# Stari Istok

Karta Starog Istoka
**Stari Istok** je zajednički naziv za rane civilizacije na području koje otprilike odgovara suvremenom Bliskom Istoku: Mezopotamija (suvremeni Irak i Sirija), Perzija (suvremeni Iran), Anadolija (suvremena Turska), Levant (suvremena Sirija, Libanon, Izrael, Palestina i Jordan) te Drevni Egipat, a koje su se razvijale od uspona Sumera u 4. milenijumu pne. do vremena kada je oblast osvojio Kir Veliki u 6. vijeku pne., odnosno u Brončanom i ranom Željeznom dobu. Kao takav, izraz se koristi u bliskoistočnoj arheologiji, proučavanju antike i egiptologiji.

Neki su stručnjaci skloni isključiti Egipat iz pojma Bliski Istok, s obzirom da je bila riječ o geografski i kulturno izoliranom području. Međutim, s obzirom na važnu ulogu koju je Egipat imao historiji oblasti, pogotovo od 2. milenijuma pne., taj stav se rijetko susreće.

Stari Istok se smatra kolijevkom civilizacije. Ta je oblast prva prakticirala intenzivnu poljoprivredu; prva pronašla pismo, izumila grnčarski kotač a potom i kotač, stvorila prve centralizirane vlade, zakonike i imperije, kao i socijalnu stratifikaciju, ropstvo i organizirano ratovanje, kao i temelje astronomije i matematike.

## Periodizacija

Periodizacija starog Istoka predstavlja pokušaj da se kategorizira ili podijeli vrijeme Bliskog Istoka u jasno određene blokove. Rezultat tog pokušaja je sistem koji koliko-toliko olakšava snalaženje u bogatoj historiji.

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| (Kameno doba)
 | Kalkolit (4500. pne. - 3300. pne.)
 | Rani kalkolit
 | 4500. pne. - 4000. pne. | Ubaidski period
 |
| Kasni kalkolit
 | 4000. pne. - 3300. pne. | Ghassulijanski period, Uručki period, Gerzeh, Pred-dinastijski Egipat
 |
| **Brončano doba** (3300. pne. - 1200. pne.)
 | Rano brončano doba (3300. pne. - 2000. pne.)
 | Rano brončano doba I
 | 3300. pne. - 3000. pne. | Protodinastijski i Rani dinastijski period Egipta
 |
| Rano brončano doba II
 | 3000. pne. - 2700. pne. | Rani dinastijski period Sumera
 |
| Rano brončano doba III
 | 2700. pne. - 2200. pne. | Staro egipatsko kraljevstvo, Akadsko Carstvo
 |
| Rano brončano doba IV
 | 2200. pne. - 2000. pne. | Prvi prijelazni period Egipta
 |
| Srednje brončano doba (2000. pne. - 1550. pne.)
 | Srednje brončano doba I
 | 2000. pne. - 1750. pne. | Srednje egipatsko kraljevstvo
 |
| Srednje brončano doba II
 | 1750. pne. - 1650. pne. | Drugi prijelazni period Egipta
 |
| Srednje brončano doba III
 | 1650. pne. - 1550. pne. | Hetitsko staro kraljevstvo, Minojska erupacija
 |
| Kasno brončano doba (1550. pne. - 1200. pne.)
 | Kasno brončano doba I
 | 1550. pne. - 1400. pne. | Novo egipatsko kraljevstvo, Hetitsko srednje kraljesvtvo
 |
| Kasno brončano doba II A
 | 1400. pne. - 1300. pne. | Hetitsko novo kraljevstvo, Mitanni, Ugarit
 |
| Kasno brončano doba II B
 | 1300. pne. - 1200. pne. | (Mračno doba, Narodi s mora)
 |
| **Željezno doba** (1200. pne. - 586. pne.)
 | Željezno doba I (1200. pne. - 1000. špne.)
 | Žljetno doba I A
 | 1200. pne. - 1150. pne. | Troja VII, Erupcija Hekla 3
 |
| Željetzno doba I B
 | 1150. pne. - 1000. pne. | Neo-hetitske države
 |
| Željezno doba II (1000. pne. - 586. pne.)
 | Željezno doba II A
 | 1000. pne. - 900. pne. | Treći prijelazni period Egipta, Neo-asirsko Carstvo
 |
| Željezno doba II B
 | 900. pne. - 700. pne. | Kraljevstvo Izrael, Urartu, Frigija
 |
| Željezno doba II C
 | 700. pne. - 586. pne. | Neo-babilonsko Carstvo
 |

## Vanjske veze

* Ancient Near East.net – an information and content portal for the archaeology, ancient history, and culture of the ancient Near East and Egypt
* Ancient Near East.org Arhivirano 2008-09-15 na Wayback Machine-u – A database of the prehistoric Near East as well as its ancient history up to approximately the destruction of Jerusalem by the Romans ...
* Archaeowiki.org Arhivirano 2008-07-08 na Wayback Machine-u–a wiki for the research and documentation of the ancient Near East and Egypt
* ETANA – website hosted by a consortium of universities in the interests of providing digitized resources and relevant web links
* Resources on Biblical Archaeology
* Ancient Near East Photographs This collection, created by Professor Scott Noegel, documents artifacts and archaeological sites of the ancient Near East; from the University of Washington Libraries Digital Image Collection
* Near East Images A directory of archaeological images of the ancient Near East