Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Béni Kállay

| Benjamin Kalaj |
| --- |
|  |
| Rođenje | 22. prosinca 1839. Pešta  |
| Smrt | 13. srpnja 1903. Beč |
| Nacionalnost | Mađar |
| Zanimanje | političar, povjesničar |

**Benjamin Kalaj** (mađ. **Kállay Béni** ili **Benjamin von Kállay**), (Pešta, 22. prosinca 1839. - Beč, 13. srpnja 1903.), mađarski i austrougarski političar.

## Biografija

Njegova obitelj je dobila prezime prema posjedu kod gradića Nagykálló-a u Szabolcsu. U mađarskoj povijesti su imali važnu ulogu još od vremena kralja Kolomana u 11. stoljeću. Michael Kallay je od kralja Matije Korvina dobio velike posjede kod Mezőtúra, zahvaljujući svojoj ulozi u obrani bosanskog grada Jajca od Turaka u 15. stoljeću.

Otac Benjamina Kallaya je bio viši državni službenik u Mađarskoj vladi, a njegova majka (srpskog podrijekla) se nakon očeve smrti 1845. godine potpuno posvetila odgoju i obrazovanju sina (umrla je 1903., kad i sin). Benjamin Kallay je još od rane mladosti pokazao veliki interes za politiku, osobito za Istočno pitanje. Putovao je u Rusiju, Tursku, Malu Aziju te je temljito naučio grčki jezik, turski jezik i nekoliko slavenskih jezika. Među ostalim slavenskim jezicima i Srpski je govorio jednako dobro kao i maternji mađarski.

Kao konzervativni zastupnika grada Mühlbacha (danas Sebeş u Rumunjskoj) ušao je 1867. u Mađarsku skupštinu. Dvije godine poslije imenovan je generalnim konzulom u Beogradu. Godine 1872. je prvi put otputovao u Bosnu. Njegovi pogledi na balkansko pitanje snažno su utjecali na predsjednika Mađarske vlade i kasnijeg zajedničkog ministra vanjskih poslova Austro-Ugarske monarhije, grofa Gyula Andrassya.

Nakon Rusko-turskog rata 1877.-1878. putuje u Plovdiv (danas Bugarska), kao posebi izaslanik Austro-Ugarske sudjeluje u Istočno Rumelijskoj komisiji.

Dana 4. lipnja 1882. imenovan je Austro-Ugarskim ministrom financija i Upraviteljem Bosne i Hercegovine, te će na toj dužnosti ostati do smrti 1903. godine. Kallay je pokušao formirati novu, bosansku naciju te time osujetiti nacionalno buđenje triju vodećih etničkih skupina.

U knjizi "Istorija Srba" je Srbima smatrao kako Srbijance, tako i Bošnjake, Hercegovce, Crnogorce i Dubrovčane. Govorio je o srpskom partikularizmu, a nakon što je postao upravitelj Bosne i Hercegovine, stvarao je bošnjaku naciju zabranjujući sopstvenu knjigu na teritoriji Bosne.

## Djela

* *Geschichte der Serben*, Pešta, 1878. (Istorija Srba)
* *Die Orientpolitik Russlands* , Pešta, 1878. (Istočna politika Rusije)
# Kiowa, Kansas

| Kajova *Kiowa* |
| --- |
| Osnovni podaci
 |
| Država
 |  Sjedinjene Američke Države
 |
| Savezna država
 |  Kanzas
 |
| Okrug
 | Barber
 |
| Stanovništvo
 |
| Stanovništvo (2010) | 1.026
 |
| Gustina stanovništva
 | 3,7 st./km²
 |
| Geografija
 |
| Koordinate
 | ﻿ / ﻿ |
| Vremenska zona
 | UTC-6, leti UTC-5
 |
| Nadmorska visina
 | 406 m
 |
| Površina
 | 2,77 km²
 |
| Kopnena površina
 | 2,77 km²
 |
| Vodena površina
 | 0 km²
 |
|   |
| KajovaKajova (Sjedinjenih Država)
 |
| Ostali podaci
 |
| Pozivni broj
 | 620
 |
| ZIP kod
 | 67070
 |
| FIPS kod
 | 37125
 |

**Kajova** (engleski: *Kiowa*) je grad u američkoj saveznoj državi Kanzas.

## Demografija

Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 1.026, što je 29 (-2,7 %) stanovnika manje nego 2000. godine.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **Grupa** | **2000.** | **2010.** |
| Belci
 | 989 (93,7 %)
 | 956 (93,2 %)
 |
| Afroamerikanci
 | 3 (0,3 %)
 | 2 (0,2 %)
 |
| Azijati
 | 0 (0,0 %)
 | 2 (0,2 %)
 |
| Hispanoamerikanci i Latinoamerikanci
 | 45 (4,3 %)
 | 42 (4,1 %)
 |
| Ukupno
 | 1.055
 | 1.026
 |

## Reference

## Literatura

* Morris, Richard B. (1996). *Encyclopedia of American History* (Seventh izd.). Collins Reference. ISBN 0062700553.
* Peter C. Mancall, Gary B. Nash, Allan M. Winkler, Charlene Mires, John W. Jeffries, ur. (2009). *Encyclopedia of American History*. Facts on File. ISBN 0816071365.
* Stanley I. Kutler (2002). *Dictionary of American History* (Third izd.). Charles Scribners & Sons. ISBN 0684805332.
* Paul S. Boyer (2001). *The Oxford Companion to United States History*. Oxford University Press. ISBN 0195082095.
* Michael Kazin, Rebecca Edwards, Adam Rothman, ur. (2011). *The Concise Princeton Encyclopedia of American Political History*. Princeton University Press. ISBN 0691152071.
* Kane, Joseph and Aiken, Charles (2004). *The American Counties: Origins of County Names, Dates of Creation, and Population Data, 1950-2000*. Scarecrow Press. ISBN 0-8108-5036-2.

## Vanjske veze

|  |  |
| --- | --- |
|  | U Wikimedijinoj ostavi nalazi se članak o temi: **Kiowa, Kansas** |

* United States Census Bureau
# Kruševo

*Za ostale upotrebe, pogledajte Kruševo (razvrstavanje).*

| Kruševo Крушево |
| --- |
|  |
| Osnovni podaci
 |
| Država
 |  Severna Makedonija
 |
| Opština
 | Kruševo
 |
| Stanovništvo
 |
| Stanovništvo (2002) | 5 507
 |
| Geografija
 |
| Koordinate
 | ﻿ / ﻿ |
| Nadmorska visina
 | 1 350 m
 |
| KruševoKruševo (Severne Makedonije)
 |
| Ostali podaci
 |
| Poštanski kod
 | 7550
 |
| Pozivni broj
 | 048
 |
| Registarska oznaka
 | BT
 |

**Kruševo** (makedonski: *Крушево*, vlaški: *Crushuva*) je gradić u središnjoj Makedoniji, južno od Skopja.

Kruševo ima 5 507 stanovnika , smješteno je na nadmorskoj visini od čak 1350 m, sjedište je istoimene Opštine Kruševo, koja ima oko 9,684 stanovnika (po popisu iz 2002.)

## Historija

Kruševo 1930. godine
Kruševo se prvi put je spominje u turskom defteru za 1467/1468, kada je dan kao posjed, zajedno sa Prilepom i još 31 sela spahiji *Husein-Begu*. Grad je narastao brojem stanovnika i ekonomski ojačao dolaskom brojnih izbjeglica Vlaha iz Moskopolja i Gramosa u 18. st. Kruševljani su postali poznati fresko slikari(zoografi) i drvorezbari crkvenog inventara, rade po cijelom Balkanu.
Ali rade i u svom gradu, najstariji sakralni objekt u gradu je crkva *Sv. Nikola* (1832), koja je djelomično izgorjela za vrijeme Ilindenskog ustanka. Uz ovu, Kruševljani podižu i *Crkvu Bogodičinog Uspenja* (1867), te crkvu *Svetog Trojstva*, pored grada na lokalitetu Trstenik podižu manastirsku crkvu *Sveti Spas* 1836 godine.

Panorama Kruševa zimi
Na početku 20. st. Kruševo postaje sjedište nekadašnje Kruševske Republike za Ilindenskog ustanka 1903. U to vrijeme je u Kruševu živjelo oko 4.000 Vlaha i oni su predstavljali dvije trećine stanovništva. Za Kruševske Republike uspostavljena je multinacionalna vlada, trojica ministara bili Vlasi, kao i lokalni vojni lider Pitu Guli (1845.-1903.), koji je poginuo braneći republiku, i time postao makedonski narodni junak. U Makedoniji se i danas na Kruševsku Republiku gleda kao na uspješan model etničke suradnje.

## Znamenitosti

Gradić je sam po sebi mali muzej, tradicionalne arhitekture 18. i 19. st.
U gradu se nalazi spomenik **Makedonium** ( posvećen Ilindenskom ustanku), kao i Muzej posvećen Kruševskoj republici i Ilindenskom ustanku.

## Značajne osobe

* Joakim III Carigradski (1834-1912) Ekumenski carigradski patrijarh
* Toše Proeski, pjevač, sahranjen na groblju *Gumenj*
* Vasil Iljoski, Makedonski pisac
* Milorad P.Ivošević, poznati pravnik i vrhovni sudija ustavnog suda Republike Srpske
* Pitu Guli, ilindenski ustanik
* Alexandros Svolos, Grčki Akademik
* Nikola Martinovski, Makedonski slikar
* Ilija Najdoski, poznati nogometaš

## Povezano

* Kruševska Republika
* Ilindenski ustanak

## Reference

## Vanjske veze

* Krusevo, Macedonia - information page (`en`)
# Río Muni

**Río MuniRijeka Muni** (španjolski:*Río Muni*, na jeziku fang: *Mbini*) je kontinentalna regija Ekvatorijalne Gvineje, a obuhvaća kopnenu zemljopisnu regiju, pokriva 26.017 km ². Ime je izvedeno rijeke Muni koja teče tim krajem.

## Historija

grb španjolske kolonije Rijeka Muni
Portugal je ovo područje ustupio Španjolskoj godine 1778. sporazumom iz El Parda. Španjolci su se nadali da će tu moći prikupljati robove za rade u njihovim drugim prekomorskim posjedima, ali njihovi doseljenici su pomrli od žute groznice i područje je napušteno. Kakao i drvo su postali glavni industrijski proizvod nakon kolonizacije. Rijeka Muni je uz Bioko postala 1959. pokrajina Španjolske Gvineje a nakon njenog osamostaljenja dio Ekvatorijalne Gvineje.

## Stanovništvo

Područje ima oko 300 tisuća stanovnika , uglavnom pripadnika plemena Fang.

Glavni jezici na otoku su Fang-ntumu, koji se govori na sjeveru i Fang-Okah, koji se govori na jugu. Španjolski se također govori, iako kao drugi jezik.

## Upravna podjela

* Središnji jug
* Kie-Ntem
* Primorje
* Wele-Nzas

## Gradovi

Najveći grad je Bata koja također služi kao regionalno upravno središte. Ostali veći gradovi su Evinayong, Ebebiyín, Acalayong, Acurenam, Mongomo, Sevilla de Niefang, Valladolid de los Bimbiles i Mbini.
# Hoboken, New Jersey

*Za ostale upotrebe, pogledajte Hoboken, New Jersey (razvrstavanje).*

| Hoboken engleski: *Hoboken* |
| --- |
|  Centar grada |
| Osnovni podaci
 |
| Država
 |  Sjedinjene Američke Države
 |
| Savezna država
 |  Nju Džerzi
 |
| Okrug
 | Hadson
 |
| Osnovan
 | 1849
 |
| Stanovništvo
 |
| Stanovništvo (2010) | 50.005
 |
| Gustina stanovništva
 | 9,6 st./km²
 |
| Geografija
 |
| Koordinate
 | ﻿ / ﻿ |
| Vremenska zona
 | UTC-5, leti UTC-4
 |
| Površina
 | 5,208 km²
 |
| Kopnena površina
 | 3,303 km²
 |
| Vodena površina
 | 1,905 km²
 |
|   |
|   |
| HobokenHoboken (Sjedinjenih Država)
 |
| Ostali podaci
 |
| Pozivni broj
 | 201/551
 |
| FIPS kod
 | 34-32250
 |

**Hoboken** (engleski: *Hoboken*) je grad u američkoj saveznoj državi Nju Džerzi. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 50.005 stanovnika.

## Demografija

Prema popisu stanovništva iz 2010. u gradu je živelo 50.005 stanovnika, što je 11.428 (29,6%) stanovnika više nego 2000. godine.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **Grupa** | **2000.** | **2010.** |
| Belci
 | 27.196 (70,5%)
 | 36.607 (73,2%)
 |
| Afroamerikanci
 | 1.644 (4,3%)
 | 1.767 (3,5%)
 |
| Azijati
 | 1.661 (4,3%)
 | 3.558 (7,1%)
 |
| Hispanoamerikanci i Latinoamerikanci
 | 7.783 (20,2%)
 | 7.602 (15,2%)
 |
| Ukupno
 | 38.577
 | 50.005
 |

## Reference

## Literatura

* Morris, Richard B. (1996). *Encyclopedia of American History* (Seventh izd.). Collins Reference. ISBN 0062700553.
* Peter C. Mancall, Gary B. Nash, Allan M. Winkler, Charlene Mires, John W. Jeffries, ur. (2009). *Encyclopedia of American History*. Facts on File. ISBN 0816071365.
* Stanley I. Kutler (2002). *Dictionary of American History* (Third izd.). Charles Scribners & Sons. ISBN 0684805332.
* Paul S. Boyer (2001). *The Oxford Companion to United States History*. Oxford University Press. ISBN 0195082095.
* Michael Kazin, Rebecca Edwards, Adam Rothman, ur. (2011). *The Concise Princeton Encyclopedia of American Political History*. Princeton University Press. ISBN 0691152071.
* Kane, Joseph and Aiken, Charles (2004). *The American Counties: Origins of County Names, Dates of Creation, and Population Data, 1950-2000*. Scarecrow Press. ISBN 0-8108-5036-2.

## Vanjske veze

|  |  |
| --- | --- |
|  | U Wikimedijinoj ostavi nalazi se članak o temi: **Hoboken, New Jersey** |

* United States Census Bureau
# Sophie Chotek

| Sofija Chotek |
| --- |
| **Sophie Maria Josephine Albina Chotek Gräfin von Chotkova und Wognin** |
| Rođenje | (1868-marta-01)1. marta 1868. Stuttgart  |
| Smrt | 28. jula 1914. (dob: 46) Sarajevo |

**Sophie Maria Josephine Albina Chotek grofica von Chotkova und Wognin** (Stuttgart, 1. 3. 1868. — Sarajevo, 28. 6. 1914.) je potomak poznate češke aristokratske porodice, a kasnije nepriznata supruga austrijskog nadvojvode Franje Ferdinanda s kojim je imala troje djece. Imala je titulu *Vojvotkinja od Hohenberga*. Ubijena je zajedno sa suprugom 28. 7. 1914. u sarajevskom atentatu. Poslije njihove smrti djeca nisu imala pravo naslijediti ni titule ni druge povlastice po pravu nasljeđa Habsburga već isključivo Hohenberga.
# Cepelin

*Zeppelin NT*
**Cepelin** je tip vazdušnog broda kojeg je razvio grof Ferdinand fon Cepelin početkom 20. veka baziranog na ranijim nacrtima Davida Švarca.

U pitanju je letelica lakša od vazduha vretenastog, izduženog, oblika sa sopstvenim pogonom. Često se koristi reč dirižabl koja potiče od francuske reči *dirigeable* ("upravljiv").

Prvu ovakvu letelicu je napravio konstruktor srpskog porekla Ognjeslav Kostović Stepanović još 1888. godine, ali nikad nije poletela. Njeno konstruisanje je držao u tajnosti ali ga je tragični požar sprečio da je proba u vazduhu. Grof Cepelin je došao na sličnu ideju gledajući upotrebu balona u Francusko-Pruskim ratovima pri opsadi Pariza mada je čuo i za sličnu upotrebu tokom Američkog građanskog rata. Osmislio je letelicu 1890. godine, na osnovu nacrta Davida Švarca, ali je u konstruisanje krenuo 1899. godine. Prva uspešna demonstracija letelice obavljena je 2. juna 1900. godine na jezeru Konstanca. Prototip je nazvan LZ1, bio je dugačak 128 metara i imao je dva Dajmler motora od 10.6 kW.

LZ1 je prva letelica korišćena za komercijalne letove počevši od 1909. godine. Do 1914. godine je Nemačko aero-udruženje obavilo 1500 vazdušnih letova prevozeći 35.000 putnika bez ijedne nezgode.
Nemačko vazduhoplovstvo 1909. godine u naoružanje uvodi model Z1, a tokom I Svetskog rata je masovno korišćen u izviđačke ali i bombarderske svrhe. Desetine letova su izvedene nad teritorijom Velike Britanije tokom kojih su izbačene tone bombi uz manji vojni ali značajni psihološki efekat.
Nemački poraz u I Svetskom ratu je zaustavio razvoj ovog vida vazdušnog transporta sve do 1920-ih kada kreće renesansa. Tako je 1924. godine u Sjedinjenim Američkim Državama konstruisan ZR-1, prva američka letelica, a 12. oktobra je ZR-3 "USS Los Angeles" obavio prvi transatlantski let dug 8050 kilometara koji je trajao 82 sata i 2 minuta. Vrhunac je 1930-ih kada letelice LZ127 Graf Zeppelin i LZ129 Hindenburg obavljaju prve transatlantske letove.

Najpoznatiji događaj iz istorije ovih letelica je tragedija cepelina Hindenburg. Hiljade gledalaca na pristaništu kod Lejkhursta, Nju Džerzi, je prisustvovalo 6. maja 1937. pristajanju vazdušne lađe LZ129 "Hindenburg" duge 245 metara koja se u roku od par sekundi pretvorila u ogromnu leteću buktinju i kada je stradalo 35 od 97 putnika i članova posade. Tada se radio prenos pristajanja čuda nemačkog inženjerskog savršenstva pretvorio u prvi medijski spektakl direktnog prenosa velike katastrofe. Taj događaj je zapečatio sudbinu ove grane vazduhoplovne industrije.

Devedesetih godina XX veka dolazi do oživljavanja ideje cepelina. Međutim ovoga puta za turističke i reklamne svrhe. Nove letelice, naziv im je Zeppelin NT, više nisu grandioznih dimenzija i mnogo su bezbednije.
# Morganatski brak

**Morganatski brak** je, u kontekstu europskog plemstva, brak između osoba nejednakog društvenog ranga. Titule i povlastice koje ima muž ne mogu se prenositi na suprugu i djecu rođenu u ovom braku. Ovaj brak je također poznat i kao ljevoruki brak jer na ceremoniji vjenčanja mladoženja simbolično drži svojom lijevom rukom desnu ruku mlade, umjesto desnom rukom lijevu ruku mlade, kako je to običaj.

Ovi brakovi su uglavnom sklapani između muškarca visokog roda i žene nižeg roda ili zanimanja koje se povezivalo s nižim rodom. Ni žena ni djeca iz tog braka nisu mogli polagati pravo na titule, prava ili imovinu mladoženje. Djeca iz ovog braka ipak nisu smatrana izvanbračnom i vrijedila je zabrana bigamije.

Također je bilo moguće da se žena uda za muškarca nižeg društvenog ranga. Ovo je međutim, bilo vrlo rijetko jer su žene visokog roda rijetko nosile nasljedne titule, i obično nisu sebi birale muževe. Međutim, bilo je slučajeva kada su se bogate udovice ili nasljednice udavale po svom izboru, i to često za svoje dvorjanine ili čuvare, odnosno svoje ljubavnike. Na primjer, Marija Luiza, vojvotkinja od Parme (nadvojvotkinja carske kuće Habsburga, po svom prvom braku carica Francuske, te izabrana za vladaricu Parme) sklopila je morganatski drugi brak sa svojim ljubavnikom, njemačkim grofom od Neipperga, brzo nakon smrti svog prvog muža, Napoleona Bonaparte. Drugi primjer je Marija Kristina od Dvije Sicilije, udovica kralja Ferdinanda VII., koja je bila španjolska regentica u ime svoje maloljetne kćeri, Izabele II. Marija Kristina se tajno udala za svog gardista.

## Reference
# Tacoma, Washington

*Za ostale upotrebe, pogledajte Tacoma (razvrstavanje).*

| Tacoma
 |
| --- |
| Osnovni podaci
 |
| Država
 |  Sjedinjene Američke Države
 |
| Savezna država
 |  Washington
 |
| Stanovništvo
 |
| Stanovništvo (2010.) | 198.397
 |
| Geografija
 |
| Koordinate
 | ﻿ / ﻿ |
| Vremenska zona
 | UTC-8, leti UTC-7
 |
| TacomaTacoma (Sjedinjenih Država)
 |

**Tacoma** je град u američkoj saveznoj državi Vašington. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 198.397 stanovnika.

## Demografija

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **Grupa** | **2000.** | **2010.** |
| Belci
 | 128.696 (66.5%)
 | 119.981 (60.5%)
 |
| Crnci
 | 21.757 (11.2%)
 | 22.210 (11.2%)
 |
| Azijati
 | 14.656 (7.6%)
 | 16.274 (8.2%)
 |
| Hispanoamerikanci
 | 13.262 (6.9%)
 | 22.390 (11.3%)
 |
| Ukupno
 | 193.556
 | 198.397
 |

## Reference

## Literatura

* Morris, Richard B. (1996). *Encyclopedia of American History* (Seventh izd.). Collins Reference. ISBN 0062700553.
* Peter C. Mancall, Gary B. Nash, Allan M. Winkler, Charlene Mires, John W. Jeffries, ur. (2009). *Encyclopedia of American History*. Facts on File. ISBN 0816071365.
* Stanley I. Kutler (2002). *Dictionary of American History* (Third izd.). Charles Scribners & Sons. ISBN 0684805332.
* Paul S. Boyer (2001). *The Oxford Companion to United States History*. Oxford University Press. ISBN 0195082095.
* Michael Kazin, Rebecca Edwards, Adam Rothman, ur. (2011). *The Concise Princeton Encyclopedia of American Political History*. Princeton University Press. ISBN 0691152071.
* Kane, Joseph and Aiken, Charles (2004). *The American Counties: Origins of County Names, Dates of Creation, and Population Data, 1950-2000*. Scarecrow Press. ISBN 0-8108-5036-2.

## Vanjske veze
# Pariški metro

**Pariški metro** (na francuskom jeziku „Métro de Paris“) sustav je brzog javnog prijevoza u Parizu. Četriri i pol milijuna putnika koje preveze svaki dan čine ga drugim najkorištenijimn metro sustavom u Europi, poslije onoga u Moskvi.

## Historija

Prva linija otvorena je 19. srpnja 1900. godine tijekom svjetske izložbe. Cijeli sustav se brzo širio do Prvog svjestkog rata tako da je jezgra bila dovršena do 1920-ih. Produžeci linija prema predgrađima bili su građeni 1930-ih.

Nakon Drugog svjetskog rata metro je doživio zasićenje. Uvedene su novije kompozicije vlakova kako bi se udovoljilo zahtjevu povećanog prometa. Rješenje je bila druga mreža, RER, razvijana od 1960-ih. Ona je sa svojih pet linija (A, B, C, D i E) predstavljala dodatnu željezničku mrežu za parišku regiju.

## Osnovne informacije

Pariški metro jedan je od simbola grada, poznat po umjetničkom uređenju postaja. Sustav ima 16 linija (označene različitim bojama i brojevima ) koje su uglavnom podzemne. Ukupno ima 300 stanica na 214 km tračnica. Funkcioniranjem metroa upravlja tvrtka RATP. Linije imaju različito vrijeme otvaranja i zatvaranja, zavisno od dana u tjednu, o tome kroz koji dio grada prolaze i da li se održavaju kakvi događaji (poput dočeka Nove godine, kada voze cijelu noć). Redovno, najviše voze od 05:30 h ujutro do 01:15 h iza ponoći.

## Linije

| Linija
 | Strecke
 | Godina otvorenja
 | Dužina km
 | Broj stanica
 | Pogonski sistem
 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 01 | La Défense – Grande Arche ↔ Château de Vincennes
 | 1900
 | 16,6
 | 25
 | gummibereift
 |
| 02 | Porte Dauphine ↔ Nation
 | 1900
 | 12,3
 | 25
 | konventionell
 |
| 03 | Pont de Levallois - Bécon ↔ Gallieni
 | 1904
 | 11,7
 | 25
 | konventionell
 |
| 03bis | Gambetta ↔ Porte des Lilas
 | 1921
 | 1,3
 | 4
 | konventionell
 |
| 04 | Porte de Clignancourt ↔ Porte d'Orleans
 | 1908
 | 10,6
 | 26
 | gummibereift
 |
| 05 | Bobigny - Pablo Picasso ↔ Place d'Italie
 | 1906
 | 14,6
 | 22
 | konventionell
 |
| 06 | Charles de Gaulle - Étoile ↔ Nation
 | 1900
 | 13,6
 | 28
 | gummibereift
 |
| 07 | La Courneuve – 8 Mai 1945 ↔ Villejuif – Louis Aragon / Mairie d’Ivry
 | 1910
 | 22,4
 | 38
 | konventionell
 |
| 07bis | Louis Blanc ↔ Pré Saint-Gervais
 | 1911
 | 3,1
 | 8
 | konventionell
 |
| 08 | Balard ↔ Créteil – Préfecture
 | 1913
 | 22,1
 | 37
 | konventionell
 |
| 09 | Pont de Sèvres ↔ Mairie de Montreuil
 | 1922
 | 19,6
 | 37
 | konventionell
 |
| 10 | Boulogne – Pont de Saint-Cloud ↔ Gare d’Austerlitz
 | 1913
 | 11,7
 | 23
 | konventionell
 |
| 11 | Châtelet ↔ Mairie des Lilas
 | 1935
 | 6,3
 | 13
 | gummibereift
 |
| 12 | Porte de la Chapelle ↔ Mairie d’Issy
 | 1910
 | 13,9
 | 28
 | konventionell
 |
| 13 | Asnières–Gennevilliers – Les Courtilles / Saint-Denis – Université ↔ Châtillon – Montrouge
 | 1911
 | 24,3
 | 32
 | konventionell
 |
| 14 | Saint-Lazare ↔ Olympiades
 | 1998
 | 9,0
 | 9
 | gummibereift
 |

## Budućnost

Trenutačno se proširuju tri linije: 4, 8 i 12. Postoje i mnogi drugi zahtjevi za proširenje još nekih linija.
# Aleksa Jovanović

*Za ostale upotrebe, pogledajte Aleksa Jovanović (razvrstavanje).*

|  |
| --- |
| Aleksa Jovanović |
|
Aleksa Jovanović |
| Biografija |
| Datum rođenja
 | (1846-augusta-19)19. augusta 1846.
 |
| Mesto rođenja
 | Ćuprija (Kneževina Srbija)
 |
| Datum smrti
 | 6. maja 1920. (dob: 73)
 |
| Mesto smrti
 | Beograd (Kraljevina SHS)
 |
|  |
| uredi  |

**Aleksa S. Jovanović** (Ćuprija, 19. avgust 1846. – Beograd, 6. maj 1920) je bio sudija i predsednik vlade Srbije od 1900 do 1901. godine.

## Biografija

Nižu gimnaziju završio je u Negotinu, a višu gimnaziju i Pravni fakultet u Beogradu. Službovao kao sudski činovnik u Kragujevcu, Kraljevu i u Ministarstvu pravde i beogradskom sudu. Jovanović se rano opredelio za sudijsko zanimanje i prošao sve lestvice – od opštinskih sudova do najviših državnih. U periodu 1874-1878. bio je sudija u Smederevu i Kruševcu, a u periodu 1878–1884. predsednik sudova u Nišu i Beogradu. Član je Kasacionog suda 1884–1890. i ponovo 1894–1899. godine. U međuvremenu, 1890–1894. godine, načelnik je Ministarstva pravde. Predsednik Apelacionog suda postaje 1. juna 1899. godine. Bio je jedan od najboljih sudija svoga vremena, kako po znanju, tako i po savesnosti i nepristrasnosti (Živojin Perić).

Politikom se pomalo bavio kao poslanik (1880–1881) i član senata (1901. i 1903). U visoku politiku je ušao neočekivano, u jednoj od tada čestih političkih kriza. Kada je kralj Aleksandar Obrenović objavio svoju nameru da se oženi Dragom Mašin, tadašnja vlada, na čelu sa Vladanom Đorđevićem, podnela je ostavku. Kralj je tražio njenu zamenu, ali nijedan od viđenijih političara nije želeo da, prihvatajući mesto premijera, podrži taj nepopularan potez. Na kraju je Aleksa Jovanović prihvatio ponudu i 12. jula 1900. godine formirao svadbeno ministarstvo. On sam je, pored mesta predsednika vlade, držao i ministarstvo spoljnih poslova (do 5. februara 1901), a zatim ministarstvo pravde do pada vlade 20. marta 1901. godine. Najvažniji potezi Jovanovićeve vlade bili su pomilovanje osuđenika povodom Ivanjdanskog atentata na kralja Milana, među kojima i Nikola Pašić i Kosta Taušanović, zatim popravljanje odnosa sa Rusijom i zabrana povratka kralja Milana u Srbiju, a zbog njegovog prtivljenja ženidbi.

Jovanović je bio i produktivan pisac dela uglavnom iz oblasti istorije srpskog prava. Neki od njegovih samostalnih radova su: *Istorijski razvitak srpske zadruge* (1896), *Izborno pravo ženskinja u Kraljevini Srbiji* (1898), *Prinosci za istoriju srpskog prava* (1900) i *Ministarstvo Alekse Jovanovića* (1906).

## Povezano

* Prva vlada Alekse Jovanovića
* Druga vlada Alekse Jovanovića
* Spisak predsednika vlada Srbije
* Spisak ministara inostranih poslova Srbije
# Đetinja

Đetinja u Užicu
**Đetinja** ili **Đetina** je rijeka koja teče kroz Užice. Izvire na sjeverozapadnim obroncima Tare , kod sela Mokre Gore, a uliva se u Zapadnu Moravu.

Đetinja se zove tim imenom od ušća svojih sastavnica Užičkog potoka i Bratušnice, kojima su izvorišta pod planinom Tarom.

## Osobine

Na rijeci je 1984. godine izgrađena brana „Vruci“ za opsluživanje potreba za vodom grada Užica. Krajem 19. vijeka u Užicu je izgrađena hidroelektrana, prva u Evropi i druga na svetu, samo 5 godina posle one na Nijagarinim vodopadima.

## Povezano

* Užice
* Zlatibor
* Spisak reka u Srbiji