# 1606.

*Ovo je članak o godini 1606.*

|  |  |
| --- | --- |
| Milenijum:
 | 2. milenijum
 |
| Vjekovi:
 | 16. vijek – **17. vijek** – 18. vijek
 |
| Decenija:
 |  1570-e  1580-e  1590-e  – 1600-e –  1610-e  1620-e  1630-e  |
| Godine:
 | 1603 1604 1605 – **1606** – 1607 1608 1609
 |

Spomenik Žitvatoročkom miru

1606.. po kalendarima
| Gregorijanski
 | 1606.. (MDCVI) |
| Ab urbe condita
 | 2359.
 |
| Islamski
 | 1014–1015.
 |
| Iranski
 | 984–985.
 |
| Hebrejski
 | 5366–5367.
 |
| Bizantski
 | 7114–7115.
 |
| Koptski
 | 1322–1323.
 |
| Hindu kalendari
 |
| • *Vikram Samvat* | 1661–1662.
 |
| • *Shaka Samvat* | 1528–1529.
 |
| • *Kali Yuga* | 4707–4708.
 |
| Kineski
 |
| • Kontinualno
 | 4242–4243.
 |
| • 60 godina
 | Yang Vatra Konj (od kineske Ng.) |
| Holocenski kalendar
 | 11606.
 |
| p • r • u |
| Podrobnije: Kalendarska era |

Godina **1606** (**MDCVI**) bila je redovna godina koja počinje u nedjelju po gregorijanskom kalendaru odn. redovna godina koja počinje u srijedu po 10 dana zaostajućem julijanskom kalendaru.

## Događaji

* 10. 1. - Leonardo Donato je novi mletački dužd (do 1612), ubrzo nakon izbora, na poticaj Paola Sarpija, odbacuje papin protest zbog nepoštovanja svešteničkog imuniteta.
* 15. 1. - Primirje u ratu Stefana Bočkaja i Habsburga.
* 31. 1. - Guy Fawkes pogubljen u Londonu zbog Barutne zavere.
* 26. 2. - Holanđanin Willem Janszoon je prvi Evropljanin koji se iskrcao u Australiji.
* mart, početkom - Uskoci pod Ivanom Vlatkovićem uzeli bogat plen na Neretvi.
* 10. 3. - U bici kod Gola poginuli etiopski car Jakob i koptski arhiepiskop Abuna Petros II, novi car je Susenios I (do 1632).
* 10. 4. - Hrvatski sabor u Gradcu: razmatranje predloženog mira sa Bočkajem (protive se slobodi vjeroispovjedi), zahtjev za povratkom punovlasti bana od Drave do Jadrana, žalbe na krađe i razbojstva "Vlaha"; ban Ivan II. Drašković se odriče titule.
* 10. 4. - Ustanovljena engleska *Virginia Company* radi osnivanja kolonija u Severnoj Americi.
* 12. 4. - Usvojena prva savezna zastava Škotske i Engleske ().
* april - Venecijanski interdikt: papa Pavao V. ekskomunicirao čitavo stanovništvo - ali mletačke vlasti naređuju svećenicima da održavaju službe; jezuiti napustili Veneciju do 1655.
* maj - Pedro Fernandes de Queirós je tokom potrage za zamišljenom Južnom zemljom otkrio Nove Hebride.
* 17. 5. - Vreme nevolja: Lažni Dimitrije ubijen u pobuni pristalica Vasilija Šujskog, koji postaje car Vasilije IV. - vlada do 1610. uz slab autoritet.
* maj/jun - Guru Hargobind postaje šesti guru Sika nakon pogubljenja njegovog oca Guru Arjana.
* 23. 6. - Bečki mir: Stefan Bočkaj i nadvojvoda Matija dogovorili ustavna i verska prava u Erdelju i Kraljevskoj Ugarskoj (ukinut 22. članak iz 1604.), Bočkaj priznat za kneza.
* 18. 8. - Holandsko-portugalski rat, portugalska pobeda kod rta Rachado (Portugalska Malaka).
* avgust? - Španci na čelu sa markizom od Santa Cruza napali Drač.
* septembar - Ustanak Ivana Bolotnjikova u Rusiji.
* oktobar - Luís Vaz de Torres prvi Evropljanin koji je prošao kroz Torresov prolaz.

Požeški i pakrački sandžak oko 1606.
* 11. 11. - Dugi rat (1593-1606): Žitvatoročki mir (Mir na ušću reke Žitave) između Habsburške monarhije i Osmanskog carstva: kraj habsburškog danka Turcima uvedenog 1547, Erdelj ostaje nezavisan; car i sultan prvi put imaju jednak status u ugovoru.
* novembar, sredinom - Uskoci napali neki varoš na turskoj teritoriji ali izgubili 58 ljudi.
* 9. 12. - Posle manje od pola godine pogubljen veliki vezir Derviš Mehmed-paša Bošnjak, sledi mu Kujudžu Murat-paša, takođe iz Bosne (do 1611).
* 26. 12. - Prvo poznato izvođenje Šekspirovog "Kralja Lira".
* 29. 12. - Umro Stefan Bočkaj, za njegovu smrt okrivljen i ubijen Mihály Káthay.

### Kroz godinu

* Mlečani posle tri godine vratili Lastovo Dubrovniku.
* Isusovci osnovali rezidenciju u Zagrebu.
* Novski Turci opustošili Dubu Konavosku, hercegovački sandžak-beg se spušta u Sutorinu.
* Jelengrad kod Podgarića i Čazma oslobođeni od Turaka prema Žitvatoročkom miru.
* Kuga u Požegi.
* Franjevac Dominik Andrijašević i kaluđer Damjan Ljubibratić kao i bosanski plemići Nikola Drašković i Petar Brajković na carskim dvorovima u Gracu i Pragu traže pomoć u ime vojvode Grdana odn. patrijarha Jovana. Andrijašević i Ljubibratić zaključili u Madridu sa španskim kraljem dogovor o ustanku Srba i Albanaca, vojvoda Grdan poslao pismo u Napulj gde se prave planovi protiv Turaka; nade se polažu i u savojskog vojvodu Karla Emanuela I.
* Kontakti između uskoka i Španije, planovi da Španci preuzmu Senj ili zauzmu Klis sa uskocima.
* Žigmund Rakoci dao Savi I Brankoviću teviško vladičanstvo u Erdelju.
* Raja iz ohridskog kadiluka napušta sela zbog zelenašenja - sultan naređuje da se ne sme uzimati više od 15% kamate a zajmove smeju dati samo vakufi a ne pojedinci (simptom "prodiranja trgovačko-lihvarskog kapitala u seosku privredu").
* Živopisan manastir Piva.
* Možda napisan Šekspirov *Macbeth*.
* Objavljeno kriptografsko delo *Steganographia* Johannesa Trithemiusa (napisano oko 1499.).

## Rođenja

* 6. 6. - Pierre Corneille, francuski književnik († 1684)
* 15. 7. - Rembrandt van Rijn, nizozemski barokni slikar († 1669)
* 22. 9. - Li Zicheng, kineski pobunjenik i car († 1645?)
* ? - Džore Palmotić, pjesnik i dramatičar († 1675)

## Smrti

* 10. 3. - Jakob, etiopski car
* 23. 3. - Justus Lipsius, humanista (\* 1547)
* 17. 5. - Lažni Dimitrije I, ruski pretendent (\* 1581)
* 30. 5. - Guru Arjan, peti guru Sika (\* 1563)
* decembar - Džudar-paša, marokanski vojskovođa

## Reference

Literatura
* Vjekoslav Klaić, Svezak treći: dio prvi..... Prva knjiga: Doba kraljeva Ferdinanda I., Maksimilijana i Rudolfa (1527-1608) (archive.org)
* *Istorija srpskog naroda*, Treća knjiga, prvi tom, Srbi pod tuđinskom vlašću 1537-1699, SKZ Beograd 1993, ISBN 86-379-0383-5
* *Historija naroda Jugoslavije II*, Školska knjiga Zagreb, 1959