# 1760.

*Ovo je članak o godini 1760.*

|  |  |
| --- | --- |
| Milenijum:
 | 2. milenijum
 |
| Vjekovi:
 | 17. vijek – **18. vijek** – 19. vijek
 |
| Decenija:
 |  1730-e  1740-e  1750-e  – 1760-e –  1770-e  1780-e  1790-e  |
| Godine:
 | 1757 1758 1759 – **1760** – 1761 1762 1763
 |

Friedrich II nakon bitke kod Torgaua.

1760.. po kalendarima
| Gregorijanski
 | 1760.. (MDCCLX) |
| Ab urbe condita
 | 2513.
 |
| Islamski
 | 1173–1174.
 |
| Iranski
 | 1138–1139.
 |
| Hebrejski
 | 5520–5521.
 |
| Bizantski
 | 7268–7269.
 |
| Koptski
 | 1476–1477.
 |
| Hindu kalendari
 |
| • *Vikram Samvat* | 1815–1816.
 |
| • *Shaka Samvat* | 1682–1683.
 |
| • *Kali Yuga* | 4861–4862.
 |
| Kineski
 |
| • Kontinualno
 | 4396–4397.
 |
| • 60 godina
 | Yang Metal Zmaj (od kineske Ng.) |
| Holocenski kalendar
 | 11760.
 |
| p • r • u |
| Podrobnije: Kalendarska era |

Godina **1760** (**MDCCLX**) bila je prijestupna godina koja počinje u utorak po gregorijanskom kalendaru odn. prijestupna godina koja počinje u četvrtak po julijanskom kalendaru.

Ova godina se često smatra početkom Industrijske revolucije, u Velikoj Britaniji. U istom periodu u arhitekturi preovlađuje klasicizam (tj. od 1750-tih).

## Događaji

### Januar/Siječanj – Mart/Ožujak

* 9. 1. - Bitka kod Barari Ghata: Afganska pobeda nad Maratama severno od Delhija.
* 22. 1. - Sedmogodišnji rat, Treći karnatski rat: britanska pobeda nad Francusima kod Wandiwasha na jugu Indije. Britanci zatim zauzimaju još nekoliko gradova, tako da su Francuzi izolovani u Pondišeriju.
* 15. 2. - Britanski brod *HMS Ramillies* (nekadašnji *HMS Royal Katherine*) nasukao se na obali Devona - od 850 članova posade spaslo se 27.
* februar - Izbija otvoreni rat između Čirokija i Britanaca u Severnoj i Južnoj Karolini.
* 21. 2. - Sedmogodišnji rat: Manji odred francuskih trupa pod gusarskim kapetanom Françoisa Thurota se iskrcava u Sjevernoj Irskoj i na pet dana zauzima gradić Carrickfergus, prije nego što će se pokušati vratiti u Francusku preko Irskog mora.
* 28. 2. - Sedmogodišnji rat: Thurotova ekspedicija uništena u okršaju s brodovima britanske mornarice.
* 28. 2. - Oficiri Novosrbije u Rusiji traže od carskih vlasti sopstvenu eparhiju, nakon što je već proglašen episkop Genadije Vasić - septembru mu odgovaraju da to nije potrebno. Komandant Horvat je ove godine takođe optužen za proneveru novca, vodi i kaznenu ekspediciju protiv dva gajdamačka odreda (protiv onih sa kojima ne sarađuje).
* 20. 3. - Veliki požar u Bostonu, stradalo je oko polovine grada.

### April/Travanj – Jun/Lipanj

* 7. 4. - Na britanskoj Jamajci izbija Tackyjev rat, velika pobuna robova.
* 10. 4. - U Rusiji je osnovan Iževsk, tj. počinje gradnja brane i železare grofa Pjotra Šuvalova. Iževski zavod proizvodi od 1763, kada je prešao u državne ruke.
* april - Alaungpayina burmanska vojska opseda sijamsku prestonicu Ayutthaya, ali povlače se već posle nekoliko dana zbog kraljeve bolesti. U ovom pohodu je za Burmu potvrđena gornja Tenasserimska obala.
* 28. 4. - Bitka na polju Sainte-Foy: Francuzi, koji pokušavaju povratiti Kvebek, nadjačavaju Britance u blizini grada, i sutradan započinju opsadu.
* 3. 5. - Japanski šogun Tokugawa Ieshige se povlači u korist sina Tokugawa Ieharua (vlada do 1786).
* 11. 5. - Alaungpaya, konbaunški ujedinitelj Burme, umire na povratku iz Sijama, nasleđuje ga sin Naungdawgyi (do 1763), veći deo vladavine je suočen sa raznim pobunama.
* 15. 5. - Francuzi napuštaju opsadu Kvebeka, pošto je Britancima stiglo pojačanje, nadmoćniji su na reci i izložili Francuze artiljerijskoj vatri. Grad je sada mesto okupljanja za akciju prema Montrealu.
* maj - Bosanski vezir Mehmed-paša Kukavica kreće na Mostar, tražeći izručenje trojice ljudi, ali je napadnut. Mostarci se žale na njega a Porta ga smenjuje.
* 4. 6. - Britanski kolonisti iz Nove Engleske se počinju doseljavati na imanja protjeranih francuskih kolonista iz Akadije (današnja Nova Škotska).
* 6. 6. - Nasljednica portugalskog prijestolja Marija udaje se za svog strica Petra (vladarski par 1777-86, ona samostalno 1786-1816, kraljica Brazila 1815-16).
* 23. 6. - Treći šleski rat: Bitka kod Landeshuta je austrijska Laudonova pobeda, pruski komandant de la Motte Fouqué je ranjen i zarobljen.

### Jul/Srpanj – Septembar/Rujan

* 2. 7. - Britanci započinju trokraki pohod prema francuskom Montrealu.
* 8. 7. - Bitka na rijeci Restigouche: Britanci uništili malu francusku flotilu koja nije uspjela pomoći Kvebeku.
* 13 - 22. 7. - Prusi neuspešno opsedaju Drezden, kojeg drže Austrijanci - grad je dosta oštećen topovima.
* 31. 7. - Bitka kod Warburga na zapadu Njemačke pobjeda je anglo-hanoverskih snaga: obranili su Vestfaliju, ali moraju napustiti Hesen-Kasel.
* 15. 8. - Sedmogodišnji rat: Bitka kod Liegnitza u kojoj pruski kralj Friedrich II nanosi težak poraz Laudonovim austrijskim snagama u Šleskoj.
* 4. 9. - U Indiji počinje britanska opsada francuskog Pondišerija (pada u januaru).

Pogled na Montreal i engleske brodove
* 8. 9. - Francuski i indijanski rat: francuska predaja Amherstovim snagama u Montrealu, praktična britanska pobeda u ratu.
* septembar - Mehmed-paša Kukavica odlazi iz Travnika, na njegovo mesto je postavljen Mehmed-paša Muhsinzade.
* 18. 9. - Službeno osnovan grad Mayaguez na Portoriku.
* 19. 9. - Petar Želalić i drugi zarobljenici se pobunili na brodu "Osmanska kruna" pored ostrva Kos, oteli ga i stigli do Malte 6. oktobra.
* 20. 9. - Mletačkom Senatu saopštene predstavke pravoslavnih iz Dalmacije, pet dana kasnije izdata odluka o nezavisnosti od latinskih biskupa, za njih se zauzimala i Rusija. Ovo je promena politike dalmatinskog proveditora Frančeska Dijeda koji je malo ranije tražio da svi sveštenici moraju imati patent katoličkih biskupa.

### Oktobar/Listopad – Decembar/Prosinac

Dolazak nevjeste Izabele u Beč
* 6. 10. - Vjenčanje austrijskog princa Josipa i španjolske princeze Izabele Parmske - ceremonije traju danima (ona umire već 1763).
* 9. 10. - Sedmogodišnji rat: Ruske i austrijske trupe zauzimaju Berlin, ali Friedrich II sa svojom vojskom nastavlja otpor iz Šleske - okupatori se povlače već 12-og (u ruskom sastavu je bilo i srpskih jedinica, grof Černišev zauzeo grad "samo sa srpskim husarskim odredom i sa odeljenjem donskih kozaka").
* 14. 10. - Habsburške snage zauzimaju Wittenberg nakon kratke opsade. Stradala je Crkva Svih Svetih, na čija je vrata Luther 1517 pribio svoje znamenite teze.
* 15. 10. - Bitka kod Kloster Kampena je taktička francuska pobeda na zapadu Nemačke.
* 25. 10. - Britanski princ George od Walesa nakon smrti svog djeda Georgea II preuzima britansko prijestolje kao kralj George III (do 1820, uz regentski period 1811-20). Prvi je iz hanoverskog doma rođen u Britaniji, sa engleskim kao prvim jezikom.
* 2. 11. (kalendar?) - Dositej Obradović je pobegao iz manastira Hopova (možda 20. nov./1. dec.). Preko Slavonije dolazi do Zagreba, gde tokom zime uči latinski.
* 3. 11. - Sedmogodišnji rat: Bitka kod Torgaua u kojoj Friedrich II u dolini Elbe nanosi još jedan težak poraz austrijskim snagama, na čelu sa maršalom Daunom koji je ranjen.
* 29. 11. - Francuski Fort Detroit se predaje Britancima.
* 4. 12. - Indijanci proklamuju mir sa Britancima u okolini Detroita.
* 18. 12. - Na Jamajci je zabranjena afrička verska tradicija obeah, kao posledica Tackyjevog rata.

### Kroz godinu

Panorama Beča
* U Travniku je vođen spor između pravoslavne crkve (Vasilije Jovanović-Brkić) i franjevaca, od kojih su tražene dažbine - spor je rješen u korist fratara, "uz dobro mito".
* Lipik postaje vlasništvo obitelji daruvarskih grofova Janković (do 1861), ovih godina počinju zapisi o ljekovitoj vodi.
* Iz Bribira je preseljen vinodolski kastelanat i smješten u samostan pavlina u Crikvenici.
* U Habsburškom carstvu se javljaju prve političke brošure o agrarnom pitanju, većinom se zauzimaju za urbarijalne reforme.
* U Rusiju se 1756-60 odselilo 1.499 Crnogoraca, ali jedan broj se vratio.
* Skopski biskup Matija Mazarek pominje albansku kolonizaciju u Srbiji.

"Indija 1760"
* Deportiranje isusovaca iz Brazila, među kojima je i Ignacije Szentmartony, koji ostaje u zatvoru do 1777.
* Nove crkve: sv. Jurja u Primoštenu (tj. pregrađena), pribl. sv. Mihovila u Galovcu, obn. crkva sv. Martina u Brestovcu kod Požege
* Palača Rigo u Novigradu.
* 1760-67 - Londonski zid: ovih godina je srušeno sedam londonskih kapija, a rušenje zida se nastavlja i u sledećem stoleću.
* John Joseph Merlin napravio primitivne rolšue.
* Jean-Georges Noverre: *Lettres sur la danse et les ballets*.
* Louis Claude Cadet de Gassicourt je sintetisao prva organometalska jedinjenja: "Kadeova pušljiva tečnost" sadrži kakodil i kakodil oksid.
* Giovanni Arduino predlaže klasifikaciju geološkog vremena, među kojima nazive period tercijar i kvartar.
* Johann Heinrich Lambert: *Photometria*, početak istoimene nauke.

## Rođenja

* 2. 3. - Camille Desmoulins, revolucionar († 1794)
* 10. 3. - Leandro Fernández de Moratín, književnik († 1828)
* 10. 5. - Claude Joseph Rouget de Lisle, autor francuske himne († 1836)
* 5. 6. - Johan Gadolin, kemičar († 1852)
* 26. 6. - Ivan I. Josip, knez Lihtenštajna, habsburški feldmaršal († 1836)
* 26. 6. - Karl Aloys zu Fürstenberg, habsburški podmaršal († 1799)
* 2. 8. - Annibale della Genga, papa Lav XII. († 1829)
* 8. ili 14. 9. - Luigi Cherubini, kompozitor († 1842)
* 1. 10. - William Thomas Beckford, engleski pisac, likovni kritičar, putopisac i političar († 1844)
* 17. 10. - Henri de Saint-Simon, pionir utopijskog socijalizma († 1825)
* 27. 10. - August Neidhardt von Gneisenau, pruski feldmaršal, vojni reformator († 1831)
* 10. ili 11. - Katsushika Hokusai, japanski likovni umjetnik († 1849)
* 13. 11. - Jiaqing, kineski car († 1820)
* 23. 11. - François-Noël Babeuf, protokomunista († 1797)
* 15. 12. - Stjepan Korolija, kajkavski pisac, zagrebački kanonik († 1825)
* 30. 12. - Aleksandar Alagović, zagrebački biskup († 1837)
* Hadži Prodan Gligorijević, vojvoda Prvog ustanka († 1825)
* Ivan Knežević, Ivo od Semberije, ustanik († 1840)
* Konstantin Ipsilantis, gospodar Vlaške i Moldavije († 1816)
* Konstantin Rodofinikin, ruski diplomata u Srbiji († 1838)
* Todor Vojinović, vojvoda Prvog ustanka († 1813)
* c. Mladen Milovanović, vojvoda Prvog ustanka († 1823)

## Smrti

* 7. 3. - Josip Bedeković Komorski, svećenik, povjesničar (\* 1688)
* 29. 4. - Partenij Pavlović, vikarni episkop karlovački (\* ca. 1695)
* 9. 5. - Nicolaus Zinzendorf, osnivač Moravijske crkve (\* 1700)
* 11. 5. - Alaungpaya, ujedinitelj Burme (\* 1714)
* 22. 5. - Baal Šem Tov, osnivač hasidskog judaizma (\* 1698)
* 13. 6. - Antoine Court, obnovitelj protestantizma u Francuskoj (\* 1696)
* 23. 7. - Charles de Bourbon-Condé, francuski plemić i vojnik (\* 1700)
* 27. 9. - Marija Amalija od Saksonije, supruga španskog kralja (\* 1724)
* 25. 10. - George II, kralj Velike Britanije i Irske, vojvoda Hanovera (\* 1683)
* 30. 11. - Friederike Caroline Neuber, glumica i pozorišna direktorka (\* 1697)
* 14. 12. - Andrija Kačić Miošić, franjevac, pisac (\* 1704)

## Reference

Literatura
* *Historija naroda Jugoslavije II*, Školska knjiga Zagreb, 1959
* *Istorija srpskog naroda*, Četvrta knjiga, prvi tom, Srbi u XVIII veku, SKZ Beograd 1986 (IV-1), drugi tom (IV-2)