Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Cumberland, Maryland

| Kamberland *Cumberland* |
| --- |
|  |
| Osnovni podaci
 |
| Država
 |  Sjedinjene Američke Države
 |
| Savezna država
 |  Merilend
 |
| Okrug
 | Alegeni
 |
| Osnovan
 | 1787.
 |
| Stanovništvo
 |
| Stanovništvo (2010) | 20.859
 |
| Gustina stanovništva
 | 7,9 st./km²
 |
| Geografija
 |
| Koordinate
 | ﻿ / ﻿ |
| Vremenska zona
 | UTC-5, leti UTC-4
 |
| Nadmorska visina
 | 191 m
 |
| Površina
 | 26,29 km²
 |
| Kopnena površina
 | 26,11 km²
 |
| Vodena površina
 | 0,18 km²
 |
|   |
| KamberlandKamberland (Sjedinjenih Država)
 |
| Ostali podaci
 |
| Pozivni broj
 | 301, 240
 |
| ZIP kod
 | 21501-21505
 |
| FIPS kod
 | 21325
 |

**Kamberland** (engleski: *Cumberland*) je grad u američkoj saveznoj državi Merilend.

## Demografija

Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 20.859, što je 659 (-3,1 %) stanovnika manje nego 2000. godine.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **Grupa** | **2000.** | **2010.** |
| Belci
 | 19.835 (92,2 %)
 | 18.501 (88,7 %)
 |
| Afroamerikanci
 | 1.088 (5,1 %)
 | 1.325 (6,4 %)
 |
| Azijati
 | 132 (0,6 %)
 | 184 (0,9 %)
 |
| Hispanoamerikanci i Latinoamerikanci
 | 150 (0,7 %)
 | 252 (1,2 %)
 |
| Ukupno
 | 21.518
 | 20.859
 |

## Reference

## Literatura

* Morris, Richard B. (1996). *Encyclopedia of American History* (Seventh izd.). Collins Reference. ISBN 0062700553.
* Peter C. Mancall, Gary B. Nash, Allan M. Winkler, Charlene Mires, John W. Jeffries, ur. (2009). *Encyclopedia of American History*. Facts on File. ISBN 0816071365.
* Stanley I. Kutler (2002). *Dictionary of American History* (Third izd.). Charles Scribners & Sons. ISBN 0684805332.
* Paul S. Boyer (2001). *The Oxford Companion to United States History*. Oxford University Press. ISBN 0195082095.
* Michael Kazin, Rebecca Edwards, Adam Rothman, ur. (2011). *The Concise Princeton Encyclopedia of American Political History*. Princeton University Press. ISBN 0691152071.
* Kane, Joseph and Aiken, Charles (2004). *The American Counties: Origins of County Names, Dates of Creation, and Population Data, 1950-2000*. Scarecrow Press. ISBN 0-8108-5036-2.

## Vanjske veze

|  |  |
| --- | --- |
|  | U Wikimedijinoj ostavi nalazi se članak o temi: **Cumberland, Maryland** |

* United States Census Bureau
# Accomac

**Accomac** (Accomack) /=the other-side place, ili on-the-other-side-of-water place. Dolazi od *ogkomé* ili *akawiné* = *'beyond'*  + *ac*, *aki* ili *akhi* (u različitim Algonquian dijalektima) =  *'land'* ; prema Trumbullu/, pleme američkih Indijanaca porodice Algonquian naseljeno u ranom 17. stoljeću na istočnoj obali Virginije, na području današnjeg okruga Northampton i Accomack, istočno od Zaljeva Chesapeake. Prema Jeffersonu, njihovo glavno selo kojew je nosilo plemensko ime, nalazilo se blizu današnjeg Cherotina na Cherrystone Inletu u okrugu Northampton. U Smithovo vrijeme (prve godine 18. stoljeća) pleme je imalo oko 80 ratnika. Kako su gubili na svojoj populaciji i značaju tako su gubili i svoj identitet, a njihovo ime postaje oznaka za sve Indijance oko Zaljeva Chesapeake. Ovi Indijanci uključujući i Accohannocke u blizini današnjeg Eastvillea u okrugu Northampton u Virginiji osnovali su 1722 selo Gangasco, a oni će postat poznati kao Gingaskin. Tu su se održali sve do 1833. kada se počinju sve više miješati sa crncima. Od njihovih poglavica poznat je Esmy Shichans ili Debedeavon, od Engleza, sa kojima su Accomaci bili u dobrim odnosima nazivan *Laughing King*. Živjeli su pretežno od ribolova.

## Literatura

* [Frederick Webb Hodge, Handbook of American Indians North of Mexico]

## Vanjske veze

* Accomac Indians Arhivirano 2007-09-29 na Wayback Machine-u
# Accohannock

**Accohannock** (Acohanock, Aquohanock, Occahanock, i sl.), pleme američkih Indijanaca porodice Algonquian sa poluotoka Delmarva, u današnjem Marylandu i Virginiji. Accohannock su bili članovi konfederacije Powhatan i prvi susjedi Accomacka. Bijahu naseljeni uz obalu Zaljeva Chesapeake a po selima uz rijeke Annemessex u Marylandu, Accohannock Creek u Virginiji i na otočićima u Zaljeva Chesapeake. Accohannocki bijahu dobri lovci ribari i ratari, orijentirani prema obali i vodenim tokovima iz kojih su crpli hranu. Uzgajali su kukuruz i lovili vodene ptice, jelene, zečeve, rakune, medvjede i drugu divljač. Početkom 16. stoljeća dolazak bijelaca na obalu Virginije označava propast kulture i slobodnog života Accohannocka kao i drugih powhatanskih plemena.
Godine 1659., pleme Accohannock iz Marylanda mijenja svoje ime u Annemessex, prema rijeci na kojoj su živjeli. Nešto ovih Indijanaca ostalo je u starome kraju sve do dana-današnjeg, sada pod imenom *Accohannock Indian Tribe*. –Prvog vikenda u svibnju pleme Accohannock održava plesne svečanosti Powwow. Plemensko vijeće sastaje se jednom mjesečno i raspravlja o plemenskim poslovima. Federalno nisu priznati.

## Vanjske veze

* The Accohannock Indian Tribe Arhivirano 2010-09-21 na Wayback Machine-u
* Accohannock Tribe Living Village Arhivirano 2012-11-26 na Wayback Machine-u
# Borba

**Borba** u svom najširem smislu označava međusobno istovremeno nastojanje dva ili više različitih entiteta (živo biće, čovjek, organizacija) da jedno drugom nametnu kontrolu uz istovremeno pružanje otpora. Pod time se može podrazumijevati niz različitih fenomena i pojmova iz biologije, sociologije, politike, ratne vještine, sporta i sl.

* borba (vojska)
	+ boj
* borba (sport), pojedinačno natjecanje (meč) u borilačkim vještinama
* Borba (novine)
* Borba (novine u Kraljevini Srbiji)

## Povezano

* klasna borba
* oružana borba
# Radijus

Radijus, dijametar i središte kruga
**Radijus**, je dužina koja spaja centar kruga (ili kugle) s točkom na periferiji. Uobičajena oznaka je *r* što vodi porijeklo od latinske riječi *radius*.

Radijus je također polovina dijametra kruga.

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_0
Iz radijusa se izvode i neke druge formule za izračunavanje: površine, opsega, kružnog isječka, itd.
Formula za dobijanje opsega kruga je: 2r**π**

Radijus kruga obujma C je:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_2
Formula za dobijanje površina kruga je: πr2

Oznaka za dijametar kruga je malo latinično slovo d, a za centar kružnice S.

## Izvori
# Julijanska godina

**Julijanska godina** je merna jedinica za vreme, a koristi se u astronomiji. Julijanska godina odgovara periodu od tačno 365,25 dana ili 31.557.600 sekundi. Ime proizlazi od činjenice da ovaj period odgovara prosečnom trajanju godine u julijanskom kalendaru, tačno 365,25 dana.

U praksi, ovaj je period odabran kao praktičan i intuitivan način za izražavanje dugih vremenskih perioda, jer odgovara zaokruženom broju dana koliko traje stvarni orbitalni period Zemlje oko Sunca, a to je tačno 365,2564 dana.

Julijanske su godine praktične za rad sa efemeridama gde je nepraktično navoditi dane. Na primer, orbitalni period Plutona je 90.590 dana, no kako ljudi nisu navikli obračunavati duže vremenske periode u danima, mnogo je bolje izraziti ovaj period u julijanskim godinama, dakle kao "248 julijanskih godina". Intuitivno je jasno da je "julijanska godina" period vremena koji je vrlo blizak stvarnom trajanju godine, a i period izražen u julijanskim godinama lako se preračuna u dane.

Bitno je napomenuti da julijanske godine nisu direktno vezane za pojam julijanski dan, koji se takođe koristi u astronomiji. *Julijanski dan*, za razliku od julijanske godine, *nije* merna jedinica za vreme već redni broj dana od izabrane startne tačke.

## Specificiranje i imenovanje epoha

Julijanske godine su osnova za standard imenovanja epoha u astronomiji. Epoha specificira određeni trenutak u vremenu. Julijanska epoha J2000.0 je sinkronizovana sa zemaljskim vremenom (TT) od 1. januara 2000. u gregorijanskom (ne julijanskom!) kalendaru, pa se sve buduće epohe mogu izračunati i imenovati prema njoj. Primer, epoha J2100.0 je trenutak tačno 36525 dana (100 julijanskih godina) iza epohe **J2000.0**.

U astronomiji se položaji zvezda (rektascenzija i deklinacija) polako menjaju usled precesije, pa je pri specificiranju koordinata nužno navesti i epohu.

Svetlosna godina se bazira na ovoj godini.

## Izvori

* *Explanatory supplement to the Astronomical Amanac*. P. Kenneth Seidelmann, editor. Mill Valley, Cal.: University Science Books, 1992. Pages 8, 696, 698-9, 704, 716, 730.

## Vanjske veze

* What is a "Year" (on Earth or Mars)? Arhivirano 2011-07-24 na Wayback Machine-u
# G

| **Slova srpskohrvatske abecede** |
| --- |
| A a | B b | C c | Č č | Ć ć | D d | Dž dž | Đ đ | E e | F f |  |
| G g | H h | I i | J j | K k | L l | Lj lj | M m | N n | Nj nj |  |
| O o | P p | R r | S s | Š š | T t | U u | V v | Z z | Ž ž |  |

**G** je 11. slovo srpskohrvatske abecede. Označava zvučni velarni okluzivni suglasnik. Znači i:

* u glagoljici broj 4
* u muzici ton g
* u fizici gravitacionu konstantu (G) i ubrzanje Zemljine sile teže *(g)*
* u računarstvu prefiks giga (G, 230 = 1.073,741.824)
* u SI sistemu gram (g, 1/1000 kilograma) i prefiks giga (G, 109)
* međunarodnu automobilsku oznaku za Gabon

## Historija

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |  |  |
| Proto-semitsko C
 | Feničko gimel
 | Grčko gama
 | Etruščansko C
 | Rimsko C
 | Rimsko G
 |
# Pascal

**Pascal** može biti:

* **Blaise Pascal**, francuski matematičar, fizičar i filozof
* **Jean-Claude Pascal**, francuski pjevač i glumac,
* **paskal**, jedinica za tlak
* **Pascal (programski jezik) **Pascal** je muško ime koje se pojavljuje u francuskom govornom području.
# Neon

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|

|  |
| --- |
| F - **Ne** |
|   He **Ne** Ar
 |
|  periodni sistem
 |

 |
| **Opšti podaci** |
| Ime, simbol, atomski broј
 | Neon, Ne, 10
 |
| Pripadnost skupu
 | plemenitih gasova
 |
| grupa, perioda
 | VIII), 2
 |
| gustina, tvrdoća
 | 0,8999 kg/m3, bd
 |
| Boјa
 | bezboјan
 |
| **Osobine atoma** |
| atomska masa
 | 20,1797 u
 |
| atomski radiјus
 | bd (38) pm
 |
| kovalentni radiјus
 | 69 pm
 |
| van der Valsov radiјus
 | 154 pm
 |
| elektronska konfiguraciјa
 | [He]2s22p6 |
| e- na energetskim nivoima
 | 2, 8
 |
| oksidacioni broј
 | 0
 |
| Osobine oksida
 | nepoznate
 |
| kristalna struktura
 | regularna zidno centrirana
 |
| **Fizičke osobine** |
| agregatno stanje
 | gasovito
 |
| temperatura topljenja
 | 24,56 K (-248,59 °C)
 |
| temperatura ključanja
 | 27,07 K (-246,08 °C)
 |
| molska zapremina
 | 13,23×10-3 m3/mol
 |
| toplota isparavanja
 | 1,7326 kJ/mol
 |
| toplota topljenja
 | 0,3317 kJ/mol
 |
| pritisak zasićene pare
 | bez podataka
 |
| brzina zvuka
 | 936 m/s (293,15 K)
 |
| **Ostale osobine** |
| Elektronegativnost
 | bez podataka
 |
| specifična toplota
 | 103 J/(kg\*K)
 |
| specifična provodljivost
 | bez podataka
 |
| toplotna provodljivost
 | 0,0493 W/(m\*K)
 |
| I energiјa јonizaciјe
 | 2080,7 kJ/mol
 |
| II energiјa јonizaciјe
 | 3952,3 kJ/mol
 |
| III energiјa јonizaciјe
 | 6122 kJ/mol
 |
| IV energiјa јonizaciјe
 | 9371 kJ/mol
 |
| V energiјa јonizaciјe
 | 12177 kJ/mol
 |
| VI energiјa јonizaciјe
 | 15238 kJ/mol
 |
| VII energiјa јonizaciјe
 | 19999,0 kJ/mol
 |
| VIII energiјa јonizaciјe
 | 23069,5 kJ/mol
 |
| **Naјstabilniјi izotopi** |
|

| izotop
 | zast.
 | v.p.r.
 | n.r.
 | e.r. MeV
 | p.r.
 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 20Ne
 | **90,48%** | stabilni izotor sa 10 neutrona
 |
| 21Ne
 | 0,27%
 | stabilni izotor sa 11 neutrona
 |
| 22Ne
 | 9,25%
 | stabilni izotor sa 12 neutrona
 |
| 24Ne
 | (veš.)
 | 3,38 minuta
 | β- |  | 24Na
 |

 |
| Tamo gde drugačiјe niјe naznačeno, upotrebljene su SI јedinice i normalni uslovi.
 |
| Obјašnjenja skraćenica:
 zast.=zastupljenost u prirodi,
 v.p.r.=vreme polu raspada,
 n.r.=način raspada, e.r.=energiјa raspada, p.r.=proizvod raspada
 |

**Neon** (**Ne**, latinski - *neon*) јe plemeniti gas. On se nalazi u gornjim sloјevima Zemlje u količini od 5 × 10-7%. Neon ne ulazi u hemiјske reakciјe. Stabilni izotopi su mu: 20Ne, 21Ne i 22Ne

Neon nema nikakav biološki značaј . Ovaј element јe otkriven od strane Wiliama Ramsaya i Morrisa W. Traversa 1898 godine. Ime elementa potiče od grčke reči neos.
Neon јe gas bez ukusa i mirisa.

Koristi se za punjenje neonki.
# Ksenon

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|

|  |
| --- |
| I - **Xe** |
|   Kr **Xe** Ra
 |
|  periodni sistem
 |

 |
| **Opšti podaci** |
| Ime, simbol, atomski broj
 | Ksenon, Xe, 54
 |
| Pripadnost skupu
 | plemenitih gasova
 |
| grupa, perioda
 | VIIIA, 5
 |
| gustina, tvrdoća
 | 5,9 kg/m3, bd
 |
| Boja
 | bezbojan
 |
| **Osobine atoma** |
| atomska masa
 | 131,293 u
 |
| atomski radijus
 | bd (108) pm
 |
| kovalentni radijus
 | 130 pm
 |
| van der Valsov radijus
 | 216 pm
 |
| elektronska konfiguracija
 | [Kr]4d105s25p6 |
| e- na energetskim nivoima
 | 2, 8, 18, 18, 8
 |
| oksidacioni broj
 | 0
 |
| Osobine oksida
 | slabo kiseli
 |
| kristalna struktura
 | regularna zidno centrirana
 |
| **fizičke osobine** |
| agregatno stanje
 | gasovito
 |
| temperatura topljenja
 | 161,4 K (-111,9 °C)
 |
| temperatura ključanja
 | 165,1 K (-108,1 °C)
 |
| molska zapremina
 | 35,92×10-3 m3/mol
 |
| toplota isparavanja
 | 12,636 kJ/mol
 |
| toplota topljenja
 | 2,297 kJ/mol
 |
| pritisak zasićene pare
 | bez podataka
 |
| brzina zvuka
 | 1090 m/s (293,15 K)
 |
| **Ostale osobine** |
| Elektronegativnost
 | 2,60 (Pauling) bez podataka (Alred)
 |
| specifična toplota
 | 158 J/(kg\*K)
 |
| specifična provodljivost
 | bez podataka
 |
| toplotna provodljivost
 | 0,00569 W/(m\*K)
 |
| I energija jonizacije
 | 1170,4 kJ/mol
 |
| II energija jonizacije
 | 2046,4 kJ/mol
 |
| III energija jonizacije
 | 3099,4 kJ/mol
 |
| IV energija jonizacije
 | 4481 kJ/mol
 |
| **Najstabilniji izotopi** |
|

| izotop
 | zast.
 | v.p.r.
 | n.r.
 | e.r. MeV
 | p.r.
 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 124Xe
 | 0,1%
 | stabilni izotor sa 70 neutrona
 |
| 126Xe
 | 0,09%
 | stabilni izotor sa 72 neutrona
 |
| 128Xe
 | 1,91%
 | stabilni izotor sa 74 neutrona
 |
| 129Xe
 | 26,4%
 | stabilni izotor sa 75 neutrona
 |
| 130Xe
 | 4,1%
 | stabilni izotor sa 76 neutrona
 |
| 131Xe
 | 21,29%
 | stabilni izotor sa 77 neutrona
 |
| 132Xe
 | **26,9%** | stabilni izotor sa 78 neutrona
 |
| 134Xe
 | 10,4%
 | stabilni izotor sa 80 neutrona
 |
| 136Xe
 | 8,9%
 | 2,36×1021 godina
 | β- |  | 136Cs
 |

 |
| Tamo gde drugačije nije naznačeno, upotrebljene su SI jedinice i normalni uslovi.
 |
| Objašnjenja skraćenica: zast.=zastupljenost u prirodi, v.p.r.=vreme polu raspada, n.r.=način raspada, e.r.=energija raspada, p.r.=proizvod raspada
 |

**Ksenon** (**Xe**, latinski - *xenon*) - je plemenit gas VIIIA grupe.

Ime potiče od grčke reči *ksénos* što znači stran.

Količina ksenona u vazduhu iznosi 0,085 ppm (eng. parts per million).

## Vanjske veze
# Metan

| Metan
 |
| --- |
|  |  |
|  |  |
| Drugi nazivi
 | Metil hidrid, biogas
 |
| Identifikacija
 |
| CAS registarski broj
 | 74-82-8 Y |
| PubChem
 | 297 |
| ChemSpider
 | 291 |
| Jmol-3D slike
 | Slika 1
 |
|

| SMILES |
| --- |
| C |

 |
|

| InChI |
| --- |
| InChI=1/CH4/h1H4 |

 |
| Svojstva
 |
| Molekulska formula
 | CH4 |
| Molarna masa
 | 16.042 g/mol
 |
| Agregatno stanje
 | Bezbojni gas
 |
| Gustina
 | 0.717 kg/m3 (gas, 0 °C) 415 kg/m3 (tečnost)
 |
| Tačka topljenja
 |
-182.5 °C, 91 K, -297 °F

 |
| Tačka ključanja
 |
-161.6 °C, 112 K, -259 °F

 |
| Rastvorljivost u vodi
 | 35 mg/L (17 °C)
 |
| Opasnost
 |
| Opasnost u toku rada
 | Visoko zapanjiv (**F+**)
 |
| NFPA 704
 |
4
1
0 |
| R-oznake
 | R12 |
| S-oznake
 | S2, S9, S16, S33 |
| Tačka paljenja
 | -188 °C
 |
| Eksplozivni limiti
 | 5 – 15%
 |
| Srodna jedinjenja
 |
| Srodna Alkanii
 | Etan, propan
 |
| Сродна једињења
 | Metanol, Hlorometan, Mravlja kiselina, formaldehid, silan
 |
| Y (šta je ovo?)
  (verifikuj)

Ukoliko nije drugačije napomenuto, podaci se odnose na standardno stanje (25 °C, 100 kPa) materijala

 |
| Infobox references
 |

**Metan** (CH4), poznat i kao blatni gas je najprostiji zasićeni ugljovodonik (alkan). Ukoliko vladaju normalni uslovi on je bezbojan gas.

U prirodi metan nastaje usled bezkiseoničnog raspada organskih materija (npr. močvarama). Metan je glavni sastojak zemnog gasa. Koristi se kao gas za grejanje i kao sirovina za dobijanje organskih jedinjenja

Molekul metana ima oblik tetraedra. Atom ugljenika s ima sp3 hibridizaciju. Ostale orbitale grade hemijsku vezu sa četri atoma vodonika. Sve četri veze su podjednake (uglovi između veza iznose 109°28*'*) i veoma su malo polarizovane, što je zajedno sa nedostatkom slobodnih elektronskih parova velike postojanosti ovog jedinjenja. Metan može da učestvuje samo u reakcijama tipičnim za alkane (npr: sagorjevanje).

Labaratorijski metan se dobija prženjem natrijum acetata sa natrijum hidroksidom:

CH3COONa + NaOH → CH4 + Na2CO3
Druga metoda je hidroliza aluminijum karbida:

Al4C3 +12H2O → 3CH4 + 4Al(OH)3
## Osobine metana

|  |  |
| --- | --- |
| Kritična temperatura | 190,6 K (−82.6 °C) 4.6 MPa
 |
| Δfus*H* | 1,1 kJ/mol
 |
| Δvap*H* | 8,17 kJ/mol
 |
| **Osobine gasa** |
| ΔfH0gas | −74,87 kJ/mol
 |
| *S*0gas | 188 J/(mol·K)
 |
| *C*p | 35.69 J/(mol·K)
 |
| **Bebednost** |
| Blještavost | −188 °C
 |
| Limit eksplozivnosti | 5-15%
 |

* kritičan pritisak 46,3 bar
* gustina 0,717 kg/m3n
* toplota sagorevanja 13 264 kcal/kg = 55,53 MJ/kg

Mešavina metana sa zrakom u promjeru 1:10 ima eksplozivno dejstvo. Nastanak ovakve smeše u rudnicima je često razlog velikih eksplozija i smrti mnogih ljudi.

Velike količine metana se nalazi na planetama u obliku mora (kao što na zemlji postoje mora vode, tako na nekim planetama postoje mora metana)

## Izvori

## Vanjske veze
# Kilogram po metru kubnom

**Kilogram po metru kubnom** (simbol: **kg/m³**, ili **kg m-3**) je SI jedinica za gustoću.

Gustoća vode iznosi pri temperaturi od 277 K iznosi 1000 kg/m³, pa tona vode ima volumen od 1 m³

Pored kg/m³, često se koristi i jednica **g/cm³**, a vrijedi:

1 **g/cm³** = 1000 **kg/m³**
Jedinica **gram po litri** (simbol: **g/l**) je identična jedinici kg/m³
# Pješčana oluja

Pješčana oluja se približava gradu Al Asad u Iraku, 2005.
**Pješčana oluja** je meteorološki fenomen karakterističan za suha i polusuha područja. Pješčane oluje nastaju kada snažan vjetar ponese pijesak i prašinu sa suhe površine. Čestice se prenose saltacijom i suspenzijom, izazivajući eroziju tla na jednom i depoziciju na drugom mjestu.

## Vanjske veze

* Slide Show of a Dust Storm Arhivirano 2004-06-23 na Wayback Machine-u in Lubbock, Texas on December 15, 2003
* *Dust in the Wind*
* Video of a dust storm in Al Asad Iraq, April 27, 2005 Arhivirano 2007-09-02 na Wayback Machine-u
* Photos of dust storms hosted by the Portal to Texas History.
* The Bibliography of Aeolian Research Arhivirano 2014-07-08 na Wayback Machine-u
* *Storms tear through Texas, neighbor states; Property damage, fires, injuries reported; Arkansas hit hardest*  Arhivirano 2010-11-30 na Wayback Machine-u
* *Dallas dust storm causes LAX delays, cancellations* Arhivirano 2007-09-30 na Wayback Machine-u
* *University of Arizona Dust Model Page* Arhivirano 2011-07-16 na Wayback Machine-u
* Photos of a sandstorm in Riyadh in 2009 from the BBC Newsbeat website
# Kremen

Šljunčana plaža koju tvore zrnca kremena erodirana od obližnjih stijena krede, Rt Arkona, Rügen
**Kremen** je tvrda, sedimentna kriptokristalna silikatna stijena staklenog izgleda. Stijena je obično tamnosive, plave, crne ili tamnosmeđe boje. Najčešće se pronalazi kao zrnca i masa u kredi i vapnencu.

Kao vrsta rožnjaka, ovaj materijal je bio jedna od najčešćih materijala za izradu kamenog oruđa za vrijeme kamenog doba, zato jer se razbija u tanke, oštre komade kada ga udari neki drugi tvrdi objekt (poput kamenog čekića). Bio je ključan mineralni resurs za izadu vatre, kao i kremenih upaljača u ranom vatrenom oružju, sve do kraja 18. vijeka. Također se često koristio od 13. vijeka kao materijal za gradnju kamenih zidova, pogotovo u Engleskoj.

U Evropi, neka od najboljih kremenih oruđa su došla Belgije (Obourg, rudbika kremena u Spiennesu), stijena na obalama La Manchea, Pariškog bazena, Senonijanskih depozita na Rügenu i Jurskih depozita u Krakowskoj oblasti Poljske. Prvi tragovi iskopavanja kremena se mogu datirati u Paleolitu, ali je ono postalo raširenije u Neolitu (Michelsbergska kultura, Funnelbeaker kultura).

## Povezano

* Rožnjak
* Obsidijan
* Spisak minerala
* Kremenjače

## Vanjske veze

* Flint vs Chert Authentic Artefacts Collectors Assn. Arhivirano 2004-08-17 na Wayback Machine-u
* General quartz & silica ref.
* Flintsource.net European Artefacts - detailed site
# Željezni oksidi

|  |  |
| --- | --- |
| **Željezovi oksihidroksidi i hidroksidi** | **Željezovi oksidi** |
| Getit, α-FeOOH
 | Hematit, α-Fe2O3 |
| Akaganeit, ß-FeOOH
 | Magnetit, Fe3O4 |
| Lepidokrokit, γ-FeOOH
 | Maghemit, γ-Fe2O3 |
| δ-FeOOH
 | ß-Fe2O3 |
| Feroksihit, δ'-FeOOH
 | ε-Fe2O3 |
| Schwertmannit, Fe16O16(OH)y(SO4)z•nH2O
 | Vistit, FeO
 |
| Visoko tlačni FeOOH
 |
| Ferihidrit, Fe5HO8•4H2O
 |
| Bernalit, Fe(OH)3 |
| Fe(OH)2 |

**Željezovi oksidi** su spojevi željeza i kisika vrlo rašireni u prirodi i zbog toga, kao i zbog svojih specifičnih svojstava, imaju važnu ulogu u mnogim prirodnim procesima i široku primjenu u ljudskoj djelatnosti.

Pod pojmom željezovi oksidi obično su obuhvaćeni i željezovi oksihidroksidi i hidroksidi. Do danas je okarakterizirano ukupno 16 različitih željezovih oksida.

## Literatura

1. R. M. Cornell, U. Schwertmann, The Iron Oxides, Structure, Properties, Reactions, Occurrence and Uses, VCH Publ. Corp., D-69451 Weinheim, Njemačka, 1996.
# Mitologija

**Mitologija** se definira kao:

* skup mitova i legendi o božanstvima, polubogovima i herojima određene etničke skupine.
* “nauka” koja sistemski sakuplja i proučava sadržaj, oblik, značenje i poreklo mitova.
* s obzirom na tematiku, mitologija obuhvata legende o delima bogova, polubogova i heroja, mitove o večnoj borbi između svetla i tame.

## Mitologije po regijama

### Afrika

Zulu mitologija
Egipatska mitologija
### Azija

Budistička mitologija
 Japanska mitologija
 Kineska mitologija
 Korejska mitologija
 Indijska mitologija
 Beduinska mitologija
### Australija i Okeanija

Malinizejska mitologija
 Mikronezijska mitologija
 Polinezijska mitologija
 Mitologija Aboridžina
### Jugozapadna Azija

Arapska mitologija
 Hrišćanska mitologija
 Islamska mitologija
 Sumerska mitologija
 Iranska mitologija
 Jevrejska mitologija
### Evropa

Anglosaksonska mitologija
 Engleska mitologija
 Etrurska mitologija
 Grčka mitologija
 Keltska mitologija
 Kršćanska mitologija
 Njemačka mitologija
 Rimska mitologija
 Slovenska mitologija
 Nordijska mitologija
### Severna Amerika

Američka mitologija
 Navaho mitologija
### Srednja Amerika i Južna Amerika

Mitologija Azteka