# 1657.

*Ovo je članak o godini 1657.*

|  |  |
| --- | --- |
| Milenijum:
 | 2. milenijum
 |
| Vjekovi:
 | 16. vijek – **17. vijek** – 18. vijek
 |
| Decenija:
 |  1620-e  1630-e  1640-e  – 1650-e –  1660-e  1670-e  1680-e  |
| Godine:
 | 1654 1655 1656 – **1657** – 1658 1659 1660
 |

Leopold I., vladar habsburških poseda do 1705.

1657.. po kalendarima
| Gregorijanski
 | 1657.. (MDCLVII) |
| Ab urbe condita
 | 2410.
 |
| Islamski
 | 1067–1068.
 |
| Iranski
 | 1035–1036.
 |
| Hebrejski
 | 5417–5418.
 |
| Bizantski
 | 7165–7166.
 |
| Koptski
 | 1373–1374.
 |
| Hindu kalendari
 |
| • *Vikram Samvat* | 1712–1713.
 |
| • *Shaka Samvat* | 1579–1580.
 |
| • *Kali Yuga* | 4758–4759.
 |
| Kineski
 |
| • Kontinualno
 | 4293–4294.
 |
| • 60 godina
 | Yin Vatra P(ij)etao (od kineske Ng.) |
| Holocenski kalendar
 | 11657.
 |
| p • r • u |
| Podrobnije: Kalendarska era |

Godina **1657** (**MDCLVII**) bila je redovna godina koja počinje u ponedjeljak po gregorijanskom kalendaru odn. redovna godina koja počinje u četvrtak po 10 dana zaostajućem julijanskom kalendaru.

## Događaji

### Januar/Siječanj – Mart/Ožujak

* 18. 1. - Uhapšen Miles Sindercombe koji je pokušavao ubiti Olivera Cromwella.
* januar, krajem - Drugi severni rat: erdeljski knez Đorđe II Rakoci ulazi u rat sa Poljskom.
* zima? - Sejdi Ahmed-paša je novi bosanski namesnik.
* 23. 2. - Skrušena peticija i savet (*Humble Petition and Advice*): Cromwellu ponuđena kraljevska kruna - on u maju odbija a dokument postaje drugi ustav Engleske.
* 2. 3. - Veliki požar Meireki uništava dve trećine Eda (dan. Tokio).
* 23. 3. - Anglo-španski rat (1655-60): Engleska se pridružuje Francuskoj protiv Španije (Franko-španski rat (1635-59)), za šta treba dobiti Dunkerque.
* mart, krajem - Dubrovčani se žale mletačkom generalnom providuru da hajduci preko njihove teritorije upadaju u tursku Hercegovinu zbog čega im Turci prete osvetom - pre nekoliko dana je pohod preduzeo Lazar Morlak.

### April/Travanj – Jun/Lipanj

* 2. 4. - Umro car Ferdinand III., njegove zemlje će naslediti Leopold I. (do 1705).
* 30. 4. - Bitka kod Santa Cruz de Tenerife: engleska flota admirala Roberta Blakea razbila špansku rizničku flotu iz Amerike, ali Španci su sačuvali blago.
* 27. 5. - Obnovljen habsburško-poljski ugovor: Poljaci će dobiti pomoć protiv Šveđana a Leopold I. uzima Krakov i Poznanj u zalogu.

Turci i Mlečani su se borili oko tvrđave Gripe
* 1. 6. - Dansko-švedski rat (1657-58): danski kralj objavljuje rat švedskom.
* 14. 6. - Kandijski rat u Dalmaciji: bosanski Sejdi Ahmed-paša opseda Split: Turci prodiru do Marjana gde su odbijeni uz velike gubitke, uhvaćen je i pogubljen i pašin sinovac.
* 15. 6. - Seljaci odbranili Sućurac.
* 17. 6. - Šveđani i Erdeljci nakratko ušli u Varšavu.
* 18. 6. - Turci zauzeli Gripe i poharali splitsku okolinu ali uskoro suzbijeni - opsada prekinuta 21. 6..
* 26. 6. - Turci zauzimaju Bosiljinu kod Trogira uz masakr stanovnika nakon hrabrog otpora.

### Jul/Srpanj – Septembar/Rujan

* 13. 7. - Nakon preko pola stoleća, putem kupoprodajnog ugovora rešen spor između Frankopana i Srba u oblasti Gomirja, Vrbovskog i Moravica.
* 17 - 19. 7. - Kandijski rat u Egeju: Četvrta Dardanelska bitka - Turci probili blokadu moreuza.
* 20. 7. - Bitka kod Czarnog Ostrówa: Poljaci porazili Đorđa Rakocija u Podoliji, što vodi njegovoj predaji i raskidanju saveza sa Švedskom.
* 31. 7. - Krimski Tatari zauzeli erdeljski logor kod Terebovlje i zarobili 11.000 ljudi.
* avgust - septembar - Turci na čelu sa skadarskim Mehmed-pašom Varlacom neuspešno opsedaju mletački Kotor - smatra se da je hercegovački namesnik Ali-paša Čengić obaveštavao Mlečane. Sejdi Ahmed-paša namerno zakasnio i usput poharao Hercegovinu i dubrovačko Konavle.
* 6. 8. - Smrću Bogdana Hmeljnickog za Ukrajinu se otvara 30-godišnji period "Ruine".
* 31. 8. - Turci povratili Tenedos.

Turci neuspešno opsedali Kotor
* septembar - Bolest mogulskog vladara Shah Jahana izaziva krizu i borbu njegovih sinova za vlast (Shah Shuja, Murad Baksh, Dara Shikoh i Aurangzeb).

### Oktobar/Listopad – Decembar/Prosinac

* 3. 11. - Đorđe II Rakoci prvi put zbačen, od strane erdeljske skupštine po turskom nalogu.
* 6. 11. - Bromberški ugovor (Wehlau-Bromberg, tj. *traktat welawsko-bydgoski*): u zamenu za pomoć Poljskoj tokom Drugog severnog rata, Kuća Hohenzollern dobija nasledni suverenitet u Pruskoj, do tada poljskom feudu.
* 10. 11. - Po naređenju ex-kraljice Kristine ubijen njen službenik Giovanni Monaldeschi pod optužbom za izdaju.
* 12. 11. - Turci povratili Lemnos.

### Kroz godinu

Unutrašnja Austrija sa delom Hrvatske 1657.
* Trinaest porodica iz Crne Gore naseljeno u Peroj u Istri. Miko Drajković dovodi 10 obitelji u Istru.
* U Mletačkoj Republici ukinuta zabrana jezuita - povećan pritisak za unijaćenje pravoslavaca.
* U manastiru Marča završena nova crkva, u srpsko-vizantijskom stilu.
* Huygensov traktat *De ratiociniis in ludo aleae*, prvi o teoriji verovatnoće.
* Pedagoško delo *Didactica magna* Komenskog.
* U Firenci osnovana naućna *Accademia del Cimento*.

## Rođenja

* 1656-57 - Antun Gleđević, književnik († 1728)
* 11. 2. - Bernard Le Bovier de Fontenelle, književnik († 1757)
* 11. 7. - Friedrich I., prvi kralj Pruske († 1713)
* 25. 9. - Imre Thököly, erdeljski knez († 1705)

## Smrti

* 2. 4. - Ferdinand III., sveti rimski car (\* 1608)
* 3. 6. - William Harvey, lekar (\* 1578)
* srpanj - Junije Palmotić, pjesnik i dramatičar (\* 1607)
* 17. 7. - Lazzaro Mocenigo, mletački admiral (\* 1624)
* 6. 8. - Bogdan Hmeljnicki, kozački lider (\* 1596)
* 17. 8. - Robert Blake (admiral) (\* 1598)
* ? - Mustafa hadži-Kalfa (Katib Čelebi), istoričar, geograf (\* 1609)

## Reference

Literatura
* Kenneth Meyer Setton. *Venice, Austria, and the Turks in the Seventeenth Century*. American Philosophical Society; 1991. ISBN 978-0-87169-192-7.
* *Istorija srpskog naroda*, Treća knjiga, prvi tom, Srbi pod tuđinskom vlašću 1537-1699, SKZ Beograd 1993, ISBN 86-379-0383-5