Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Suez

| Suez السويس
 |
| --- |
| Džamija Bader i panorama lukeDžamija Bader i panorama luke |
|  |
| Koordinate: ﻿ / ﻿ |
| **Država** |  Egipat
 |
| **Muhafaza** | Suez
 |
|  |
| **Vlast**  |
|  - **gradonačelnik** | Ahmed Hamid
 |
|  |
| **Površina**  |
|  - **Ukupna** | 3,128 km²
 |
| **Visina** | 11
 |
|  |
| **Stanovništvo** (2018.)
 |
|  - **Grad** | 740,874
 |
|  - **Gustoća** | 236.9 stan. / km²
 |
|  |
| **Vremenska zona** | UTC+2 (UTC)
 |
| Karta
 |
| Suezclass=notpageimage| Pozicija Sueza u Egiptu
 |

**Suez** (arapski: السويس/ as-Suways) je lučki grad od 740,874 stanovnika na jugoistoku Egipta u muhafazi Suez u kojoj je i administrativni centar.

## Geografija

Suez leži na dnu Istoimenog zaljeva Crvenog mora, udaljen 130 km jugozapadno od Kaira.
Luka na izlazu iz Sueskog kanala sastoji se od dva dijela, kopnenog- *Bur (Luka) Ibrahim* i otočnog *Bur Teufik*, koji su spojeni nasipom dugim 2,7 km.

Novi dio grada
## Historija

Pogled na grad i Sueski kanal iz svemira
Suez leži na mjestu koje je još od antičkih vremena bilo važno trgovište, tu se prostirala grčka - **Klisme**, koja je nakon
Muslimanskog osvajanja Egipta u 7. vijeku prezvana u **Kulzum**. On se za osmanske vlasti razvio u glavnu luku za trgovinu sa Arabijom, Jemenom i Indijom. Vremenom kako je slabilo Osmansko Carstvo, propadala je i luka, sve do otvaranja
Sueskog kanala 1869. Koji je pretvorio Suez u jedan od najvećih gradova u Egiptu.

Zatvaranje kanala nakon Šestodnevnog rata 1967. kao i izraelski napad na grad za Jomkipurskog rata 1973., nanjeli su težak udarac ekonomiji grada. Kriza je prebrođena ponovnim otvorenjem kanala 1975.
Od 1975. grad ima i Slobodnu ekonomsku zonu u kojoj su otvoreni pogoni tekstilne i farmaceutske industrije.

## Znamenitosti i obrazovanje

Najveće znamenitosti grada su *Nacionalni muzej* i džamija *Hamza*. Od 2012. univerzitetski grad.

## Privreda i transport

Današnji Suez je i nadalje važna tranzitna pomorska luka i centar trgovine. Odavnina je polazna točka za hadž (hodočašće) u Meku.

On je i snažni industrijski centar, ponajprije zahvaljujući kanalu (brodogradnja, radionice za održavanje kanala) ali i zbog eksploatacije mineralnih sirovina po okolici; vapnenac, dolomit, ugljen, nafta. Pa pored rafinerije nafte i velike cementare ima i tvornice; stakla, umjetnih gnojiva, kemikalija, tekstila i punionice pića.

Dobro je razvijeno i ribarstvo po Crvenom moru.

Željezničkom prugom i autoputom povezan je sa Kairom, Ismailijom i Port Saidom.
Naftovodom je povezan sa Kairom, a od 1976. naftovodom dugim 320 km i sa Aleksandrijom.

## Pobratimski gradovi

* Djibouti, Džibuti
* Skopje, Sjeverna Makedonija

## Reference

## Vanjske veze

* *Službene stranice* (`ar`)
* *Suez, Egypt* (`en`)
* *Suez* (`sh`)
# Sedam svjetskih čuda (antika)

Sedam čuda staroga svijeta (slijeva nadesno, odozgo nadolje): velika piramida u Gizi, viseći vrtovi u Babilonu, Artemidin hram, statua Zeusa u Olimpiji, mauzolej u Halikarnasu, Rodski kolos i Aleksandrijski svjetionik.
**Sedam svjetskih čuda**, koja su poznata i kao sedam drevnih svjetskih čuda uključuju, po redoslijedu gradnje:

* Velike piramide u Gizi odnosno Velikih piramida
* Viseće vrtove u Babilonu (Semiramidini viseći vrtovi)
* Zeusov kip u Olimpiji
* Artemidin hram u Efesu
* Mauzolej u Halikarnasu
* Kolosa s Rodosa
* Svjetionik u Aleksandriji (Faros)

Prvo pominjanje ideje da se sastavi jedna ovakva lista se veže za Herodota (oca historije), još u 5-tom vijeku pne. Kasnije je grčki historičar, Kalimakus od Sirene, napisao knjigu koja se, pretpostavlja se, zvala "Kolekcija čuda po svijetu". Nažalost, rukopis ove knjige je uništen zajedno sa uništenjem Aleksandrijske biblioteke.

Međutim prema Rolandu Goocku prvi popis čuda je sačinio grčki pjesnik Antipatros iz Sidona između 150 i 120 godine pne. Nije poznato ni to da li se pjesnik vlastitim očima uvjerio u ljepote sedam drevnih čuda, ali to ga nije omelo u tome da sastavi spisak. Odlučio se samo za građevine koje su postojale u njegovo doba npr. (Kula Babilonska je u to doba već bila srušena). Interesantno je da je, iako je bio Grk, izostavio Akropolis u Atini, jednu od građevina kojima se divimo i dan danas.

Zašto je riječ baš o sedam čuda, a ne o nekom drugom broju, zavisilo je o simboličnom značenju broja **sedam** za ljude tadašnjeg doba. Kasnije su mnogo puta za razne druge građevine davani epiteti "osmog čuda svijeta".

Interes za Antiku i ove građevine nanovo je pobuđen tek u 16-tom vijeku sa Martenom de Vosom (1532-1603) i Athanasiusom Kircherom iz Fulde. Takođe su svoj doprinos u ponovnom skretanju pozornosti na ove građevine dali umjetnik Maerten van Heemskerck i Johann Fischer von Erlach sa svojom *Historijom arhitekture*. Inače pojam čuda svijeta je i nastao tek tada. Grci su te građevine nazivali sedam znamenitosti *(ta hepta theamata)*.

Danas arheolozi rasvjetljavaju neke od misterija koje su vijekovima bile pratnja drevnim građevinama.

Za njihove graditelje one su predstavljale slavljenje religije, mitologije, umjetnosti, moći i nauke. Za nas one reflektuju mogućnost čovječanstva, da prilagode okolinu svojim potrebama, gradeći monumentalne građevine, od kojih neke još i danas odolijevaju vremenu.

Od pobrojanih drevnih čuda samo su piramide u Gizi još uvijek čitave. Od ostalih građevina ostali su predlošci, umanjene kopije, ili čak ni to, već možemo rekonstruisati njihov izgled samo po nepotpunim pričama ili stiliziranim slikama na novčićima.

## Izvori

* Roland Goock: *Sva čuda svijeta* (Marijan tisak d.o.o. 2005.)
# Helenizam

*Aleksandar Veliki na konju u bitci kod Isa*, (Aleksandrov sarkofag, Arheološki muzej u Istanbulu).
**Helenizam** (arhaično jelinizam) je pojam koji je od svoje prve uporabe označavao više različitih stvarnosti, no uvijek u vezi s grčkom kulturom i njezinim utjecajem na negrčki svijet nakon osvajanja Aleksandra Velikog (oko 333.-323. pne.). U tom razdoblju se događaju promjene u grčkoj kulturi, veri i životu uopšteno. Naime, mešanjem istočnjačkih kultura koje je osvojio Aleksandar Veliki i grčke kulture, dolazi do njihovog ispreplitanja.

Pojam helenizma koji se koristi u savremenoj historiografiji mora se razlikovati od njegova antičkog značenja. Općenito se on odnosi na razdoblje od osvajanja Aleksandra Velikog do rimske carske vlasti (oko 30. pne.). U tom je vremenu došlo do miješanja grčke kulture i svjetonazora s istočnom kulturom i svjetonazorom. Tako imamo nove verske kultove (npr. sunčanog boga Mitre, Ozirisa, Izide i dr.), umjetničke stilove i sl.

Taj je novonastali pogled na svijet uključivao karakterističnu kulturu, arhitekturu, umjetnost, filozofiju i religiju, a raširena je uporaba grčkog jezika i pisma.

## Povezano

* Helenistička Grčka
* Helenistička civilizacija
* Helenistička filozofija
# Asfalt

Asfalt pripremljen za asfaltiranje puta
**Asfalt** je mješavina mineralnih tvari i bitumena kao vezivnog sredstva, koji s obzirom na sastav smjese može zauzimati različit količinski udio. S obzirom na varijabilnost svojih komponenti (vrsta i količina) moguće je proizvesti asfalt koji će imati različite osobine.

Primarna uloga asfalta je u građenju puteva.

## Etimologija

Riječ **asfalt** dolazi od francuske riječi *asphalte* bazirane na latinskim riječima *asphalton*, *asphaltum*, koje su izvedene iz grčkih riječi *ásphalton*, *ásphaltos* (*άσφαλτος*). Grčke riječi znače: *α* : "bez" i
*σφάλλω* : "padanje".

## Izvori
# Naukratis

Karta koja pokazuje položaj Naukratisa..
**Naukratis** ili **Naukratija** (grčki: *Ναύκρατις*, gen. Ναυκράτιος, ἡ), grubo prevedeno kao "(grad koji ima) vlast nad brodovima" (Piemro na egipatskom, danas Kom Gieif), bio je grad u Drevnom Egiptu, na Kanopskom rukavcu rijeke Nil oko 72 km (45 milja) jugoistočnog mora i Aleksandrije, buduće prijestolnice Ptolemejskog Egipta. Bio je prva i dugo vremena jedina grčka kolonija u Egiptu; služio je kao simbiotska poveznica grčke i egipatske kulture.

Moderno nalazište je jedno od najvažnijih u arheologiji, s obzirom na to da su tamo pronađeni neki od najranijih grčkih zapisa, najčešće na grčkoj grnčariji.

## Vanjske veze

* Kom Gi'eif archaeological information: Arhivirano 2008-03-17 na Wayback Machine-u
* 1911 Encyclopedia article on Naucratis
* Foundation date of city: Herodotus vs. Archaeology
# Kleomen iz Naukratisa

**Kleomen** (na grčkom, *Kλεoμενης*; ? - 322. pne.) je bio Grk rodom iz Naukratis u Drevni Egiptu koga je Aleksandar Veliki godine 331. pne. postavio za nomarha arabijske nome u Egiptu. Iako neki antički izvori navode da je Kleomen bio satrap Egipta, de iure je bio tek jedan od mnogo nomarha. Međutim, Kleomen je, dijelom i zbog toga što mu je u nadležnosti bila i izgradnja Aleksandrije, isposlovao da se porezi i nameti iz drugih noma naplaćuju preko njega, te je tako akumulirao veliko bogatstvo i uticaj. Antički izvori navode da je bio pohlepan i korumpiran, a to je čuo i sam Aleksandar, te je Kleomen morao dobru kraljevu volju kupovati obećanjem da će u Aleksandriji sagraditi spomenik Hefestionu. Kada je Aleksandar umro, vlast nad Egiptom je preuzeo Ptolemej koji je ispočetka Kleomena ostavio na položaju hiparha. Međutim, nešto kasnije ga je dao ubiti, sumnjajući da kuje zavjeru zajedno s Perdikom. Ptolemej je nakon toga došao posjed Kleomenove riznice u kojoj se nalazilo 8000 talanata zlata.

## Izvori

* Bevan, Edwyn R.; *The House of Ptolemy*, London, (1927), ch. 1, ch. 2
* Smith, William (editor); *Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology*, "Cleomenes" Arhivirano 2011-06-05 na Wayback Machine-u, Boston, (1867)
# Heptastadion

| Heptastadion *Ὲπταστάδιον* |
| --- |
| Rekonstrukcija plana Aleksandrije sa HeptastadionomRekonstrukcija plana Aleksandrije sa Heptastadionom |
| Mjesto
 | Aleksandrija
 |
| Država
 |  Egipat
 |
| Vrijeme gradnje | 3. vijek pne.
 |
| Tip građevine
 | mol
 |
| **Arhitekti i izvođači radova** |
| Arhitekt
 | Dinokrates
 |
| Koordinate: ﻿ / ﻿ |

**Heptastadion** (starogrčki: Ὲπταστάδιον) bio je nasip - mol u Aleksandriji u Antičkom Egiptu koji je povezao otok Faros, na kom
se nalazio Svjetionik sa kopnom dug 1500 metara.

Heptastadion je sintagma, koja je značila šest stadija (hepta=6) + stadion (mjera za dužinu), a to je 1500 metara.

## Karakteristike i historija

Odmah nakon osnivanja Aleksandrije - 331. pne., Aleksandar Veliki naredio je svojim vojnicima da očiste zatrpanu luku od pijeska.

Plan Aleksandrije pripisuje se Dinokratesu, makedonskom arhitektu novog Artemidina hrama u Efesu.
Heptastadion nije samo trebao povezati otok Faros sa kopnom, već je trebao formirati dvije odvojene luke, jednu (jugozapadnu) za trgovačke a drugu (sjeveroistočnu) za ratne brodove.

Mol je izrađen u 3. vijeku pne. za Ptolemejskog Kraljevstva

Rukavci Nila vremenom su sedimentima zatrpali luke i Heptastadion, tako da su Osmanlije, na tom mjestu 1517. podigle svoj grad.

## Reference

## Vanjske veze

* *Heptastadion* (`en`)
# Tir

*Za ostale upotrebe, pogledajte Tir (razvrstavanje).*
Tirska trijumfalna kapija
**Tir** (arapski **صورṢūr*, fenički **Ṣur**, hebrejski **צורTzor*, Tiberijski hebrejski **צרṢōr*, akadski **Ṣurru**, grčki **ΤύροςTýros*) je grad u Južnom guvernatoratu Libanona. U njemu živi oko 140.000 stanovnika. Tir se nalazi na obali Mediterana, odnosno 80 km (50 mi) južno od Beiruta. Naziv grada znači *"stijena"* .

Tir je drevni feničanski grad i legendarno rodno mjesto Evrope i Didone. Danas je četvrti po velični grad u Libanonzu i jedna od najvažnijih pomorskih luka, koja je na francuskom pozata koa Soûr. Tir je popularno turističko odredište. U njemu se nalaze brojna arheološka nalazišta i znamenitosti, uključujući rimski Hipodrom koji je unesen u UNESCO-v popis Svjetske baštine 1979 (Rezolucija 459).

## Povezano

* Popis tirskih kraljeva

## Reference

## Vanjske veze

* Lebanon, the Cedars' Land: Tyre
* Tyre On EarthSpots.com View Tyre and surrounding area via satellite images & maps
* Tyre entry in historical sourcebook by Mahlon H. Smith with picture of Tyrian silver shekel.
# Tanah

Hebrejski prepis Tanaha iz 11. veka
Tanak
**Tanah** ili **hebrejska Biblija**, je hebrejska zbirska svetih spisa koju hrišćani nazivaju Starim zavetom.

Naziv je nastavo od početnih slova njenog sadržaja: ime prve grupe na počinje slovom **T**, druge slovom **N**, a treće slovom **K**. U hebrejskom jeziku se za skraćenice dodaje slovo ”a” između suglasnika i tako dobijamo reč **TaNaH** (slovo ”k” na kraju reči postaje ”h”).

## Knjige Tanaha

Godine 424. pne. Jevreji usvajaju trideset i pet knjiga koje čine Tanakh. Mnogi naučnici smatraju da je kanonizacija Tanaha potpuno završena tek oko 90/100. godine od strane jevrejskog sinoda u gradu Javne (latinski: *Jamnia*) na obali Sredozemnog mora.

Jevreji dele knjige Tanaha u tri grupe. Prvu grupu čini pet Mojsijevih knjiga i ona se zove ”Tora” ili u slobodnom prevodu ”zakon”. Drugu grupu knjiga čini devetnaest knjiga, i one se nazivaju ”Neviim”, što znači ”proroci”. Treću grupu čini jedanaest knjiga, i ona se na hebrejskom zove ”Ketuvim” što znači ”spisi”.

### Tora

**Zakon** (heb. **Tora**) čine sledeće knjige:

* Postanje (heb. *Berešit*)
* Izlazak (heb. *Šemot*)
* Levitska (heb. *Vajikra*)
* Brojevi (heb. *Bamidbar*)
* Ponovljeni zakoni (heb. *Devarim*)

### Nevi'im

**Proroci** (heb. **Neviim**) čine sledeću skupinu knjiga:

* Isus Navin (heb. *Jehošua*)
* Sudije (heb. *Šoftim*)
* Samuilo (heb. *Šemuel*)
* Carevi (heb. *Melahim*)
* Isaija (heb. *Ješaajahu*)
* Jeremija (heb. *Jirmejahu*)
* Jezikelj (heb. *Jehezkel*)
* Osija (heb. *Hošea*)
* Joil (heb. *Joel*)
* Amos
* Avdija (heb. *Ovadja*)
* Jona
* Mihej (heb. *Miha*)
* Naum (heb. *Nahum*)
* Avakum (heb. *Havakuk*)
* Sofonija (heb. *Cefanja*)
* Agej (heb. *Hagaj*)
* Zaharija (heb. *Zeharja*)
* Malahija (heb. *Malahi*)

### Ketuvim

**Spisi** (heb. **Ketuvim**) čine sledeću skupinu knjiga:

* Psalmi (heb. *Tehilim*)
* Jov
* Priče Solomonove (heb. *Mišle Šelomo*)
* Ruta (heb. *Rut*)
* Pesma nad pesmama (heb. *Šir haširim*)
* Propovednik (heb. *Kohelet*)
* Plač Jeremijin (heb. *Eiha*)
* Jestira (heb. *Ester*)
* Danilo (heb. *Daniel*)
* Jezdra i Nemija (heb. *Jezdra u Nehemja*)
* Dnevnici (heb. *Divre hajamim*)

## Izvori

## Povezano

* Stari zavet
* Judaizam
# Ptolemej IV Filopator

Zlatna oktodrahma koju je izdao Ptolemej IV Filopator, Britanski muzej
**Ptolemej IV Filopator** (grčki: **Πτολεμαῖος Φιλοπάτωρ**, *Ptolemaĩos Philopátōr*, ? - 205/4. pne.) bio je četvrti po redu helenistički kralj Egipta, koji je vladao od 221. do 204. pne. Njegova vladavina se obično smatra početkom slabljenja ptolemejidske dinastije, odnosno dotada moćne i prosperitetne helenističke egipatske države.

Ptolemej Filopator je bio sin kralja Ptolemeja III Euergeta i Berenike II, ćerke kirenskog kralja Maga. Već na početku njegove vladavine njegova majka je ubijena, tako da je kralj od tada bio pod uticajem dvorskih favorita i jednog i drugog pola. Ovi dvorani su podsticali Ptolemejeve poroke i usmeravali njegovu vladavinu u skladu sa sopstvenim interesima. Ipak, Egipat je spremno dočekao napad seleukidskog kralja Antioha III Velikog na Koele-Siriju. Ptolemej je nominalno predvodio svoju vojsku u pobedi kod Rafije 217. god. pre n. e. posle čega su severne granice njegove kraljevine bile osigurane od napada Seleukida.

Pohodi Ptolemejida u Siriji okončani su zahvaljujući pobuni domorodačkog stanovništva u Gornjem Egiptu. Na samom kraju Ptolemejeve vladavine Gornjim Egiptom je 205. god. pre n. e. zavladao faraon nubijskog porekla Hugronafor. Samim tim, sve do 186. god. pre n. e. Gornji Egipat je bio posebna država van domašaja Ptolemejida.

Za Ptolemeja Filopatora je poznato i da je bio posvećen u razne orgijastičke kultove, kao i da je bio zainteresovan za književnu delatnost. Podigao je hram posvećen Homeru i sastavio tragediju na koju je njegov ljubimac Agatokle napisao komentare. Oko 220. godine pre n. e. Ptolemej se, u skladu sa običajima staroegipatskih faraona, oženio rođenom sestrom Arsinojom III . I pored toga, i dalje je bio pod uticajem ljubavnice Agatokleje, Agatoklove sestre.

Kaliksen sa Rodosa u 3. veku pre n. e, kao i Atenej iz Naukratide u 2. veku pre n. e, su zapisali da je Ptolemej Filopator sagradio ogroman brod poznat pod nazivom tesarakonter (bukvalno "četrdeset"). Broj četdreset se u slučaju ovog broda odnosio na broj redova vesla.Kasnije, u 2. veku nove ere i Plutarh je spomenuo ovo plovilo u svojoj biografiji Demetrija Poliorketa. Danas se smatra da je ovaj ogromni brod mogao biti katamaran dugačak 128 metara.

Ptolemej IV se takođe spominje u starozavetnoj Trećoj knjizi Makaveja koja opisuje događaje u Jerusalimu i Aleksandriji u vreme bitke kod Rafije.

## Vanjske veze

* Ptolemy Philopator I at LacusCurtius – (Chapter VII of E. R. Bevan's *House of Ptolemy*, 1923)
* Ptolemy IV Arhivirano 2005-04-09 na Wayback Machine-u – (Egyptian Royal Genealogy)
* The great revolt of the Egyptians:205–186 BC Arhivirano 2007-03-11 na Wayback Machine-u (2004)
* Ptolemy IV Philopator entry in historical sourcebook by Mahlon H. Smith

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Prethodi:  **Ptolemej III Euerget**  |  **Ptolemejska dinastija**  | Slijedi:  **Ptolemej V Epifan** |}

Wikimedijina ostava sadrži medije na temu: Ptolemej IV Filopator.

 |
# Ptolemej XI Aleksandar II

**Ptolemej XI Aleksandar II** (grč. Πτολεμαῖος Ἀλέξανδρος) bio je kralj helenističkog Egipta iz dinastije Ptolemejida. Vladao je samo tokom 80. god. pre n. e.

Ptolemej XI je bio sin Ptolemeja X Aleksandra I, ali nije poznato da li ga je rodila Kleopatra Selena I ili Berenika III. Ptolemej IX Latir je umro 81. ili 80. godine pre n. e. bez zakonitog potomstva, a Egiptom je zavladala njegova sestra Berenika III. Međutim, kako je Ptolemejska kraljevina bila u klijentelskom položaju prema Rimskoj republici, rimski diktator Lucije Kornelije Sula je želeo da Egiptu nametne romanofilskog vladara. Rimljani su u Egipat uputili Ptolemeja XI Aleksandra II, sina Ptolemeja X. Sula je svoju intervenciju opravdao tako što je rimskom senatu pokazao testament Ptolemeja X.

Po odredbama testamenta Ptolemej XI je trebalo da se oženi Berenikom III koja mu je bila maćeha, a pri tom verovatno i polusestra (po nekim antičkim izvorima i majka). Ipak, svega devetnaest dana posle svadbe, Ptolemej je pogubio svoju nevestu. Ubistvo Berenike III, koja je bila veoma popularna kod žitelja Aleksandrije, izazvalo je propast Ptolemeja XI Aleksandra II koji je stradao od ruku pobunjenih Aleksandrinaca.

Nasledio ga je Ptolemej XII Aulet.

## Reference

* Peter Green, *Alexander to Actium* (University of California Pres, 1990), pp. 553–554 ISBN 0-520-05611-6

## Vanjske veze

* Ptolemej XI Aleksandr II poglavlje u knjizi Malona H. Smita
# 47. pr. n. e.

|  |  |
| --- | --- |
| **Vjekovi:**  |  2. vijek pne.  - **1. vijek pne.** - 1. vijek  |
| **Decenije:** |  70-e pne.  60-e pne.  50-e pne. -  40-e pne. - 30-e pne.  20-e pne.  10-e pne.
 |
| **Godine:** | 50. pne. 49. pne. 48. pne. - **47. pne.** - 46. pne. 45 pne. 44 pne.
 |

Godina **47. pne.** je bila godina predjulijanskog rimskog kalendara. U svoje vrijeme je bila poznata kao **Godina konzulstva Kalenija i Vacinija** illi, nešto rjeđe, **godina 707. *Ab urbe condita. Izraz 47. pne. (prije Krista) se za ovu godinu počeo koristiti u ranom srednjem vijeku, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala uvriježena metoda za imenovanje godina.

Shema bitke kod Zele

47. pne. po kalendarima
| Gregorijanski
 | 47. pne.
 |
| Olimpijada
 | 183:1.–183:2.
 |
| Ab urbe condita
 | 707.
 |
| Seleukidski
 | 265–266.
 |
| Islamski
 | 689–688. BH
 |
| Hebrejski
 | 3714–3715.
 |
| Bizantski
 | 5462–5463.
 |
| Koptski
 | -330–-329.
 |
| Iranski
 | -668–-667. BP
 |
| Hindu kalendari
 |  |
| • *Vikram Samvat* | 10–11.
 |
| • *Shaka Samvat* | *N/D* |
| • *Kali Yuga* | 3055–3056.
 |
| Kineski
 | 2590–2591.
 |
| Holocenski kalendar
 | 9954.
 |
| p • r • u |
| Podrobnije: Kalendarska era |

## Događaji

* Rimskom Republikom upravljaju konzuli Kvint Fufije Kalen i Publije Vacinije.
* februar (?) - Bitka na Nilu u kojoj rimski vojskovođa Julije Cezar zajedno sa svojom saveznicom i ljubavnicom, egipatskom kraljicom Kleopatrom VII nanosi poraz snagama suparničke kraljice Arsinoje IV. Cezar nakon toga deblokira opkoljeni garnizon u Aleksandriji okončavši time Aleksandrijski rat.
* proljeće - Cezar se dva mjeseca odmara od rata krstareći Nilom u Kleopatrinom društvu.
* maj - Bitka kod Zele u kojoj Cezar tuče bosporsko-pontskog kralja Farnaka II, te koju lakonski opisuje znamenitom rečenicom *veni, vidi, vici*.
* Kleopatra VII proglašava svog mlađeg brata Ptolemeja XIV nominalnim suvladarom.
* august - Nakon što se vratio u Rim, Cezar guši pobunu svojih nezadovoljnih veterana.
* Feng Yuan postaje supruga kineskog cara Yuana iz dinastije Han.
* oktobar - Cezarov građanski rat: Cezar započinje invaziju Afrike, koja je pod Metelom Scipionom i Labijenom postala glavno uporište optimata.

## Rođenja

* 23.6. – Princ Cezarion od Egipta, kasnije faraon Ptolemej XV (u. 30. pne.)
* Marko Antonije Antil, sin Marka Antonija i Fulvije (u. 30. pne.)

## Smrti

* 13.1. – Faraon Ptolemej XIII od Egipta (utopljen u Nilu) (r. 62. pne./61. pne.)
* Farnak II, kralj Bospora i Ponta
# 215.

|  |  |
| --- | --- |
| Milenijum:
 | 1. milenijum
 |
| Vjekovi:
 | 2. vijek – **3. vijek** – 4. vijek
 |
| Decenija:
 |  180-e  190-e  200-e  – 210-e –  220-e  230-e  240-e  |
| Godine:
 | 212 213 214 – **215** – 216 217 218
 |

Kineski gospodari rata i njihova područja 215.

215.. po kalendarima
| Gregorijanski
 | 215.. (CCXV) |
| Ab urbe condita
 | 968.
 |
| Islamski
 | 420 BH – 419 BH.
 |
| Iranski
 | 407 BP – 406 BP.
 |
| Hebrejski
 | 3975–3976.
 |
| Bizantski
 | 5723–5724.
 |
| Koptski
 | -69–-68.
 |
| Hindu kalendari
 |
| • *Vikram Samvat* | 270–271.
 |
| • *Shaka Samvat* | 137–138.
 |
| • *Kali Yuga* | 3316–3317.
 |
| Kineski
 |
| • Kontinualno
 | 2851–2852.
 |
| • 60 godina
 | Yin Drvo Koza (od kineske Ng.) |
| Holocenski kalendar
 | 10215.
 |
| p • r • u |
| Podrobnije: Kalendarska era |

Godina **215.** (**CCXV**) bila je redovna godina koja počinje u nedjelju u julijanskom kalendaru. U svoje vrijeme je bila poznata kao **Godina konzulstva Leta i Sule** (ili, rjeđe, **godina 968. *Ab urbe condita). Oznaka 215. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.

## Događaji

* Rimski car Karakala u opticaj uvodi novu srebrnu kovanicu pod nazivom antoninijan, koja iznosi tek 1/50 funte, a čija će vrijednost drastično opasti za vrijeme ekonomske krize u 3. vijeku.
* Kineski vojskovođa Zhang Liao odbija trupe Sun Quana prilikom pokušaja da opsadom zauzmu Hefei.
* Kralj Vačagan I počinje vladati Kavkaskom Albanijom (215–55).
* Čuvši da je u Aleksandriji objavljena satira u kojoj se ismijava njegova tvrdnja da je brata Getu ubio u samoobrani, Karakala se razbjesni i naređuje svojim trupama da prvo pogube najuglednije građane, a potom masakriraju i druge žitelje.

## Rođenja

* Huang-fu Mi (u. 282)

## Smrti

* Chen Wu, general pod Sun Quanom
* Dong Xi, general pod Sun Quanom
* Han Sui, pobratim Ma Tenga koji se borio protiv Cao Caoa do kraja svog života
* Yang Ang, general pod Zhang Luom
# Patrijarh Aleksandrije

**Patrijarh Aleksandrije** je arhiepiskop (nadbiskup) Aleksandrije i Kaira u Egiptu. Historijski je taj položaj bio prvi uz koji se koristila titula "papa" (otac), čak prije biskupa Rima.

Aleksandrijski partrijarh se među kršćanima štovao kao jedan od tri najstarija episkopata, uz Rim i Antiohiju, a taj je status dobio jedan vijek prije Jeruzalema i Konstantinopola, koji su taj status dobili 381. Na lokalnom Aleksandrijskom saboru je uzdignut na status arhiepiskopije, a što je potvrđeno na Prvom ekumenskom saboru u Niceji 325. koji je također aleksandrijskom patrijarhu podvrgnuo sve kršćanske eparhije u Africi.

Na Prvom efeškom saboru 431. je aleksandrijska arhiepiskopija dobila status patrijaršije. Nakon Kalcedonskog sabora je došlo do podjele na dvije partijaršije - nehalcedonske, odnosno Koptske pravoslavne crkve na čijem je čelu aleksandrijski koptski papa, i Aleksandrijske pravoslavne crkve na čijem je čelu aleksandrijski pravoslavni patrijarh.

## Povezano

* Spisak patrijarha Aleksandrije