# Ariš

| *Ariš* |
| --- |
|  |
| Naučna klasifikacija
 |
| Carstvo:
 | Plantae  |
| Koljeno:
 | Pinophyta  |
| Razred:
 | Pinopsida  |
| Red:
 | Pinales  |
| Porodica:
 | Pinaceae  |
| Rod:
 | Larix Miller |

**Ariš** (latinski: *Larix*) je rod drveta iz porodice Pinaceae. U ovom rodu postoji 10—14 vrsta biljaka od kojih se u Evropi i severnoj Aziji nalazi oko sedam. Fosilna istorija roda je veoma bogata i kazuje da su ariši bili veoma rasprostranjeni tokom čitavog tercijara. Najstariji fosilni nalaz roda je vrsta *Larix altoborealis* LePage & Basinger, česta od sredine eocena.

Najpoznatiji predstavnik ovog roda je evropski ariš (*Larix europaea*). Ariši se javljaju u hladnom i umerenom pojasu severne polulopte. Najrasprostranjenije su u Rusiji (tajge) i Kanadi. Ariši su interesantni jer su, iako četinari, listopadne biljke.

## Osobine

Biljke iz ovog roda imaju pravo i visoko stablo, visine od 15 do 50 metara, a izuzetno i do 80 metara. Glavna osobina nosi nepravilno, pršenasto raspoređene grane. Biljke iz ovog roda imaju dve vrste izdanaka: kratke i duge.
Lišće je igličasto i opada svake jeseni. Na dugačkim izdancima lišće je spiralno raspoređeno, a na kratkim skupljeno u čuperke. Ariši poseduju šišarke, koje su okrenute na gore.

## Klasifikacija i vrste

Šišarke Evropskog ariša
Ranije se rod ariša delio na dve sekcije na osnovu dužine zaštitnih ljuspi (brakteja) u šišarkama: sect. *Larix* je sadržala vrste sa malim i slabo primetnim zažtitnim ljuspama, dok su u sect. *Multiserialis* bile vrste sa dugačkim zaštitnim ljuspama. Genetička istraživanja (Gernandt & Liston 1999) nisu podržala ovu podelu, već ukazuju na razlike između vrsta Starog Sveta i vrsta Novog Sveta. Prema njihovim rezultatima, dužine šišarke i zaštitnih ljuspi u njima su prosto adaptacije na klimatske uslove. Po još novijim istraživanjima (Wei and Wang 2003, 2004) prisutne su tri monofiletske klade unutar roda *Larix*: jedna koja obuhvata severnoameričke vrste, jedna koja obuhvata evroazijske vrste sa kratkim zaštitnim ljuspama, i jedna koja obuhvata evroazijske vrste sa dugačkim zaštitnim ljuspama (izuzetak je vrsta *Larix sibirica* koja ima kratke ljuspe a nalazi se u kladi sa vrstama dugih ljuspi).

Postoji 10-14 vrsta ariša. One obeležene asteriskom (\*) u donjem spisku nisu prihvaćene od svih autora kao posebne vrste.

evroazijske vrste sa kratkim zaštitnim ljuspama u šišarkama
* *Evropski ariš* (latinski: *L. europaea*). Planine centralne Evrope.
* *L. dahurica, L. olgensis*. Šume istočnog Sibira.
* *Japanski ariš* (latinski: *L. leptolepis*). Planine centralnog Japana.
* *Larix principis-rupprechtii*\*. Planine severne Kine.

evroazijske vrste sa dugačkim zaštitnim ljuspama u šišarkama
* *Kineski ariš* (latinski: *Larix potaninii*). Planine jugozapadne Kine.
* *Larix himalaica*\*. Centralni Himalaji.
* *Larix mastersiana*. Planine zapadne Kine.
* *Larix speciosa*\*. Planine jugozapadne Kine.
* *Himalajski ariš* (latinski: *L. griffithiana*). Istočni Himalaji.
* *Sibirski ariš* (latinski: *L. sibirica*). Zapadni Sibir.

severnoameričke vrste
* *Larix laricina*. Šume Severne Amerike.
* *Larix lyallii*. Visoke planine na severozapadu SADi jugozapadu Kanade.
* *Larix occidentalis*. Niže planine na severozapadu SADi jugozapadu Kanade.

Većina ovih vrsti može se ukrštati u uzgoju; najpoznatiji hibrid je *Larix × marschlinsii*, koji je nastao u Švajcarskoj i Škotskoj ukrštanjem ariša koji su uzgajani zajedno.

## Reference

## Vanjske veze

* Gymnosperm Database - Larix Arhivirano 2004-12-07 na Wayback Machine-u