Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 29. vijek pr. n. e.

|  |  |
| --- | --- |
| Milenijum: | 3. milenijum pne. |
| Vjekovi: | 30. vijek pne. • 29. vijek pne. • 28. vijek pne. |
| Decenije: | 2890-e pne. 2880-e pne. 2870-e pne. 2860-e pne. 2850-e pne. 2840-e pne. 2830-e pne. 2820-e pne. 2810-e pne. 2800-e pne. |
| Kategorije: | Rođenja – Smrti Nastanci – Prestanci
 |

2**9. vijek pne.** je vijek koji je počeo godine 2900. pne. a završio godine 2801. pne.

## Događaji

* c. 2900. pne. — Počinje druga faza gradnje Stonehengea (do ca. 2600 pne.) - drvena struktura i kremacioni grobovi.
* 2850. pne.—: Početak perioda Tri Uzvišena i Pet Careva u Kini.
* c. 2850. pne. —: Polunomadski stočari, mešavina ljudi iz Jamna kulture i Istočnoevropskog neolita dolaze u Skandinaviju - prethodni farmeri, koji su tu živeli oko 1000 godina, ubrzo nestaju, današnji Skandinavci su uglavnom potomci pridošlica.
* 2890. pne.—Egipat: Faraon Qa'a umire. Kraj Prve dinastije, početak Druge dinastije. Faraon Hotepsekhemwy počeo vladati.
* 2900 – 2334. pne.—Mezopotamski ratovi Ranog dinastičkog perioda
* U 29. vijeku pne. (2874. pne.?) uvedena godina od 365 dana u drevnom Egiptu, s fiksnim lunarnim danima od 30 dana + 5 epagomenalnih dana [1] Arhivirano 2006-05-02 na Wayback Machine-u
* Ur postaje jedan od najbogatijih gradova Sumera [2] Arhivirano 2013-01-16 na Wayback Machine-u.

## Značajne osobe

* Fu Hsi, legendarni vladar Kine (traditionalni datumi: 2852. pne.-2738. pne.)

| Milenijum | Vijek
 |
| --- | --- |
| **4. pne.**:
 | 40. pne.
 | 39. pne.
 | 38. pne.
 | 37. pne.
 | 36. pne.
 | 35. pne.
 | 34. pne.
 | 33. pne.
 | 32. pne.
 | 31. pne.
 |
| **3. pne.**:
 | 30. pne.
 | 29. pne.
 | 28. pne.
 | 27. pne.
 | 26. pne.
 | 25. pne.
 | 24. pne.
 | 23. pne.
 | 22. pne.
 | 21. pne.
 |
| **2. pne.**:
 | 20. pne.
 | 19. pne.
 | 18. pne.
 | 17. pne.
 | 16. pne.
 | 15. pne.
 | 14. pne.
 | 13. pne.
 | 12. pne.
 | 11. pne.
 |
| **1. pne.**:
 | 10. pne.
 | 9. pne.
 | 8. pne.
 | 7. pne.
 | 6. pne.
 | 5. pne.
 | 4. pne.
 | 3. pne.
 | 2. pne.
 | 1. pne.
 |
| **1.**:
 |   1.
 |   2.
 |   3.
 |   4.
 |   5.
 |   6.
 |   7.
 |   8.
 |   9.
 | 10.
 |
| **2.**:
 | 11.
 | 12.
 | 13.
 | 14.
 | 15.
 | 16.
 | 17.
 | 18.
 | 19.
 | 20.
 |
| **3.**:
 | 21.
 | 22.
 | 23.
 | 24.
 | 25.
 | 26.
 | 27.
 | 28.
 | 29.
 | 30.
 |
| **4.**:
 | 31.
 | 32.
 | 33.
 | 34.
 | 35.
 | 36.
 | 37.
 | 38.
 | 39.
 | 40.
 |
# 28. vijek pr. n. e.

|  |  |
| --- | --- |
| Milenijum: | 3. milenijum pne. |
| Vjekovi: | 29. vijek pne. • 28. vijek pne. • 27. vijek pne. |
| Decenije: | 2790-e pne. 2780-e pne. 2770-e pne. 2760-e pne. 2750-e pne. 2740-e pne. 2730-e pne. 2720-e pne. 2710-e pne. 2700-e pne. |
| Kategorije: | Rođenja – Smrti Nastanci – Prestanci
 |

**28. vijek pne.** je vijek koji je počeo godine 2800. pne. a završio godine 2701. pne.

## Događaji

* c. 2800. - Ljudi s poreklom sa Pontsko-kaspijske stepe stižu u današnju Švajcarsku, prema istraživanju genoma. (→ Kultura vrpčaste keramike).
* 2775 - 2650. pne. - Ratovi Druge dinastije u Egiptu
* 2750. pne. - Kraj Ranog dinastičkog I perioda, i početak Ranog dinastičkog II perioda u Mezopotamiji. Kulture: Grimizna lončarija na Dijali, Niniva V na severu, Proto-elamski period, ili Suza III, na jugozapadu Irana.
	+ ca. 2900-2700 - Ušumgalova stela, na kojoj se možda pominje Aga od Kiša
	+ ca. 3100-2700 - Blauovi spomenici, možda kameni međaši iz okoline Uruka

## Značajne osobe

* Fu Hsi, legendarni vladar Kine (tradicionalni datumi: 2852. pne.-2738. pne.)

## Pronalasci, otkrića, pojave

* cca. 2750. pne.—Počela izgradnja Silbury Hilla

| Milenijum | Vijek
 |
| --- | --- |
| **4. pne.**:
 | 40. pne.
 | 39. pne.
 | 38. pne.
 | 37. pne.
 | 36. pne.
 | 35. pne.
 | 34. pne.
 | 33. pne.
 | 32. pne.
 | 31. pne.
 |
| **3. pne.**:
 | 30. pne.
 | 29. pne.
 | 28. pne.
 | 27. pne.
 | 26. pne.
 | 25. pne.
 | 24. pne.
 | 23. pne.
 | 22. pne.
 | 21. pne.
 |
| **2. pne.**:
 | 20. pne.
 | 19. pne.
 | 18. pne.
 | 17. pne.
 | 16. pne.
 | 15. pne.
 | 14. pne.
 | 13. pne.
 | 12. pne.
 | 11. pne.
 |
| **1. pne.**:
 | 10. pne.
 | 9. pne.
 | 8. pne.
 | 7. pne.
 | 6. pne.
 | 5. pne.
 | 4. pne.
 | 3. pne.
 | 2. pne.
 | 1. pne.
 |
| **1.**:
 |   1.
 |   2.
 |   3.
 |   4.
 |   5.
 |   6.
 |   7.
 |   8.
 |   9.
 | 10.
 |
| **2.**:
 | 11.
 | 12.
 | 13.
 | 14.
 | 15.
 | 16.
 | 17.
 | 18.
 | 19.
 | 20.
 |
| **3.**:
 | 21.
 | 22.
 | 23.
 | 24.
 | 25.
 | 26.
 | 27.
 | 28.
 | 29.
 | 30.
 |
| **4.**:
 | 31.
 | 32.
 | 33.
 | 34.
 | 35.
 | 36.
 | 37.
 | 38.
 | 39.
 | 40.
 |
# 27. vijek pr. n. e.

|  |  |
| --- | --- |
| Milenijum: | 3. milenijum pne. |
| Vjekovi: | 28. vijek pne. • 27. vijek pne. • 26. vijek pne. |
| Decenije: | 2690-e pne. 2680-e pne. 2670-e pne. 2660-e pne. 2650-e pne. 2640-e pne. 2630-e pne. 2620-e pne. 2610-e pne. 2600-e pne. |
| Kategorije: | Rođenja – Smrti Nastanci – Prestanci
 |

**27. vijek pne.** je vijek koji je započeo godine 2700. pne. a završio godine 2601. pne.

## Događaji

* 2900 - 2334. pne. -- Mezopotamski ratovi Ranog dinastičkog perioda
* 2775 - 2650. pne.—Ratovi Druge dinastije u Egiptu
* Nicanje bristleconskog bora zvanog "Metuzalem" oko 2700. pne., najstarijeg danas živućeg drva
* 2697. pne.—Prema kineskoj tradiciji, ove godine je Huangdi (Žuti car) ujedinio plemena Centralne Kine. Datum se tradicionalno smatra početkom kineske civilizacije
* 2686. pne.—Egipat: Kraj Druge dinastije i Ranog dinastičkog perioda, početak Treće dinastije i Starog kraljevstva. Faraon Khasekhemwy umro. Faraon Sanakhte počeo vladati.
* 2668. pne. - Faraon Sanakhte umro.
* 2630. pne. - 2611. pne. - Vladavina Djosera, egipatskog faraona.
* 2630 - 2611. pne. - Imhotep, egipatski vezir, gradi Djoserovu piramidu
* 2627 - 2000. pne. - Peru: Izgradnja caralske metropole
* 2613. pne.—Egipt: Kraj Treće dinastije, početak Četvrte dinastije. Faraon Huni umro. Faraon Sneferu počeo vladati.
* 2600. pne. - Kraj Ranog dinastičkog II perioda i početak Ranog dinastičkog IIIa perioda u Mezopotamiji
* 2700. pne. – Mezoamerikanci počinju saditi i pripitomljavati kukuruz.

## Značajne osobe

* Gilgameš, četvrti kralj Uruka u Sumeru.
* Djoser, prvi faraon Treće dinastije Egipta.
* Imhotep, vezir Egipta i arhitekt.

| Milenijum | Vijek
 |
| --- | --- |
| **4. pne.**:
 | 40. pne.
 | 39. pne.
 | 38. pne.
 | 37. pne.
 | 36. pne.
 | 35. pne.
 | 34. pne.
 | 33. pne.
 | 32. pne.
 | 31. pne.
 |
| **3. pne.**:
 | 30. pne.
 | 29. pne.
 | 28. pne.
 | 27. pne.
 | 26. pne.
 | 25. pne.
 | 24. pne.
 | 23. pne.
 | 22. pne.
 | 21. pne.
 |
| **2. pne.**:
 | 20. pne.
 | 19. pne.
 | 18. pne.
 | 17. pne.
 | 16. pne.
 | 15. pne.
 | 14. pne.
 | 13. pne.
 | 12. pne.
 | 11. pne.
 |
| **1. pne.**:
 | 10. pne.
 | 9. pne.
 | 8. pne.
 | 7. pne.
 | 6. pne.
 | 5. pne.
 | 4. pne.
 | 3. pne.
 | 2. pne.
 | 1. pne.
 |
| **1.**:
 |   1.
 |   2.
 |   3.
 |   4.
 |   5.
 |   6.
 |   7.
 |   8.
 |   9.
 | 10.
 |
| **2.**:
 | 11.
 | 12.
 | 13.
 | 14.
 | 15.
 | 16.
 | 17.
 | 18.
 | 19.
 | 20.
 |
| **3.**:
 | 21.
 | 22.
 | 23.
 | 24.
 | 25.
 | 26.
 | 27.
 | 28.
 | 29.
 | 30.
 |
| **4.**:
 | 31.
 | 32.
 | 33.
 | 34.
 | 35.
 | 36.
 | 37.
 | 38.
 | 39.
 | 40.
 |
# 26. vijek pr. n. e.

|  |  |
| --- | --- |
| Milenijum: | 3. milenijum pne. |
| Vjekovi: | 27. vijek pne. • 26. vijek pne. • 25. vijek pne. |
| Decenije: | 2590-e pne. 2580-e pne. 2570-e pne. 2560-e pne. 2550-e pne. 2540-e pne. 2530-e pne. 2520-e pne. 2510-e pne. 2500-e pne. |
| Kategorije: | Rođenja – Smrti Nastanci – Prestanci
 |

**26. vijek pne.** je vijek koji je započeo godine 2600. pne. a završio godine 2501. pne.

## Događaji

Slika Velike Khufuove (Keopsove) piramide
* 2900 - 2334. pne. – Mezopotamski ratovi Ranog dinastičkog perioda.
* 2600. pne. – Civilizacija Harappe postaje moćna.
* cca. 2578. pne. - Khufu umro.
* cca. 2570. pne. - Khafre počeo vladati Drevnim Egiptom.
* cca. 2570. pne. - 2544. pne. - Sagrađena Velika Sfinga u Gizi. Četvrta dinastija.
* 2550. pne. – Procjenjeni datum dovršetka Velike piramide u Gizi.
* cca. 2544. pne. - Khafre umro.
* cca. 2533. pne. - Menkaure počeo vladati Drevnim Egiptom.
* cca. 2515. pne. - Menkaure umro.
* cca. 2515. pne. - Napravljena "Menkaure i njegova supruga, kraljica Khamerernebty", skulptura iz Gize. Četvrta dinastija. Danas je u bostonskom Muzeju lijepe umjetnosti.
* cca. 2510. pne. - 2460. pne.: "Kipari na djelu", reljef iz Saqqare, Pete dinastije. Danas je u Egipatskom muzeju u Kairu.
* cca. 2510. pne. - 2460. pne.: "Sjedeći pisar", kip, Peta dinastija. Danas je u Louvreu u Parizu.
* 2500. pne. – Legendarnu lozu Sanhuangwudi vladara Kine je osnovao Huang Di (približni datum).
* 2500. pne. – započinje izgradnja kamenog kruga u Stonehengeu i traje slijedećih pet vijekova.

## Značajne osobe

* Faraon Khufu (aka Keops) iz egipatske Četvrte dinastije, koji je vladao od oko 2601. pne. do 2578. pne..

## Pronalasci, otkrića, pojave

* 2575. pne. – Stopa definirana kao 26,45 cm od sumerskog vladara Gudee u Lagašu.
* Pećinski crteži u Rødøyu u Norveškoj pokazuju upotrebu skija.
* pripitomljene baktrijska kamila i dromedar

| Milenijum | Vijek
 |
| --- | --- |
| **4. pne.**:
 | 40. pne.
 | 39. pne.
 | 38. pne.
 | 37. pne.
 | 36. pne.
 | 35. pne.
 | 34. pne.
 | 33. pne.
 | 32. pne.
 | 31. pne.
 |
| **3. pne.**:
 | 30. pne.
 | 29. pne.
 | 28. pne.
 | 27. pne.
 | 26. pne.
 | 25. pne.
 | 24. pne.
 | 23. pne.
 | 22. pne.
 | 21. pne.
 |
| **2. pne.**:
 | 20. pne.
 | 19. pne.
 | 18. pne.
 | 17. pne.
 | 16. pne.
 | 15. pne.
 | 14. pne.
 | 13. pne.
 | 12. pne.
 | 11. pne.
 |
| **1. pne.**:
 | 10. pne.
 | 9. pne.
 | 8. pne.
 | 7. pne.
 | 6. pne.
 | 5. pne.
 | 4. pne.
 | 3. pne.
 | 2. pne.
 | 1. pne.
 |
| **1.**:
 |   1.
 |   2.
 |   3.
 |   4.
 |   5.
 |   6.
 |   7.
 |   8.
 |   9.
 | 10.
 |
| **2.**:
 | 11.
 | 12.
 | 13.
 | 14.
 | 15.
 | 16.
 | 17.
 | 18.
 | 19.
 | 20.
 |
| **3.**:
 | 21.
 | 22.
 | 23.
 | 24.
 | 25.
 | 26.
 | 27.
 | 28.
 | 29.
 | 30.
 |
| **4.**:
 | 31.
 | 32.
 | 33.
 | 34.
 | 35.
 | 36.
 | 37.
 | 38.
 | 39.
 | 40.
 |
# 25. vijek pr. n. e.

|  |  |
| --- | --- |
| Milenijum: | 3. milenijum pne. |
| Vjekovi: | 26. vijek pne. • 25. vijek pne. • 24. vijek pne. |
| Decenije: | 2490-e pne. 2480-e pne. 2470-e pne. 2460-e pne. 2450-e pne. 2440-e pne. 2430-e pne. 2420-e pne. 2410-e pne. 2400-e pne. |
| Kategorije: | Rođenja – Smrti Nastanci – Prestanci
 |

**25. vijek pne.** je vijek koji je započeo godine 2500. pne. a završio godine 2401. pne.

## Događaji

* 2900. pne. - 2334. pne. -- Mezopotamski ratovi Ranog dinastičkog perioda
* c. 2500. pne. - Napušten pogrebni kompleks Kameni krug u Xagħri na malteškom otoku Gozo.
* 2494. pne.— Egipat Starog kraljevstva:
	+ kraj Četvrte dinastije: faraon Shepseskaf i osporeni Djedefptah,
	+ počinje Peta dinastija, sa Userkafom - do kraja stoleća slede Sahure, Neferirkare Kakai, Neferefre, Shepseskare Isi, Nyuserre Ini, Menkauhor Kaiu i Djedkare Isesi.
* 2450. pne. - Kraj Ranog dinastičkog IIIa perioda i početak Ranog dinastičkog IIIb perioda u Mezopotamiji.

## Značajne osobe

## Pronalasci, otkrića, pojave

* Civilizacija Harappe, na svom vrhuncu, pokriva područje od oko 480,000 km². Njeno središte leži u dolini Inda u današnjem Pakistanu, ali su naselja proširena i na Makransku obalu, Baludžistan, Afganistan, istočni Punjab, Kutch i Saurashtru. Ona uključuju gradove kao što su Harappa, Mohenjo-daro, Kalibangan, Dholavira te luke kao Lothal, Sutkagen-dor i Sotka-koh te brojna sela.

| Milenijum | Vijek
 |
| --- | --- |
| **4. pne.**:
 | 40. pne.
 | 39. pne.
 | 38. pne.
 | 37. pne.
 | 36. pne.
 | 35. pne.
 | 34. pne.
 | 33. pne.
 | 32. pne.
 | 31. pne.
 |
| **3. pne.**:
 | 30. pne.
 | 29. pne.
 | 28. pne.
 | 27. pne.
 | 26. pne.
 | 25. pne.
 | 24. pne.
 | 23. pne.
 | 22. pne.
 | 21. pne.
 |
| **2. pne.**:
 | 20. pne.
 | 19. pne.
 | 18. pne.
 | 17. pne.
 | 16. pne.
 | 15. pne.
 | 14. pne.
 | 13. pne.
 | 12. pne.
 | 11. pne.
 |
| **1. pne.**:
 | 10. pne.
 | 9. pne.
 | 8. pne.
 | 7. pne.
 | 6. pne.
 | 5. pne.
 | 4. pne.
 | 3. pne.
 | 2. pne.
 | 1. pne.
 |
| **1.**:
 |   1.
 |   2.
 |   3.
 |   4.
 |   5.
 |   6.
 |   7.
 |   8.
 |   9.
 | 10.
 |
| **2.**:
 | 11.
 | 12.
 | 13.
 | 14.
 | 15.
 | 16.
 | 17.
 | 18.
 | 19.
 | 20.
 |
| **3.**:
 | 21.
 | 22.
 | 23.
 | 24.
 | 25.
 | 26.
 | 27.
 | 28.
 | 29.
 | 30.
 |
| **4.**:
 | 31.
 | 32.
 | 33.
 | 34.
 | 35.
 | 36.
 | 37.
 | 38.
 | 39.
 | 40.
 |
# 24. vijek pr. n. e.

|  |  |
| --- | --- |
| Milenijum: | 3. milenijum pne. |
| Vjekovi: | 25. vijek pne. • 24. vijek pne. • 23. vijek pne. |
| Decenije: | 2390-e pne. 2380-e pne. 2370-e pne. 2360-e pne. 2350-e pne. 2340-e pne. 2330-e pne. 2320-e pne. 2310-e pne. 2300-e pne. |
| Kategorije: | Rođenja – Smrti Nastanci – Prestanci
 |

**24. vijek pne.** je vijek koji je započeo godine 2400. pne. a završio godine 2301. pne.

## Događaji

Područje i glavni lokaliteti civilizacije Doline Inda.
* 2900. pne. – 2334. pne. – Mezopotamski ratovi Ranog dinastijskog perioda.
* cca. 2383. pne. - Pepi II Neferkare, monarh s najdužom vladavinom svih vremena, počeo vladati u dobi od 6 godina.
* 2350. pne. – Kraj ranog dinastijskog IIIb perioda u Mezopotamiji.
* 2350. pne. – Prvo uništenje grada Mari.
* 2334. pne. – 2279. pne. – Sargon Akadski osvaja Mezopotamiju.
* c. 2332. pne. - Sargon I počeo vladati.
* 2345. pne. – Kraj Pete egipatske dinastije. Faraon Unas umro.
* c. 2340. pne. - 2180. pne.; Akkad.
* Grad Lothal prosperira pod civilizacijom Inda.

## Značajne osobe

* Urukagina
* Sargon Akadski
* Enheduanna, kći Sargonova, svećenica i prva književnica poznata po imenu
* Ptahhotep, drevni egipatski vezir, autor *Maksima Ptahhotepa*.

## Pronalaci, otkrića, pojave

* Prvi službeni spomen pčelarstva u Egiptu.
* Prvo dokumentirano korištenje organizirane kurirske službe radi distribucije službenih dokumenata u Egiptu.

## Mitski događaji

* Godine 2349. pne. Noa je ušao u Arku (prema teologu Jamesu Ussheru).
* 3.10. 2333. pne. Dangun je osnovao državu Gojoseon (prema korejskim ljetopisima *Samguk Yusa*, napisanom u 12., i Dongguk Tonggam, napisanom u 15. vijeku).

## Izvori

* Ancient Egypt: Beekeeping and wax Arhivirano 2004-12-04 na Wayback Machine-u

| Milenijum | Vijek
 |
| --- | --- |
| **4. pne.**:
 | 40. pne.
 | 39. pne.
 | 38. pne.
 | 37. pne.
 | 36. pne.
 | 35. pne.
 | 34. pne.
 | 33. pne.
 | 32. pne.
 | 31. pne.
 |
| **3. pne.**:
 | 30. pne.
 | 29. pne.
 | 28. pne.
 | 27. pne.
 | 26. pne.
 | 25. pne.
 | 24. pne.
 | 23. pne.
 | 22. pne.
 | 21. pne.
 |
| **2. pne.**:
 | 20. pne.
 | 19. pne.
 | 18. pne.
 | 17. pne.
 | 16. pne.
 | 15. pne.
 | 14. pne.
 | 13. pne.
 | 12. pne.
 | 11. pne.
 |
| **1. pne.**:
 | 10. pne.
 | 9. pne.
 | 8. pne.
 | 7. pne.
 | 6. pne.
 | 5. pne.
 | 4. pne.
 | 3. pne.
 | 2. pne.
 | 1. pne.
 |
| **1.**:
 |   1.
 |   2.
 |   3.
 |   4.
 |   5.
 |   6.
 |   7.
 |   8.
 |   9.
 | 10.
 |
| **2.**:
 | 11.
 | 12.
 | 13.
 | 14.
 | 15.
 | 16.
 | 17.
 | 18.
 | 19.
 | 20.
 |
| **3.**:
 | 21.
 | 22.
 | 23.
 | 24.
 | 25.
 | 26.
 | 27.
 | 28.
 | 29.
 | 30.
 |
| **4.**:
 | 31.
 | 32.
 | 33.
 | 34.
 | 35.
 | 36.
 | 37.
 | 38.
 | 39.
 | 40.
 |
# 23. vijek pr. n. e.

|  |  |
| --- | --- |
| Milenijum: | 3. milenijum pne. |
| Vjekovi: | 24. vijek pne. • 23. vijek pne. • 22. vijek pne. |
| Decenije: | 2290-e pne. 2280-e pne. 2270-e pne. 2260-e pne. 2250-e pne. 2240-e pne. 2230-e pne. 2220-e pne. 2210-e pne. 2200-e pne. |
| Kategorije: | Rođenja – Smrti Nastanci – Prestanci
 |

**23. vijek pne.** je vijek koji je započeo godine 2300. pne. a završio godine 2201. pne.

## Događaji

Ruševine piramidskog kompleksa Pepija II, monarha s najdužom vladavinom u pisanoj historiji.
* 2334. pne. - 2279. pne. (kratka kronologija) Sargon Akadski osvaja Mezopotamiju.
* cca. 2300. pne. - Počelo brončano doba.
* cca. 2300. pne. - Disk Enheduanne iz Ura, (suvremeni Muqaiyir u Iraku) je napravljen. Danas se nalazi u Muzeju arheologije i antrpologije Univerziteta Pennsylvanije u Philadelphiji.
* cca. 2300. pne. - 2200. pne.; Glava čovjeka iz Ninive (suvremeni Kuyunjik u Iraku) je napravljena. Sada se nalazi u Iračkom muzeju u Baghdadu.
* 2289. pne.? - Pepi II Neferkare, monarh s najdužom vladavinom u historiji, umro je u dobi od 100 godina nakon 94 godine vladavine.
* cca. 2285. pne. - Enheduanna, vrhovna svećenica boga-mjeseca Nanne u Uru, je rođena.
* cca. 2254. pne. - 2218. pne.; Napravljena Stela Naramsina. Danas je u Muzeju Louvre u Parizu.
* 2215. pne. - Gutijska vojska se spušta sa Zagrosa i tuže demoraliziranu akadsku vojsku. Zauzimaju Agade, prijestolnicu Akkada i potpuno ga uništavaju.

## Značajne osobe

* Sargon Akadski, osnivač Akadskog carstva i najraniji tvorac imperija u poznatoj historiji.

| Milenijum | Vijek
 |
| --- | --- |
| **4. pne.**:
 | 40. pne.
 | 39. pne.
 | 38. pne.
 | 37. pne.
 | 36. pne.
 | 35. pne.
 | 34. pne.
 | 33. pne.
 | 32. pne.
 | 31. pne.
 |
| **3. pne.**:
 | 30. pne.
 | 29. pne.
 | 28. pne.
 | 27. pne.
 | 26. pne.
 | 25. pne.
 | 24. pne.
 | 23. pne.
 | 22. pne.
 | 21. pne.
 |
| **2. pne.**:
 | 20. pne.
 | 19. pne.
 | 18. pne.
 | 17. pne.
 | 16. pne.
 | 15. pne.
 | 14. pne.
 | 13. pne.
 | 12. pne.
 | 11. pne.
 |
| **1. pne.**:
 | 10. pne.
 | 9. pne.
 | 8. pne.
 | 7. pne.
 | 6. pne.
 | 5. pne.
 | 4. pne.
 | 3. pne.
 | 2. pne.
 | 1. pne.
 |
| **1.**:
 |   1.
 |   2.
 |   3.
 |   4.
 |   5.
 |   6.
 |   7.
 |   8.
 |   9.
 | 10.
 |
| **2.**:
 | 11.
 | 12.
 | 13.
 | 14.
 | 15.
 | 16.
 | 17.
 | 18.
 | 19.
 | 20.
 |
| **3.**:
 | 21.
 | 22.
 | 23.
 | 24.
 | 25.
 | 26.
 | 27.
 | 28.
 | 29.
 | 30.
 |
| **4.**:
 | 31.
 | 32.
 | 33.
 | 34.
 | 35.
 | 36.
 | 37.
 | 38.
 | 39.
 | 40.
 |
# 22. vijek pr. n. e.

|  |  |
| --- | --- |
| Milenijum: | 3. milenijum pne. |
| Vjekovi: | 23. vijek pne. • 22. vijek pne. • 21. vijek pne. |
| Decenije: | 2190-e pne. 2180-e pne. 2170-e pne. 2160-e pne. 2150-e pne. 2140-e pne. 2130-e pne. 2120-e pne. 2110-e pne. 2100-e pne. |
| Kategorije: | Rođenja – Smrti Nastanci – Prestanci
 |

**22. vijek pne.** je vijek koji je započeo godine 2200. pne. a završio godine 2101. pne.

## Događaji

* 2217. pne. – 2193. pne. — Nomadske invazije Akkada.
* 2200. pne. - Završetak Šeste dinastije Egipta.
* cca. 2190. pne. - Završetak Starog kraljevstva u Drevnog Egipta. Početak Prvog prijelaznog Egipta. 7 - 10. dinastija.
* 2181. pne. — Egipat: Faraon Nitocris umro. Završetak Šeste dinastije, početak Sedme dinastije. Faraon Neferkara I počeo vladati.
* cca. 2180. pne. - Akadsko Carstvo palo pod napadom Guta, planinskog naroda sa sjeveroistoka.
* 2173. pne. — Egipat: Kraj Sedme, početak Osme dinastije.
* 2160. pne. — Egipat: Faraon Neferirkara umro. Završetak Osme dinastije, početak Devete dinastije. Faraon Neferkare počeo vladati.
* cca. 2160. pne. — početak srednjeg minojskog perioda na Kritu.
* cca. 2150. pne. - 2030. pne.; Napisan Ep o Gilgamešu.
* cca. 2150. pne. - Lagaš.
* c. 2144. pne. — Gudea, vladar (ensi) grada Lagaša, počeo vladati.
* 2138. pne. — Babilon: Solarna pomrčina 9.5. i lunarna pomrčina 24.5. +su se dogodile i smatraju se dvosrukom pomrčinom koja se dogodila 23 godina nakon uspona kralja Shulgija Babilonskog prema pristašama duge kronologije.
* 2130. pne. — Egipat: Kraj Devete dinastije, početak Desete dinastije. Ratovi Devete dinastije počinju u Egiptu.
* 2124. pne. — Gudea, vladar (ensi) grada Lagaša, umro.
* cca. 2120. pne. - Zavjetna statua Gudee, od Lagaša (suvremeni Telloh u Iraku) je napravljena. Danas je u Muzeju Louvre u Parizu.
* 2116. pne. – 2110. pne. — Uručko-gutski rat.
* 2112. pne. – 2095. pne. — Sumerski pohodi Ur-Nammua.
* 2100. pne. — Početak dinastije Xia u Kini.

## Značajne osobe

* Gudea
* Ur-Nammu

| Milenijum | Vijek
 |
| --- | --- |
| **4. pne.**:
 | 40. pne.
 | 39. pne.
 | 38. pne.
 | 37. pne.
 | 36. pne.
 | 35. pne.
 | 34. pne.
 | 33. pne.
 | 32. pne.
 | 31. pne.
 |
| **3. pne.**:
 | 30. pne.
 | 29. pne.
 | 28. pne.
 | 27. pne.
 | 26. pne.
 | 25. pne.
 | 24. pne.
 | 23. pne.
 | 22. pne.
 | 21. pne.
 |
| **2. pne.**:
 | 20. pne.
 | 19. pne.
 | 18. pne.
 | 17. pne.
 | 16. pne.
 | 15. pne.
 | 14. pne.
 | 13. pne.
 | 12. pne.
 | 11. pne.
 |
| **1. pne.**:
 | 10. pne.
 | 9. pne.
 | 8. pne.
 | 7. pne.
 | 6. pne.
 | 5. pne.
 | 4. pne.
 | 3. pne.
 | 2. pne.
 | 1. pne.
 |
| **1.**:
 |   1.
 |   2.
 |   3.
 |   4.
 |   5.
 |   6.
 |   7.
 |   8.
 |   9.
 | 10.
 |
| **2.**:
 | 11.
 | 12.
 | 13.
 | 14.
 | 15.
 | 16.
 | 17.
 | 18.
 | 19.
 | 20.
 |
| **3.**:
 | 21.
 | 22.
 | 23.
 | 24.
 | 25.
 | 26.
 | 27.
 | 28.
 | 29.
 | 30.
 |
| **4.**:
 | 31.
 | 32.
 | 33.
 | 34.
 | 35.
 | 36.
 | 37.
 | 38.
 | 39.
 | 40.
 |
# Demokratsko-republikanska stranka

Simbol Demokratsko-republikanske stranke
**Demokratsko-republikanska stranka** (engleski: *Democratic-Republican Party*) je bila politička stranka u SAD koja je dominirala federalnom vladom u prvoj četvrtini 19. vijeka.

Svoje korijene vuče od političara okupljenih oko očeva osnivača Thomasa Jeffersona i Jamesa Madisona koji su se našli u opoziciji prema administraciji prvog predsjednika Georgea Washingtona, odnosno zalagali da se nedavno izglasani Ustav SAD tumači u korist država i njihovih prava, a protiv zalaganja da se stvori čvrsta centralizirana federalna uprava, a za što se najviše zalagao Washingtonov ministar Alexander Hamilton. Pristaše Jeffersona i Madisona su se počeli zvati "republikancima", a pristaše Hamiltona "federalistima", te će kasnije od njih nastati Federalistička stranka.

Na vlast je došla nakon izbora 1800. na kojima je pobijedio Jefferson, koji je izabran i za drugi mandat, isto kao i Madison (1809-1817) i James Monroe (1817-1825). Za vrijeme Monroevog mandata je došlo do raskola u stranci između frakcije koja je podržavala Jamesa Quincyja Adamasa, koji će na kraju biti izabran 1825. godine, i frakcije koja je podržavala Andrewa Jacksona, izabranog 1828. godine. Potonji će, pak, svoje pristaše organizirati u današnju Demokratsku stranku.

## Vanjske veze

* A New Nation Votes: American Election Returns 1787-1825 Arhivirano 2008-07-25 na Wayback Machine-u
# Potomac (rijeka)

| Potomac Potomac River  |
| --- |
|  |
| Lokacija |
| Države |  SAD Zapadna Virginia Virginia Zapadna Virginia |
| Gradovi | Washington |
| Hidrografija |
| Izvor   – aps. visina | Masiv Apalači 933 m |
| Ušće   – aps. visina   – vrsta | Zaljev Chesapeake (Atlanski ocean) 0 m estuarij |
| Dužina | 616 km |
| Pritoke | Shenandoah, Monocacy, Occoquan |
| Hidrologija |
| Protok   – srednji |  316 m³/s |
| Sliv   – površina |  37 600  km² |
| Ulijeva se u | Zaljev Chesapeake |

**Potomac** (engleski: *Potomac River*) je velika rijeka na istoku Sjedinjenih Američkih Država duga 616 km.

*Rijeka Potomac* ima veliko historijsko značenje za Sjedinjene Američke Države, ali i ekonomsko jer uz njegove obale živi preko 5 000 000 stanovnika.

## Geografija

*Rijeka Potomac* se formira na padinama Masiva Apalači na granici Marylanda i Zapadne Virginije kod mjesta Oldtown gdje se spajaju Sjeverni (150 km) i Južni rukavac (209 km). Od tamo rijeka teče u pravcu jugoistoka, kroz Maryland i Distrikt Washington do svog ušća u Zaljev Chesapeake. U gornjem dijelu svog toka, zajedno sa svijim Sjevernim rukavcem, formira granicu između Marylanda i Zapadne Virginije sve do
grada Harpers Ferry u Zapadnoj Virginiji, a od tamo do ušća granicu između Marylanda i Virginije.

Estuarij rijeke širok je kod Zaljeva Chesapeake 17 km i dug je skoro do Washingtona.

Karta sliva rijeke *Potomac*
*Potomac* sa svojim pritokama ima sliv velik oko 37 600 km², koji obuhvaća velik dio saveznih država Zapadna Virginia, Virginia, Maryland i Distrikt Washington.

*Potomac* ima dva različita dijela svog toka, gornji planinski u Regiji Piedmont u kojem rijeka ima brojne meandre i brzake od kojih je najveći *Veliki slap*, visok 11 m, i donji nizinski od grada Washingtona do ušća dug 188 km koji je toliko nizak da se uticaj plime osjeti sve do Washingtona.

*Rijeka Potomac* plovna je od ušća do grada Washingtona.

Tokom 18. i 19. vijeka rijeka je imala izuzetno prometno značenje, zbog tog su prokopani kanali paralelni sa rijekom, da se izbjegnu slapovi iznad Washingtona; Patowmack (1785. - 1802.)
i Chesapeake - Ohio (prokopan 1831.) od Washingtona (Georgetown) do Cumberlanda u Marylandu. Ti kanali su služili svojoj svrsi do Prvog svjetskog rata, nakon tog su napušteni, a danas su samo zone rekreacije i uspomena.

## Etimologija

Orginalno indijansko ime rijeke **Patawomeck** zabilježio je kolonist John Smith 1608., ali njeno pravo značenje je i danas nejasno, od tog je vremenom došlo do današnjeg iskrivljenog imena *Potomac*.

## Reference

## Vanjske veze

* *Potomac River* na portalu Encyclopædia Britannica (`en`)