 |
| --- |
| Rođenje i smrt: | 5. decembar 852–18. jul 912
 |
| Osobno ime: | originalno Wēn (溫), kasnije Quánzhōng (全忠) (promjenjeno 882), kasnije Huǎng (晃) (promijenjeno 907)
 |
| Datumi vladavine: | 1. jun 907–18. jul 912
 |
| Dinastija: | Dinastija Kasniji Liang
 |
| Hramsko ime: | Tàizǔ (太祖)
 |
| Posthumno ime: (puno)  | Car Shénwǔ Yuánshèng Xiào (神武元聖孝皇帝)
 |

**Car Taizu od Kasnijeg Lianga** (後梁太祖), osobno ime **Zhu Quanzhong** (朱全忠) (852–912), rođen kao **Zhu Wen** (朱溫), ime kasnije promijenjeno u **Zhu Huang** (朱晃), nadimak **Zhu San** (朱三, doslovno "treći Zhu"), bio je kineski *jiedushi* (vojni guverner) na kraju vladavine dinastije Tang kojoj je služio nakon početka karijere u pobunjeničkoj vojsci Huang Chaoa; najpoznatiji je po tome što je godine 907. svrgnuo dinastiju Tang i proglasio se carem, uspostavivši dinastiju Kasniji Liang i otpočevši period kineske historije poznat kao Pet dinastija i Deset kraljevstava.

## Fusnote i izvori

* Ouyang Xiu, *Historical Records of the Five Dynasties*, translation and introduction by Richard L. Davis (2004), Columbia University Press. ISBN 0-231-12826-6
* Wang Gungwu (1963), *The Structure of Power in North China during the Five Dynasties*, Stanford University Press

|  |
| --- |
| Car Taizu od Kasnijeg Lianga **Dinastija Kasniji LiangRođen/a:** 852  **Umro/la:** 912 |
| Kraljevske titule
 |
| Prethodi: **nema (dinastija osnovana)** | **car Kasnijeg Lianga** 907-912
 | Slijedi: **Zhu Yougui (princ od Yinga)** |
| Prethodi: **Car Ai od Tanga** | **car Kine (većina oblasti)** 907–912
 |
| **car Kine (oblast Peking/Tianjin/Cangzhoua)** 907-911
 | Slijedi: **Liu Shouguang (car Yana)** |
| **car Kine (oblast Shijiazhuang/Hengshui)** 907-910
 | Slijedi: **Wang Rong (princ od Zhaoa)** |
| **car Kine (Baoding)** 907-910
 | Slijedi: **Wang Chuzhi (princ od Beipinga)** |
# Državna služba

**Državna** ili **javna služba** je naziv za djelatnost koju u nekoj državi, odnosno jedinici lokalne ili regionalne uprave ili samouprave (provincija, okrug, grad) profesionalno obavljaju poslove državne, odnosno javne poslove, Osobe koje obavljaju te djelatnosti se nazivaju **državnim** ili **javnim službenicima**. U pravilu se pod time ne podrazumijevaju vojni poslovi, pa se u nekim jezicima za takvu službu koristi izraz civilna služba (kao primjer može poslužiti engleski izraz *civil service*).

Sadržaj poslova državne službe, kao i način postajanja državnim službenikom, odnosno kriteriji koji bi državni službenici morali ispunjavati prije dolaska na dužnost, razlikovali su se kroz historiju, odnosno dan-danas se razlikuju u raznim državama ovisno o političkom sistemu i zakonima. Državne službe koje se dobiju izborima - bilo neposrednim ili posrednim, odnosno imenovanjima od strane najviših tijela izvršne vlasti se nazivaju **politčkim funkcijama**, a njihovi nositelji **funkcionarima**. S druge strane, javni funkcionari koje se dobiju kao redovni plaćeni posao na temelju stručnih kriterija se nazivaju birokratima. Osobe zaposlene u organima državne uprave, ali koji obavljaju uglavnom tehničke poslove (sekretarice, čistačice, podvornici, zaštitari i sl.) se nazivaju **javnim namještenicima**.

## Povezano

* Birokracija
* Nauka o upravi
* Mandarin
* Aparatčik
* Nomenklatura (komunizam)

## Vanjske veze

* The UK Civil Service
* www.publicservice.co.uk - Public Sector news and features
* Brazilian Civil servents
# Jiedushi

Jiedushi (tradicionalni kineski: 節度使; pojednostavljeni kineski: 节度使; pinyin: jiédùshǐ) je bio izraz za regionalne vojne guvernere u Kini u doba dinastije Tang i periodu Pet dinastija i Deset kraljevstava. Prvotno su uvedeni kako bi se suprostavili vanjskim neprijateljima Kine, te su stekli postepeno ogromne ovlasti, uključujući držanje vlastitih vojski, ubiranja poreza pa na kraju i prenošenja vlastitog položaja na nasljednike.

Moćni *jiedushi* su s vremenom postali fanzhen vladari i zasjenili moć centralne vlasti; jedan od ranih primjera je An Lushan, koji je imenovan za *jiedushija* tri oblasti, a što je iskoristio kako bi započeo dugi i krvavi An Lushan ustanak kojim je okončano zlatno doba dinastije Tang. Čak i nakon što su carevi uspjeli ugušiti taj ustanaj, jiedushi su zadržali svoju moć te postepeno nagrizli moć i okončali dinastiju Tang. Na kraju su doveli do podjele države u periodu Pet dinastija i Deset kraljevstava, koga je karakterizirale stalne borbe između suparničkih država, dinastija i regionalnih gospodara rata.

## Povezano

* Li Shidao
* Wu Yuanheng
* Tri Fanzhena Hebeija

## Izvori

## Znameniti *jiedushiji*

* An Lushan
* Gao Xianzhi
* Geshu Han
* Guo Ziyi
* Li Keyong
* Li Cunxu
* Li Maozhen
* Liu Rengong
* Liu Shouguang
* Li Jiqian
* Li Guangbi
* Shi Jingtang
* Shi Siming
* Zhu Wen