# 14. vijek pr. n. e.

|  |  |
| --- | --- |
| Milenijum: | 2. milenijum pne. |
| Vjekovi: | 15. vijek pne. • 14. vijek pne. • 13. vijek pne. |
| Decenije: | 1390-e pne. 1380-e pne. 1370-e pne. 1360-e pne. 1350-e pne. 1340-e pne. 1330-e pne. 1320-e pne. 1310-e pne. 1300-e pne. |
| Kategorije: | Rođenja – Smrti Nastanci – Prestanci
 |

**14. vijek pne.** je vijek koji je trajao od godine 1400. pne. do godine 1301. pne.

## Događaji

Tiye. Skulptura od tisovine u berlinskom Ägyptisches Museum. Ona je bila glavna supruga Amenhotepa III i majka Akhenatona
* 1397. pne. — Pandion I, legendarni kralj Atene, umire nakon vladavine od 40 godina, a nasljeđuje ga sin Erihtej II od Atene.
* 1385. pne. — Faraon Amenhotep III od Egipta ženi Tiy, svoju glavnu kraljicu.
* 1380. pne. — Faraon Amenhotep II spaja Nil i Crveno more preko kanala.
* 1370. pne. — Djevojka iz Egtveda je pokopana u današnjoj Danskoj.
* 1347. pne. — Legendarni kralj Erihtej II je ubijen munjom nakon vladavine od 50 godina, a nasljeđuje ga mlađi brat Kekrop II.
* 1346. pne. — Faraon Amenhotep IV od Egipta započinje kult Atena i gradnju Amarne koja je trebala postati njegova nova prijestolnica.
* 1345. pne. — Faraon Amenhotep IV od Egipta mijenja ime u Akhenaton.
* 1344. pne. — 1322. pne. — Početak Hetitskog Carstva.
* 1336. pne. — Faraon Akhenaton od Egipta imenuje Smenkhkarea svojim suvladarom.
* 1334. pne./1333. pne. — Tutankhaten postaje faraon Egipta i ženi Ankhesenpaaten, kći i suprugu svog prethodnika Akhenatona.
* 1331. pne. — Faraon Tutankhaten od Egipta mijenja ime u Tutankhamunm napušta Amarnu i vraća prijestolnicu u Tebu.
* 1320. pne. — Egipat: Kraj Osamnaeste dinastije, početak Devetnaeste dinastije u Egiptu.
* 1310-e pne. — Bhagavad Gita napisana, prema nekim hidnuističkim tradicijama.
* 1300-e pne. — Kekrop II, legendarni kralj Atene, umire nakon vladavine od 40 godina ,a nasljeđuje ga sin Pandion II. Pandion II je istjeran u progonstvo iz Atene od strane Kekropovog nećaka Metiona koji je preuzeo vlst. Pandion II je pobjegao u Megaru, gdje je oženio kraljevu kći i tako naslijeio prijestolje. Nakon njegove smrti sinovi Pandiona II su se vratili u Atenu i istjerali sinove Metiona.
* 1307. pne. — Adad-nirari I postaje kralj Asirije.
* 1303. pne. — Seti I postaje faraon Egipta.
* 1300. pne. — prema nekim kronologijama, Mojsije vodi Hebreje iz Egipta u zemlju Izrael, iako ima malo dokaza za to.
* 1300. pne. — Pangeng premješta glavni grad dinastije Shang u Yin.
* cca. 1300. pne. — Početak Kulture polja urni.

## Značajne osobe

* 1398. pne. — Tiy se rodila u porodici egipatskog plemiča Yuye i njegove supruge Tjuyu. Kasnije je postala glavna kraljica faraona Amenhotepa III od Egipta i matrijarh porodice Amarna. (približan datum).
* 1391. pne. — Faraon Amenhotep III počinje vladati.
* 1368. pne. — Smrt Erihtonija, mitskog kralja Dardanije.
* 1366. pne. — Rođenje princeze Tadukhipa, kćeri Tusratte, kralja Mitannija i kraljice kraljice Junui. Kasnije će se udati za Amenhotepa III a nakon njegove smrti za njegovog sina i nasljednika Amenhotepa IV Akhenatona. Ponekad se identificira s Akhenatonovom kraljicama Nefertiti i Kiya.
* 1365. pne. — Ashur-uballit I dolazi na prijestolje Asirije.
* 1362. pne. — Rođenje kasnijeg faraona Amenhotepa IV Akhenatona u porodici Amenhotepa III i kraljice Tiy.
* 1350. pne. — Faraon Amenhotep IV Akhenaton dolazi na prijeso Egipta.
* 1341. pne./1340. pne. — Rođenje Tutankhatena, kasnijeg faraona Egipta poznatijeg kao Tutankhamun (približan datum).
* 1338. pne. — Kraljica Tiy od Egipta, glavna kraljica Amenhotepa III i matrijarh porodice Amarna, nestaje iz historijskih zapisa. Pretpostavlja se da je mrtva.
* 1337. pne. — Kraljica Nefertiti od Egipta nestaje iz historijskih zapisa. Pretpostavlja se da je umrla.
* 1334. pne./1333. pne. — Smrt Smenkhkarea, faraona Egipta i Akhenatonovog suvladara.
* 1334. pne./1333. pne. — Smrt Akhenatona, faraona Egipta.
* 1323. pne. — Smrt faraona Tutankhamuna od Egipta.
* 1320. pne. — Rođenje kasnijeg faraona Ramzesa II od Egipta (približan datum).
* 1310-e pne. — Shalmaneser I nasljeđuje svog oca kao kralj Asirije.
* 1300-e pne. — Seti I od Egipta.
* 1300-e pne. — Pangeng od Kine.
* Suppiliulima, kralj Hetita.
* Mojsije (malo vjerojatno).

## Pronalasci, otkrića, pojave

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **1400-e pne.** | 1409. pne.
 | 1408. pne.
 | 1407. pne.
 | 1406. pne.
 | 1405. pne.
 | 1404. pne.
 | 1403. pne.
 | 1402. pne.
 | 1401. pne.
 | 1400. pne.
 |
| **1390-e pne.** | 1399. pne.
 | 1398. pne.
 | 1397. pne.
 | 1396. pne.
 | 1395. pne.
 | 1394. pne.
 | 1393. pne.
 | 1392. pne.
 | 1391. pne.
 | 1390. pne.
 |
| **1380-e pne.** | 1389. pne.
 | 1388. pne.
 | 1387. pne.
 | 1386. pne.
 | 1385. pne.
 | 1384. pne.
 | 1383. pne.
 | 1382. pne.
 | 1381. pne.
 | 1380. pne.
 |
| **1370-e pne.** | 1379. pne.
 | 1378. pne.
 | 1377. pne.
 | 1376. pne.
 | 1375. pne.
 | 1374. pne.
 | 1373. pne.
 | 1372. pne.
 | 1371. pne.
 | 1370. pne.
 |
| **1360-e pne.** | 1369. pne.
 | 1368. pne.
 | 1367. pne.
 | 1366. pne.
 | 1365. pne.
 | 1364. pne.
 | 1363. pne.
 | 1362. pne.
 | 1361. pne.
 | 1360. pne.
 |
| **1350-e pne.** | 1359. pne.
 | 1358. pne.
 | 1357. pne.
 | 1356. pne.
 | 1355. pne.
 | 1354. pne.
 | 1353. pne.
 | 1352. pne.
 | 1351. pne.
 | 1350. pne.
 |
| **1340-e pne.** | 1349. pne.
 | 1348. pne.
 | 1347. pne.
 | 1346. pne.
 | 1345. pne.
 | 1344. pne.
 | 1343. pne.
 | 1342. pne.
 | 1341. pne.
 | 1340. pne.
 |
| **1330-e pne.** | 1339. pne.
 | 1338. pne.
 | 1337. pne.
 | 1336. pne.
 | 1335. pne.
 | 1334. pne.
 | 1333. pne.
 | 1332. pne.
 | 1331. pne.
 | 1330. pne.
 |
| **1320-e pne.** | 1329. pne.
 | 1328. pne.
 | 1327. pne.
 | 1326. pne.
 | 1325. pne.
 | 1324. pne.
 | 1323. pne.
 | 1322. pne.
 | 1321. pne.
 | 1320. pne.
 |
| **1310-e pne.** | 1319. pne.
 | 1318. pne.
 | 1317. pne.
 | 1316. pne.
 | 1315. pne.
 | 1314. pne.
 | 1313. pne.
 | 1312. pne.
 | 1311. pne.
 | 1310. pne.
 |
| **1300-e pne.** | 1309. pne.
 | 1308. pne.
 | 1307. pne.
 | 1306. pne.
 | 1305. pne.
 | 1304. pne.
 | 1303. pne.
 | 1302. pne.
 | 1301. pne.
 | 1300. pne.
 |
| **1290-e pne.** | 1299. pne.
 | 1298. pne.
 | 1297. pne.
 | 1296. pne.
 | 1295. pne.
 | 1294. pne.
 | 1293. pne.
 | 1292. pne.
 | 1291. pne.
 | 1290. pne.
 |

| Milenijum | Vijek
 |
| --- | --- |
| **4. pne.**:
 | 40. pne.
 | 39. pne.
 | 38. pne.
 | 37. pne.
 | 36. pne.
 | 35. pne.
 | 34. pne.
 | 33. pne.
 | 32. pne.
 | 31. pne.
 |
| **3. pne.**:
 | 30. pne.
 | 29. pne.
 | 28. pne.
 | 27. pne.
 | 26. pne.
 | 25. pne.
 | 24. pne.
 | 23. pne.
 | 22. pne.
 | 21. pne.
 |
| **2. pne.**:
 | 20. pne.
 | 19. pne.
 | 18. pne.
 | 17. pne.
 | 16. pne.
 | 15. pne.
 | 14. pne.
 | 13. pne.
 | 12. pne.
 | 11. pne.
 |
| **1. pne.**:
 | 10. pne.
 | 9. pne.
 | 8. pne.
 | 7. pne.
 | 6. pne.
 | 5. pne.
 | 4. pne.
 | 3. pne.
 | 2. pne.
 | 1. pne.
 |
| **1.**:
 |   1.
 |   2.
 |   3.
 |   4.
 |   5.
 |   6.
 |   7.
 |   8.
 |   9.
 | 10.
 |
| **2.**:
 | 11.
 | 12.
 | 13.
 | 14.
 | 15.
 | 16.
 | 17.
 | 18.
 | 19.
 | 20.
 |
| **3.**:
 | 21.
 | 22.
 | 23.
 | 24.
 | 25.
 | 26.
 | 27.
 | 28.
 | 29.
 | 30.
 |
| **4.**:
 | 31.
 | 32.
 | 33.
 | 34.
 | 35.
 | 36.
 | 37.
 | 38.
 | 39.
 | 40.
 |