# Kampala

| Kampala
 |
| --- |
|  |
|  |
| Koordinate: ﻿ / ﻿ |
| **Država** |  Uganda
 |
| **Regija** | Central
 |
| **Distrikt** | Kampala
 |
|  |
| **Površina**  |
|  - **Ukupna** | 189 km²
 |
|  - **Kopno** | 176 km²
 |
|  - **Voda** | 13 km²
 |
| **Visina** | 1190 m
 |
|  |
| **Stanovništvo** (2009.)
 |
|  - **Grad** | 1,353.189
 |
|  |
| **Vremenska zona** | UTC+3 (UTC+3)
 |
| Karta
 |
| Kampalaclass=notpageimage| Kampala na karti Ugande
 |

**Kampala** je glavni i najveći grad Ugande, administrativni centar ugandske Centralne regije i nekadašnja prijestolnica Kraljevstva Buganda, jednog od pet tradicionalnih kraljevstva Ugande. Grad prema popisu iz 2009. broji 1,353.189 stanovnika, a prema procjeni iz 2010. metropolitanska Kampala s periferijskim naseljima imala je 1,597.900 stanovnika.

## Geografija

Kampala leži na razbacana na nekoliko brda, svega par kilometara od obala Viktorijinog jezera, na nadmorskoj visini od 1190 m na jugu Ugande. Sedam značajnih brda Kampale su Kasubi (prijestolnica Kraljevstva Buganda), Mengo (sjediše parlamenta), Kibuli (džamija Kibuli), Namirembe (anglikanska katedrala), Lubaga (katolička katedrala Rubaga), Nsambija i Kampala (ili Stara Kampala).

## Klima

Kampala ima ekvatorsku klimu po Köppenovoj klasifikaciji klime, ali zbog zbog toga što leži na nadmorskoj visini od 1190 m ima relativno umjerenu klimu, za razliku od od drugih krajeva u istom klimatskom području. Najvrući mjesec je januar kad je prosječno oko 28 °C. Drugi aspekt klimatskih prilika u Kampali su dvije kišne sezone. Duža traje od augusta do decembra, a kraća od februara do juna, tad padne znatno više kiše, a najviše u aprilu, prosječno oko 175 mm.

| skupi**Klimatološki medijani za Kampala** |
| --- |
| Mjesec
 | jan-sij | feb-velj | mar-ožu | apr-tra | maj-svi | jun-lip | jul-srp | aug-kol | sep-ruj | okt-lis | nov-stu | dec-pro | godina
 |
| Srednji maksimum (°C)
 | 28
 | 28
 | 27
 | 26
 | 25
 | 25
 | 25
 | 25
 | 27
 | 27
 | 27
 | 27
 | **26** |
| Srednji minimum (°C)
 | 18
 | 18
 | 18
 | 18
 | 16
 | 17
 | 17
 | 16
 | 17
 | 17
 | 17
 | 17
 | **17** |
| Precipitacija (mm)
 | 46
 | 61
 | 130
 | 175
 | 147
 | 74
 | 46
 | 86
 | 91
 | 97
 | 122
 | 99
 | **1174** |
| *Izvor:*  |

## Historija

Jedna od kasubi grobnica: *Muzibu Azaala Mpanga*
Za historiju grada značajna je bila 1891. kada je tadašnji kabaka (kralj) Kraljevstva Buganda smjestio svoju prijestolnicu na brda Rubaga i Mengo, gdje se danas prostire Kampala. Zbog tog je i kapetan Frederick Dealtry Lugard, tadašnji predstavnik Britanske istočnoindijske kompanije odabrao 1890. susjedno brdo Kampalu kao lokaciju za svoju utvrdu i sjedište kompanijine kolonije Ugande. Lugardova utvrda na brdu Kampala, oko koje se razvilo naselje, ostala je prijestolnica odnosno sjedište administracije i nakon što je Uganda postala britanska kolonija sve do 1905. kada je preseljena u obližnji Entebbe na obali Viktorijinog jezera.

Kampala iz 1950.
Kampala je 1949. dobila status grada, a od 1962. postala je glavni grad nezavisne Ugande. Od tad je počeo ubrzani rast grada, koji je od gradića od 46.000 stanovnika izrastao u grad s preko milion stanovnika.

## Znamenitosti

Najveća znamenitost Kampale su Kasubi grobnice, okrugle slamnate grobnice njihovih kabaka (kraljevi Kraljevstva Buganda) sagrađene između 1881. i 1969. na istoimenom brdu Kasubi, koje su 1981. godine uvrštene u UNESCO-vu listu mjesta svjetske baštine u Africi. Jedna od većih znamenitosti tog novog grada je i Muzej Ugande koji ima zbirke posvećene tradicionalnoj muzici, arheologiji i paleontologiji. Grad ima brojne vjerske objekte, od muslimanskih džamija, hinduističkih hramova do kršćanskih crkava. Impresivna je bijela Kibuli džamija, anglikanska katedrala Namirembe i crkva Rubaga, kao i
rimokatolička katedrala sv. Petra.

Novi dio grada sa katedralom u sredini
## Stanovništvo

Jedno od predgrađa Kampale
U Kampali su ispočetka apsolutna većina bili pripadnici ugandskog naroda Baganda, oni su i danas većina, ali ne toliko dominantna jer su se u grad naselili i pripadnici drugih plemena, kao i brojni Azijati i Evropljani.

| Godina | Stanovnika
 |
| --- | --- |
| Popis 1959
 | 46 000
 |
| Popis 1969
 | 330 700
 |
| Popis 1980
 | 458 503
 |
| Popis 1991
 | 774 241
 |
| Popis 2002
 | 1 208 544
 |
| Procjena 2005
 | 1 353 236
 |
| Procjena 2010
 | 1 597 900
 |

## Privreda, školstvo i transport

Kampala se nalazi u najplodnijem dijelu Ugande, u kojem se proizvode kava, pamuk, čaj, duhan i šećerna trska. Kampala je i značajni industrijski centar, iako ne toliko važan kao obližnja Jinja (udaljena 64 km u pravcu sjeveroistoka). U gradu ima dosta pogona prehrambene, metalne i drvoprerađivačke industrije i tvornica za montažu traktora. Kampala je sjedište većine ugandskih velikih poduzeća, a grad je i trgovačko-financijski centar cijele regije smještene oko Viktorijinog jezera.

Ulica iz centra grada
Kampala je i značajni obrazovni centar, u gradu djeluje Univerzitet Makerere koji je dugi niz godina jedina institucija tog ranga u Istočnoj Africi. Nastao je iz škole osnovane 1911. koja je 1922. postala tehnička škola, zatim 1949. viša škola (univerzitetski koledž), te 1970. nezavisni univerzitet.

Kampala je i važno transportno čvorište iz koje polazi većina cesta u ostale dijelove Ugande i susjedne zemlje, preko grada ide željeznička linija od Kasesea za luku Mombasu u Keniji. Port Bell, udaljen 10 km istočno od centra grada, luka je Kampale na Viktorijinom jezeru. Grad dijeli međunarodni aerodrom sa susjednim Entebbeom, koji je udaljen 34 km jugozapadno.

## Ujedinjeni narodi

Zbog dugotrajnog građanskog rata i izuzetne važnosti Ugande u tom dijelu Afrike, u Kampali ima sjedište čak 11 specijaliziranih agencija i programa Ujedinjenih naroda (stanje iz juna 2010.):

* Međunarodna pomorska organizacija (IMO)
* Međunarodni monetarni fond (IMF)
* UNICEF - (UNICEF-Uganda)
* Razvojni fond Ujedinjenih nacija za žene (UNIFEM)
* Program Ujedinjenih naroda za razvoj (UNDP) - Uganda
* Organizacija Ujedinjenih naroda za industrijski razvoj (UNIDO)
* Fond Ujedinjenih naroda za stanovništvo (UNFPA)
* Program Ujedinjenih naroda za HIV / AIDS (UNAIDS)
* Svjetska banka
* Svjetski program za hranu (WFP)
* Svjetska zdravstvena organizacija (WHO)

Panorama Kampale

## Reference

## Vanjske veze

* Kampala, The Capital City of Uganda Arhivirano 2023-05-09 na Wayback Machine-u (`en`)
* *Kampala* na portalu Encyclopædia Britannica (`en`)
* Vodič kroz Kampalu Arhivirano 2010-01-11 na Wayback Machine-u (`en`)
* Kampala - History Arhivirano 2010-06-06 na Wayback Machine-u (`en`)