Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 540-e pr. n. e.

|  |  |
| --- | --- |
| **Milenijum:** | 1. milenijum pne. |
| **Vjekovi:** | 7. vijek pne. – **6. vijek pne.** – 5. vijek pne. |
| **Decenije:** | 570-e pne. 560-e pne. 550-e pne. – **540-e pne.** – 530-e pne. 520-e pne. 510-e pne. |
| **Godine:** | 549 pne. 548 pne. 547 pne. 546 pne. 545 pne. 544 pne. 543 pne. 542 pne. 541 pne. 540 pne. |
| **Kategorije:** | Rođenja – Smrti – Arhitektura Nastanci – Prestanci
 |

Tales.
## Događaji i trendovi

* 546. pne. – Krez, lidijski kralj, poražen je od strane Kira od Perzije u bitci kraj rijeke Halys.
* 546. pne. – Kir Veliki dovršava osvajanje Lidije i čini Pasargadae svojim novim glavnim gradom.
* 546. pne. – Kir Veliki uspostavlja garnizon u Sardu i uvrštava grčke maloazijske gradove Jonije u Perzijsko Carstvo. Time je stekao važne luke i pristup mediteranskom svijetu.
* 544. pne. – Narod Teosa bježi u Abderu kako bi se riješio perzijskog jarma.
* 544. pne. – Zhou Jing Wang postaje vladarom kineske dinastije Zhou.
* 543. pne. – Sjevernoindijski princ Vijaya osvaja Cejlon i uspostavlja dinastiju Sri Lanke.
* 543. pne. – Pizistrat, atenski tiranin, pročišćava otok Delos (približan datum).
* 543. pne. – Pod vodstvom kineskog državnika Zi Chana, Država Zheng uvodi formalni zakonik.
* cca. 543. pne. – Buddha umire
* 540. pne. – Kir Veliki napada Babiloniju.
* 540. pne. – Grčki grad Eleja osnovan u južnoj Italiji (približan datum).
* 540. pne. – Perzijanci osvajaju likijski grad Xanthos (danas u južnoj Turskoj) (približan datum).
* cca. 540. pne. – Amasis Slikar stvara *Dioniza s mendamas*, crno-bijeli ukras na amfori. Danas se čuva u Bibliotheque Nationale de France u Parizu.
* cca. 540. pne. – Eksekija stvara *Samoubistvo Ajanta*, crno-bijelu ilustraiju na amfori. Danas se čuva u Chateau-Musee, Boulogne-sur-Mer, Francuska.

## Značajne osobe

* 549. pne. – Rođen Darije I
* 547. pne. – Smrt Kreza?
* 546. pne. – Smrt Anaksimandara, grčkog filozofa (približan datum)
* 545. pne. – Smrt Zhou ling wanga, vladara kineske dinastije Zhou
* 544. pne. – Rođen Sun Tzu
* 543. pne. – Smrt Gautame Buddhe (po tradiciji u Tajlandu i drugdje – osnova za tajlandski solarni kalendar)
* 543. pne. – Smrt Talesa, grčkog filozofa
* 540. pne. – Aminta I postaje kralj Makedonije (približan datum)
* Amasis Slikar, grčki slikar
* Eksekija, grčki slikar
# 530-e pr. n. e.

|  |  |
| --- | --- |
| **Milenijum:** | 1. milenijum pne. |
| **Vjekovi:** | 7. vijek pne. – **6. vijek pne.** – 5. vijek pne. |
| **Decenije:** | 560-e pne. 550-e pne. 540-e pne. – **530-e pne.** – 520-e pne. 510-e pne. 500-e pne. |
| **Godine:** | 539 pne. 538 pne. 537 pne. 536 pne. 535 pne. 534 pne. 533 pne. 532 pne. 531 pne. 530 pne. |
| **Kategorije:** | Rođenja – Smrti – Arhitektura Nastanci – Prestanci
 |

Laozi
## Događaji i trendovi

* 539. pne. – Kir Veliki pobjeđuje Nabonida i osvaja Babilon; navedeno u djelima Afrikana, Ptolomeja, Euzebija i Diodora.
* 537. pne. – Kir Veliki pušta Židove iz Babilona da se vrate u svoju postojbinu čime je okončano babilonsko ropstvo.
* 536. pne. – Prema tradiciji, biblijski prorok Danijel prima anđeoskog posjetitelja. v. Daniel 10:4;
* 534. pne.
	+ Lucije Tarkvinije Superb postaje sedmi kralj Rima, nakon što je ubio šestog kralja Servija Tulija.
	+ Uvedena su natjecanja u pisanju tragedije za Dionizijski festival u Ateni.
* 530. pne.
	+ Kir II umire.
	+ Kambiz II počinje vladati u Perziji.
	+ Masoni jorčkog obreda koriste ovu godinu za datiranje svojih dokumenata *Anno Inventionis* prema početku gradnje Drugog hrama od strane Zerubabela.
* cca. 530. pne. – Sagrađen Apolonov hram u Delfima.
* cca. 530. pne. – Napravljena Peplos Kore na Akropolisu u Ateni. Danas se čuva u Akropoliskom muzeju ui Ateni.
* cca. 530. pne. – Napravljen Kroisos(?) Kuoros, s groblja Anavysosa kraj Atene. Danas se čuva u Nacionalnom arheološkom muzeju u Ateni.
* cca. 530. pne. – 525. pne. – Sagrađena Sifnijska riznica u Delfima.

## Značajne osobe

* 539. pne./538. pne. – Smrt Nabonida, posljednjeg kralja Babilona.
* cca. 535. pne. – Rođen Heraklit iz Efeza, grčki filozof
* cca. 531. pne. – Smrt Laozija, osnivača taoizma (tradicionalni datum)
# 520-e pr. n. e.

|  |  |
| --- | --- |
| **Milenijum:** | 1. milenijum pne. |
| **Vjekovi:** | 7. vijek pne. – **6. vijek pne.** – 5. vijek pne. |
| **Decenije:** | 550-e pne. 540-e pne. 530-e pne. – **520-e pne.** – 510-e pne. 500-e pne. 490-e pne. |
| **Godine:** | 529 pne. 528 pne. 527 pne. 526 pne. 525 pne. 524 pne. 523 pne. 522 pne. 521 pne. 520 pne. |
| **Kategorije:** | Rođenja – Smrti – Arhitektura Nastanci – Prestanci
 |

Kambiz II pobjeđuje Psametiha III.

## Događaji

* 529. pne. – Kambiz II, sin Kira Velikog počinje vladati Ahemenidskim Carstvom.
* 528. pne. – Gautama Buddha postiže Prosvjećenje i počinje propovijedati.
* 526. pne. – Psametih III nasljeđuje Amasisa II kao kralj Egipta.
* 526. pne. – Kralj Liao od Wua dolazi na vlast u kineskoj državi Wu za vrijeme dinastije Zhou.
* 525. pne. – Kambiz II, vladar Perzije, pobjeđuje Psametiha III i osvaja Egipat. To se smatra krajem Dvadeset šeste i početkom Dvadeset sedme dinastije Egipta.
* cca. 525. pne. – Kovanice dobivaju slike na obje strane.
* 522. pne. – Smerdis nasljeđuje Kambiza II kao vladar Perzije.
* 522. pne. – Babilon diže ustanak protiv perzijske vlasti.
* 521. pne. – Darije I nasljeđuje Smerdisa kao vladar Perzije.
* 521. pne. – Babilonska pobuna protiv perzijske vlasti je ugušena.
* 520. pne. – Zhou dao wang postaje vladar kineske dinastije Zhou ali umire prije kraja godine.
* 520. pne. – Kleomen I nasljeđuje Anaksandrida kao kralj Sparte. (približan datum).
* cca. 520. pne. – Napravljena Kore s Hiosa (?). Danas se čuva u Akropolskom muzeju u Ateni.
* 520. pne. –510. pne. – Napravljena slika Prijamove žene na fontani, a koja se nalazi na hidriji. Danas se čuva u Muzeju lijepih umjetnosti u Bostonu.

## Značajne osobe

* cca. 520. pne. – Mahavira

## Rođenja

* 521. pne. – Leonida I. kralj Sparte
* 525. pne. – Eshil, pisac grčkih tragedija (u. 456. pne.)
* 522. pne. – Pindar, grčki pjesnik
* 520. pne. – Panini, Hindu indijski gramatičar (u. 460. pne.)

## Smrti

* jul 529. pne. – Kir Veliki, vladar drevne Perzije
* 527. pne. – Mahavira, vodeći džainski reformator (r. 599. pne.)
* 527. pne. – Pizistrat, atenski tiranin
* 525. pne. – Anaksimen iz Mileta, grčki filozof (r. 585. pne.)
* 525. pne. – Psametih III, posljednji faraon Dvadeset šeste dinastije Egipta
* 522. pne. – Kambiz II, vladar drevne Perzije (suicid)
* oktobar 521. pne. – Smerdis, vladar drevne Perzije
# 510-e pr. n. e.

|  |  |
| --- | --- |
| **Milenijum:** | 1. milenijum pne. |
| **Vjekovi:** | 7. vijek pne. – **6. vijek pne.** – 5. vijek pne. |
| **Decenije:** | 540-e pne. 530-e pne. 520-e pne. – **510-e pne.** – 500-e pne. 490-e pne. 480-e pne. |
| **Godine:** | 519 pne. 518 pne. 517 pne. 516 pne. 515 pne. 514 pne. 513 pne. 512 pne. 511 pne. 510 pne. |
| **Kategorije:** | Rođenja – Smrti – Arhitektura Nastanci – Prestanci
 |

## Događaji i trendovi

* 519. pne. — Zhou Jing Wang postaje vladar kineske dinastije Zhou.
* cca. 518. pne. — Darije I započinje izgradnju Parse (Persepolis).
* 518. pne. — Započinje izgradnja Apadane (dvorana za primanja) Darija i Kserksa, ceremonijalnog kompleksa u Persepolisu u Iranu.
* 516. pne. — Indijski podkontinent — Perzijski kralj Gustasp dovršava osvajanje Punjaba.
* 25.2. 516. pne. — Dovršena izgradnja Hrama u Jeruzalemu.
* cca. 515. pne. — Eufronije pravi *Smrt Sarpedona*, ukras crvenih figura na calyxu krateru. Posuda se danas čuva u Metropolitanu u New Yorku.
* 514. pne. — Kralj Helü od Wua dolazi na prijestolje Wua u Kini. Ustanovio je drevni "Veliki grad Helua", današnji Suzhou, kao svoj glavni grad.
* 514. pne. — Darije I vodi perzijsku vojsku preko Bospor na neuspjeli pohod protiv Skita na Dunavu.
* 513. pne. — Darije Veliki pokorava Gete i istočne Tračane u svom ratu protiv Skita.
* cca. 513. pne. — Zapadna Indija postaje perzijska satrapija Hindush, što uključuje Ind.
* 510. pne. — Hipija, drugi sin Pizistratov i tiranin Atene, protjeran je zahvaljujući narodnoj budni koju je potakao Kleomen I, kralj Sparte.
* 510. pne. — Završetak vladavine Lucija Tarkvinija Oholog, posljednjeg od tradicionalnih sedam kraljeva Rima.
* 510. pne. — Pad Rimskog Kraljevstva i uspostava Rimske Republike.
* 510. pne. — Demarat nasljeđuje Aristona kao kralja Sparte. (približan datum)
* 510. pne. — Poraz i uništenje Sibarisa.
* cca. 510. pne. – 430. pne. — Stele su zabranjene na atenskim grobljima.

## Značajne osobe

* Eufronije, grčki slikar

## Rođenja

* cca. 519. pne. — Kserkso I od Perzije

## Smrti

* Kralj Liao od Wua
* Zhuan Zhu, atentator (pogubljen)
# 600. pr. n. e.

|  |  |
| --- | --- |
| **Vjekovi:**  |  7. vijek pne.  - **6. vijek pne.** - 5. vijek pne.  |
| **Decenije:** |  630-e pne.  620-e pne.  610-e pne. -  600-e pne. - 590-e pne.  580-e pne.  570-e pne.
 |
| **Godine:** | 603. pne. 602. pne. 601. pne. - **600. pne.** - 599. pne. 598 pne. 597 pne.
 |

Viseći vrtovi u Babilonu.

600. pne. po kalendarima
| Gregorijanski
 | 600. pne.
 |
| Olimpijada
 | 44:4.–45:1.
 |
| Ab urbe condita
 | 154.
 |
| Seleukidski
 | -288–-287.
 |
| Islamski
 | 1259–1257. BH
 |
| Hebrejski
 | 3161–3162.
 |
| Bizantski
 | 4909–4910.
 |
| Koptski
 | -883–-882.
 |
| Iranski
 | -1221–-1220. BP
 |
| Hindu kalendari
 |  |
| • *Vikram Samvat* | -543–-542.
 |
| • *Shaka Samvat* | 522–523.
 |
| • *Kali Yuga* | 2502–2503.
 |
| Kineski
 | 2037–2038.
 |
| Holocenski kalendar
 | 9401.
 |
| p • r • u |
| Podrobnije: Kalendarska era |

## Događaji

* Održana XLV Olimpijada. Započinje izgradnja Zeusovog hrama.
* Na Hiosu izveden demokratski prevrat.
* Atena pod vodstvom Solona započinje rat protiv Megare za kontrolu Salamine.
* Nabukodonsor gradi Viseće vrtove Babilona.
* Smirna opljačkana i uništena.
* Radiokarbonsko datiranje ukazuje na prvo kružnu građevinu u Emain Macha.
* Osnivanje Kapue.
* Zaratustrina religija stječe popularnost u Perziji (približni datum).
* Etruščani osvajaju rimsko naselje i od njega pravo uspješno trgovačko središte (približni datum).
* Kelti osnivaju Milano (približan datum).
* Osnovani Pompeji (približan datum).
* Doseljenici iz Fokeje osnivaju Marseille (tradicionalni datum).
* Lehi bježi iz Jeruzalema.
* Orijentalizacijski period vaza završava u Antičkoj Grčkoj (približni datum).
* Arhajski period vajarstva počinje u Antičkoj Grčkoj (približni datum).
* Napravljen vrč (olpe) iz Korinta. Danas se čuva u Britanskom muzeju u Londonu (približni datum).
* Napravljen Kouros. Danas se čuva u Muzeju Metropolitan u New Yorku (približni datum).
* cca. 600. pne. –580. pne. — Sagrađen Artemidin hram na Korkiri (Krf).

## Rođenja

* Kambiz I od Anshana, poglavar dinastije Ahemenida (približan datum)

## Smrti

## Reference
# 501. pr. n. e.

|  |  |
| --- | --- |
| **Vjekovi:**  |  7. vijek pne.  - **6. vijek pne.** - 5. vijek pne.  |
| **Decenije:** |  530-e pne.  520-e pne.  510-e pne. -  500-e pne. - 490-e pne.  480-e pne.  470-e pne.
 |
| **Godine:** | 504. pne. 503. pne. 502. pne. - **501. pne.** - 500. pne. 499 pne. 498 pne.
 |

501. pne. po kalendarima
| Gregorijanski
 | 501. pne.
 |
| Olimpijada
 | 69:3.–69:4.
 |
| Ab urbe condita
 | 253.
 |
| Seleukidski
 | -189–-188.
 |
| Islamski
 | 1156–1155. BH
 |
| Hebrejski
 | 3260–3261.
 |
| Bizantski
 | 5008–5009.
 |
| Koptski
 | -784–-783.
 |
| Iranski
 | -1122–-1121. BP
 |
| Hindu kalendari
 |  |
| • *Vikram Samvat* | -444–-443.
 |
| • *Shaka Samvat* | 423–424.
 |
| • *Kali Yuga* | 2601–2602.
 |
| Kineski
 | 2136–2137.
 |
| Holocenski kalendar
 | 9500.
 |
| p • r • u |
| Podrobnije: Kalendarska era |

## Događaji

* Klisten reformira demokraciju u Ateni.
* Naksos je napadnut od Perzijskog Carstva.
* Kao odgovor na prijetnje Sabinjana, Rim stvara službu diktatora.
* Konfucije je imenovan guvernerom Chung-tua.
* Gadir (današnji Cádiz) osvaja Kartaga. (približan datum)

## Rođenja

## Smrti

* Vojvoda Ai od Qina, vladar kineske Države Qin
* Deng Xi, kineski filozof

## Izvori
# Dualizam

**Dualizam** (latinski: *dualis* – dvojan, dvostruk) ili **dvojstvo** jest pojam koji označava da je nešto sastavljeno od dva osnovna činioca (elementa, dela, principa i sl.).

U filozofiji, dualizam je mišljenje da postoje dva iskonska počela stvarnosti: npr. duh i telo, odnosno ideja i materija. Dualizmu i pluralizmu suprotstavlja se monizam, učenje da se svekolika stvarnost, duhovna i čulna, može izvesti iz jednog izvornog principa.

Postoje dualizmi materije i sile, kauzaliteta i finaliteta, slobode i nužnosti u filozofiji, kvantiteta i kvaliteta u prirodi, sižea i stila u umjetnosti, muškog i ženskog pola u biologiji itd.

## U filozofiji

Dualizam se relativno rijetko javlja kao čisti dualizam, tj. nauka o iskonskoj i nesvodljivoj dvojnosti svijeta. Kod većine filozofa postoji uverenje o prioritetu bilo duhovnog, bilo materijalnog faktora stvarnosti, i tako se prividni dualizam razrjeđuje u idealistički ili materijalistički pogled na svijet.

Jin i jang simboliše dualizam svih stvari u prirodi prema shvatanju taoističke filozofije.
### Antika

Empedokle je govorio da u prirodi postoje dva protivna načela kretanja: ljubav i mržnja. Tako je on prvi od grčkih filozofa kazao da su zlo i dobro počela i da je uzrok svih dobara dobro, a zala zlo.

Kod Platona dualizam se izrazio u učenju o svijetu ideja i svijetu pojavnosti; kod Aristotela u teoriji o formi-duši, koja oblikuje i oživljava pasivnu večnu materiju.

Dualističke filozofske koncepcije mešaju se u doba pojave hrišćanstva s pojmovima hrišćanske teologije.

### Novi vek

Na početku Novog vijeka nova faza filozofskog dualizma započinje s Dekartovom teorijom o duhu i tvari kao apsolutno heterogenim supstancijama. Ta teorija, preko okazionalističkih diskusija, Leibnicove nauke o prestabilnoj harmoniji između duhovnih i materijalnih modifikacija u monadama, preko Kantove koncepcije o nespoznatljivim duhovnim i materijalnim „stvarima po sebi“, preko raznih panpsihizama, psihofizičkih paralelizama itd. traje do danas.

## U religiji

U religiji, dualizam je nauka o dva principa, dvije sile, koje se od iskona bore za prevlast i konačnu pobjedu u svijetu. Oprečni principi definišu se kao različito: kao dobro i zlo, svjetlost i tama, muškost i ženstvenost (jin i jang kod Kineza), Ormuzd i Ahriman (u prastaroj persijskoj Zoroastrovoj religiji), bijeli i crni bog (u veri starih Slavena), bog i satan (u manihejizmu, naučanju persijskog verskog reformatora Manija, 216- 276). Primijenjen ne samo na prirodu i životne manifestacije, nego i na društvene – klasne i ekonomske – odnose, dualizam manihejskog tipa osobito se snažno izrazio u reforminim „heretičkim“ pokretima između IX i XIII veka (bugarski i bosanski bogumili, patareni, hatari, albigenezi, valdenzi itd.).

## U fizici

U fizici, dvostruko svojstvo vala i korpuskula; osnovno svojstvo materije, prema kojemu svaka elementarna čestica ima svojstva valnog gibanja, a elektromagnetski talasi svojstva čestica.

## Izvori

## Povezano

* Monizam
# Nabukodonosor II

Gravira u oku Mardukove statue u Babilonu, koja se često tumači kao prikaz Nabukodonosora
**Nabukodonosor II** ili **Nebukadnezar II** (rođen oko 630-umro oko 561. pne.) je najveći vladar Novog vavilonskog carstva. Započeo karijeru u vojsci kao činovnik i došao na presto posle smrti svog oca (610). Napao je Judeju i osvojio Jerusalim (587). Obnovio je puteve, hramove u Vavilonu. Po verovanju, za svoju ženu Semiramidu izgradio je viseće vrtove u Vavilonu (vidi i Sedam svetskih čuda), obnovio je Mardukov hram i izgradio Vavilonsku kulu. U svoje vrijeme je bio poznat kao **Nabukodonosor Veliki**, ali je među Jevrejima i hrišćanima stekao negativnu reputaciju zbog uništenja Judeje i vavilonskog ropstva. U 20. veku su ga arapski i irački nacionalisti prigrlili kao svog heroja.

## Biografija

Nabukodonosor je bio prvi po redu sin Nabopolasara, babilonskog kralja koji je Babiloniju osloboditi od asirskog ropstva, a 612. pne. i uništiti Asirsko Carstvo u savezu smedijskim kraljem Kjaksarom. Kako bi se taj savez učvrstio, Nabukodonosor se oženio za medijsku princezu Amitis od Medije.

Nestanak Asirskog Carstva je stvorio vakuum koga je pokušao ispuniti Egipat na čelu s faraonom Nehom II. Nabopolasar je zato bio prisiljen voditi borbe promjenljivog ishoda u Siriji, da bi na kraju komandu nad vojskom prepustio Nabukodonosoru. On je 605. pne. izvojevao odlučujuću pobjedu nad Egipćanima u bitci kod Karkemiša nakon čega je uspostavljena babilonska vlast nad Levantom. Iste je godine Nabopolasar umro, a Nabukodonosor postao novi babilonski kralj.

Prve godine vladavine je Nabukodonosor proveo u uspješnim pohodima protiv Skita i Kimerijaca. S obzirom da mu je brak s medijskom princezom osigurao savezništvo s moćnim susjedom na istoku, Nabukodonosor se uglavnom mogao orijentirati na prijetnje sa zapada. Godine 601. pne. je propao njegov pokušaj osvajanja Egipta, zbog čega je 597. pne. morao ugušiti pobunu u Kraljevstvo Juda|Kraljevstvu Juda, odnosno opsjesti i osvojiti Jeruzalem. Isti se grad ponovno pobunio deset godina kasnije, kada je Nabukodonosor razorio grad i njegove stanovnike odveo u babilonsko ropstvo.

Kasniji pokušaji egipatskih faraona da iskoriste babilonsku slabost, međutim, nisu imali uspjeha. Nabukodonosor se tako umjesto ratovima mogao prepustiti građevinskim projektima. Uz Viseće vrtove je sagradio i obnovio niz hramova u Babilonu, podigao obrambeni zid i luke u Perzijskom zaljevu.

Godine 567. pne. je poduzeo posljednji pohod na Egipat, koji je završio neuspjehom. Babilonska tradicija tvrdi da je nakon toga pao u melankoliju i počeo proricati propast svog carstva.Posle smrti Nabukodonosora Velikog,Vaviloniju je 539.god. p.n.e.(pre nove ere) osvojio persijski kralj Kir Veliki.

Nabukodonosor je važan lik u Bibliji.
# Babilonsko ropstvo

*Za ostale upotrebe, pogledajte Babilonsko ropstvo (razvrstavanje).*
**Babilonsko ropstvo**, **babilonsko sužanjstvo** ili **babilonsko progonstvo**, je naziv koji se obično koristi za deportaciju i progonstvo Židova iz drevnog Kraljevstva Juda u Babilon od strane Nabukodonosora u 6. vijeku pne. Ropstvo i kasniji povratak u Izrael su ključni događaji u historiji Židova i judaizma, te su imali dugoročne posljedice na razvoj moderne jevrejske kulture i običaja.

Kraljevstvo Juda (hebrejski: **מַלְכוּת יְהוּדָה**, moderni: *Malḫut Yəhuda* tiberijski: *Malḵûṯ Yəhûḏāh*) (cca. 930. pne.–586. pne.), često navođeno kao "Južno kraljevstvo," bila je jedna od država-nasljednica "Ujedinjene Monarhije." Pleme Juda je kralja Davida izabralo da vlada nad njima, te je Davidijanska loza preživjela 350 godina, sve dok kraljevstvo godine 586. pne. nije uništilo Babilonsko Carstvo pod Nebuzar-adan, kapetanom tjelesne garde Nabukodonosora. Tada je uništen i Prvi hram u Jeruzalemu. Već prije toga su Babilonci bili zauzeli Jeruzalem te prognali judejsko plemstvo i vodeće građane. Nakon što je Babiloniju osvojilo Perzijsko Carstvo godine 539. pne., perzijski vladar Kir Veliki je Židovima dozvolio da se vrate u svoju domovinu, a 40.000 njih je iskoristilo tu priliku, o čemu govore biblijske priče o Joahinu, Ezri i Nehemiji.

Babilonsko progonstvo i povratak u Izrael se u vjerskom smislu smatra jednim od ključnih događaja u odnosu Boga i njegovog izabranog naroda - Izraela. Isto kao što su bili predodređeni da padnu u ropstvo a potom budu izbavljeni iz Egipta, Izraeliti su bili predodređeni za Božju kaznu u obliku Babilonaca, od kojih su ponovno izbavljeni. Babilonsko ropstvo je zbog toga imalo značajan uticaj na razvoj judaizma i židovske kulture, što uključuje promjene u hebrejskom pismu te promjene u ritualima i običajima židovske vjere.

Ovaj period je karakterizirala pojava posljednjih velikih biblijskih proroka kao što je Ezekijel, a nakon čega je Tora dobila veliku važnost u ždiovskom životu. Ovaj je proces koincidirao s pojavom pisara i mudraca kao židovskih vođa (v. Ezra i farizeji).

Prije progonstva, narod izraela se organizirao po načelu plemena; nakon toga su organizirani u klanove, s time da je pleme Levi zadržalo posebnu ulogu. Nakon babilonskog ropstva, ustanovile su trajne i brojne zajednice Židova izvan Zemlje Izraelove, pa se tako taj događaj smatra početkom "Židovske dijaspore."

## Reference

## Literatura

* Yohanan Aharoni & Michael Avi-Yonah, "The MacMillan Bible Atlas", Revised Edition, pp. 96–106 (1968 & 1977 by Carta Ltd).
* The Babylonian Exile Arhivirano 2011-07-28 na Wayback Machine-u - Crash Course in Jewish History
# Perzijska Monarhija

**Perzijska Monarhija**, **Perzijsko Carstvo** ili **Perzijsko Veliko Kraljevstvo** u zapadnjačkoj historiografiji opisuju niz historijskih iranskih imperijalnih država:

Stari vijek

* **Medijska Monarhija** (8. – 6. vijek pne.)
* **Ahemenidska Monarhija** (6. – 4. vijek pne.)
* **Partska Monarhija** (3. vijek pne. – 3. vijek)
* **Sasanidska Monarhija** (3. – 7. vijek)

Srednji vijek

* **Tahiridska Monarhija** (9. vijek)
* **Bujidska Monarhija** (9. – 10. vijek)
* **Samanidska Monarhija** (9. – 10. vijek)
* **Safaridska Monarhija** (9. – 11. vijek)
* **Gaznavidska Monarhija** (10. – 12. vijek)
* **Horezmijska Monarhija** (11. – 13. vijek)
* **Guridska Monarhija** (12. – 13. vijek)
* **Ilhanidska Monarhija** (14. – 16. vijek)
* **Timuridska Monarhija** (14. – 16. vijek)

Novi vijek

* **Safavidska Monarhija** (16. – 18. vijek)
* **Hotakijska Monarhija** (18. vijek)
* **Afšaridska Monarhija** (18. vijek)
* **Zandijska Monarhija** (18. vijek)
* **Kadžarska Monarhija** (18. – 20. vijek)

Za ostale iranske historijske periode vidi članak: Historija Irana
# Korčula

**Korčula** (italijanski *Curzola*, latinski *Corcyra Nigra*, grčki *Korkyra Melaina*, staroslavenski: *Krkar*) je otok u Jadranskom moru, koji pripada Dubrovačko-neretvanskoj županiji u Hrvatskoj. Otok ima površinu 279 km² – dug je 46,8 km i u prosjeku širok 7,8 km – nalazi se južno od dalmatinske obale. S 16.138 stanovnika (podaci iz 2001.) predstavlja drugi najnastanjeniji jadranski otok, iza Krka. Oko 97% stanovništva su Hrvati.

## Naseljena mjesta

Babina, Blato, Brna, Čara, Grščica, Kneže, Korčula, Lumbarda, Prigradica, Prižba, Pupnat, Račišće, Smokvica, Vela Luka, Zavalatica i Žrnovo.

## Geografija

### Obale

Obale Korčule su duge oko 182 km, dobro razvedene, s mnogim zaljevima i uvalama. Sjeverna obala je niska i pristupačna, s nekoliko prirodnih luka, sidrišta i malih zaljeva. Obala se blago spušta u more do 60 m dubine, zaštićena je od južnih i istočnih vjetrova, a zapadni dio je mjestimično izložen buri.

Južna obala je razvedenija od sjeverne, ali znatno strmija i teško pristupačna, sa stijenama visokim do 30 m. Najveće prirodne luke su Zalovatica i Brna, a ima i veći broj sidrišta, mada nedovoljno sigurnih, i kratkih zaljeva. Izložena je južnom vjetru, ali zaštićena od bure.

Na zapadu duboko u kopno se uvlači zaljev Vela Luka (6 nm), zaštićen od vjetra, s muljevitim dnom pogodnim za sidrenje, a na istoku ima više manjih zaljeva.

Korčulu prate nekoliko manjih otoka, naročito na istoku i jugozapadu.

### Reljef

Korčula je sagrađena od vapnenca, dolomita i lapora. Glavno bilo okružuje otok sa sjevera i juga i spaja se u oblasti Klupca (568 m), najviše točke na otoku. Bila su ispresijecana kratkim poprečnim dolinama blagih strana. Ostali dio Korčule ispunjen je krševitim udolinama, međusobno razdvojenim manjim krševitim uzvišenjima.

### Značajne osobe

* Petar Kanavelović, hrvatski pjesnik
* Petar Franasović, hrvatski svećenik, književnik i narodni preporoditelj
* Savka Dabčević-Kučar, poznata hrvatska političarka i ekonomistica

## Vanjske veze

* Službena stranica
* Korčula - Croatian National Tourist Board
* Korčula.net
* Korcula Croatia Accommodation Arhivirano 2008-04-14 na Wayback Machine-u
* Korčula Info
* Korcula island
* Korcula INFO Arhivirano 2007-05-19 na Wayback Machine-u
* Korcula Lodging Arhivirano 2007-06-29 na Wayback Machine-u