# 1604.

*Ovo je članak o godini 1604.*

|  |  |
| --- | --- |
| Milenijum:
 | 2. milenijum
 |
| Vjekovi:
 | 16. vijek – **17. vijek** – 18. vijek
 |
| Decenija:
 |  1570-e  1580-e  1590-e  – 1600-e –  1610-e  1620-e  1630-e  |
| Godine:
 | 1601 1602 1603 – **1604** – 1605 1606 1607
 |

1604.. po kalendarima
| Gregorijanski
 | 1604.. (MDCIV) |
| Ab urbe condita
 | 2357.
 |
| Islamski
 | 1012–1013.
 |
| Iranski
 | 982–983.
 |
| Hebrejski
 | 5364–5365.
 |
| Bizantski
 | 7112–7113.
 |
| Koptski
 | 1320–1321.
 |
| Hindu kalendari
 |
| • *Vikram Samvat* | 1659–1660.
 |
| • *Shaka Samvat* | 1526–1527.
 |
| • *Kali Yuga* | 4705–4706.
 |
| Kineski
 |
| • Kontinualno
 | 4240–4241.
 |
| • 60 godina
 | Yang Drvo Zmaj (od kineske Ng.) |
| Holocenski kalendar
 | 11604.
 |
| p • r • u |
| Podrobnije: Kalendarska era |

Godina **1604** (**MDCIV**) bila je prijestupna godina koja počinje u četvrtak po gregorijanskom kalendaru odn. prijestupna godina koja počinje u nedjelju po 10 dana zaostajućem julijanskom kalendaru.

## Događaji

* 1. 1. - Johannes Kepler predstavio caru Rudolfu rukopis dela *Astronomiae Pars Optica* ("Optički deo astronomije"), uveo naziv fokus.
* 7. 1. - Po nalogu kralja Rudolfa, protestantima oduzeta župna crkva u Košicama i zabranjena im služba u gradu.
* siječanj? - Deli Hasan Karajazidži porazio Sefer-bega, lidera pobunjenih Bošnjaka, stupiće u kontakt sa Austrijancima.
* januar - Konferencija u Hampton Courtu: kralj James I Stuart razgovara sa predstavnicima crkve, zamišljena Biblija kralja Jamesa.
* januar - Nekada moćna Safiye Sultan lišena vlasti.
* januar - Ferman sultana Ahmeda I oslobađa Mlečane odgovornosti za uskočka nasilja.
* januar - Narodni prvaci Popova i Zažablja (i "krstjani i hristjani") okupili se u Ravnom i priznali habsburškog cara za vladara (ali ništa od pomoći).
* 3. 2. - Počeo ugarski sabor u Požunu. Članak 14 će odrediti da doseljeni "Vlasi" imaju plaćati crkvi desetinu i plemićima devetinu ali ne u vreme rata.
* mart - Uskoci oplenili selo Karin (u napadima ove godine se ističe vojvoda Ivo Vlatković).
* mart - Vlasnici feudalnih imanja u Rovišću i Pogancu se žalili ugarskom saboru jer su ih Srbi zauzeli pre devet godina, traže feudalna prava nazad.
* 22. 3. - Karl IX i zvanično kralj Švedske (faktički od 1599-1600).
* april - Uskoci poharali četiri sela kod Šibenika a zatim i još dva kod Biograda.
* april - Grof Nikola Zrinski ponavlja očevu molbu da mu se potčine Srbi u Gomirju, nadvojvoda Ferdinand mu u decembru odgovara da zauzvrat traži 80.000 forinti za prošle troškove i da ubuduće održava tamošnje vojnike.
* proleće - Deli Hasan Karajazidži se povlači iz Banje Luke u Sarajevo nakon što ga je porazio Sefer-beg; odlazi u Temišvar gde će biti ubijen, a u Bosnu dolazi Ahmed-paša Dugalić.
* 1. 5. - Kralj Rudolf potvrđuje 21 članak ugarskog sabora i dodaje 22-ugi: odbačene sve protestantske molbe, zabranjeno iznošenje vjerskih pitanja na saboru - slavlje u Hrvatskoj jer su mnogi krajiški kapetani Nijemci protestanti (koji naseljavaju Vlahe i krnje hrvatske banske teritorije).
* maj - Uskoci u okolini Novigrada, zatim spalili novu tursku kulu na Obrovačkoj rijeci; Ivan Vlatković je zatim u okolini Šibenika i Splita, bez štete za Mlečane.
* ca. 6. 6. (Duhovi) - Turci iz Like napadali Senj ali razbijeni.
* 5. 7. - Sabor u Gradcu kod Zagreba: pozdravljen Dvadeset drugi članak, naređeno protjerivanje "krivovjeraca" (protestanata), reafirmiran 14. članak o obavezama "Vlaha".
* 5. 8. - Sokolluzade Lala Mehmed-paša, Mehmed-pašin rođak, novi je veliki vezir (do 1606).
* 28. 8. - Londonski ugovor okončava englesko-španski rat: Španija odustaje od obnove katolicizma u Engleskoj a Englezi se više neće mešati u holandsku pobunu.
* ljeto - Nakon neuspješnih pregovora o miru, veliki vezir Lala Mehmed-paša upao u Ugarsku. Zapovjednici napustili i spalili Peštu, Vác i Hatvan.
* 8. 9. - Plemstvo sjeveroistočne Ugarske ne priznaje 22. članak., neće slati novake ni porez.
* 19. 9. - 11. 10. - Bezuspješna Lala Mehmed-pašina opsada Ostrogona.
* 20. 9. - Osamdesetogodišnji rat: trogodišnja krvava opsada Ostendea okončana španskim zauzećem grada.
* listopad, početkom - Ustanak Stefana Bočkaja protiv tiranske vladavine Giorgia Baste u Erdelju i progona protestanata.
	+ Srbi se protive Bočkaju, sledeće godine predali Lipovu Turcima.
	+ (?) Deli Marko ima važnu ulogu u bitki za Košice.
* 9. 10. - Prvi put opažena Keplerova supernova (u Mlečnom putu, sazvežđe Zmijonoša).
* oktobar - Lažni Dimitrije ulazi s vojskom u Rusiju i osvaja nekoliko gradova.
* oktobar - Uskoci deset dana u Sućuraju na Hvaru, ne čine štetu.
* 18. 10. - Lala Mehmed-paša izdao zapovijed Erdeljcima da se okupe oko Bočkaja, koji je pod sultanovom zaštitom.
* 1. 11. - Prvi put izveden Šekspirov *Othello*.
* 29. 11. - Ubijen Hercule, vladar Monaka, nasleđuje ga maloletni Honoré II (do 1662), prvi koji je uzeo titulu kneza.
* novembar? - Osmansko-safavidski rat: Džigalazade Jusuf Sinan-paša se mora povući u Jermeniji zbog pobune janičara, dolaska zime i opustošene zemlje.
* 12. 12. - U Francuskoj uveden *Paulette*, godišnji porez držaocima državnih i sudskih položaja.

### Kroz godinu

* Skadarski sandžak-beg Ali-beg Memibegović razbijen u Lješkopolju kada je s vojskom dolazio po danak.
* Ahmed I je tokom vladavine (1603-17) izdao ferman kojim je dozvolio porodično nasleđivanje timara bosanskih spahija (odžakluk timar), ali to se krši.
* Požeški sandžak dao 400 dukata umesto 200 mladića (danak u krvi u našim zemljama ipak traje do 1640-tih).
* Još "vlaha" dolazi u Gomirje ali Nikola Frankopan upozorava nadvojvodu da je to privremeno - Frankopani žele ili posjede u Kranjskoj ili da maknu Vlahe.
* Objavljen Kašićev *Institutionum linguae Illyricae* - gramatika "ilirskog" jezika.
* Otvorena isusovačka misija u Dubrovniku.
* Osnovana francuska kolonija Acadia u severnoj Americi.
* Osnovan Tomsk u Sibiru.
* Jakob je ponovo etiopski car nakon što je u građanskom ratu poginuo Za Dengel.
* Objavljen komad "Tragična povest o životu i smrti doktora Fausta" Christophera Marlowa.
* Guru Arjan dovršio rukopis *Guru Granth Sahiba*, svetog pisma sikizma.

## Rođenja

* 19. 3. - João IV Obnovitelj, portugalski kralj († 1656)
* 12. 8. - Tokugawa Iemitsu, japanski šogun († 1651)
* rujan - Ivan Lučić, povjesničar († 1679)
* 3. 11. - Osman II, sultan († 1622)
* pribl. - Jusuf Mašković, vezir i admiral († 1646)
* pribl. - Melek Ahmed-paša, veliki vezir († 1662)

## Smrti

* 4. 1. - Ferenc Nádasdy, ugarski plemić (\* 1555)

## Reference

Literatura
* Vjekoslav Klaić, Svezak treći: dio prvi..... Prva knjiga: Doba kraljeva Ferdinanda I., Maksimilijana i Rudolfa (1527-1608) (archive.org)
* *Istorija srpskog naroda*, Treća knjiga, prvi tom, Srbi pod tuđinskom vlašću 1537-1699, SKZ Beograd 1993, ISBN 86-379-0383-5
* *Historija naroda Jugoslavije II*, Školska knjiga Zagreb, 1959