# Edward Gierek

| Edward Gierek
 |
| --- |
|
Gierekov portret iz 1980-ih

 |
|

---

Prvi sekretar Poljske ujedinjene radničke partije
 |
| Mandat 20. decembar 1970. – 6. septembar 1980.
 |
| Prethodnik
 | Władysław Gomułka
 |
| Nasljednik
 | Stanisław Kania
 |
|

---

 |
| Rođenje
 | 6. januar 1913. Porąbka (danas kvart Sosnowieca, Kongresna Poljska
 |
| Smrt
 | 6. jul 2001. Cieszyn. (Narodna Republika Poljska)
 |
| Politička stranka
 | Poljska ujedinjena radnička partija (1948–1981)
 |
| Supružnik
 | Stanisława Gierek
 |
| Zanimanje
 | političar
 |

**Edward Gierek** (Sosnowiec (Porąbka), 6. januar 1913. - Cieszyn, 29. jul 2001.) bio je od 1970. do 1980. Prvi sekretar Centralnog komiteta Poljske ujedinjene radničke partije i politički lider Narodne Republike Poljske.

## Biografija

Nakon što mu je otac rudar poginuo u rudarskoj nesreći u Šleskoj, Gierek je sa majkom 1923. emigrirao u Francusku, u kojoj od 1926. radi kao rudar.

Od 1931. je član Komunističke partije Francuske. Iz Francuske je zbog sudjelovanja u štrajku deportiran je u Poljsku 1937.

Nakon tog u periodu 1937–48 živi u Belgiji, u kojoj se uključio u rad Komunističke partije, a od 1941. i u pokret otpora.
U periodu 1946–48 bio je predsjednik Nacionalnog vijeća Poljaka u Belgiji, a od 1946. je član Poljske radničke partije.

Gierek se vratio u Poljsku 1948. i organizirao rad Poljske radničke partije u Gornjoj Šleskoj, industrijski najrazvijenijoj poljskoj regiji.
Od 1954. radi kao direktor odjela za tešku industriju, a dvije godine kasnije izabran je za člana Politbiroa (koji je tad imao 11 članova) Poljske ujedinjene radničke partije.
Za razliku od tvrdolinijaša iz *moskovske frakcije* partije, Gierek je bio pristalica umjerenjačkog *nacionalnog pomirenja* ili prilagođavanja sovjetske partijske linije nacionalnim i kulturnim okolnostima Poljske.

Kad je zemlju zahvatio val radničkih demonstracija i štrajkova, zbog velikog poskupljenja hrane kog je najavio vođa partije Władysław Gomułka neposredno prije Božića 1970, Gierek je izbio u prvi plan kao njegov nasljednik.

Gierek je preuzeo dužnost Prvog sekretara Centralnog komiteta partije 20. decembra, obećajući da će poboljšati standard građana i preispitati dotadašnju vladinu ekonomsku politiku.

Gierek je inicirao čitav set reformi, uključujući otvaranje poljskog tržišta zapadnim proizvodima, liberalizirao je putovanja u inozemstvo i smanjio nepotizam u partiji.
Te su mu promjene donjele popularnost, ali je poljska privreda i nadalje nastavila nazadovati, jer su krediti koje je uzeo na Zapadu da modernizira privredu bili loše plasirani. S druge strane inozemni dug je narastao na oko 40 milijardi $, pa je zemlju zahvatila velika inflacija.

Kriza je dovela do vala radničkih štrajkova i demonstracija u septembru 1980. Zbog toga je Gierek smjenjen sa položaja, te je umjesto njega za sekretara izabran Stanisław Kania. Ubrzo nakon toga je 1981. izbačen iz partije, a nakon uvođenja izvanrednog stanja u decembru 1981. čak je i interniran.

Nakon političkog umirovljenja 1993. objavio je memoarsku knjigu; Smak zycia: Pamietniki (Okus života, uspomene) i Dnevnici (1993)

## Reference

## Vanjske veze

* *Edward Gierek* (na portalu Encyclopaedia Britannica) (`en`)
* *Edward Gierek* (na portalu Encyklopedia PWN) (`pl`)