Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Jonski filozofi

Jonija – kolevka grčke filozofije
**Jonski filozofi** ili **jonska filozofska škola** jeste termin kojim se označava filozofski pravac koji se razvio u maloazijskoj oblasti Jonije tokom 6. i 5. veka stare ere. Ovaj termin, međutim, nije sasvim precizan te nije ni opšteprihvaćen u istoriji filozofije. Prvi ga je upotrebio Diogen Laertije u svom doksografskom delu *Životi i mišljenja znamenitih filozofa*, gde je napravljena opšta podela antičkih filozofa na one koji pripadaju "jonskom" i na one koji pripadaju "italskom" filozofskom pravcu.

Termin "jonski filozofi" ponekada se upotrebljava kao sinoniman terminu "miletska škola", a u svom širem značenju, pored tri pripadnika ove škole – Talesa, Anaksimandra i Anaksimena, obuhvata i Heraklita, Anaksagoru, Diogena iz Apolonije i Arhelaja. Međutim, filozofska mišljenja svih ovih filozova toliko se međusobno razlikuju da se tu teško može govoriti o jednoj "školi" u strogom smislu te reči. Aristotel je ove mislioce nazvao φυσιόλογοι – doslovno "fiziolozi", premda je tačniji prevod "fizičari" – jer su oni proučavali prirodu (φύσις), i to putem spekulativnog mišljenja uma (λόγος).

Ovi se mislioci ponekad nazivaju i kosmolozima, jer su nastojali objasniti pranačela iz kojih je nastao kosmos, svet koji nas okružuje. Naime, premda je većina kosmologa smatrala da tvar može preći iz jednog oblika i drugi, oni su takođe verovali da je svim stvarima zajedničko nešto što se ne menja – neko pranačelo (ἀρχή), odnosno bitak (τὸ ὄν). Oni se nisu slagali u tome koje je to pranačelo, ali nisu pribegavali ničemu što bi se moglo nazvati eksperimentom kako bi do tog osnovnog pranačela došli, već su se u potpunosti oslanjali na apstraktno i spekulativno mišljenje. S obzirom na to da su odbacili mitologiju kao sredstvo objašnjavanja, postali su prvim filozofima u zapadnoj tradiciji.

Kasniji filozofi proširili su svoja istraživanja i na druge oblasti mišljenja. Elejska škola se, na primer, bavila i gnoseologijom, odnosno nastojala je utvrditi na koji način ljudi spoznaju ono što postoji, pa i na koji način spoznaju da li nešto uopšte postoji.

## Povezano

* Antička filozofija
* Presokratska filozofija
* Filozofija u tragičnom razdoblju Grka

## Vanjske veze

* Catholic Encyclopedia Entry
# 620-e pr. n. e.

|  |  |
| --- | --- |
| **Milenijum:** | 1. milenijum pne. |
| **Vjekovi:** | 8. vijek pne. – **7. vijek pne.** – 6. vijek pne. |
| **Decenije:** | 650-e pne. 640-e pne. 630-e pne. – **620-e pne.** – 610-e pne. 600-e pne. 590-e pne. |
| **Godine:** | 629 pne. 628 pne. 627 pne. 626 pne. 625 pne. 624 pne. 623 pne. 622 pne. 621 pne. 620 pne. |
| **Kategorije:** | Rođenja – Smrti – Arhitektura Nastanci – Prestanci
 |

Korintski pehar iz 620. pne.
## Događaji i trendovi

* cca. 627. pne. – Smrt Assurbanipala, kralja Asirije; nasljeđuje ga Assur-etel-ilani.
* 626. pne. – Nabopolassar diže ustanak protiv Asirije i osniva Neo-babilonsko Carstvo.
* 625. pne. – Medijci i Babilonci postaju nezavisni od Asirije i napadaju Ninivu (približan datum).
* cca. 625. pne. - Završava orijentalizacijski period vaza u Antičkoj Grčkoj.
* 624. pne. – Godina 666. u kalendaru Maja.
* 623. pne. – Sin-shar-ishkun nasljeđuje svog brata Assur-etel-ilanija kao kralj Asirije (približni datum).
* 622. pne. ili 621. pne. – Tekst Ponovljenog zakona pronađen u Jeruzalemskom Hramu.
* cca. 620. pne. - Započinje arhajski period u Grčkoj.

## Značajne osobe

* ? – Ezop
* 628. pne. – Smrt kineskog vojvode Wena od Jina
* cca. 626. pne. – Jeremija
* 625. pne. – Smrt Yuan Taotua u Kini
* cca. 624. pne. - Rođenje Talesa
* 621. pne. – Smrt kineskog vojvode Mua od Qina
# Jonjani

| Serija članaka o historiji Grčke  |
| --- |
| Heladski period
 | oko. 3200–1050. pne.
 |
| Egejska civilizacija
 | prije 1600. pne.
 |
| Mikenska Grčka
 | oko. 1600–1200. pne.
 |
| Mračno doba
 | oko. 1200–800. pne.
 |
| Antička Grčka
 | 776–323. pne.
 |
| Helenistička Grčka
 | 323. pne.–146. pne.
 |
| Rimska Grčka
 | 146. pne.–330 n.e.
 |
| Bizantska Grčka
 | 330. n.e.–1453.
 |
| Osmanska Grčka
 | 1453–1832
 |
| Moderna Grčka
 | poslije 1832.
 |
| Teme
 |
| Grčki jezik
 | Grčka književnost
 |
| Vojna historija
 | Imena Grka
 |

**Jonjani** ili **Jonci** (grči: Ἴωνες, Iōnes, jednina Ἴων) su bili jedna od tri skupine stanovništva na koje su drevni Grci dijelili Helene.

"Jonjani" i "jonski" je izraz koji je u klasičnom periodu imao dva značenja. U užem značenju je označavao zajednice koje su koristile jonski dijalekt, a koje su bile smještene na otocima između Grčke i Anadolije, odnosno na maloazijskoj obali, a koje su predstavljale historijsku regiju zvanu Jonija. Grci su smatrali da su stanovnici Jonije potomci kolonista s Peloponeza koji su svoju postojbinu prepustili Doranima, odnosno potomci Atenjana koji su učinili isto. U širem smislu Jonjani su označavali sve govornike jonskog, atičkog (jezika koji se govorio u Ateni) te svih dijalekata iz današnje grupe istočnog grčkog.

Druge dvije jezične/kulturne grupe klasičnog perioda su predstavljali Dorani i Eolci, a sve tri grupe su zajedno bile poznate kao Heleni. Jonjani su bili uglavnom smješteni na obalama Egejsko more i većini Egejskih otoka. Eolci su živjeli u Beociji, na Lezbosu te još nekim otocima i dijelovima maloazijske obale. Dorani su živjeli u Makedoniji, Peloponezu, Kreti, Rodosu te na otocima Dorskog Heksapolisa, kao i manjem dijelu maloazijske obali.

Prema grčkim legendama, Joniju su kolonizirali Jonjani izbačeni s grčkog kopna zahvaljujući dorskoj invaziji u Herojskom dobu. Jonjani su prema mitu potekli od Jona, sin Ksutovog, sina Helenovog (mitskog praoca svih Helena, čiji su sinovi bili Eol i Dor).

## Vanjske veze

* Myres, John Linton (1910-1911). „Ionians”. *The Encyclopedia Britannica: a Dictionary of Arts, Sciences, Literature and General Information*. **14** (11 izd.). Cambridge, England and New York (printed): Cambridge University Press, Online Encyclopedia. pp. Pages 730-731. Pristupljeno 10. 01. 2008.
# Talesova teorema

U geometriji, **Talesova teorema** (dobila ime po Talesu iz Mileta) tvrdi da ako su A, B i C tačke na krugu gde je AC prečnik kruga, tada je ugao ABC prav ugao.

## Dokaz

Koristimo sledeće pretpostavke: zbir uglova u trouglu je jednak zbiru dva prava ugla i dva ugla jednakokrakog trougla su jednaka.

Neka je O centar kruga. Neka su OA = OB = OC, OAB i OBC su jednakokraki trouglovi, i po jednakosti uglova jednakokrakog trougla, OBC = OCB i BAO = ABO. Neka γ = BAO i δ = OBC.

2γ + γ ′ = 180°
i

2δ + δ ′ = 180°
Takođe znamo da

γ ′ + δ ′ = 180°
Dodajući prve dve jednačine i zamenjujući treću sledi da

2γ + γ ′ + 2δ + δ ′ − (γ ′ + δ ′) = 180°
što nakon skraćivanja, γ ′ i δ ′, dokazuje da

γ + δ = 90°
## Generalizacija

Talesova teorema je specijalni slučaj sledeće teoreme: ako se tri tačke A, B i C nalaze na krugu sa centrom O, ugao AOC je dva puta veći od ugla ABC.

## Historija

Tales nije bio prvi koji je poznavao ovu činjenicu, jer su je Egipćani i Vavilonci poznavali empirijski. U svakom slučaju oni nisu znali da dokažu ovu teoremu, niti su poznavali pojam dokazivanja niti ih je to uopšte zanimalo. Tako je teorema dobila ime po Talesu koji ju je prvi dokazao.
# Demetrije iz Falerona

Statua Demetrija na ulazu u Bibliothecu Alexandrinu
**Demetrije Faleronski** (Δημήτριος Φαληρεύς), također poznat i kao **Demetrije iz Falerona** (cca. 350. pne. - cca. 280. pne.) bio je atenski političar i orator rodom iz Falera, učenik Teofrasta i jedan od prvih peripatetičara. Demetrije se istakao kao državnik nakon što ga je Kasandar imenovao da upravlja Atenom kao jedini vladar u korist oligarhijske stranke, a pri čemu su provedene značajne reforme pravnog sistema. Godine 307. pne. su ga protjerali njegovi politički protivnici, te je otišao u Aleksandriju na dvor Ptolemeja. Napisao je niz djela iz oblasti historije, retorike i književne kritike.

## Vanjske veze

* Diogenes Laërtius, *Life of Demetrius* Arhivirano 2012-11-26 na Wayback Machine-u
* The Peripatos after Aristotle: Origin of the Corpus Aristotelicum on the role of Demetrius in the constitution of the Corpus Aristotelicum
# Kalimah

| Kalimah (Καλλίμαχος) |
| --- |
|  |
| Rođenje | 310/305 BC Kirena, Libija  |
| Smrt | 240. pne.  |
| Zanimanje | pjesnik, kritičar i učenjak |

**Kalimah** (grčki: Καλλίμαχος, *Kallimachos*; 310. pne./305. pne. - 240. pne.) je bio starogrčki pjesnik, kritičar i učenjak rodom iz grada Kirena u današnjoj Libiji. Najpoznatiji je kao glavni bibliotekar Aleksandrijske biblioteke te po tome što je uživao patronat grčko-egipatskih kraljeva Ptolemeja II Filadelfa i Ptolemeja III Eurgeta. Iako nikada nije službeno proglašen glavnim bibliotekarom, zaslužan je za stvaranje kataloga svih knjiga u Bibilioteci. Njegove Pinake (tablice) od 120 tomova su bile potpuni i kronološki uređeni katalog Biblioteke, na kome se temelje svi kasniji radovi na temu historije grčke književnosti. Kao jedan od najranijih kritičara-pjesnika, često se navodi kao primjer helenističkog učenjaka.

## Vanjske veze

* Poems by Callimachus English translations
* Online Text: Callimachus, Hymns translated by A. W. Mair
* Greek Text: Hymns & Epigrams, Perseus

## Reference
# Egipćani

Egipćani tokom revolucije 1952.
**Egipćani** je naziv za stanovništvo Egipta. Iako po svojoj vjeri i kulturi pripadaju arapskom svijetu, porijeklo uglavnom vode od drevnih Egipćana, predaka današnjih Kopta. U užem smislu označava sve stanovnike Egipta, među kojima preovladava arapski i muslimanski element. Nakon arapskih osvajanja u 7. vijeku, domorodačko stanovništvo brzo se asimiliralo s doseljenim Arapima, osobito u sjevernim krajevima. Na krajnjem jugu žive Nubijce (oko 500.000), međutim, većina se asimilirala u Arape. Egipćani su najbrojniji arapski narod broje oko 100,000.000 ljudi. Oko 90% su muslimani, a 10% su Kopti (kršćani).

## Literatura

* Barakat, Halim (1993). *The Arab World: Society, Culture, and State*. University of California Press. ISBN 0520084276.
* Hinnebusch, Raymond A. (2002). *The Foreign Policies of Middle East States*. Lynne Rienner Publishers. ISBN 1588260208.
# 640.

|  |  |
| --- | --- |
| Milenijum:
 | 1. milenijum
 |
| Vjekovi:
 | 6. vijek – **7. vijek** – 8. vijek
 |
| Decenija:
 |  610-e  620-e  630-e  – 640-e –  650-e  660-e  670-e  |
| Godine:
 | 637 638 639 – **640** – 641 642 643
 |

Godina **640.** (**DCXL**) bila je prijestupna godina koja počinje u subotu u julijanskom kalendaru. Oznaka 640. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.

## Događaji

* 28.5. – Severin nasljeđuje Honorija I kao 71. papa.
* jul – Muslimansko osvajanje Egipta: Bitka kod Heliopolisa u kojoj arapsko-muslimanska vojska Rašidunskog Kalifata nanosi odlučujući poraz Bizantincima.
* Tulga nasljeđuje svog oca Svintilu kao kralj Vizigota.
* Kineski car Taizong od Tanga naređuje početak pohoda protiv Zapadnih oblasti u Tarimskoj zavali. Pri tome kineski vojskovođa Hou Junji osvaja Gaochang i uspostavlja kinesku hegemoniju nad Centralnom Azijom.
* 24.12. – Ivan IV nasljeđuje Severina kao 72. papa.
* Lyderic osniva grad Lille u Francuskoj (legenda).
* Porga, prvi poznati Dalmatinske Hrvatske moli bizantskog cara Heraklija za kršćanske učitelje koji bi pokrstili njegov narod, na što prve misionare šalje papa Ivan IV.

## Rođenja

* Al-Akhtal, arapski pjesnik
* Aldhelm, prevoditelj Biblije
* Dungarth, kralj Dumnonije
* Musa bin Nusair, umajadski general i guverner
* Sveti Lambert, biskup i kršćanski svetac
* Sv. Kilijan, apostol Frankonije
* Sveti Tysilio, biskup i kršćanski svetac
* Luo Binwang, kineski pjesnik

## Smrti

* 2.8. – Papa Severin
* 12.9. – Sak K'uk', kraljica majka Palenquea
* Pipin od Landena, majordom Austrazije
* Eadbald, kralj Kenta
* Chintila, vizigotski kralj Hispanije
* Dushun, kineski budistički patrijarh
* Li Xiaogong, kineski princ iz dinastije Tang
* Yazid ibn Abi Sufyan, ashabi i brat budućeg kalifa Muavije I

## Reference
# Grčka matematika

Ilustracija Euklidovog dokaza Pitagorinog teorema.
**Grčka matematika** je izraz kojim se opisuje matematika temeljena na grčkim tekstovima i razvijena od 7. vijeka pne. do 4. vijeka n.e. duž istočnih obala Mediterana. Grčki matematičari su živjeli u različitim gradovima duž cijelog Istočnog Mediterana, od Italije od Sjeverne Afrike, ali ih je ujedinjavala zajednička kultura i jezik. Grčka matematika u periodu iza Aleksandra Velikog se ponekad naziva helenistička matematika. Izraz "matematika" potiče od starogrčke riječi *μάθημα* (*mathema*), što znači "predmet upura". Proučavanje matematike radi samog proučavanja te korištenje uopćenih matematičkih teorija i dokaza je glavna razlika između grčke matematike i matematika razvijenih u prethodnim civilizacijama.

## Reference

## Vanjske veze

* Vatican Exhibit
# Kleomed

*Za krater videti Kleomed (krater)*
**Kleomed** (grčki: Κλεoμήδης odn. Κλεομήδης ο κοσμογράφος, latinski: *Cleomedes*; vreme života: ?)

## Periodizacija njegovog dela

Datumi njegovog rođenja i smrti nisu poznati - sugestije za vreme nastanka njegovog dela se kreću od polovine 1. veka pne. do 400. n.e.. Oni raniji datumi počivaju na činjenici da se Kleomed opširno poziva u svom delu na rad matematičara i astronoma Posidonija sa Rodosa (135 - 51. pne.), a izgleda ne na sva dela Ptolemeja (85 - 165 n.e.). Ove pretpostavke su dovedene u pitanje na osnovu toga što se Kleomedovo delo bavi relativno elementarnom astronomijom, tako da pozivanje na Ptolemeja ne bi moralo biti očekivano.

Matematičar Otto Neugebauer je pažljivo ispitivao Kleomedova astronomska osmatranja i kao njihov datum pretpostavio 371. n.e. (±50 godina). Nojgebauerova procena je takođe dovedena u pitanje, na osnovu toga što je Kleomed dovoljno često pravio osmatračke greške da bi smo mogli presuditi kojim osmatranjima treba verovati, u svrhu datiranja njegovog dela.

## *O kružnim kretanjima nebeskih tela*

Knjiga po kojoj je Kleomed poznat, prilično je osnovni astronomijski udžbenik u dva toma. Njegova namera u pisanju je izgleda bila filozofska koliko i naučna - dosta prostora troši na kritiku (zaista pogrešnih) epikurejskih naučnih ideja (Kleomed je izgleda bio posvećeni stoik).

Većina modernih astronoma kritikuje Kleomedovu knjigu kao loše napisanu - cene je pre svega što je u njoj očuvana, izgleda doslovce, glavnina Posidonijevih spisa o astronomiji (nijedna Posidonijeva knjiga nije sačuvana). Kleomed je tačan u nekim zapažanjima u vezi pomračenja Meseca, naročito u svojoj pretpostavci da senka na Mesecu sugeriše sferičnu Zemlju. Takođe, dalekovido uviđa da su apsolutne veličine mnogih zvezda možda veće od Sunčeve (i da bi Zemlja, gledano sa površine Sunca, mogla izgledati kao mala zvezdica).

Ova knjiga je prvi izvor poznate priče o tome kako je Eratosten izmerio obim Zemlje. Mada neki misle da je ovo legendarna priča, većina modernih matematičara i astronoma veruje da je opis razuman (i veruju da je ovo Eratostenovo dostignuće jedno od najimpresivnijih u antičkoj astronomiji).

Kleomed je prvi dao jasan iskaz u vezi objašnjenja Sunčeve iluzije (ili Mesečeve iluzije). Tvrdio je da Sunce (ili Mesec) izgleda udaljenije na horizontu nego u zenitu, pa time i veće (pošto je njegova ugaona veličina konstantna). Ovo objašnjenje je pripisao Posidoniju.

## Zaveštanje

Po Kleomedu je nazvan jedan krater u severoistočnom delu vidljivog Meseca.

## Fusnote

## Dodatna literatura

(na engleskom:)

* Alan C. Bowen, Robert B. Todd, *Cleomedes' Lectures on Astronomy. A Translation of The Heavens with an Introduction and Commentary*. University of California Press, 2004. ISBN 0-520-23325-5

## Vanjske veze

(na engleskom:)

* O'Connor, John J.; Robertson, Edmund F. „Kleomed – biografija”. *MacTutor History of Mathematics archive*.  (`en`)
* An article on Cleomedes' description of atmospheric enlargement from *Perception* (2000) Arhivirano 2004-08-16 na Wayback Machine-u
# Diokle (matematičar)

**Diokle** (grč. Διοκλῆς, oko 240. pne. – oko 180. pne.) bio je helenistički grčki matematičar i geometričar.

## Život i rad

Premda se o Dioklovom životu ne zna gotovo ništa, poznato je ipak da je bio savremenik Apolonija iz Perge i da vrhunac njegovog stvaralaštva pada negde pred kraj 3. veka pne. i u početak 2. veka pne.

Diokle se smatra prvom osobom koja je dokazala fokalno svojstvo parabole. Njegovo se ime vezuje za geometrijsku krivu koja je poznata kao Diklova cisoida, koju je on upotrebio da bi rešio problem udvajanja kocke. Na tu krivu aludira Proklo u svom komentaru uz Euklida, a Dioklu je pripisuje Gemin već početkom 1. veka nove ere.

Fragmenti jednog Dioklovog dela pod nazivom *O vrelim ogledalima* (Περὶ πύριων) sačuvali su se u Evtokijevom komentaru uz Arhimedov spis *O sferi i cilindru*. S istorijske tačke gledišta, delo *O vrelim ogledalima* izvršilo je snažan uticaj na arapske matematičare, posebno na al-Haythama, naučnika iz 11. veka koji je delovao u Kairu, a koji je u Evropi poznat kao "Alhazen". Taj spis sadrži dvanaest teza koje se dokazuju konusnim presecima. U jednom sačuvanom fragmentu nalaze se 7. i 8. teza, odnosno rešenje problema podele sfere jednom ravni, tako da dva opsega koja nastaju budu u datoj razmeri. Deset teza nudi rešenje za udvajanje kocke, što je ekvivalentno rešavanju određene kubne funkcije. U jednom drugom fragmentu nalaze se 11. i 12, teza, koja koriste cisoidu da bi se rešio problem pronalaženja dve srednje proporcije između dve magnitude. S obzirom da ovaj spis pokriva širi raspon tema od vrelih ogledala, možda se radilo o kompilaciji tri manja Dioklova traktata.

## Reference

## Izvori

* Heath, Sir Thomas, *A History of Greek Mathematics* (2 vols.) Dover Publications, Inc. (1980), Oxford (1921) ISBN 0-486-24073-8
* G. J. Toomer, "Diocles On Burning Mirrors", *Sources in the History of Mathematics and the Physical Sciences* 1 (New York, 1976).
* O'Connor, John J.; Robertson, Edmund F. „Diocles of Carystus”. *MacTutor History of Mathematics archive*.  (`en`)
# Hipsikle

**Hipsikle** (grčki: Υψικλής odn. Υψικλής ο Αλεξανδρεύς, latinski: *Hypsicles*; rođen oko 190. pne., umro oko 120. pne.). Starogrčki matematičar i astronom, poznat po delu čiji latinski naziv glasi *De ascensionibus* i po sumnjivoj Knjizi XIV Euklidovih *Elemenata*.

## Život i delo

O Hipsiklovom životu se malo zna, ali veruje se da je on napisao astronomsko delo *De ascensionibus*. On u ovom delu dokazuje više stavova o aritmetičkoj progresiji i koristi dobijene rezultate da izračuna približne vrednosti potrebnih vremena da se znakovi zodijaka uzdignu iznad horizonta. Misli se da je baš iz ovog dela prihvaćena podela kruga na 360 stepeni, a što je moguće da potiče iz vavilonske astronomije

Hipsikle je poznatiji kao mogući pisac apokrifne Knjige XIV Euklidovih "Elemenata". Ova knjiga sumnjivog autorstva je mogla biti sastavljena na osnovu traktata Apolonija iz Perge. Ona nastavlja Euklidovo poređenje pravilnih tela upisanih u sferu, s glavnim rezultatom da je odnos površina dodekaedra i ikosaedra upisanih u istu sferu isti kao odnos njihovih površina, pri čemu taj odnos iznosi: WIKINIUM\_MATH\_PH\_0 .

## Izvori

(na engleskom:)

* Boyer, Carl B. (1991). *A History of Mathematics* (Second Edition izd.). John Wiley & Sons, Inc.. ISBN 0471543977.
* Heath, Thomas Little (1981). *A History of Greek Mathematics, Volume I*. Dover publications. ISBN 0486240738.

## Citati i fusnote (na engleskom)

## Vanjske veze

(na engleskom:)

* The mac-tutor biography of Hypsicles
# Menelaj Aleksandrijski

**Menelaj Aleksandrijski** (latinski: *Menelaus*; oko 70–140. n.e.) bio je grčki matematičar i astronom koji je definisao sferni trougao i prvi koji je prepoznao da su geodezijske linije na zakrivljenoj površini prirodni analozi pravih linija.

## Život

Mada se vrlo malo zna o Menelajevom životu, pretpostavlja se da je živeo u Rimu, gde se verovatno preselio nakon što je proveo mladost u Aleksandriji. Papo Aleksandrijski i Proklo ga zovu "Menelaj Aleksandrijski", a Plutarh je zabeležio jedan njegov razgovor u Rimu sa izvesnim Lucijem.

## Astronomija

Ptolemej (2. v. n.e.) pominje u svom Almagestu (VII.3), dva astronomska osmatranja koja je Menelaj obavio u Rimu, januara/siječnja 98. godine. Radilo se o okultaciji zvezdâ Spika i Beta Scorpii Mesecom, u razmaku od nekoliko noći. Ptolemej je ova osmatranja upotrebio da potvrdi precesiju ekvinoksa, fenomen kojeg je otkrio Hiparh u 2. st. pne.

Po njemu je nazvan lunarni krater Menelaj.

## Matematika

*Sphaericorum libri tres*
Njegovo najvažnije delo je *Sphaerica*, jedino sačuvano i to u arapskom prevodu. Sastavljeno je od tri knjige, bavi se geometrijom sfere i njenom primenom u astronomskim merenjima i proračunima. Knjiga uvodi koncept sferičnog trougla (telo koje čine lukovi tri velika kruga, koje je on nazivao "trilaterale") i dokazuje Menelajevu teoremu (proširenje jednog ranijeg rezultata na sferične trouglove). Delo je u 16. v. preveo astronom i matematičar Francesko Maurolico.

## Bibliografija

Poznati su naslovi nekih Menelajevih knjiga:

* *O izračunavanju tetiva u krugu*, u šest knjiga
* *Elementi geometrije*, u tri knjige, kasnije je sredio Thabit ibn Qurra
* *O poznavanju težina i raspodela različitih tela*
* Možda je napisao i zvezdani katalog.

## Izvori

(na engleskom:)

* Ivor Bulmer-Thomas. "Menelaus of Alexandria." *Dictionary of Scientific Biography* 9:296-302.

## Vanjske veze

(na engleskom:)

* Menelaus of Alexandria Arhivirano 2010-12-01 na Wayback Machine-u
* Menelaus' Theorem Interactive proof with animation and key concepts by Antonio Gutierrez from "Geometry Step by Step from the Land of the Incas"
* Menelaus' *Sphaerica* Halley's Latin Translation from the Arabic and Hebrew Versions (PDF) 1758 A.D.
# Nikomah

**Nikomah** (starogrčki: Νικόμαχος ὁ Γερασένος, Nikómahos Gerasénos, cca. 60 - cca. 120), bio je starogrčki matematičar i filozof.

Nikomah je bio neopitagorejac, čija je filozofija bila svojevrsna sinteza Platonove i Filonove filozofije.

U svojoj vrlo utjecajnoj knjizi *Uvod u aritmetiku* (*Introductio Arithmetica (Arithmeticae)*, grčki *Arithmetike eisagoge*) prvi put u povijesti grčke matematike aritmetiku postavio nezavisnom od geometrije .

## Povezano

* popis grčkih filozofa
* popis grčkih matematičara
# Teetet

*Za ostale upotrebe, pogledajte Teetet (razvrstavanje).*
**Teetet** latinski: *Theaetetus* (cca. 417. pne. – 369 B. pne.) iz Atene, sin Eufronija iz deme Sunij, je bio starogrčki matematičar. Najpoznatiji je po radu na iracionalnim dužinama, koje su uvedene u *X knjigu* Euklidovih *Elemenata*, te dokazivanju da postoji samo pet regularnih konveksnih polihedrona.

Teetet je, kao i Platon, bio učenik grčkog matematičara Teodora iz Kirene. Platon ga je kasnije opisao u svom dijalogu *Teetet*.

Umro je od posljedica ranjavanja i dizenterije u bitci koju su Atenjani vodili kraj Korinta oko godine 369. pne.

Prema njemu je nazvan krater Theaetetus na Mjesecu.

## Vanjske veze

* A Discussion of Theaetetus' Contributions to Euclid's Elements Arhivirano 2009-02-17 na Wayback Machine-u