Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Majmonid

*Za ostale upotrebe, pogledajte Majmonid (razvrstavanje).*

| Majmonid |
| --- |
| Srednjovekovna filozofija |
| Arapski Mediteran |
|  |
| Rođenje | 30. mart 1135. (ili 10. mart) Córdoba, Španija |
| Smrt | 13. decembra 1204. (dob: 69) Fostat, Egipat ili Kairo, Egypt |
| Inspiracija |
| proširi
Od
* Talmud, Aristotle, al-Farabi, Avicena, ibn Bajja, Averroes, Al-Ghazali
 |
| proširi
Na
* Spinoza, Toma Akvinski, Bodin, Leibniz, Kaplan,, Newton, Strauss
 |

**Mojsije Majmonid** (hebrejski: **Moše ben Majmon (משה בן מימון)**, arapski: **Musa Ben Mejmun**, latinizovano: **Majmonides**) (1135 - 1204) je bio srednjovekovni jevrejski filozof, teolog, matematičar, astronom i lekar.

## Život

Moše ben Majmon je rođen u Kordobi 1135. godine. Iz rodne Španije beži zbog verskih progona u Maroko i Egipat, gde je u Kairu držao predavanja iz filozofije, teologije i medicine, i bio lični Saladinov lekar na egipatskom dvoru. Sastavio je svojevrsnu "Hipokratovu zakletvu" svoga vremena, odnosno "Molitvu jednog lekara iz 12. veka".

Umro je 1204. godine.

## Dela

Napisao je više astronomskih i matematičkih rasprava i 18 medicinskih traktata s teorijama znatno ispred vremena u kojem je živeo. Dela je pisao na judeo-arapskom, a najvažnija su:

* "Svetlost" i
* "Vodič zbunjenima"

## Učenje

Majmonidesova etika se zasniva na veri u slobodu čovečije volje i njegovo delanje. Smatrao je Aristotela najvećim filozofom i nastojao veru dovesti u sklad s antičkom filozofijom. U najvažnijem filozofskom delu "Vodič zabludjelih" pokušao je da zasnuje religiju na razumskim osnovama, što je izazvalo žestoku osudu ortodoksnih pristalica judaizma. Neke njegove knjige su spaljene.

## Reference

## Vanjske veze

* Musa Ben Mejmun - teolog i filozof Al Andalusa Arhivirano 2007-10-18 na Wayback Machine-u
* Maimonides entry in Jewish Encyclopedia
* Writings of Maimonides (Manuscripts and Early Print Editions) Arhivirano 2006-12-12 na Wayback Machine-u
# Bitka kod Covadonge

| Bitka kod Kovadonge
 |
| --- |
| Segment Mavarskog osvajanja Iberijskog poluostrva
 |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Datum
 | leto 722.
 |
| Lokacija
 | dolina u planinama blizu Kovadonge |
| Ishod
 | Asturijska pobeda
 |

 |
| Sukobljene strane
 |
| Kraljevstvo Asturija
 | Mavari
 |
| Komandanti i vođe
 |
| Pelajo
 | Munuz i Alkama
 |
| Snage
 |
| oko 300
 | nepoznato
 |
| Žrtve i gubici
 |
| nepoznato
 | nepoznato
 |

**Bitka kod Kovadonge** bila je prva bitka u kojoj su hrišćani pobedili Mavare posle Mavarske invazije Španije (711—718). Bitka se odigrala leta 722. i osigurala je opstanak hrišćanskog uporišta na severu Španije. Danas se ta bitka smatra početkom Rekonkiste.

### Pelajo osniva Kraljevinu Asturija

Vizigotski plemić Pelajo je proterao mavarskog vladara Asturije Munuza. Držao je teritoriju tokom brojnih pokušaja ponovnog uspostavljanja mavarske vlasti, a onda osniva Kraljevinu Asturiju, koja je postala hrišćansko uporište protiv islamske ekspanzije. Njegovo kraljevstvo je delovalo nestvarno, jer Pelajo nije uspevao u mnoštvu slučajeva da zadrži muslimansko vraćanje delova njegove oblasti, ali ni Mavari nisu uspevali da ga pobede. Čim bi oni napustili Asturiju, Pelajo bi ponovo uspostavljao svoju vlast.

### Posle poraza kod Tuluza Mavari napadaju Asturiju

Muslimanske snage su prešle Pirineje i napale su Franačku, gde su bili poraženi u bici kod Tuluza 9. jula 721. Mavari su se vratili na Pirinejsko poluostrvo, pa su odlučili da pre ponovnog obračuna sa Francima konsoliduju svoje teritorije u Španiji. Ključni zadatak je bio da unište Pelaja i njegovo pobunjeničko uporište.

Pri kraju leta 722. mavarski general Alkama je krenuo na Asturiju i osvojio je veliki deo, a Pelajo se povukao duboko u planine Asturije.

### Pelajo sa 300 boraca pobeđuje veliku mavarsku vojsku

Pelajo se povukao u jednu usku dolinu blizu Kovadonge okruženu planinama odakle je odbrana bila relativno laka. Pelajo je imao ukupno 300 ljudi.

Alkama je stigao do doline i poslao je izaslanika da pozove Pelaja da se preda. Kad je Pelajo to odbio, Akama je poslao najbolji deo vojske u dolinu protiv Pelaja. Asturijanci su se sakrivali po pećinama. Napali sa Mavre sa obronaka planine, a Pelajo je lično predvodio neke od svojih vojnika. Hrišćani tvrde da je stradao ogroman broj Mavara, a mavarski izvori tvrde da nije bilo velikih gubitaka.
Alkama je stradao u toj bici, a Mavari su se razbežali.

### Asturija je oslobođena

Odmah posle bitke Asturijanci u okupiranim selima napali su i ubili stotine Mavara koji su se vraćali dezorijentisani nakon bitke. Mavarski guverner Asturije Munuz organizovao je novu vojsku od preživelih iz bitke kod Kovadonge. Sukobio se ponovo sa Pelajom, koji je sada imao daleko više boraca u svojim redovima. Pelajo je ponovo pobedio, a Munuz je poginuo u toj bici. Mavari nikad više posle toga nisu ozbiljnije ugrozili kraljevinu Asturiju.

## Vanjske veze

* Istorijska biblioteka:Bitka kod Kovadonge
# Kraljevina Asturija

Smještaj Kraljevina Asturije na Iberijskom poluotoku

|  |
| --- |
|  |
| Historija Španije  |
| Prahistorija Iberijskog poluotoka
 |
| Španija u antičko doba
 |
| Španija i Rimljani
 |
| Španija u srednjem vijeku
 |
| - Vizigotska Španija
 |
| - Svevsko kraljevstvo
 |
| - Spanija
 |
| - al-Andalus
 |
| - Rekonkvista
 |
| Špansko kraljevstvo
 |
| - Habsburška Španija
 |
| - Španija u doba prosvjetiteljstva
 |
| Restauracija apsolutizma u Španiji
 |
| Prva španska republika
 |
| Restauracija burbonske Španije
 |
| Druga španska republika
 |
| Španski građanski rat
 |
| Španija pod Frankom
 |
| Španska tranzicija
 |
| Moderna Španija
 |

**Kraljevina Asturija** bio je prvi kršćanski politički entitet na Iberijskom poluotoku ustanovljen nakon propasti vizigotskog kraljevstva. To je uslijedilo nakon poraza kralja Roderika u bitci kod Guadalete (711./712.) Kraljevstvo je postojalo od 718. do 925. godine, kada je posljednji asturijski kralj, Fruela II., postao kraljem Leóna.

## Vladari Asturskog kraljevstva

* Pelayo (718.-737.)
* Favila (737.-739.)
* Alfons I., Katolički (739.-757.) *Sam se proglasio za prvog kralja Asturije*
* Fruela I. (757.-768.)
* Aurelio (768.-774.)
* Silo (774.-783.)
* Mauregato (783.-789.)
* Vermudo I. (789.-791.)
* Alfons II. (791.-842.)
* Ramiro I. (842.-850).
* Ordoño I. (850.-866.)
* Alfons III. (866. - 910.)
* Fruela II. Asturijski 910.-925. i Leonski 924.-925.
# Marinidi

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |
| --- |
| **Marinidski sultanat** المرينيون
 |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| [[Almohadski kalifat|←]]   | **1244 – 1465** |   [[Vatasidi|→]]
 |

 |
| Lokacija  |
| **Glavni grad** | Fes
 |
| **Religija** | islam
 |
| **Vlada** | monarhija
 |
| **Historija** |  |
|  • Uspostavljena
 | 1244
 |
|  • Ukinuta
 | 1465
 |

 |

**Marinidi** (zvani i *Banu Marin*) bila je dinastija berberskog porijekla koja je u 13. vijeku svrgnula Almohade i do 15. vijeka vladala Marokom i dijelovima Sjeverne Afrike.

## Historija

Marinidi su bili pleme i dio većeg plemenskog saveza Zenata, te kao takvi tradicionalni saveznici Omejadskog Kalifata iz Córdobe na Iberijskom poluotoku. Marinidi su više od jednog vijeka vladali istočnim Marokom, kad je 1248. njihov vladar Abu Jaḥja zauzeo Fes i pretvorio ga u marinidsku prijestolnicu. Nakon što su 1269. porazili posljednjeg almohadskog kalifa i zauzeli Marakeš, Marinidi su pod vodsvom Abu Jusufa Jakuba postali vladari Maroka.

Da bi ispunili ono što su smatrali svetom muslimanskom dužnošću i stekli vjerski ugled, proglasili džihad (sveti rat) u al-Andalusu koji je trajao do sredine 14. vijeka. Iako je rat pomogao nasridskim vladarima iz Emirata Granada da učvrste svoj položaj i usporio napredovanje kršćanskih snaga prema Gibraltarskom tjesnacu, nijedan teritorij nije oduzet od kršćana. Sa druge strane Marinidi nisu uspjeli niti u svojim vojničkim kampanjama po Africi trajno zauzeti niti jednu zemlju i tako obnoviti sjaj i veličinu Almohadskog Kalifata.

Najmoćniji marinidski sultan Abu al-Hasan uspio je 1337. zauzeti abdalvadidsku prijestolnicu Tlemcen u Alžiru, ali ni on niti njegov nasljednik Abu Inan nisu bili u stanju srušiti vladavinu Hafsida u Tunisu. Uzaludne kampanje su međutim iscrpile resurse dinastije, pa se u 15. vijeku Marinidski Sultanat našao u stanju anarhije. To su iskoristili Vatasidi (Banu Vaṭas), sporedna grana marinidske dinastije, te preuzela vlast nad Marokom 1465. godine, ali su srušeni sa trona 1548. kad su Sadidi zauzeli Fes.

## Reference

## Vanjske veze

* *Marīnid dynasty, Berber dynasty* (`en`)
# Univerzitet u Salamanci

| Univerzitet u Salamanki |
| --- |
| Universidad de Salamanca |
| latinski: *Universitas Studii Salamanticensis* |
|  |
|  |
| Historija |
| Moto | *Quod natura non dat, Salmantica non praestat* (latinski) |
| Osnivanje | tačan datum nepoznat, predavanja postoje bar od 1130, a današnji unierzitet osnovan papinom odlukom 1218. |
| Generalno |
| Vrsta | javni univerzitet |
| Administracija |
| Rektor | Daniel Hernández Ruipérez |
| Akademsko osoblje | 2,453  |
| Admin. osoblje | 1,252  |
| Studenti |
| Broj studenata   – doktoranti | oko 28,000 2,240  |
| Udruženja | AUE |
| Lokacija |
| Sjedište   – grad   – pokrajina   – država |  Salamanca Kastilja i Leon Španjolska |
| Kampus | urbani kampus |
| Službene stranice |
| www.usal.es |

**Univerzitet u Salamanki** (španski: *Universidad de Salamanca*) je unierzitet u Španjolskoj koji se nalazi u gradu Salamanca, zapadno od Madrida u autonomnoj zajednici Kastilja i Leon. Kralj Alfonso IX dodijelio je osniačku povelju univerzitetu 1218. godine pa se ona uzima kao godina osnutka iako su se predavanja na instituciji odvijala još od 1130. godine. Univerzitet u Salamanki najstariji je univerzitet u Španjolskoj i treći najstariji u Evropi sa kontinuiranim djelovanjem. Status univerziteta instituciji je 1255. godine priznao papa Aleksandar IV.

## Izvori

## Vanjske veze

* www.usal.es Arhivirano 2005-01-16 na Wayback Machine-u
# Felipe II od Španije

| Kralj Filip II.
 |
| --- |
|  |
| Vladavina
 | 1556. - 1598. |
| Supruga
 | princeza Marija od Portugala Marija I., kraljica Engleske Elizabeta Valois Ana
 |
| Djeca
 | princ Karlo princeza Elizabeta princeza Katarina Filip III., kralj Španjolske
 |
| Otac
 | Karlo I., kralj Španjolske
poznatiji kao Karlo V., car Svetog Rimskog Carstva

 |
| Majka
 | Elizabeta
 |
| Rođenje
 | 21. svibnja 1527. Valladolid, Španjolska
 |
| Smrt
 | 13. rujna 1598. Madrid, Španjolska
 |

**Filip II.** (španjolski **Felipe II**), (\* 21. svibnja 1527. u Valladolidu; † 13. rujna 1598. u El Escorialu kod Madrida).

Prvi službeni španjolski kralj (1556.-1598.), kralj Napulja i Sicilije (1554.-1598.), kralj Engleske (suvladar s Marijom I.) (1554. - 1558.), kralj Portugala (kao Filip I., od 1580. do 1598.) i kralj Čilea (1554.-1556.). Bio je sin Karla V, cara Svetog rimskog carstva, koji je u Španjolskoj vladao pod imenom Karlo I.. Nastojao je u toku svoje duge vladavine osigurati prevlast Španjolske u Europi. 1561 seli svoj dvor iz Toleda u Madrid koji time postaje glavni grad kraljevine Španjolske. Kao protivnik protenstantizma dao je široka ovlaštenja inkvizicijskim sudovima. Španjolska inkvizicija je *optužene* krivovjerce spaljivala uz velike svečanosti. On je koristio inkviziciju u Španjolskoj kako bi učvrstio apsolutizam, a čak je i ograničio autonomiju svojim talijanskim i nizozemskim posjedima. Kada je 1580. godine osvojio Portugal, zagospodario je čitavim Pirinejskim poluotokom i prostranim portugalskim kolonijama u Brazilu i istočnoj Indiji.

Kako za svakog habsurškog vladara pa tako i za njega, Nizozemska je predstavljala dragocjeni posjed. Dok je njegov otac donekle vodio računa o domaćim običajima, dotle je Filip II. preko svake mjere prisvajao bogatstva zemlje, oduzimao povlastice i sužavao vlast plemstva. Počeo je progoniti protestantsku vjeru i njene pristalice. Nezadovoljstvo stanovnika Nizozemske preraslo je 1566. u otvoreni ustanak. Stanovnici 17 nizozemskih provincija nisu mogli izdržati jaku navalu španjolskih vlasti i 1576.godine sporazumom u Gandu su odlučili stvoriti nezavisnu uniju. Ustanike su španjolske vlasti s prezirom nazvali gezi (otpadnici). Protiv Filipa II. ustanike su pomagali i francuski i engleski protestanti. Ustanike je vrlo uspješno vodio Vilim Oranski. Uprkos ovim ustancima, borba ustanika protiv španjolske vlasti bila je neravnopravna i teška zbog vjerskih razlika i drugih osobitosti.

Južne (valonske) provincije, koje su bile katoličke vjere i pružale otpor španjolskoj vlasti, su osnovale Katolički savez 1579. Time je stvorena osnova za španjolsku Nizozemsku i Belgiju. Stanovnici sjevernih provincija bili su germanskog podrijetla i kalvinske vjere. Sedam sjevernih provincija nastavile su borbu protiv španjolske vlasti i sporazumom u Utrechtu 1579. stvorile Utrehtsku uniju iz koje je kasnije nastala Republika ujedinjenih provincija. Godine 1581. nova država odvojila se od Španjolske i proglasila nezavisnost. Nova republika nazvana je Holandija po najznačajnijoj provinciji.
# Orijent

*Za ostale upotrebe, pogledajte Orijent (razvrstavanje).*
**Orijent** je izraz koji dolazi od latinske riječi *oriens* koja znači "istok", a koristi se za opisivanje istočnog svijeta, odnosno kultura i zemalja azijskog kontinenta. Pod time se može podrazumijevati Bliski Istok ili Daleki Istok, odnosno Azija u cjelini. To je tradicionalni naziv za sve što pripada istočnom svijetu ili je na Dalekom Istoku, u odnosu na Evropu. U engleskom jeziku je *metonym* što znači da se odnosi na različite dijelove Azije. Izraz se također koristi za označavanje istočnog smjera u historijskoj astronomiji kao pridjev *orijent*.

Orijent obuhvaća prostor jugozapadne i centralne Azije te sjeverne Afrike, koji pripada islamskome kulturnom krugu. To je područje u kojemu je u 7. vijeku nastala nova religija islam, odnosno nova kultura koja se širila i ujedinjavala velika prostranstva od Indije na istoku do Pirinejskog poluotoka na zapadu, te od stepskih područja centralne Azije na sjeveru do afričkog Sahela na jugu. Širenjem islama razvijali su se i gradovi. Orijent je prostor starih civilizacija s dugom tradicijom urbanizacije, pa je islam nastavio baštiniti razvoj starih, ali i podizati nove gradove. Gradovi u ovom prostoru imaju svoje funkcionalne, socijalne i morfološke specifičnosti te čine poseban kulturno-genetski tip grada koji se naziva *orijentalni* ili *islamski grad*.

Za osobe koje su porijeklom iz Azije se ponekad koristi izraz orijentalac, ali manje nego u prošlosti, jer se često smatra uvredljivim i "politički nekorektnim".

## Povezano

* Orijentalistika
* Orijentalizam
* Orient Express

## Vanjske veze

* „Orijent”. *Hrvatski obiteljski leksikon*. Leksikografski zavod Miroslav Krleža. 2008.. Pristupljeno 17. 12. 2013.
# Hernán Cortés

Hernan Kortez
**Hernan Kortez** (šp: *Hernán Cortés*) (rođen u Medeljinu 1485., umro 2.12., 1547, bio je poznat kao **Hernando** ili **Fernando Kortez**, a tokom svog života sva svoja pisma je potpisivao sa **Fernan Kortez**). Hernan Kortez je bio pustolov i konkvistador koji je osvojio državu Asteka, tj. današnji Meksiko za Španiju.

Sa četrnaest godina Hernan Kortez je upisao stidij prava, ali ubrzo od toga odustaje i odlazi na ostrvo San Domingo, danas Haiti. Bio je u španskoj vojsci tokom osvajanja Kube 1511. godine. Za zasluge je bogato nagrađen.

Kada su se dvojica pustolova vratila iz ekspedicije u Jukatanu, u jugoistočnom Meksiku, sa pričama o basnoslovnom bogatstvu Indijanaca u jednoj udaljenijoj zemlji, bogatstvu naročito u zlatu, Kortez je rasprodao svoje imanje da bi kupio brod i opremio ekspediciju čiji je formalni cilj bio uspostavljanje trgovinskih veza. Tadašnji guverner Kube odobrio je Kortezov poduhvat.

Na put je Kortez krenu 18. februara 1519. godine. Pratili su ga 506 vojnika, stotinak mornara. Imao je šesnaest konja i nekoliko topova. Kortez se prvo iskrcao na obalu Jukatana i tamo osnovao grad Verakruz. Lokalno stanovništvo ga je dočekalo sa darovima, hranom i zlatom. Indijanci su mu rekli da se njihov vladar nalazi u gradu Tenohtitlan, današnjem Meksiku. Ubrzo je stiglo izaslanstvo actečkog vladara Montezume.

Kortez se brzo shvatio da ga Asteci smatraju bogom Kveclkoatlom.

Na spomeniku junačkoj obrani Tlatelolca, danas dijela Ciudad de Méxica gdje je astečka vojska napokon podlegla španjolskoj sili, stoji natpis idućeg sadržaja. *13. kolovoza 1521. pao je Tlatelolco kojeg je junački branio Cuahtemoc, u ruke Hernánu Cortésu. Nije to bio ni poraz ni pobjeda. Bilo je to bolno rođenje naroda mješanaca koji tvori današnji Meksiko*.

## Reference

## Vanjske veze

* Hernando Cortes on the Web Arhivirano 2005-06-30 na Wayback Machine-u – web directory with thumbnail galleries
* Catholic Encyclopedia (1911)
* Conquistadors, with Michael Wood – website for 2001 PBS documentary
# Joseph Bonaparte

| Joseph Bonaparte
 |
| --- |
|  |
| *Joseph Bonaparte (1808.)* |
|  **Kralj Španjolske i Indija** |
| Vladavina
 | 6. lipnja 1808. – 11. prosinca 1813. |
| Prethodnik
 | Fernando VII
 |
| Nasljednik
 | Fernando VII
 |
| Regent
 | Joachim Murat
 |
|  **Kralj Napulja** |
| Vladavina
 | 30. ožujka 1806. – 6. lipnja 1808. |
| Prethodnik
 | Ferdinando IV
 |
| Nasljednik
 | Joachim I
 |
|  |
| Supruga
 | Julie Clary
 |
| Djeca
 | Zénaïde Laetitia Julie Bonaparte (1801–1854) Charlotte Napoléone Bonaparte (1802–1839) |
| Dinastija
 | Bonaparte
 |
| Otac
 | Carlo Buonaparte
 |
| Majka
 | Letizia Ramolino
 |
| Rođenje
 | 7. siječnja 1768.  Corte, Francuska (tada  Republika Korzika) |
| Smrt
 | 28. srpnja 1844.  Firenza, Italija (tada  Veliko Vojvodstvo Toskana) |
| Pokop
 | *Les Invalides*  Pariz, Francuska |
| Vjera
 | katolicizam
 |

**Joseph-Napoleon Bonaparte** (Corte, 7. januar 1768. - Firenza, 28. juli 1844.) bio je stariji brat francuskog cara Napoleona Bonapartea, koji ga je postavio na prijestolja Napulja (1806. godine) i Španjolske (1808. godine).

## Porodica

Rođen je 7. januara 1768. godine u Corteu na Korzici, kao **Giuseppe Buonaparte**. Sin je Carla Buonapartea i Letizie Ramolino. Kao pravnik, političar i diplomat, služio je u Savjetu pet stotina, te kao francuski ambasador u Rimu. Oženio je Julie Clary 1. augusta 1794. godine u Cuges-les-Pinsu. Par je imao dvoje djece, Zénaïde i Charlotte, a Joseph je imao još dvoje vanbračne djece sa Mariom Giluiom, groficom od Atrija. Zakonite kćerke pokušao je, bez uspjeha, postaviti na španjolski tron.

## Vladavina

Napoleon mu je prvo dao vojnu kontrolu nad Napuljom, a zatim ga proglasio napuljskim kraljem. Dvije godine kasnije Napoleon je napuljskim kraljem proglasio Joachima Murata, muža svoje sestre, nakon što je Josephu osigurao španjolski tron pod imenom **José I**.

Joseph je stigao u Španjolsku baš kada su njome bjesnili protesti protiv francuske vlasti. Povukao se na sjever zemlje odakle je želio abdicirati i zamijeniti španjolski tron za napuljski, ali Napoleon je vjerovao da će moći uspjeti uspostaviti red u Španjolskoj. Ipak, to se nikada nije ostvarilo.

Za vrijeme njegove vladavine, Venezuela je stekla nezavisnot i tako postala prva u nizu latinoameričkih država koje su se odcijepile od Španjolskog Carstva. Nakon ovoga čina, Joseph je abdicirao i vratio se u Francusku.

## Posljednje godine i smrt

Nakon smrti Napoleonovog sina, Napoleona II, bonapartisti su ga vidjeli kao legitimnog nasljednika francuskog carskog trona. Joseph se nije nikada potrudio da sjedne na francuski tron; umjesto toga, preselio je u Sjedinjene Američke Države. U tom mu je periodu ponuđena i meksička kruna, ali ju je odbio. Neko vrijeme je živio u New Yorku i New Jerseyu, da bi zatim odselio i umro u Firenci, 28. jula 1844.

## Vanjske veze

* Joseph Bonaparte at Point Breeze
* Joseph Bonaparte and the Jersey Devil Arhivirano 2010-02-02 na Wayback Machine-u

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Prethodnik: | **Kralj Španije** | Nasljednik:
 |
| **Karlo IV** | **Ferdinand VII** |
# Slavna revolucija (Španija)

**Revolucija 1868. godine** (španski: *La Revolución de 1868*), također poznata kao **Gloriosa** (srpskohrvatski: *Slavna*) ili **Septembarska revolucija** (španski: *Revolución de Septiembre*) u historiji Španije označava revoluciju odnosno oružanu pobunu kojom je u septembru godine 1868. svrgnuta kraljica Isabella II i uspostavljen novi liberalni režim koji će kasnije biti poznat kao Demokratsko šestoljeće.

Iako je Isabella svoje prijestolje dugovala liberalima koji su 1830-ih u Prvom karlističkom porazili reakcionarne karliste njenog strica i dinastičkog suparnika Don Carlosa od 1843. godine, kada je nominalno stupila na prijestolje, se od njih počela sve više udaljavati, preferirajući konzervativnu Umjerenu stranku, miješajući se u rad vlade i koketirajući sa povratkom apsolutizma pod uticajem dvorske kamarile. Zbog toga je sa vremenom postala sve omraženija, a čemu je doprinijela i sve veća nesposobnost i korupcija u španskim vladama 1860-ih. Liberalna i radikalna opozicija je sa vremenom počela pronalaziti saveznike među umjerenjacima, kao i Liberalnom unijom koja je dominirala španskom politikom 1860-ih,a nakon izgnanstva Leopolda O'Donnella ostala bez vođe.

Signal za početak revolucije bila je pobuna mornaričkih oficira u luci Cadiz, kojoj su se priključili generali Serrano i Prim. Serrano je sa svojim trupama krenuo na Madrid i porazio Isabelline lojaliste u bitci kod Alcolee 28. septembra, nakon čega je Isabella pobjegla u Francusku. Uspostavljena je nova Privremena vlada koja je odlučila da će Španija ostati ustavna monarhija, ali da novi monarh više neće biti iz dinastije Bourbon nego demokratski izabran od Parlamenta. Nakon pokušaja da nađu adekvatnog kandidata, novim kraljem je postao italijanski princ Amedeo od Savoje; njegova smrt je 1873. godine dovela do proglašenja kratkotrajne Prve španske republike, čiji je slom doveo do Bourbonske restauracije. No, umjesto Isabelle se na prijestolje vratio njen sin Alfonso.