# Zrenjanin

Gradska vijećnica i spomenik kralju Petru I
Pravoslavna crkva
Mali most, Reformatorska crkva i sudnica
Spomenik Žarku Zrenjaninu
Mesne zajednice Zrenjanina
**Zrenjanin** (do 1935. **Veliki Bečkerek**, 1935–46. **Petrovgrad**; rum. *Becicherecu Mare* [ˈbet͡ʃʲkereku ˈmare], mađ. *Nagybecskerek* [ˈnɒɟbɛt͡ʃkɛrɛk], njem. *Großbetschkerek* [ˈɡʁoːsˌbɛtʃkəʁɛk]), najveći grad u Banatu, Vojvodina, Srbija.

Administrativni je centar Srednjobanatskog okruga, kao i istoimene opštine. Godine 2002. grad je imao 79.773, dok je opština imala 132.051 stanovnika.

Zrenjanin je najveći grad u Banatu i treći najveći grad Vojvodine (iza Novog Sada i Subotice).

## Historija

Zrenjanin se spominje 1326. godine kao selo podignuto na tri ostrva reke Begej. Kasnije je bila podignuta i tvrđava, a mesto su naselili Srbi, Nemci, Rumuni, Italijani, Francuzi, čak i Španci ("Nova Barselona"). **Veliki Bečkerek** (*Nagybecskerek*), stari naziv mesta, postao je trgovište 1769. godine. Grad je 1807. doživeo katastrofalni požar. Od 1935. godine grad se naziva **Petrovgrad**, a od 1946. godine – **Zrenjanin**, po narodnom heroju Žarku Zrenjaninu Uči.

U Drugom svetskom ratu s područja Zrenjanina je sedam narodnih heroja poginulo u borbi, a oko 10.000 stanovnika bilo je u logorima i zatvorima, od čega je 2.500 streljano.

## Geografija

U opštini se nalaze naseljena mesta: Melenci, Taraš, Jankov Most, Elemir, Klek, Aradac, Banatski Despotovac, Knićanin, Lazarevo, Botoš, Lukićevo, Ečka, Lukino Selo, Mihajlovo, Tomaševac, Stajićevo, Orlovat, Čenta, Farkaždin, Perlez i Belo Blato.

### Gradska naselja

* Brigadira Ristića
* Aradac
* Bagljaš
* Centar
* Gradnulica
* Gradnulica guvno
* Čontika
* Žitni trg
* 4. jul
* Dolja – Crni Šor
* Mala Amerika
* Duvanika
* Stari Bagljaš
* Mužlja
* Mužljanska kolonija
* Lesnina
* Ruža Šulman
* Berbersko
* Novo Berbersko
* Putnikovo
* Šećerana
* Zeleno Polje
* Šumica
* Gradnulica Bikes

U gradu i okolini ima dosta kulturno-istorijskih spomenika i poznatih institucija: Narodni muzej, Palata Dunđerski, Pozorište, Istorijski arhiv, Biblioteka, Likovna kolinija u Ečki s Galerijom i mnoge škole. Postoji Banatsko udruženje književnika  koje dodeljuje nagradu NAJBOLJE IZ BANATA na Savindan svake godine, predsedavajući je Ivan Danikov.Izdavačka kuća Art-Projektizdaje časopis za književnosti umetnost NaTron.

1976. godine sa radom počinje Kulturno-umetničko društvo "Gik Banat Pionir". Osnivači su sundiklane i omladinske organizacije građevinsko-industrijskog kombinata "Banat". Kulturno-umetničko društvo danas broji oko 300 članova, koji su raspoređeni u Izvođačkom, starijem dečjem, dečjem ansamblu, kao i u najmlađem dečjem sastavu koji uči svoje prve korake i igre, Narodnom orkestru i pevačkoj grupi. U Društvu rade mladi ljudi, sa igrčkim iskustvom od 10 i više godina, i sami potekli iz ovog društva, veliki entuzijasti, stičući svoje znanje od eminentnih stručnjaka i poznavaoca našeg folklora i muzike na seminarima u organizaciji Etnografskog fakulteta iz Beograda, i muzičkim školama, koji su i danas aktivni učesnici i stvaraoci programa i koji svoju ljubav prema igri, pesmi i narodnim instrumentima, pokušavaju da prenesu na one koji tek stasavaju.
Društvo je član Saveza amatera kulturno umetničkih društava opštine Zrenjanin, član Udruženja dečjih ansambala Srbije, zatim član Udruženja radničkih kulturno-umetničkih društava Srbije, i član Međunarodnih organizacija I.O.V. i C.I.O.V. od 1998. godine.

## Privreda

Zrenjanin je značajan industrijski centar Banata i Vojvodine. U Zrenjaninu su industrija tekstila, tepiha, nameštaja, duvana, građevinsko-industrijski kombinat, brodogradilište na Begeju, a najvići je poljoprivredno-prehrambeni kombinat. Na reci Begeju i Begejskom kanalu razvijen je ribolov. Poznata su i lovišta, a pored Melenaca je i banja Rusanda (osnovana 1859).

## Sport

U Zrenjaninu postoji nekoliko sportskih klubova FK "Banat" , RK "Proleter Agroživ" , STK" Banat" , Savate Klub "Banat" , KK " Proleter Naftagas" , AK "Proleter" Zrenjanin , AK "Banat" Zrenjanin , AK "AS 023" , Škola Atletike "Long Jump Ivana Španović" i KK "Zrenjanin" . Ronilački klub "Begej"

## Značajne osobe

* László Kovács, pisac i pjesnik;
* Ivan Ivanji, pisac i prevodilac;
* Ivan Pančić, slikar i fotograf;
* Aranka Palatinus, spisateljica i novinarka;
* Joe Penner, američki komičar i radio-zvijezda 1930-ih;
* Ivana Španović, poznata atletičarka;
* Momir Rnić, poznati rukometaš i trener;
* Dejan Bodiroga, poznati košarkaš najbolji igrač Evrope iz Kleka;
* Vladimir Grbić, poznati odbojkaš iz Kleka;
* Nikola Grbić, poznati odbojkaš iz Kleka;
* Nenad Bjeković, poznati fudbaler i član uprave FK Partizan iz Beograda;
* Milorad Stanulov, poznati veslač osvajač olimpijske medalje;
* Slobodan Dubajić, bivši fudbaler;
* Vukosava Đapić, atletičarka;
* Miroslava Najdanovski, poznata srpska plivačica
* Ilija Ivić, poznati fudbaler;
* Vladimir Ivić, poznati fudbaler;
* Zvonimir Vukić, poznati fudbaler;
* Jovana Brakočević, poznata odbojkašica ;
* Dejan Govedarica, bivši fudbaler;
* Danica Živanov, bivša jugoslovenska atletičarka
* Roberto Rac, poznati vijolinist, "čudo od djeteta";
* Vanja Kevresan, poznati Jazz gitarista
* Mirko Vučurević ili Vučurović, poznati privrednik i bivši vlasnik FK Banat iz Banatskog Dvora
* Ivana Popadić-Popov, savate borac i član Savate Saveza Srbije;
* Milivoje Brakočević, bivši rukometaš;
* Zvonimir-Zvonko Vujin, poznati bokser;
* Maja Ognjenović, poznata odbojkašica ;
* Žarko Soldo, bivši fudbalski trener;
* Mirko Todorović, bivši fudbaler;
* Sreten Vasić, bivši fudbaler;
* Jelena Živković, poznata rukometašica;
* Žarko Čabarkapa, košarkaš;
* Stojanka Novaković - "Stoja", poznata folk pevačica;
* Jani Hajdu, poznati sportski trener ;
* Ferenc Hampamer, poznati kajakaš
* Slavko Anđel Slive, poznati žongler;
* Duško Tošić, poznati fudbaler;
* Janika Balaž, srpski tamburaš romskog porekla;
* Zoran Tošić, poznati fudbaler;
* Ivan Lenđer, poznati plivač;
* Kristina Kukić, karatiskinja;
* Kristina Kija Kockar, rijaliti pobednica, pevačica, glumica;
* Slobodan Radanović, rijaliti učesnik, pevač;

## Vanjske veze

* Izvor informacija o gradu
* Službena prezentacija grada i opštine Arhivirano 2009-02-08 na Wayback Machine-u (srpski i engleski)
* Privredni portal grada Zrenjanina
* Info portal i servis Asocijacije Mesnih zajednica grada Zrenjanina Arhivirano 2013-11-04 na Wayback Machine-u
* Informacioni portal grada Zrenjanina
* KTV Televizija Arhivirano 2013-08-29 na Wayback Machine-u
* Radio Televizija SANTOS
* Službena stranica rimokatoličke dijeceze Zrenjanin Arhivirano 2008-07-01 na Wayback Machine-u
* Moj Zrenjanin Arhivirano 2014-03-17 na Wayback Machine-u
* Stranica hotela "Vojvodina" Arhivirano 2006-06-10 na Wayback Machine-u
* List Zrenjanin
* Zrenjaninski Sport Arhivirano 2013-08-14 na Wayback Machine-u
* Stranica lokalnog nedeljnika "Zrenjanin"
* Zrenjanin online
* Vila Daniel, Zrenjanin
* Lovački dvorac Kaštel Ečka
* NaTron časopis za književnost i umetnost Arhivirano 2009-06-16 na Wayback Machine-u
* Arhiv Zrenjanin Arhivirano 2014-04-08 na Wayback Machine-u
* [1]
* Evropski Pokret Zrenjanin
* Radio 105 Zrenjanin