# 1715.

*Ovo je članak o godini 1715.*

|  |  |
| --- | --- |
| Milenijum:
 | 2. milenijum
 |
| Vjekovi:
 | 17. vijek – **18. vijek** – 19. vijek
 |
| Decenija:
 |  1680-e  1690-e  1700-e  – 1710-e –  1720-e  1730-e  1740-e  |
| Godine:
 | 1712 1713 1714 – **1715** – 1716 1717 1718
 |

Sinjska alka, spomen na obranu iz 1715.

1715.. po kalendarima
| Gregorijanski
 | 1715.. (MDCCXV) |
| Ab urbe condita
 | 2468.
 |
| Islamski
 | 1126–1128.
 |
| Iranski
 | 1093–1094.
 |
| Hebrejski
 | 5475–5476.
 |
| Bizantski
 | 7223–7224.
 |
| Koptski
 | 1431–1432.
 |
| Hindu kalendari
 |
| • *Vikram Samvat* | 1770–1771.
 |
| • *Shaka Samvat* | 1637–1638.
 |
| • *Kali Yuga* | 4816–4817.
 |
| Kineski
 |
| • Kontinualno
 | 4351–4352.
 |
| • 60 godina
 | Yin Drvo Koza (od kineske Ng.) |
| Holocenski kalendar
 | 11715.
 |
| p • r • u |
| Podrobnije: Kalendarska era |

Godina **1715** (**MDCCXV**) bila je redovna godina koja počinje u ponedjeljak po gregorijanskom kalendaru odn. redovna godina koja počinje u četvrtak po 11 dana zaostajućem julijanskom kalendaru.

## Događaji

### Januar/Siječanj – Mart/Ožujak

* 6. 2. - Madridski ugovor (deo Utrechtskog mira) okončava ratno stanje između Španije i Portugala.
* 11. 2. - Tuscarorski rat okončan potpisivanjem ugovora između Tuscarora Indijanaca i Provincije Severna Karolina.
* 24. 3. - General i naslednik Hessen-Kassela Frederik se oženio švedskom princezom Ulrikom Eleonorom, što će mu pet godina kasnije doneti švedsku krunu.

### April/Travanj – Jun/Lipanj

* 10. 4. - Car Karlo VI potvrdio privilegije Srbima - proglašeno na Ugarskom saboru, objavljeno u Ugarskoj i Hrvatskoj.
* 15. 4. - Yamasee Indijanci započinju rat sa Južnom Karolinom (do 1717).
* 3. 5. - Totalno pomračenje Sunca u severnoj Evropi, u Engleskoj ga posmatra Edmond Halley. U sh. krajevima prekriveno od oko 60% diska u jugoistočnoj Srbiji do oko 75% u Zagorju.
* jun - Providur Bernardo Balbi predao bez borbe Turcima ostrvo Tinos, koje su Mlečani držali od 1390.
* c. 10. 6. - Mletačko-osmanski rat (1714–18): Veliki vezir i serasker Damat Ali-paša ulazi preko Megare na Korintsku prevlaku; u Moreju (Peloponez) se spušta par nedelja kasnije. Akrokorint pao posle pet dana bombardovanja, mletački plaćenici i Grci ubijeni.
* 17. 6. - Postavljen temeljni kamen Palače Karlsruhe, oko koje će izrasti i grad Karlsruhe.

### Jul/Srpanj – Septembar/Rujan

* 7. 7. - Kapudan-paša Džanum Hodža Mehmed-paša zauzeo Eginu, nakon što su ga Grci pozvali da ih spasi od mletačke vlasti.
* 20. 7. - Osmanske snage zauzimaju Nafplio, sjedište mletačkog Kraljevstva Moreje, a nakon čega će potpuno nestati dotadašnja mletačka vlast nad Peloponezom.
* 20. 7. (9. 7. po j.k.) - Vladika Danilo se nalazi u Rusiji, gde je dobio nešto pomoći. Ovog datuma izdata gramata Cetinjskom manastiru. Mlečani čitave ove godine bezuspešno pregovaraju sa plemenskim predstavnicima Crne Gore. U zemlji su česti međuplemenski sukobi. Zubački prvaci Danilovići dolaze sa nešto naroda iz Hercegovine na mletačku teritoriju.

Rijetki primjerci španskih zlatnih kovanica iz Lime, pronađeni u olupinama Flote sa blagom iz 1715. godine.
* 30. 7. - Špansku flotu teretnih brodova sa blagom iz Novog svijeta na putu za Španiju u blizini obale Floride zahvaća uragan prilikom koga će potonuti 11 od 12 brodova; gine preko 1000 mornara, a potopljene dragocjenosti će tokom sljedećih vijekova postati predmetom zanimanja brojnih avanturista i lovaca na blago.
* jul/avgust? - Turci zauzeli Modon na Peloponezu.
* avgust, početkom - Kara Mustafa, beglerbeg Dijarbekira, zauzeo tvrđavu Moreju (nasuprot Nafpaktosa).
* 14. 8. - Mletačko-osmanski rat (1714-18): Opsada Sinja završava neuspjehom nakon što se nadmoćna osmanska vojska prisiljena odustati od pokušaja zauzimanja mletačke utvrde Sinj; sljedeći dan branitelji u znak zahvale Gospi Sinjskoj održavaju manifestaciju koja će kasnije postati poznata kao Sinjska alka.
	+ Inače na dalmatinskom ratištu: bosansku vojsku predvodio travnički valija Mustaj-paša Čelić Mostarac, dobio je pomoć arbanaških i tatarskih odreda; krenuli su prema Zadru ali su odbijeni od Sinja; Mlečani zauzeli zaleđe Dubrovnika, napreduju prema Mostaru.

Louis XV, kralj Francuske 1715-1774
* 1. 9. - Kralj Louis XIV od Francuske umire nakon 72 godine na prestolu (54 godine lične vlasti); nasleđuje ga petogodišnji praunuk Louis XV (do 1774, samostalno od 1723), regent je Filip II. Orleanski. Pariski *parlement* obnavlja pravo da ocenjuje kraljevske dekrete pre stupanja na snagu. Sedište dvora se vraća u Pariz (do 1722).
* 6. 9. - Škotski plemić i jakobitski vođa John Erskine, earl od Mara podiže ustanak protiv britanske dinastije Hannover.
* septembar - Guillaume Dufresne d'Arsel se iskrcao na Mauricijus i prisvojio ga za Francusku pod imenom *Isle de France* (do 1810).
* 25. 9. - Predala se mletačka tvrđava Suda na zapadu Krita, kasnije i Spinalonga na istoku, čime je okončano mletačko prisustvo na ostrvu.

### Oktobar/Listopad – Decembar/Prosinac

* 12-14. 11. - Bitka kod Prestona u kojoj britanske vladine (hanoveranske) trupe nanose odlučujući poraz jakobitskim ustanicima koji su iz Škotske prodrli na sjever Engleske; često se navodi kao posljednja kopnena bitka u historiji Engleske.
* 15. 11. - Potpisan Treći Ugovor o Barijeri: Holandska Republika dobija nekoliko gradova u gornjem Gueldersu od Pruske.
* 24. 11. (13. 11. po j.k.) - Iguman Kodrat Lepavinski ubijen na crkvenom pragu, jer nije želeo pustiti unijatskog vladiku Rafaila Markovića.
* 25. 11. - Španski kralj Filip V uverava papu da neće napadati habsburške posede u Italiji, ako Austrija zarati sa Turskom.
* 26. 11. - Poljsko plemstvo osniva Tarnogródsku konfederaciju jer kralj August II Jaki uzima nelegalni porez zbog rata.
* 28. 11. - Dekreti iz Nueva Plante stavljaju ranije aragonske zemlje Majorku i Baleare pod zakone Krune Kastilje.
* 30. 11. - Izdat dukal o mletačkom protektoratu nad Grbljem.
* 23. 12. - Savezničke snage nakon petomesečne opsade zauzimaju švedski Stralsund u severnoj Nemačkoj, švedski kralj Karl XII pobegao nekoliko dana ranije.

### Kroz godinu

Crkva sv. Vlaha u Dubrovniku
* Završena nova Crkva sv. Vlaha u Dubrovniku.
* Kralj Karlo III dao Međimurje hrvatskom plemiću Ivanu Čikulinu u zakup. Kotoriba stječe status trgovišta.
* Pobuna u ličkom hrvatskom selu Pazarište, upućena vojska za smirivanje. Nezadovoljne položajem, "velike mase" Srba i Hrvata se iz Karlovačkog generalata sele u Srem i Baranju, manji broj u mletačke Ravne kotare (1111 vojnika s porodicama).
* "Velik nemir po Kraina" zbog nepomirljive unijatske politike marčanskog vladike Rafaila Markovića (buna savskih graničara). Savski i podunavski graničari moraju od ove godine kulučiti i pri građenju tvrđava, nadnica se vremenom smanjuje i ukida.
* Kmetovi u Hrvatskoj slobodni prodavati vino iz svoga vinograda, ali samo u bačvama.
* Karlo VI ukida unutrašnje carine i stavlja carinarnice na granice Hrvatske i Slavonije - 9 carinarnica i 42 filijale (Hrvatska i Slavonija čine do 1780. posebno carinsko područje).
* Ugarski sabor pristao na osnivanje stajaće kraljevske vojske u Ugarskoj i plaćanje poreza za izdržavanje iste - ali plaćaju ga samo kmetovi.

## Karte

* "Istočno carstvo"
* "Dalmacija"
* "Srbija"

## Rođenja

* 26. 1. - Claude-Adrien Helvétius, filozof, pesnik († 1771)
* 5. 2. - Baltazar Adam Krčelić, povjesničar, teolog († 1778)
* 9. 6. - Nikola Divnić, šibenski biskup († 1783)
* 19. 9. - Franjo Esterházy, hrvatski ban († 1785)
* 23. 10. - Petar II., ruski car († 1730)

## Smrti

* 7. 1. - François Fénelon, nadbiskup (\* 1651)
* mart - William Dampier, pomorac, istraživač (\* 1651)
* 21. 5. - Pierre Magnol, botaničar (\* 1638)
* 1. 9. - Luj XIV, kralj Francuske (\* 1638)
* 1. 9. - François Girardon, skulptor (\* 1628)
* 14. 9. - Dom Pérignon, monah, tvorac šampanjskog vina (\* 1639)
* 13. 10. - Nicolas Malebranche, filozof (\* 1638)
* 6. 11. - Emetullah Rabia Gülnuş Sultan, majka sultana Ahmeda III (\* ca. 1642)
* ? - Jovan Sinobad, harambaša i serdar

## Vanjske veze

## Reference

Literatura
* Kenneth Meyer Setton. *Venice, Austria, and the Turks in the Seventeenth Century*. American Philosophical Society; 1991. ISBN 978-0-87169-192-7.
* *Historija naroda Jugoslavije II*, Školska knjiga Zagreb, 1959
* *Istorija srpskog naroda*, Četvrta knjiga, prvi tom, Srbi u XVIII veku, SKZ Beograd 1986 (IV-I)