Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 1027.

*Ovo je članak o godini 1027.*

|  |  |
| --- | --- |
| Milenijum:
 | 2. milenijum
 |
| Vjekovi:
 | 10. vijek – **11. vijek** – 12. vijek
 |
| Decenija:
 |  990-e  1000-e  1010-e  – 1020-e –  1030-e  1040-e  1050-e  |
| Godine:
 | 1024 1025 1026 – **1027** – 1028 1029 1030
 |

1027.. po kalendarima
| Gregorijanski
 | 1027.. (MXXVII) |
| Ab urbe condita
 | 1780.
 |
| Islamski
 | 417–418.
 |
| Iranski
 | 405–406.
 |
| Hebrejski
 | 4787–4788.
 |
| Bizantski
 | 6535–6536.
 |
| Koptski
 | 743–744.
 |
| Hindu kalendari
 |
| • *Vikram Samvat* | 1082–1083.
 |
| • *Shaka Samvat* | 949–950.
 |
| • *Kali Yuga* | 4128–4129.
 |
| Kineski
 |
| • Kontinualno
 | 3663–3664.
 |
| • 60 godina
 | Yin Vatra Zec (od kineske Ng.) |
| Holocenski kalendar
 | 11027.
 |
| p • r • u |
| Podrobnije: Kalendarska era |

Godina **1027.** (**MXXVI**) bila je redovna godina koja počinje u nedjelju u julijanskom kalendaru.

## Događaji

* 26. 3. – Papa Ivan XIX kruni njemačkog kralja Konrada II za svetog rimskog cara.
* 14. 5. – Henri I okrunjen za kralja Francuske u katedrali u Reimsu.
* 16. 8. – Nakon očeve smrti Bagrat IV postaje kralj Gruzije, preuzevši prijestolje koje će držati do smrti 1072.
* Objavljena *Knjiga iscjeljivanja* (arapski: کتاب الشفاء *Kitab Al-Shifaʾ*, latinski: *Sufficientia*), velika naučna i filozofska enciklopedija koju je napisao perzijski polimat Avicena (Abū ʿAlī ibn Sīnā).
* Prva godina prvog *rabqunga* (60-godišnjeg ciklusa) u tibetanskom kalendaru.
* U Japanu počinje građanski rat.
* Prema zapisima u *Song Shiju*, Yan Su, inženjer u službi dinastije Song ponovno pronalazi Dvokolice koje pokazuju na jug, mehanički kompas prvi put izdrađen u 3. vijeku.
* Ealdred postaje opat Tavistocka u Engleskoj, (približni datum)

## Rođenja

* Kralj William I od Engleske (u. 1087)
* Ernst, markgrof Austrije (u. 1075)
* Abbad III al-Mu'tamid, abadidski kralj Seville

## Smrti

* 16. 8. – Kralj Giorgi I od Gruzije (r. 998)

## Reference
# Antipapa Silvestar IV

| Silvestar IV. Silvester IV
 |
| --- |
|  |
| Pravo ime
 | Maginulf
 |
| Razdoblje papinstva
 | od 1105. do 1111.
 |
| Prethodni protupapa
 | Albert
 |
| Slijedeći protupapa
 | Grgur VIII.
 |
| Pape imena Silvestar
 |

**Protupapa Silvestar IV.**, rođen kao Maginulf, bio je katolički protupapa od 1105. do 1111. godine. Maginulf je bio arhiđakon crkve St. Angelo u Peschieri. Za vrijeme Borbe za investituru pripadnici rimske aristokracije koji su podržavali careve Henrika IV i Henrika V su iskoristili odsudstvo pape Paskala II te su izabrali Maginulfa za papu i dali mu ime Silvestar IV. On je službeno ustoličen 18. studenog 1105. Paskal je prethodnu dvojicu protupapa zarobio i poslao u samostan; to se nije dogodilo sa Silvestrom s obzirom da je on, čim se Paskal sljedeći dan vratio u Rim, izbjegao u Tivoli, a potom u Osimo gdje je uživao zaštitu Guarniera II od Spoleta. Na dan 11. travnja 1111. su Henrik V i Paskal II postigli načelni sporazum kojim je okončana višedesetljetna Borba za investituru. Henrik je priznao papu, a Silvestar se odrekao papskog naslova. Ostatak života je proveo pod zaštitom svog pokrovitelja.
# Satana

Gustave Doreova interpretacija Stotone iz John Miltonovog "Izgubljenog raja"
**Satana** ili **Sotona** (hebrejski: שָּׂטָן‎‎ satan - neprijatelj, protivnik, tužitelj; arapski: شيطان‎‎‎ šajtan) je nadnaravno biće koje je utjelovljenje zla u abrahamskim religijama (židovstvo, kršćanstvo, islam). On donosi zlo i iskušenje i poznat je kao obmanitelj koji vodi čovječanstvo ka stranputici.

Neke verske grupe smatraju da je nastao kao anđeo koji je imao veliku pobožnost i ljepotu, ali je pao zbog oholosti, zavođenja čovječanstva na put neistine i grijeha i ima moć u palom svijetu. U Hebrejskoj Bibliji Satana je prvenstveno tužilac ili protivnik. U nekim kasnijim jevrejskim spisima i Novom zavjetu, Satana se opisuje kao zlonamjerniji entitet suprotan Bogu, takođe nazivan i đavolom.

Iako je Satana uopšteno viđen kao negativna figura, neke grupe imaju drugačije viđenje. U teističkom satanizmu, Satana se smatra božanstvom koje se obožava ili poštuje. U Lavejovom satanizmu, Satana je simbol vrlina i slobode.

Tokom istorije, predstava Satane je služila za demonizaciju raznih pojedinaca i društvenih grupa.

## Imena

Obično poznat je kao *vrag* ili *đavo*, *gospodar tame*, *Belzebub*, *nečastivi*, *Mefisto*, ili *Lucifer*. U Talmudu Sotona se spominje pod imenom Samael. U Novom zavetu, Isus Krist ga zove knez ovoga svijeta.

U islamu *Sotona* je poznat kao Iblis (arap. إبليس) ili Šejtan (arap. شيطان), a bio je poglavica Đina, posebne vrste duhova prije svoje pobune i pada.

## Lik

U umjetnosti i literaturi Sotona je poprimao razne oblike kroz povijest. Prema jednoj interpretaciji u Knjizi Postanka, prikazan je kao zmija koja uvjerila Evu da pojede zabranjeno voće.

Najpopularniji oblik koji se zadržao do današnjih dana jest oblik koji je imalo starogrčko božanstvo Pan; tj. polu-čovjek polu-koza, s rogovima i kozjim nogama, dok u ruci drži trozubac. U modernim interpretacijama (npr. filmovi) on je šarmatna i zgodna muška, rijeđe ženska osoba koja krade ljudske duše tako da ugađa ljudskoj taštini s ponudama ili ugovorima koje su suviše dobre da bi se propustili.

## Poreklo Satane

Elejn Pejgels u svojoj knjizi Poreklo Satane istražuje istorijski i društveni kontekst u kojem je nastao lik Satane, i zaključuje da je lik satane krajnje negativna predstava neprijatelja ili "drugog". Ona smatra da satanske figure su izronile iz haosa Palestine prvog veka nove ere, gde je hrišćanski pokret počeo svoj rast. Upotrebljavajući Satanu da predstavimo neprijatelje mi dajemo sukobu specijalno moralno i religijsko tumačenje. Prema tom tumačenju, mi smo na Božjoj strani, a „oni" su Božji - i naši - neprijatelji.

## Izvori

## Povezano

* Antikrist
* Sotonizam
* Poreklo Satane
# Saborna crkva (razvrstavanje)

*Za ostale upotrebe, pogledajte Crkva (razvrstavanje).*
**Saborna crkva** u pravoslavnoj tradiciji znači isto što i katedrala. Pojam **saborna crkva** može se odnositi i na:

* Saborna crkva u Beogradu,
* Saborna crkva u Novom Sadu,
* Saborni hram u Nišu,
* Saborna crkva u Sarajevu,
* Saborna crkva u Nikšiću,
* Saborna crkva u Temišvaru,
* Saborna crkva Vasilija Blaženog u Moskvi.
# Orijentalne crkve

**Orijentalne crkve** mogu biti:

* Orijentalne pravoslavne crkve, naziv za *miafizitske* orijentalno-pravoslavne crkve
* Orijentalne katoličke crkve, naziv za istočno-katoličke (*unijatske*) crkve
* u najširem značenju, naziv za crkve ponikle na području antičkog Orijenta

## Povezano

* Istočne crkve (razvrstavanje)
# Katolička crkva (razvrstavanje)

*Za ostale upotrebe, pogledajte Crkva (razvrstavanje).*
**Katolička crkva** je naziv koji se koristi za razne kršćanske vjerske zajednice. Od njih je najpoznatija i najveća **Rimokatolička crkva**, pa se izraz Katolička crkva često koristi kao sinonim za nju.

Uz nju postoje i Katoličke crkve istočnog obreda, koje priznaju papin primat (v. Grkokatolička crkva).

Osim nje se katoličkom crkvom naziva i **Ortodoksna katolička apostolska istočna crkva**, odnosno u širem smislu Istočna pravoslavna crkva.

Mnoge druge vjerske zajednice se također nazivaju "katoličkim", iako njihov nauk nije katoličanstvo u užem smislu.

## Povezano

* Katoličanstvo (razvrstavanje)
* Rimokatolička crkva (razvrstavanje)
# Međunarodna agencija za atomsku energiju

Zastava IAEA.
**Međunarodna agencija za atomsku energiju** (IAEA) je međunarodna organizacija čija je svrha razvoj nuklearne energije u miroljubive svrhe i ograničenje nuklearnog naoružanja. Osnovana je godine 1957. i ima sjedište u Beču.

Godine 2005. je, zajedno sa svojim generalnim direktorom Mohamedom ElBaradeijem dobila Nobelovu nagradu za mir.

## Vanjske veze

* IAEA website
* In Focus : IAEA and Iran
* IAEA Bulletin
* History of the International Atomic Energy Agency : the first forty years, David Fischer, 1997, ISBN 92-0-102397-9
# Greenpeace

Prosvjed Greenpeacea u Toulouseu 2007. godine
**Greenpeace** je ekološka organizacija koja se bori protiv zagađivanja Zemlje i zemljine atmosfere. Greenpeace surađuje u 40 zemalja svijeta u Americi, Aziji i Europi. Da bi zadržali neovisnost, Greenpeace ne prihvaća donacije vlada ili korporacija, ali se oslanja na donacije neovisnih tvrtki i ljudi koji podržavaju njihovo djelovanje. Greenpeace se bori za "dobrobit Zemlje" još od 1971. godine kada je mali brod volontera uplovio u Amchitku, područje sjeverno od Aljaske, gdje je vlada SAD-a obavljala nuklearne pokuse. Dobili su ime po *Duginom Ratniku*, legendi Američkih domorodaca. Legenda govori o bolesti Zemlje i Dugin Ratnik ustaje da ju obrani od bolesti.

## Vanjske veze

### Ostali projekti

|  |  |
| --- | --- |
|  | U Wikimedijinoj ostavi nalazi se članak o temi: **Greenpeace** |
|  | U Wikimedijinoj ostavi ima još materijala o temi: **Greenpeace** |

### Službene stranice

* Greenpeace International homepage ((engleski))
* Greenpeace Europe homepage ((engleski))
# Nuklearna nesreća

**Nuklearni** ili **radiološki incident** je u najširem naziv za svaku vrst nesreće koja se tiče nuklearnih uređaja ili radioaktivnog materijala.

Takvi incidenti se najčešće dijele na nuklearne i radiološke ovisno o tome da li je njima zahvaćen nuklearni uređaj, odnosno da li je u pitanju tek nekontrolirana distribucija radiološkog materijala.

## Nuklearni incidenti

* Černobilska katastrofa
* Incident na Otoku Tri Milje
* Nuklearni incident u Vinči

## Vanjske veze

* Schema-root.org: Nuclear Power Accidents 2 topics, both with a current news feed
* US Nuclear Regulatory Commission (NRC) website with search function and electronic public reading room
* International Atomic Energy Agency website with extensive online library
* Canada's Nuclear Safety Commission (CNSC)
* Concerned Citizens for Nuclear Safety Detailed articles on nuclear watchdog activities in the US
* World Nuclear Association: Radiation Doses Arhivirano 2006-02-22 na Wayback Machine-u Background on ionizing radiation and doses
* Canadian Centre for Occupational Health & Safety More information on radiation units and doses.
* Radiological Incidents Database Extensive, well-referenced list of radiological incidents
* A Review of Criticality Accidents (Los Alamos report, 2000 edition — PDF)
* Nuclear Files.org Arhivirano 2011-03-03 na Wayback Machine-u List of nuclear accidents
* Annotated bibliography of military and civilian nuclear accidents from the Alsos Digital Library Arhivirano 2012-04-18 na Wayback Machine-u
* Critical Hour: Three Mile Island, The Nuclear Legacy, And National Security Online book by Albert J. Fritsch, Arthur H. Purcell, and Mary Byrd Davis (2005). Updated edition June 2006
# Koeficijent emisije ugljen-dioksida

**Koeficijent emisije ugljen-dioksida** (KECO2) je koeficijent koji pokazuje koliko se ugljen-dioksida oslobađa sagorevanjem određene vrste goriva, po jedinici tako dobijene količine toplote. Izračunava se kao

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_0
gde su:

* gC — sadržaj ugljenika u gorivu (bezdimenzioni broj u jedinicama [ kg/kg ] ili [ t/t ]),
* H — toplotna moć goriva (može biti gornja ili donja toplotna moć) u jedinicama [[[džul|MJ]]/kg ili GJ/t],
* 3,67 — koeficijent stehiometrijske jednačine sagorevanja ugljenika.

Iz formule se vidi da se koeficijent emisije ugljen-dioksida izražava u jedinicama [kg/MJ] ili [t/GJ]. Pošto se u izračunavanju može upotrebiti gornja ili donja toplotna moć, pri navođenju vrednosti KECO2 mora se naglasiti koja je od njih upotrebljena.

Količina CO2 emitovanog pri sagorevanju nekog goriva, direktno zavisi od tri faktora:

* Količine potrošenog goriva,
* Sadržaja ugljenika u tom gorivu,
* Potpunosti sagorevanja ugljenika.

Ovako izračunat koeficijent uzima u obzir samo direktnu emisiju CO2, tj. onu iz procesa sagrevanja, zanemarujući emisiju iz procesa proizvodnje. Tako izračunati koeficijent se može znatno razlikovati, što je posebno značajno kod biogoriva.

## Izvori
# Hidroliza

**Hidroliza** je hemijska reakcija koja se zasniva na **raspadu molekula hemijskih jedinjenja** na dva manja fragmenta pod uticajem kontakta sa vodom ili vodenom parom. U posebnom slučaju hidrolize soli to je reakcija jona sa vodom (uglavnom se stvara kisela ili bazna sredina). Hidroliza je posebna grana solvolize.

## Reakcije hidrolize

Obično se reakcija hidrolize odvija po opštom šablonu:

A-B + H2O → A-H + B-OH
mada postoji mogućnost i za složenije mehanizme te reakcije, npr.

A-B + 2 H2O → A-OH + B-OH + H2
koje se odigravaju u gasovitoj fazi pri visokim temperaturama, ili u uslovima elektrolize

Hidroliza je suprotan proces od hidrolitičke kondenzacije - tj. reakcije spajanja dva ili više molekula sa izdvajanjem molekula vode.

Mnoge reakcije hidrolize su povratne, pri čemu smer reakcije zavisi od njenih uslova:

Npr. hidroliza estara:

RCOOR' + H2O → RCOOH + R'OH
zahteva dodavanje određene količine vode u reakcioni sistem; ukoliko nema dovoljno vode nastaje reakcija kondenzacije tek nastale kiseline (RCOOH) i alkohola (OH), koja je ustvari ista kao i predhodna samo suprotnog smera:

RCOOH + R'OH → RCOOR' + H2O
**Reakcija hidrolize nije isto što i elektrolitička disocijacija**.

Disocijacija se zasniva na raspadu molekula pod dejstvom rastvarača (rastvarač može biti i voda) ali bez građenja kovalentnih veza sa njim , dok se hidratacija zasniva na stvaranju kompleksnih jedinjenja sa vodom vezanih vodoničnom vezom.

## Reference

## Vanjske veze
# Centralno grijanje

**Centralno grijanje** je vrsta grijanja u zgradama gdje se toplina proizvodi na jednom središnjem mjestu, i ta toplina se raznosi koristeći vodu ili zrak kroz cijevnu mrežu do ispušnih izlaza (zrak), ili preko radijatora (voda).
# Plutonijum

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|

|  |
| --- |
| Np - **Pu** - Am
 |
| Sm **Pu** |
|  periodni sistem
 |

 |
| **Opšti podaci** |
| Ime, simbol,atomski broj
 | Plutonijum, Pu, 94
 |
| Pripadnost skupu
 | aktinoida
 |
| grupa, perioda
 |  , 7
 |
| gustina, tvrdoća
 | 19816 kg/m3, bd
 |
| Boja
 | srebrnobela  |
| **Osobine atoma** |
| atomska masa
 | 244,06 u
 |
| atomski radijus
 | 175 pm
 |
| kovalentni radijus
 | bez podataka
 |
| van der Valsov radijus
 | bez podataka
 |
| elektronska konfiguracija
 | [Rn]5f67s2 |
| e- na energetskim nivoima
 | 2, 8, 18, 32, 24, 8, 2
 |
| oksidacioni brojevi
 | 6, 5, **4**, 3
 |
| Osobine oksida
 | amfoterni
 |
| kristalna struktura
 | Monoclinic
 |
| **fizičke osobine** |
| agregatno stanje
 | čvrsto
 |
| temperatura topljenja
 | 912 K (639 °C)
 |
| temperatura ključanja
 | 3503 K (3230 °C)
 |
| molska zapremina
 | 12,29×10-3 m3/mol
 |
| toplota isparavanja
 | 344 kJ/mol
 |
| toplota topljenja
 | 2,84 kJ/mol
 |
| pritisak zasićene pare
 | bez podataka
 |
| brzina zvuka
 | 2260 m/s (293,15K)
 |
| **Ostale osobine** |
| Elektronegativnost
 | 1,28 (Pauling) 1,22 (Alred)
 |
| specifična toplota
 | bez podataka
 |
| specifična provodljivost
 | 0,666×106 S/m
 |
| toplotna provodljivost
 | 6,74 W/(m\*K)
 |
| I energija jonizacije
 | 584,7 kJ/mol
 |
| **Najstabilniji izotopi** |
|

| izotop
 | zast.
 | v.p.r.
 | n.r.
 | e.r. MeV
 | p.r.
 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 239Pu
 | (veš.)
 | 1,41×104 godina
 | α
 | 5,245
 | 235U
 |
| 240Pu
 | (veš.)
 | 6537 godina
 | α
 |  | 236U
 |
| 242Pu
 | (veš.)
 | 3,73×105 godina
 | α
 | 4,984
 | 238U
 |
| 244Pu
 | trag.
 | 8,08×107 godina
 | α
 | 4,666
 | 240U
 |

 |
| Tamo gde drugačije nije naznačeno, upotrebljene su SI jedinice i normalni uslovi.
 |
| Objašnjenja skraćenica: zast.=zastupljenost u prirodi, v.p.r.=vreme polu raspada, n.r.=način raspada, e.r.=energija raspada, p.r.=proizvod raspada, z.e=zarobljavanje elektrona
 |

**Plutonij/Plutonijum** (**Pu**, latinski - *plutonium*) - je aktinoid. Ime je dobio po planeti Pluton.

Pluton je radioaktivan metal iz grupe aktinoida, prvi put dobijen i ispitan od strane američkog hemičara Glenna T. Seaborga 1941 godine. Naučnici su iskoristili uranijum, koji su bombardovali jezgrima deuterijuma (izotop vodonika). Pluton je veoma reaktivan. Ako dugo stoji na vazduhu prekriv se zlatnim slojem oksida. Javlja se u 6 altotropskih modifikacija i gradi jedinjenja u kojima se javlja sa četri oksidaciona broja. Poznato je 15 izotopa plutona čije se atomske mase kreću između 232 i 246. Zbog visokog stepena radioaktivnosti smrtonosan je za čoveka čak i u minimalnim količinama. Opasniji je od uranijuma zbog manje kritične mase.

**Zastupljenost**: tragovi ovog elementa se javljaju među rudama uranijuma.
# Otto Hahn

|  |
| --- |
| **Otto Hahn** |
|  |
|  |
| Rođenje
 | (1879-marta-08)8. marta 1879. Frankfurt am Main, Njemačka
 |
| Smrt
 | 28. jula 1968. (dob: 89) Göttingen, Njemačka
 |
| Polje
 | radiokemija, nuklearna kemija
 |
| *Alma mater* | Univerzitet u Marburgu
 |
| Akademski mentor
 | Theodor Zincke
 |
| Poznat po
 | otkriće radioaktivnih elemenata Nuklearni izomerism Nuklearna fisija
 |
| Istaknute nagrade
 | Nobelova nagrada za kemiju (1944) Faradayeva medalja (1956) Nagrada Enrico Fermi (1966)
 |
| Religija
 | luteran
 |

**Otto Hahn** (Frankfurt am Main, 8. mart 1879. - Göttingen, 28. juni 1968.), njemački hemičar i fizičar

Zajedno sa Fritzem Strassmanom otkrio je 1939. cijepanje jezgre atoma urana pomoću neutrona, čime je otvorio eru atomskih reaktora, koji rade na osnovi te nuklearne reakcije. Iako "*otac atomske bombe*", Hahn je protivnik atomskog naoružanja. Godine 1944. dobio je Nobelovu nagradu za hemiju.
# Lise Meitner

|  |
| --- |
| **Lise Meitner** |
|  |
|  |
| Rođenje
 | 7./17. studenog 1878.  Beč, Austrija
 |
| Smrt
 | 27. listopada 1968.  Cambridge, Engleska
 |
| Prebivalište
 |  Austrija  Njemačka  Švedska  Ujedinjeno Kraljevstvo
 |
| Državljanstvo
 |  austro-ugarsko (do 1919.)  austrijsko (1919. - 1949.)  švedsko (od 1949.) |
| Polje
 | fizika
 |
| Institucija
 | Institut Cara Wilhelma Sveučilište u Berlinu
 |
| *Alma mater* | Sveučilište u Beču
 |
| Akademski mentor
 | Ludwig Boltzmann
 |
| Istaknuti studenti
 | Arnold Flammersfeld Kan-Chang Vang Nikolaus Riehl
 |
| Poznat po
 | nuklearna fisija
 |
| Istaknute nagrade
 | Medalja Maxa Plancka (1949.) Nagrada Enrica Fermija (1966.)
 |
| Njezin nečak bio je Otto Robert Frisch, dok joj je otac bio Philipp Meitner.
 |

**Lise Meitner** (Beč, 7./17. studenog 1878. – Cambridge, 27. listopada 1968.) je austrijska fizičarka koja je proučavala radioaktivnost i nuklearnu fiziku. Kemijski element 109 meitnerij nazvan je u njezinu čast.

Rođena je kao 8 dijete u židovskoj obitelji u Beču. Unatoč protivljenju njezinih roditelja, išla je na bečko sveučilište i studirala znanost. Tu ju je podučavao istaknuti fizičar Ludwig Boltzmann. A 1905. godine postala je prva žena na sveučilištu koja je dobila diplomu iz fizike. Kasnije ide u Berlin da bi učila zajedno sa Planckom i radila sa Hahnom. Godine 1918. Otkriva jedini dugovječni izotop elementa protaktinija.

Nakon otkrivanja neutrona došlo je do pitanja mogu li se umjetno stvoriti elementi teži od uranija. Tada je počela znanstvena utrka između Rutherforda u Britaniji, Irene Joliot-Curie u Francuskoj, Fermija u Italiji i Meitner-Hahn ekipe u Berlinu. Tada se mislilo da bi to otkriće moglo otkrivaču donijeti Nobela, no tada još nitko nije vjerovao da bi se to moglo iskoristiti u izgradnji nuklearnih oružja.

Iako je i Lise zajedno sa Hahnom radila na projektu nuklearne fisije, samo je Hahn dobio Nobelovu nagradu za kemiju 1944. godine. Unatoč širem mišljenju publike da je i Lise trebala dijeliti nagradu sa njim. Ona je fizikalna objašnjenja o fisiji objavila zajedno sa svojim nećakom.

Pošto su se ta saznanja mogla iskoristiti za izradu bombe, a bila su u nacisitičkim rukama, fizičari Leo Szilard, Edward Teller, i Eugene Wigner su stupili u akciju i nagovorili Einsteina da napiše pismo upozorenja tadašnjem predsjedniku Rooseveltu. To je dovelo do osnivanja projekta Manhattan. Lise je na to odgovorila:

*Ne želim imati ništa s bombom!*.
## Veze

* Meitnerij

## Vanjske veze

* A critical review of Patricia Rife's book from PhysicsWeb Arhivirano 2006-02-22 na Wayback Machine-u
* Lise Meitner Online Arhivirano 2007-01-01 na Wayback Machine-u
* Annotated bibliography for Lise Meitner from the Alsos Digital Library for Nuclear Issues Arhivirano 2019-03-12 na Wayback Machine-u
# Černobilj

Okolina Černobilja. Snimljeno sa Ruske orbitalne stanice MIR 1997. godine
*Za nuklearnu nesreću videti Černobiljska katastrofa*
**Černobilj** (ukrajinski: Čornobilь (Чорнобиль ); ruski: Černobыlь (Чернобыль)) je grad na severu Ukrajine, u Kijevskoj oblasti, udaljen 15 km od granice sa Belorusijom. Černobilj je bio centar Černobiljskog rejona. Leži na reci Pripjat, jednoj od pritoka Dnjepra.

U noći 25. - 26. aprila 1986. dogodila se u susednom gradu Pripjatu nuklearna katastrofa, poznata kao Černobiljska katastrofa. Iz oblasti je evakuisano preko 100.000 stanovnika.
Grad je danas napušten i nalazi se u centru zabranjene zone. Ipak, u gradu i okolini, od nekadašnjih 3.500, i danas živi oko 400 ljudi koji nisu želeli da napuste oblast.

## Historija

Prvi zapisi o Černobilju potiču iz 1193. godine. Godine 1362. mesto su zauzeli Litvanci. Po stvaranju Lublinske unije 1569. između Litvanije i Poljske Černobilj dospijeva u posed poljskog kralja, da bi nakon podjele Poljske 1793. zajedno sa istočnom Ukrajinom pripao Rusiji.

Od 1918. do 1991. Laze
Černobilj je u sastavu SSSR; od raspada SSSR-a 1991. Černobilj je u sastavu Ukrajine.
# Lančana reakcija

**Lančana reakcija** je niz reakcija gde reaktivni produkt ili među produkt prouzrokuje dalje
reakcije. Primeri lančanih reakcija su:

* Nuklerana fisija, gde se atom u toj reakciji raspada na nekoliko novih atoma, produkta, pritom oslobađajući nove neutrone, sposobne da daljen prouzrokuju fisionu lančanu reakciju sa drugim atomima.
* Hemijska reakcija, gde je produkt reakcije i sam reaktivan i može da prouzrokuje dalje, slične, reakcije. Na primer, svaki korak lančane reakcije H2 + Cl2 utroši jedan molekul H2 ili Cl2, jedan slobodan radikal H ili Cl proizvodeći jedan molekul HCl i slobodan radikal.
* Elektronska lavina, gde udar slobodnih elektrona u jakom električnom polju formira nove elektrone koji će prozvesti istu uzastopnu, lančanu, reakciju.
# Eurostat

**Statistički ured Europskih zajednica** (**Eurostat**) prikuplja i objavljuje statističke podatke iz država članica, država izvan Europske unije te od međunarodnih organizacija kako bi informirao institucije Europske unije i omogućio praćenje učinaka politika Zajednice.

Eurostat objavljuje priopćenja za javnost, opće i specijalizirane serije kao i publikacije namijenjene široj javnosti. Sve se publikacije Eurostata pojavljuju u devet tematskih zbirki označenih posebnom bojom:

* Tema 1: Opća statistika
* Tema 2: Ekonomija i financije
* Tema 3: Populacija i socijalni uvjeti
* Tema 4: Industrija, trgovima i usluge
* Tema 5: Poljoprivreda i ribarstvo
* Tema 6: Vanjska trgovina
* Tema 7: Transport
* Tema 8: Okoliš i energija
* Tema 9: Znanost i tehnologija

## Poveznice

* NUTS

## Vanjske veze

* Eurostat Arhivirano 2004-09-19 na Wayback Machine-u