Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Historija Sjevernih dinastija

Historija Sjevernih dinastija (kineski: 北史; pinyin: *Běishǐ*) je tekst koji predstavlja službenu historiju kineskih Sjevernih dinastija, odnosno dinastija Sjeverni Wei, Zapadni Wei, Istočni Wei, Sjeverni Zhou, Sjeverni Qi i Sui. Tekst se sastoji od oko 100 tomova i pokriva period od godine 386. do 618. u Sjevernoj, odnosno u cijeloj Kini (pod dinastijom Sui). U 7. vijeku ju je, pod vladavinom dinastije Tang, počeo pisati Li Dashi, koristeći se kao građom ranijim tekstovima *Knjiga Weija* i *Knjiga Zhoua*. U izradi te knjige, kao i *Historije Južnih dinastija* ga je zaustavila smrt. Međutim, rad na njoj je nastavio njegov sin Li Yanshou, te ju je uspio dovršiti između 649. i 653. Iako nije bila naručena od strane državnih vlasti, kasnije je priznata kao jedna od kanonske *24 historije*.

## Vanjske veze

Wikiizvor
Kineski Wikiizvor ima originalni tekst vezan uz ovaj članak:
Canonical History Records of the Northern Dynasties Text of the *History of the Northern Dynasties*, available from National Sun Yat-sen University Arhivirano 2006-10-06 na Wayback Machine-u.
# Ouyang Xiu

| Oujang Sju |
| --- |
| Oujang Sju (1007-1072), savremen crtež |
| Rođenje | 1007.  |
| Smrt | 22. septembar 1072. (dob: 64–65)  |
| Zanimanje | političar, istoričar, pesnik |

**Oujang Sju** (trad. kin. 歐陽修, uprošć. kin. 欧阳修, pinjin: *Ōuyáng Xiū*; 1007.-22. septembar 1072.), je bio kineski državnik, istoričar, esejist i pesnik Song dinastije. Rođen je u Jungfengu, pokrajina Ćiangši. Bio je jedan od vođa književnog pokreta „Stara proza“ koje se zalagao za povratak tradiciji kao delu programa moralne reforme i obnove društva u skladu sa konfučijanskim načelima.

## Reference

## Vanjske veze

* (`en`) History of the Five Dynasties
# Xue Juzheng

*Ovo je kinesko ime; porodično ime je* Xue*.*
**Xue Jucheng** (pojednostavljeni kineski: 薛居正; tradicionalni kineski: 薛居正; pinyin: *Xuē Jūzhēng*; Wade-Giles: **Hsüeh Chücheng**, 912–981) bio je kineski historičar i učenjak koji je služio dinastiju Song kao i prethodnih četiri od Pet dinastija. Najpoznatiji je po tome što je 960-ih i 970-ih sastavio tekst *Historija Pet dinastija*, službenu historiju Pet dinastija.

Xue je rođen za vrijeme dinastije Kasniji Liang, prve od Pet dinastija. Jinshi je prošao u vrijeme dinastije Kasniji Tang, te služio nju, a kasnije i Kasniji Jin, Kasniji Han i Kasniji Zhou. Kada je posljednju od njih 960. godine smijenila dinastija Song, Xue je sljedeće dvije decenije za njen račun sastavljao historiju Pet dinastija. Glavna svrha teksta je bila dokazati da Song uživa mandat Neba, odnosno da postoji državnopravni kontinuitet od vremena dinastije Tang. Tekst je dovršen 974. Xue je umro sedam godina kasnije, ali je njegov tekst kasnije poslužio kao model kojim će novostvorene i novoproglašene dinastije koristiti službene historijske tekstove posvećene prethodnoj dinastiji kao sredstvo propagande i sticanja vlastitog legitimiteta; najbolji primjer za to je dinastija Yuan koja je dala sastaviti tekst *Historija Liaoa*.

## Literatura

* Mote, F.W. (1999). *Imperial China 900-1800*. Harvard University Press.
# Raselov paradoks

Kantorova teorija skupova sa kraja 19. veka nije bila zasnovana aksiomatski pa se zato nazivala naivna teorija skupova. Međutim ona je implicitno u sebi sadržala nekoliko aksioma od kojih je jedna bila da za svako svojstvo možemo formirati skup svih elemenata koji imaju to svojstvo.

Polazeći od ove aksiome Bertran Rasel je 1903. konstruisao paradoks, po njemu nazvan **Raselov paradoks** koji je oborio naivnu teoriju skupova. Taj paradoks se može iskazati na više načina i u više formi a suština je sledeća:

Ako za svako svojstvo postoji skup svih objekata koji zadovoljavaju to svojstvo onda to isto važi i za svojstvo „skup ne pripada sam sebi“. Ovo svojstvo je vrlo prirodno jer je vrlo teško naći skup koji pripada sam sebi. Označimo sa X skup objekata za koje važi ovo svojstvo. Da li X pripada sam sebi? Ako pripada onda znači da zadovoljava svojstvo „skup ne pripada sam sebi“ što je kontradikcija. Ako pak ne pripada sam sebi onda će da zadovolji traženo svojstvo pa će baš da pripada sebi, što je opet kontradikcija.

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_0
Do pojave ovog paradoksa verovalo se u nepobitnost matematičke istine i neprotivurečnost Kantorove teorije skupova. Posle Raselovog paradoksa usledila je i serija drugih paradoksa od kojih posebno izdvajamo Rišarov paradoks. Njihovom pojavom matematička građevina je bila ozbiljno uzdrmana do samih temelja i pretila je opasnost da se sruši. Kriza matematike je rešavana pojavom novih pravaca (Rasel - logicizam, Brauer - intuicionalizam, Hilbert - formalizam).

Jedna varijanta iskazivanja Raselovog paradoksa je: Postoje katalozi knjiga iz biblioteke. Ti katalozi se takođe smatraju za knjige. Neki katalozi sadrže sebe, a neki ne (u katalogu). Možemo posmatrati jedan novi katalog u koji su popisani svi katalozi koji ne sadrže sebe. Da li ovaj katalog sadrži sam sebe? Ponovo će oba slučaja analiziranja dovesti do kontradikcije.

Jedno od mogućih prevazilaženja Raselovog paradoksa je da se skup svih skupova ne smatra za skup, nego za klasu (klasa je ovde uopštenje pojma skupa).
# John Stuart Mill

| John Stuart Mill |
| --- |
| Filozofija 19. veka |
| Zapadna filozofija |
|  |
| Filozofija |
| Škola/Tradicija | empirizam, utilitarizam |
| Glavni interesi | politička filozofija, etika, ekonomija, induktivna logika |
| Znamenite ideje |
| javna/privatna sfera, hijerarhija uživanja u Utilitarizmu, liberalizam, rani liberalni feminizam, prvi sistem induktivne logike |

**Džon Stjuart Mil** (engleski: *John Stuart Mill*; 20. maj 1806 — 8. maj 1873) je bio britanski filozof empirista, socijalni reformator i zagovarač britanskog utilitarizma. Smatra se najutecajnijim filozofom 19. veka u engleskom govornom području, i generalno, jednim od najuspešnijih branilaca liberalnog pogleda na čoveka i društvo. Kao odgovor verovanju da razmišljanja pojedinaca definitivno utiču na društvene i istorijiske promene, Mil je pokušao da konstruiše jednu filozofsku poziciju koja bi na pozitivan način mogla pomoći napretku nauke, slobodi pojedinca i dostizanju ljudskog blagostanja. Uspeo je da ponudi jednu alternativu tada dominantnim pogledima na moral i politiku, na jedan specifičan i kompaktan način, uspostavljajući istaknuto liberalnu tendenciju u razmišljanju o društvenim i političkim temama, ali takođe dovoljno tolerantnu i uključivu, da je se može smatrati pristupačnom različitim tipovima publike. Njegov rad na polju logike je otvorio nova vrata u filozofiji, dajući važan impuls njenom izučavanju. Takođe, njegove reformulacije klasičnog britanskog empirizma, kao i Bentamovog utilitarizma, dale su tim filozofskim pozicijama relevantnost i kontinuiranu vitalnost.

## Biografija

*Essays on economics and society*, 1967
Džon Stjuart Mil rođen je u Londonu 1806. godine. Njegov otac, Džejms Mil, započeo je sinovljevo obrazovanje kada je ovaj imao samo 3 godine. Do sedamnaeste godine, Džon je već je bio poznavalac grčke književnosti i filozofije, a bavio se i proučavanjima hemije, logike i političke ekonomije. Izuzev perioda kada je bio poslanik u engleskom Parlamentu, živeo je u Francuskoj sve do smrti, 1873. godine.

Proučavao je i socijalističku doktrinu, pa, iako nije postao socijalista, aktivno je radio na poboljšanju položaja radničke klase. I pored takvog obrazovanja, zadovoljio se statusom "slobodnog intelektualca" i poslom službenika u kolonijalne Istočno-indijske kompanije, gde se zaposlio 1822. godine. Nešto kasnije postaje šef i u kompaniji ostaje sve do penzije, 1858. godine. Bio je član engleskog Parlamenta od 1865. do 1868. godine, kada nije uspeo da bude reizabran, zbog čega se vratio u Francusku. U Parlamentu, važio je za radikala jer se, između ostalog, zalagao za javno vlasništvo nad privatnim resursima, jednakost između polova, obavezno obrazovanje i kontrolu rađanja.

## Reference

## Vanjske veze

* Datoteke u vezi s temom John Stuart Mill na Wikimedijinoj ostavi
# Ruska revolucija

*Za ostale upotrebe, pogledajte Ruska revolucija (razvrstavanje).*

| Ruska revolucija
 |
| --- |
| Segment prvog svjetskog rata
 |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Datum
 | 1917.
 |
| Lokacija
 |  Rusko Carstvo |
| Ishod
 | Pobjeda boljševika; abdikacija i smrt carske obitelji; uspostava Ruske SFSR (kasnije SSSR-a)
 |

 |
| Sukobljene strane
 |
|  Rusko Carstvo  Ruska Republika
 |  Boljševici
 |
| Komandanti i vođe
 |
|  Nikola II.  Aleksandar Kerenski
 |  Vladimir Lenjin  Lav Trocki
 |

**Ruska revolucija**, ponekad nazvana **Ruska revolucija 1917. godine**, je naziv za period političkih previranja u Rusiji godine 1917. koje su započele zbacivanjem ruske monarhije na čelu s carem Nikolajem II., a završile zbacivanjem privremene vlade i uspostavljanjem boljševičkog režima koji će kasnije prerasti u Sovjetski Savez. S obzirom na brzinu i dramatičnost događaja, kao i na posljedice u obliku potpunog preustroja političko-ekonomskog poretka, odnosno raspada jednog od najvećih carstava na svijetu, Ruska revolucija se tradicionalno smatra jednim od najvažnijih događaja svjetske historije.

Ruska revolucija se obično dijeli u dva perioda, odnosno smješta u vremenski okvir koji počinje sa Februarskom revolucijom (u martu 1917.) u kome je svrgnut Nikolajev carski režim i uspostavljena liberalno-demokratska Privremena vlada, odnosno završava sa Oktobarskom revolucijom (u novembru 1917.) u kojoj je Privremenu vladu svrgnula radikalna ljevica na čelu sa boljševicima i uspostavila Sovjetsku Rusiju.

## Povezano

* Prva ruska revolucija (1905 - 1907)
* Ruska Republika
* Treća ruska revolucija

## Reference

## Vanjske veze

Države u periodu građanskog rata i stvaranja SSSR (1917–1924)

**Prvi svjetski rat • Februarska revolucija • Oktobarska revolucija • RSFSR • Građanski rat • Bijeli pokret • Intervencija • Basmači • SSSR**

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Gerb Vremennogo pravitelьstva |  |  |

 **Podebljanim** slovima označene države i entiteti koje su pokazale stabilnima i preživjeli period.
# Sarkazam

**Sarkazam** (grč. σαρκασμός, *sarkasmós*; *sarkazein* = gristi usne od bijesa, *sarx* = meso) je zlobna, ljuta, zajedljiva, oštra i gorka poruga ("koja grize u meso"); pojačana ironija. To je oštra, pakosna poruga, jaka ironija, obično zasnovana na paradoksu. Početak joj je negativan stav prema onomu kojem je upućena.

## Povezano

* Crni humor

## Izvori

* Opća i nacionalna enciklopedija
# Laik

Narod okupljen ispred crkve na bogosluženju.
**Laik** (grčki: λαός [*laós*] – "narod") je član kršćanske crkve, koji živi u svjetovnim zvanjima, to jest nije svećenik ili redovnik.

Naziv laik na grčkom znači narod. U kršćanskom govoru tako se nazivaju svi vjernici, svi članovi Crkve, koji žive u svjetovnim zvanjima (tj. oni koji nisu svećenici, biskupi, redovnici i đakoni). Vjernici – laici punopravni su i jednako vrijedni članovi Crkve. Oni su slično kao i biskupi, svećenici i redovnici pozvani da sudjeluju na svim područjima života i djelovanja kršćanske zajednice. Svima je u kršćanskim zajednicama povjereno zajedničko poslanje naviještanja i ostvarivanja Kristove Radosne vijesti, ali različite službe u vršenju tog poslanja. Sudjelovanje vjernika – laika u različitim oblicima života i djelovanja kršćanske zajednice zove se apostolat laika.
# Matematička logika

**Matematička logika** zasniva se na na zakonima matematičkog aparata i koristi se matematičkim metodama. Predmet matematičke logike je dokaz.

Posmatrajmo rečenice

* 4 je paran broj (istinita)
* Triglav je viši od Monblana (neistinita)

Za ove rečenice možemo reći da li su istinite ili neistinite.
Za rečenice kao što su

* x<4
* Donesi vode

ne možemo utvrditi istinitost.

Nauka koja se bavi proučavanjem oblika mišljenja i vezama između tih oblika je logika.
Logičko mišljenje je sam proces mišljenja.
Za Z-skup cijelih brojeva vrijedi

(a<b & b<c) =>a<c

U logici je bitna forma, a ne sadržaj;

* Čovjek je smrtan i Šekspir je smrtan znači Šekspir je čovjek
* Ako je svaki kamen crven i ako je čovjek kamen znači čovjek je crven
# Arsenal

| Arsenal arsenale |
| --- |
| Nekadašnji dubrovački arsenal (današnja Gradska kavana)Nekadašnji dubrovački arsenal (današnja Gradska kavana)
 |
|  |

**Arsenal** (od talijanskog: *arsenale*, od arapskog: *dār-ṣinā‘a*=radionica) je kompleks radionica i skladišta za izradu, popravak i čuvanje oružja, municije i ratnog materijala za snabdjevanje vozila i ratnih brodova gorivom i hranom.

## Historija

Prvi arsenali pojavili su se u Antičkom Egiptu i Asiriji tokom 12. vijeka pne..
Od 7 vijeka pne. arsenale grade Kartažani, Grci (*neorie*) i Rimljani (*navalia*).

Prvi grčki arsenali bili su od drva, a prvi zidani pojavili su se u 4. vijeku pne. - takav je bio onaj iz Samosa. Čuven je bio arsenal pirejske luke **Zea**, poznat po tome da može primiti oko 400 brodova.
Grci su svoje arsenale nazivali ὁπλοϑήκη (oružarnica) a Rimljani - *armamentarium*, sa istom značenjem.

Za antike pomorski arsenali koristili su se za čuvanje i popravak brodova, dok se gradnja odvijala u privatnim brodogradilištima.

U srednjem vijeku najpoznatiji i najveći bio je Venecijanski arsenal podignut između 1150. - 1200. koji je do 15. vijeka izrastao u pravi industrijski pogon, sa natkrivenim dokovima, u kom se pored brodova proizvodilo i oružje, užad, jedra i gotovo sve ostalo što treba mornarici. Pored njega velike arsenale imali su Amalfi i Pisa kog su podigli Medici početkom 16. vijeka.
I Engleska je počela graditi brojne arsenale, kad je shvatila da je ratna mornarica najvažnija za supremaciju u svijetu, tako su podignuti arsenali u Portsmouthu (1495), Deptfordu (1509.), Southamptonu, Woolwichu, Sheernessu (za Elizabete I). A od 19. vijeka u Gibraltaru, Hong Kongu, Simon's Townu.

Kako se razvijala artiljerija, pojavio se i novi tip arsenala za kopnenu vojsku kao što je onaj iz Torina čija je izgradnja počela 1659., a dovršen je 1738. Takav je bio i berlinski **Zeughaus** koji je izgrađen od 1694. do 1706.
Odtad se arsenali dijele na pomorske i vojne. Poznati vojni arsenali podignuti su u Strasbourgu, Kijevu, Madridu i Beču.

U vrijeme ratova s Osmanlijama tokom 16. i 17. vijeka - Hrvatska Vojna krajina snabdjevana je oružjem i vojnom opremom iz arsenala u [[Ljubljana|Ljubljani i Grazu.

### Arsenali na istočnoj obali Jadrana

Na istočnoj jadranskoj obali najstariji pomorski arsenal sagrađen je u 13. vijeku u Dubrovniku (orsan), i nešto kasnije i na Hvaru (oko 1300. On je između 16./17. vijeka i natkriven, a koristio se kao zimovalište venecijanske jadranske flotile i kao logistički punkt za brodove koji su
plovili prema Levantu. Arsenali su izgrađeni i u Cresu (arsan), Kotoru (14. vijek), Korčuli (18. vijek) i Zadru (Veliki arsenal iz 1752).

Austrijsko Carstvo je između 1856–64. podiglo moderni pomorski arsenal u Puli sa brodogradilištem i natkrivenim suhim i plutajućim pontonskim dokovima.

Danas se funkcija arsenala sve više gubi jer njihov posao preuzimaju brodogradilišta i specijalizirane tvornice za proizvodnju oružja.

## Povezano

* Venecijanski arsenal
* Arsenal u Puli

## Reference

## Vanjske veze

* *Arsenale* (na portalu Treccani) (`it`)
# Egzistencijalizam

**Egzistencijalizam** je filozofski pravac i doktrina koji su imali, i još uvek imaju, dubok odjek u literaturi i umetnosti. Najznačajniji predstavnici u književnosti su Alber Kami i Žan-Pol Sartr, koji u svojim brojnim književnim delima ne iskazuje samo svoje egzistancijalističke ideje, već i jedan humanistički stav, možda suštinski iskazan u sledećim rečima: *"Slobodni izbor koji čovek čini sa samim sobom, identifikuje se apsolutno sa onim što se zove sudbina"*.

Ključnim delom egzistencijalističke filozofije smatra se "Bitak i vreme" Martina Hajdegera.

## Predstavnici

* Žan-Pol Sartr
* Alber Kami
* Ernesto Sabato (egzistecialističko književno remek delo "O junacima i grobovima")
* Karl Jaspers
* Martin Hajdeger
# Laburistička stranka

**Laburistička stranka** je izraz koji se koristi za radničke stranke u zemljama engleskog govornog područja.

Naziv dolazi od engleske riječi *labour* (rad, radnička klasa).

Razlog zbog čega se ne koristi ispravniji izraz radnička stranka je nastojanje komunističkih vlasti bivše Jugoslavije da otklone svaku povezanost britanske Laburističke stranke - koja se smatrala dijelom imperijalističkog establishmenta - s radničkom klasom.

Uz britansku, važnije laburističke stranke u svijetu su:

* Australska laburistička partija (ALP) (Australija);
* Novozelandska laburistička partija (Novi Zeland).

Godine 2010. u Hrvatskoj je osnovana politička stranka pod nazivom Hrvatski laburisti - Stranka rada.
# Filozofija 20. vijeka

XX vijek je počeo sa prilivom traumatičnih događaja koji su se odrazili i proizveli konfliktan razvoj same filozofije, polazeći od saznanja pa do tačnosti više, u ranijim periodima postavljenih, apsolutnih tvrdnji. Sa klasičnim tvrdnjama i načinom razmišljanja koje je trebalo srušiti, kao i novim društvenim, ekonomskim, naučnim, etičkim i logičkim problemima, **filozofija XX vijeka** bi se mogla shvatiti, kao serija više različitih pokušaja reforme, očuvanja, altercije i ukidanja, ranije uspostvaljenih granica.

Nove studije u oblastima filozofiji nauke, filozofiji matematike i epistemologiji, kao i dalje prividno antagonične tendencije koje se tiču svijesti i objekata u vezi, su izražene i okarkterisane u dubokim razlikama između analitičke i kontinentalne filozofije, čiji je nastanak vezan za početak XX vijeka. Napredak u relativnoj, kvantnoj i nuklearnoj fizici, generativnim naukama, kao što su kognitivna nauka, kibenetika, genetika i generativna lingvistika, bogata literarna kreacija, kao i uspostvaljanje kinematografije kao umjetničke forme, su obogatili filozofiju novim i svježim predmetima za filozofsko istraživanje.

Ulazeći dublje, istorijski događaji kao što su dva svjetska rata, Oktobarska revolucija u Rusiji, 1917. godine, dva vremenski bliska, kolapsa Evropske parlamentarne demokratije, 1930-tih i 1940-tih, godina, Holokaust, korišćenje nuklearnog oružja u Japanu, neprestano kolonijalističko nasilje od strane velikih sila, osnivanje Ujedninjenih nacija, nastanak nove doktrine ljudskih prava, Vijetnamski rat, propast revolucionarnih ideja iz 1968. godine, propast Sovjetskog Saveza, te kao posljedica toga, nastanak ekonomske, političke i društvene krize svih zemalja Istočnog bloka, kontinuirane nejednakosti u globalnom razvoju i građanskim pravima, "preporod" religijskih identiteta u hrišćanstvu, Judaizmu, islamu i Hinduizmu, koji na indirektan način dovode do često nemilosrdnih, lokalnih i regionalnih ratova sa religioznom podlogom, na bazi etničkih podjela. Sve navedeno dovodi u pitanje mnoge filozofske doktrine, čija je baza racionalne prirode, stvarajući potrebu za odgovorima na takve fenomene, koji bi se mogli dati u etici, političkoj filozofiji i filozofiji religije.

## Filozofske škole i tendencije

* Analitička filozofija
* Dekonstrukcija
* Egzistencijalizam
* Logički pozitivizam
* Nihilizam
* Fenomenologija
* Strukturalizam

## Kvazi-filozofski, ili političko-filozofski pokreti, škole i tendencije

* Anarhizam
* Ateizam
* Katolicizam
* Komunizam
* Kritička teorija
* Fašizam
* Feminizam
* Fundamentalizam
* Futurizam
* Genocid
* Ljudska prava
* Imperijalizam
* Liberalizam
* Maoizam
* Modernizam
* Nacionalsocijalizam
* Nacionalizam
* Neoliberalizam
* Objektivizam
* Panafrikanizam
* Panslavizam
* Poststrukturalizam
* Postmodernizam
* Relativizam
* Socijalizam
* Staljinizam
* Trockizam
* Sionizam
# Zapadna filozofija

**Zapadna filozofija** je zajednički naziv za različite filozofske pravce koji svoj korijen imaju u antičkoj filozofiji, odnosno koji su nastali u Evropi te njenim kolonijama.

Termin se najčešće koristi u svrhu razlikovanja od istočne filozofije.

## Povezano

* Zapadni svet
* Istočna filozofija
* Istočni svet
# Filozofija jezika

**Filozofija jezika** je grana filozofije koja proučava vezu jezika i smisla, odnos između smisla i misli, tj. traži odgovore na pitanja kako se misao otjelovljuje u jeziku, kakva je gnoseološka uloga jezika, što možemo doznati iz strukture jezika o čovjeku kao misaonom biću.

Unutar analitičke filozofije promatraju se četiri glavna problema: značenje, uporaba jezika, kognitivna lingvistika i veza između jezika i stvarnosti. Kontinentalna filozofija ne promatra međutim filozofiju jezika kao zasebnu granu već prije dijelom logike, povijesti ili politike.
Američki filozof Charles Sanders Peirce je poznat kao osnivač lingvističke pragmatike. Njemu se prepisuje i razvoj znanosti o simbolima i znakovima, semiotika, koja je također podkategorija njegovog pragmatizma.

Da je filozofija jezika važna za analitičku filozofiju se podrazumjeva jer se smatra da bi se filozofski problemi prvo trebali razjasniti analizom jezika. Filozofi poput Fregea, Russella i Wittgensteina posvetili su zato puno vremena logičkim temeljima za jednu takvu analizu.

Filozofija svakodnevnog jezika je dio filozofije jezika koja proučava svakodnevni jezik i koja nastoji proučiti prirodu samog jezika kao i želju da uz pomoć znanja o funkcijama svakodnevnog jezika dobiju odgovori i na neke druge filozofske probleme poput morala i metafizike. Važni predstavnicu su J.L. Austin i H Paul Grice.

Filozofija jezika unutar kontinentalne filozofije vodi podrijetlo od Ferdinanda de Saussure čiji projekt prema nekima pokazuje veliku sličnost s Fregeovim. Filozofi kontinentalne filozofije Edmund Husserl, Martin Heidegger, Jacques Derrida i Danilo Pejović smatraju se važnim u okvirima filozofije jezika.

## Povezano

* Pragmatika

## Reference
# Russellov čajnik

**Russellov čajnik**, poznat i kao **"nebeski"** ili **"kozmički čajnik"** je analogija filozofa Bertranda Russella koja ima za cilj slikovito objasniti stav da teret filozofskog dokaza uvijek leži na osobi koja iznosi znanstveno neopovrgljivu tvrdnju, a ne na osobi koja istu tvrdnju niječe. Russell je, naime, objasnio da ako on iznese tvrdnju da se negdje u svemiru nalazi porculanski čajnik u orbiti oko Sunca, bilo bi apsurdno očekivati od drugih osoba da mu vjeruju samo zato jer nitko ne može dokazati da je on u krivu. Na njemu je teret da iznese dokaze glede postojanja tog čajnika. Ovu analogiju često koriste skeptici glede religijskih tvrdnji. Ateisti smatraju da je teret dokaza postojanja Boga uvijek na teisti, nikako na osobi koja odbija povjerovati usljed nedostatka argumenata u prilog.

## Russellov argument

Ovu je analogiju Russell naveo u članku "Ima li Boga?" ("*Is there a God?*"), kojeg je predao časopisu *Illustrated* 1952., ali članak nikad nije objavljen:

> Mnogi pravovjerni ljudi smatraju kako je posao skeptika da obore usvojene dogme, a ne dogmatika da ih dokažu. Ovo je, naravno, greška. Ako bih rekao da porculanski čajnik kruži eliptičnom putanjom oko Sunca, između Zemlje i Marsa, nitko ne bi mogao osporiti moju tvrdnju, pod uvjetom da pažljivo napomenem kako je čajnik tako malen da se ne može vidjeti ni pomoću najmoćnijih teleskopa. Ako nadalje kažem da je, s obzirom na to da moju tvrdnju nitko ne može osporiti, nedopustivo da ljudski razum u nju sumnja, s pravom bi se moglo reći da govorim besmislice. Međutim, ako bi postojanje ovakvog čajnika bilo potvrđeno u drevnim knjigama, ako bi se svake nedjelje slavio kao sveti predmet i ideja o njemu utiskivala u umove djece u školama, oklijevanje u vjerovanju u postojanje takvog predmeta postalo bi znak ekscentričnosti, a sumnjivac bi privukao pažnju psihijatra u doba prosvjetiteljstva ili inkvizicije u ranijim vremenima.
>
>

Russell je dodatno elaborirao analogiju čajnika 1958. kao razlog vlastitog ateizma:

> Trebao bi sebe nazivati agnostikom, ali u praktičnom smislu ja sam ateist. Ne vjerujem da je postojanje kršćanskog Boga vjerojatnije od postojanja bogova iz Olimpa ili Valhalle. Uzmimo drugi slikoviti primjer: nitko ne može dokazati da u eliptičnoj orbiti između Zemlje i Marsa ne kruži porculanski čajnik, ali nitko ne misli da je to dovoljno vjerojatan argument da se uzme u obzir u praksi. Ja mislim da je kršćanski Bog isto tako nevjerojatan.
>
>

## Parodije

Ideja Russellovog čajnika preuzeta je u eksplicitnijem obliku parodijskih religija kao što su Nevidljivi ružičasti jednorog i Leteće Špagetno Čudovište.

## Reference

## Veze

* Okamova britva