# 1440.

< |
14. vijek |
**15. vijek**
| 16. vijek
| >

< |
1410-e |
1420-e |
1430-e |
**1440-e**
| 1450-e
| 1460-e
| 1470-e
| >

<< |
< |
1436. |
1437. |
1438. |
1439. |
**1440..**
| 1441.
| 1442.
| 1443.
| 1444.
| >
| >>

1440.. po kalendarima
| Gregorijanski
 | 1440.. (MCDXL) |
| Ab urbe condita
 | 2193.
 |
| Islamski
 | 843–844.
 |
| Iranski
 | 818–819.
 |
| Hebrejski
 | 5200–5201.
 |
| Bizantski
 | 6948–6949.
 |
| Koptski
 | 1156–1157.
 |
| Hindu kalendari
 |
| • *Vikram Samvat* | 1495–1496.
 |
| • *Shaka Samvat* | 1362–1363.
 |
| • *Kali Yuga* | 4541–4542.
 |
| Kineski
 |
| • Kontinualno
 | 4076–4077.
 |
| • 60 godina
 | Yang Metal Majmun (od kineske Ng.) |
| Holocenski kalendar
 | 11440.
 |
| p • r • u |
| Podrobnije: Kalendarska era |

Godina **1440** (**MCDXL**) bila je prijestupna godina koja počinje u petak (1. 1. po julijanskom kalendaru).

## Događaji

Januar/Siječanj
* januar ? - Promletački vojvoda Paštrovića Radič Grubačević ubio s braćom dvojicu protivnika i pobegao u Kotor - kotorski knez kasnije miri (ali privremeno).
* siječanj - Ugarska kraljica Elizabeta nerado pristala na brak sa poljskim kraljem Vladislavom (Lazara Brankovića odsečno odbila zbog razlike u veri) - cilj rešenje razmirica oko Češke i sprečavanje poljsko-turskog saveza.
* 10. 1. - Kraljica Elizabeta dala Kostajnicu rođaku Ulrihu.

Februar/Veljača
* 1. 2. - Car Jovan VIII Paleolog i dr. se vratili u Carigrad sa Firentinskog koncila.
* 2. 2. - Fridrih III. izabran za kralja Nemačke (brat pokojnog Alberta II).
* 21. 2. - Osnovan Pruski savez protiv Monaške države Tevtonskih vitezova.
* 22. 2. - Rođen Ladislav V. Posmrtni, sin pokojnog ugarsko-hrvatskog kralja Alberta II..

Mart/Ožujak
* 6. 3. - Vladislav I. prihvatio ugarsku krunu na insistiranje ugarsko-hrvatske delegacije (ugovori utanačeni dva dana kasnije).
* ožujak, krajem - Kraljica Elizabeta dala zatočiti Matka Talovca i Emerika Marczala, Vladislavljeve pristalice.

April/Travanj
* 9. 4. - Kristofer Bavarski izabran za kralja Danske (u naredne dve godine i Švedske i Norveške, v. Kalmarska unija).
* april - oktobar ? - Murat II pola godine opseda Beograd (prva turska opsada grada), komandant odbrane vranski prior Ivan Talovac, koriste rane puške; za to vreme haranja od Erdelja do ist. Slavonije, odvedeno mnogo roblja.

Maj/Svibanj
* 5. 5. - Novi carigradski patrijarh je Mitrofan II, pristalica Unije.
* 15. 5. - Narod i sveštenstvo Carigrada, predvođeni Markom Efeškim odbijaju učestvovati na liturgiji patrijarha Mitrofana na kojoj se pominje papa - Marko beži u Efes.
	+ Kraljica Elizabeta krunisala Ladislava Posthumnog u Stolnom Biogradu, želeći da preduhitri Vladislava.
* 21. 5. - Vladislav ušao u Budim, Elizabeta pokušava da organizuje otpor (ali Ulrih Celjski zarobljen u Gjuru krajem meseca).
* maj - Despot Đorđe Branković napušta Ugarsku (tj. zemlju svog zeta Ulriha Celjskog) i odlazi na mletačku teritoriju.

Jun/Lipanj
* 29. 6. - Sabor velikaša u Budimu: krunisanje Ladislava ništetno, za kralja izabran Vladislav.
	+ Bitka kod Anghiarija tokom Lombardijskih ratova: Italijanska liga (Firenca, papa, Venecija) pobedila Milansko Vojvodstvo (bitku ovekovečio Leonardo da Vinci).

Jul/Srpanj
* 17. 7. - Vladislav I. okrunjen za ugarsko-hrvatskog kralja krunom iz grobnice Sv. Stjepana (uobičajenu krunu uzela Elizabetina prijateljica) - ubrzo počinje građanski rat u Ugarskoj i Hrvatskoj.

Avgust/Kolovoz
* avgust? - Despot Đurđe preko Šibenika i Dubrovnika stiže u svoje posede u Zeti (oko Budve i Bara) koji su pod pritiskom turskog vazala Stefana Vukčića i Crnojevića; za to vreme kralj Vladislav I. ga optužio za veze sa Turcima i oduzeo mu veći deo imovine.
* 29. 8. - Kralj Vladislav potvrđuje "Kovinske privilegije" Srbima na adi Čepel kod Pešte.

Oktobar/Listopad
* ca. 1. 10. - Elizabetine pristalice poražene kod Bataszeka na Dunavu.
* 26. 10. - U Francuskoj pogubljen Gilles de Rais, serijski ubica dece.
* oktobar - Posle osmomesečne opsade Stefan Vukčić uzeo Omiš i Poljicu banu Matku.

Novembar/Studeni
* 2. 11. - Počinje Stari ciriški rat između kantona Cirih i suseda.

Decembar/Prosinac
* decembar - Bosanski kralj Tvrtko II nudi zemlju Mlečanima (ali oni to ne žele).

### Tokom/tijekom godine

* Prvi pomen Cetinja.
* Gost Radivoj, Kosačin velikaš, gradi dva mala utvrđenja uz most u Mostaru.
* Stefan Vukčić napada ugarski Omiš, a zet Radoslav Pavlović mu traži nazad neke teritorije.
* zima - Od 7000 zarobljenih u Srbiji, 3000 umire od hladnoće i divljih zveri.
* Oko ove godine Srbi se doseljavaju na primorje (npr. Šibenik) iz cetinskog kraja.
* 1439/40 - Šestodnevnik Nikona Jerusalimca za Jelenu Balšić.
* Lorenzo Valla dokazao lažnost "Konstantinove darovnice".
* Francuski kralj Šarl VII ugušio pobunu plemića ("Pragerija").
* Moctezuma I je novi vladar Tenochtitlána.
* Kralj Henry VI osnovao *Eton College*.
* Prva poznata redakcija Poljičkog statuta (spomenik "bosančice").
* Približno vreme nastanka Karte Vinlanda.
* Izgoreo albanski Lješ.
* Bogorodičina crkva u Gorici na Skadarskom jezeru, zadužbina Jelene Balšić.

## Rođenja

* 22. 1. - Ivan III., moskovski veliki knez († 1505)
* 13. 2. - Hartmann Schedel, nemački historik († 1514)
* 22. 2. - Ladislav V. Posmrtni, hercog Austrije, kralj Ugarske i Češke († 1457)
* Serafin Bunić, dubrovački književnik
* Kabir, indijski mistik († 1518)

### Rođeni oko 1440.

* Blaž Baromić, glagoljski tiskar
* Ivan Duknović, hrvatski kipar († ca. 1509)
* Paskoje Miličević, dubrovački arhitekt († 1516)
* Johann Amerbach, nemački štampar († 1513)
* Mauro Codussi, talijanski kipar i arhitekt († 1504)
* Pedro Arias Dávila, španski konkvistador († 1531)
* Anton Koberger, nemački štampar († 1513)
* Fiorenzo di Lorenzo, italijanski slikar († 1522)
* Garci Rodríguez de Montalvo, španski pisac († ca. 1504)
* Piero Pacini, italijanski štampar († 1513)
* Geert van Wou, holandski zvonolivac († 1527)

## Smrti

* 10. 1. - Eustache Marcadé, francuski pisac
* 9. 3. - Sveta Franciska Rimska (\* 1384)
* 20. 3. - Sigismund Kęstutaitis, veliki vojvoda litvanski (\* ca. 1365)
* 23. 9. - Lorenzo di Giovanni de’ Medici (Lorenco Stariji), firentinski bankar
* Itzcoatl, vladar Tenochtitlana
* Petar Cipiko, trogirski humanista
* pribl. - Laurens Janszoon Coster, holandski pionir štamparstva

## Reference

* Svezak drugi: dio drugi. Treće doba: Vladanje kraljeva iz raznih porodica (1301-1526). Druga knjiga: Od gubitka Dalmacije do Matije Korvina (1409-1457), Vjekoslav Klaić (archive.org)