Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 491. pr. n. e.

|  |  |
| --- | --- |
| **Vjekovi:**  |  6. vijek pne.  - **5. vijek pne.** - 4. vijek pne.  |
| **Decenije:** |  520-e pne.  510-e pne.  500-e pne. -  490-e pne. - 480-e pne.  470-e pne.  460-e pne.
 |
| **Godine:** | 494. pne. 493. pne. 492. pne. - **491. pne.** - 490. pne. 489 pne. 488 pne.
 |

Godina **491. pne.** bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U Rimskom Carstvu bila je poznata kao **Godina konzulstva Augurina i Atratina** (ili, rjeđe, **godina 263. *Ab urbe condita). Oznaka 491. pne. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.

Darije I, ilustracija na grčkoj vazi.

491. pne. po kalendarima
| Gregorijanski
 | 491. pne.
 |
| Olimpijada
 | 72:1.–72:2.
 |
| Ab urbe condita
 | 263.
 |
| Seleukidski
 | -179–-178.
 |
| Islamski
 | 1146–1145. BH
 |
| Hebrejski
 | 3270–3271.
 |
| Bizantski
 | 5018–5019.
 |
| Koptski
 | -774–-773.
 |
| Iranski
 | -1112–-1111. BP
 |
| Hindu kalendari
 |  |
| • *Vikram Samvat* | -434–-433.
 |
| • *Shaka Samvat* | 413–414.
 |
| • *Kali Yuga* | 2611–2612.
 |
| Kineski
 | 2146–2147.
 |
| Holocenski kalendar
 | 9510.
 |
| p • r • u |
| Podrobnije: Kalendarska era |

## Događaji

* Grčko-perzijski ratovi: Darije I šalje izaslanike u sve grčke gradove, zahtijevajući "zemlju i vodu kao simbol vazalstva", a što mu Atena i Sparta odbijaju dati.
* Grčki otočni polis Egina, uplašena za svoj trgovački imperij, predaje se Perziji. Zbog toga je spartaski kralj Kleomen I želi kazniti, ali ga u tome spriječava suvladar Demaratu.
* Kleomen I potom orkestrira rušenje Demarata i njegovu zamjenu Kleomenovim rođakom Leotihidom, tako što je podmitio proročište u Delfima. Dva spartanska kralja potom vrše pohod na Eginu i hapse sve perzijske kolaborante.
* Hipokrat, tiranin Gele, gine u bitci protiv Sikulaca. Kao tiranin Gele ga nasljeđuje Gelon, njegov komandant konjice.
* U Rimu izbija glad, a Gnej Marcije Koriolan predlaže da se sirotinji ne da žito sve dok ne pristanu na ukidanje funkcije tribuna. Zbog toga ga tribuni osuđuju na izgnanstvo. Koriolan potom pronalazi utočište kod Volščana i vodi njihovu vojsku protiv Rima, da bi od sukoba odustao tek na nagovaranje majke i supruge.
* Otpočinje klesanje reljefa u Apadani, ceremonijalnom kompleksu Perzepolisa. Reljefni prikazi Darija I i Kserksa I kako primaju danak su danas izloženi u Orijentalnom institutu Univerziteta u Chicagu.

## Rođenja

## Smrti

* Hipokrat, tiranin Gele
# 490. pr. n. e.

|  |  |
| --- | --- |
| **Vjekovi:**  |  6. vijek pne.  - **5. vijek pne.** - 4. vijek pne.  |
| **Decenije:** |  520-e pne.  510-e pne.  500-e pne. -  490-e pne. - 480-e pne.  470-e pne.  460-e pne.
 |
| **Godine:** | 493. pne. 492. pne. 491. pne. - **490. pne.** - 489. pne. 488 pne. 487 pne.
 |

Godina **490. pne.** bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U Rimskom Carstvu bila je poznata kao **Godina konzulstva Kamerina i Flava** (ili, rjeđe, **godina 264. *Ab urbe condita). Oznaka 490. pne. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.

Bitka kod Maratona

490. pne. po kalendarima
| Gregorijanski
 | 490. pne.
 |
| Olimpijada
 | 72:2.–72:3.
 |
| Ab urbe condita
 | 264.
 |
| Seleukidski
 | -178–-177.
 |
| Islamski
 | 1145–1144. BH
 |
| Hebrejski
 | 3271–3272.
 |
| Bizantski
 | 5019–5020.
 |
| Koptski
 | -773–-772.
 |
| Iranski
 | -1111–-1110. BP
 |
| Hindu kalendari
 |  |
| • *Vikram Samvat* | -433–-432.
 |
| • *Shaka Samvat* | 412–413.
 |
| • *Kali Yuga* | 2612–2613.
 |
| Kineski
 | 2147–2148.
 |
| Holocenski kalendar
 | 9511.
 |
| p • r • u |
| Podrobnije: Kalendarska era |

## Događaji

* Grčko-perzijski ratovi: Darije I šalje ekspediciju pod Artafernom i Datisom preko Egeja kako bi se napali Atena i Eretrija, odnosno u Ateni kao perzijski vazal postavio bivši tiranin Hipija. Ekspedicija nakon opsade osvaja otok Naksos, a na Eubeji pustoši Eretriju i stanovništvo odvodi u roblje.
* 12.9. – Bitka kod Maratona u kojoj je perzijska ekspedicija kraj Maratona odlučno poražena od brojčano manje atensko-platejske vojske pod Kalimahom i Miltijadom i natjerana na povlačenje preko Egejskog mora.
* Atenski trkač Fidipid, koji je prije bitke bezuspješno tražio pomoć od Sparte, each way. zabavljene religijskim festivalom Karneja, umire nakon što je Atenjanima donio vijest o pobjedi.
* Hipija umire na Lemnosu prilikom povratka u Sard.
* Kleomen I prisiljen bježati iz Sparte nakon otkrivanja zavjere protiv suvladara Demarata. Nakon pokušaja da okupi vojsku protiv svog grada, uhvaćen je i proglašen ludim. Na agijadskom prijestolju ga nasljeđuje polubrat Leonidas.
* Atenjani počinju graditi hram posvećen Ateni Partenos (približan datum).

## Rođenja

* Empedoklo, grčki filozof (u. cca. 430. pne.)
* Zenon iz Eleje, grčki filozof (u. cca. 430. pne.)

## Smrti

* Hipija, tiranin Atene
* Kalimah, ratni arhont Atene
* Appius Claudius Sabinus Inregillensis, polulegendarni osnivač rimskog klana Klaudijevaca

## Reference
# 40. vijek pr. n. e.

|  |  |
| --- | --- |
| Milenijum: | 4. milenijum pne. |
| Vjekovi: | 41. vijek pne. • 40. vijek pne. • 39. vijek pne. |
| Decenije: | 3990-e pne. 3980-e pne. 3970-e pne. 3960-e pne. 3950-e pne. 3940-e pne. 3930-e pne. 3920-e pne. 3910-e pne. 3900-e pne. |
| Kategorije: | Rođenja – Smrti Nastanci – Prestanci
 |

---

## Događaji

* Civilizacije se razvijaju u Mezopotamiji (u oblasti današnjeg Iraka).
* Prema Bedi Uvaženom, svijet je stvoren 18.3. 3952. pne.

## Značajne osobe

## Pronalasci i otkrića

| Milenijum | Vijek
 |
| --- | --- |
| **4. pne.**:
 | 40. pne.
 | 39. pne.
 | 38. pne.
 | 37. pne.
 | 36. pne.
 | 35. pne.
 | 34. pne.
 | 33. pne.
 | 32. pne.
 | 31. pne.
 |
| **3. pne.**:
 | 30. pne.
 | 29. pne.
 | 28. pne.
 | 27. pne.
 | 26. pne.
 | 25. pne.
 | 24. pne.
 | 23. pne.
 | 22. pne.
 | 21. pne.
 |
| **2. pne.**:
 | 20. pne.
 | 19. pne.
 | 18. pne.
 | 17. pne.
 | 16. pne.
 | 15. pne.
 | 14. pne.
 | 13. pne.
 | 12. pne.
 | 11. pne.
 |
| **1. pne.**:
 | 10. pne.
 | 9. pne.
 | 8. pne.
 | 7. pne.
 | 6. pne.
 | 5. pne.
 | 4. pne.
 | 3. pne.
 | 2. pne.
 | 1. pne.
 |
| **1.**:
 |   1.
 |   2.
 |   3.
 |   4.
 |   5.
 |   6.
 |   7.
 |   8.
 |   9.
 | 10.
 |
| **2.**:
 | 11.
 | 12.
 | 13.
 | 14.
 | 15.
 | 16.
 | 17.
 | 18.
 | 19.
 | 20.
 |
| **3.**:
 | 21.
 | 22.
 | 23.
 | 24.
 | 25.
 | 26.
 | 27.
 | 28.
 | 29.
 | 30.
 |
| **4.**:
 | 31.
 | 32.
 | 33.
 | 34.
 | 35.
 | 36.
 | 37.
 | 38.
 | 39.
 | 40.
 |
# 39. vijek pr. n. e.

|  |  |
| --- | --- |
| Milenijum: | 4. milenijum pne. |
| Vjekovi: | 40. vijek pne. • 39. vijek pne. • 38. vijek pne. |
| Decenije: | 3890-e pne. 3880-e pne. 3870-e pne. 3860-e pne. 3850-e pne. 3840-e pne. 3830-e pne. 3820-e pne. 3810-e pne. 3800-e pne. |
| Kategorije: | Rođenja – Smrti Nastanci – Prestanci
 |

## Događaji

* U Engleskoj sagrađen Sweet Track, prva umjetna cesta na svijetu.
* Nakon dolaska prvih farmera u Skandinaviju, lovačko-sakupljačka populacija nestaje u roku od par generacija.

## Značajne osobe

## Pronalasci i otkrića

## Fikcija i mit

* Korejska mitologija: Prema Baku Jesangu, proučavatelju Sille države (박제상) i Hwanguk (桓國) su propale oko 3898. pne..

---

| Milenijum | Vijek
 |
| --- | --- |
| **4. pne.**:
 | 40. pne.
 | 39. pne.
 | 38. pne.
 | 37. pne.
 | 36. pne.
 | 35. pne.
 | 34. pne.
 | 33. pne.
 | 32. pne.
 | 31. pne.
 |
| **3. pne.**:
 | 30. pne.
 | 29. pne.
 | 28. pne.
 | 27. pne.
 | 26. pne.
 | 25. pne.
 | 24. pne.
 | 23. pne.
 | 22. pne.
 | 21. pne.
 |
| **2. pne.**:
 | 20. pne.
 | 19. pne.
 | 18. pne.
 | 17. pne.
 | 16. pne.
 | 15. pne.
 | 14. pne.
 | 13. pne.
 | 12. pne.
 | 11. pne.
 |
| **1. pne.**:
 | 10. pne.
 | 9. pne.
 | 8. pne.
 | 7. pne.
 | 6. pne.
 | 5. pne.
 | 4. pne.
 | 3. pne.
 | 2. pne.
 | 1. pne.
 |
| **1.**:
 |   1.
 |   2.
 |   3.
 |   4.
 |   5.
 |   6.
 |   7.
 |   8.
 |   9.
 | 10.
 |
| **2.**:
 | 11.
 | 12.
 | 13.
 | 14.
 | 15.
 | 16.
 | 17.
 | 18.
 | 19.
 | 20.
 |
| **3.**:
 | 21.
 | 22.
 | 23.
 | 24.
 | 25.
 | 26.
 | 27.
 | 28.
 | 29.
 | 30.
 |
| **4.**:
 | 31.
 | 32.
 | 33.
 | 34.
 | 35.
 | 36.
 | 37.
 | 38.
 | 39.
 | 40.
 |
# 38. vijek pr. n. e.

|  |  |
| --- | --- |
| Milenijum: | 4. milenijum pne. |
| Vjekovi: | 39. vijek pne. • 38. vijek pne. • 37. vijek pne. |
| Decenije: | 3790-e pne. 3780-e pne. 3770-e pne. 3760-e pne. 3750-e pne. 3740-e pne. 3730-e pne. 3720-e pne. 3710-e pne. 3700-e pne. |
| Kategorije: | Rođenja – Smrti Nastanci – Prestanci
 |

---

## Događaji

* 25.9.. 3760. pne. - Prvi dan hebrejskog kalendara (Stvaranje)
* 7.10. 3761. pne. - Epoha (Početak) modernog hebrejskog kalendara.

---

| Milenijum | Vijek
 |
| --- | --- |
| **4. pne.**:
 | 40. pne.
 | 39. pne.
 | 38. pne.
 | 37. pne.
 | 36. pne.
 | 35. pne.
 | 34. pne.
 | 33. pne.
 | 32. pne.
 | 31. pne.
 |
| **3. pne.**:
 | 30. pne.
 | 29. pne.
 | 28. pne.
 | 27. pne.
 | 26. pne.
 | 25. pne.
 | 24. pne.
 | 23. pne.
 | 22. pne.
 | 21. pne.
 |
| **2. pne.**:
 | 20. pne.
 | 19. pne.
 | 18. pne.
 | 17. pne.
 | 16. pne.
 | 15. pne.
 | 14. pne.
 | 13. pne.
 | 12. pne.
 | 11. pne.
 |
| **1. pne.**:
 | 10. pne.
 | 9. pne.
 | 8. pne.
 | 7. pne.
 | 6. pne.
 | 5. pne.
 | 4. pne.
 | 3. pne.
 | 2. pne.
 | 1. pne.
 |
| **1.**:
 |   1.
 |   2.
 |   3.
 |   4.
 |   5.
 |   6.
 |   7.
 |   8.
 |   9.
 | 10.
 |
| **2.**:
 | 11.
 | 12.
 | 13.
 | 14.
 | 15.
 | 16.
 | 17.
 | 18.
 | 19.
 | 20.
 |
| **3.**:
 | 21.
 | 22.
 | 23.
 | 24.
 | 25.
 | 26.
 | 27.
 | 28.
 | 29.
 | 30.
 |
| **4.**:
 | 31.
 | 32.
 | 33.
 | 34.
 | 35.
 | 36.
 | 37.
 | 38.
 | 39.
 | 40.
 |
# 37. vijek pr. n. e.

|  |  |
| --- | --- |
| Milenijum: | 4. milenijum pne. |
| Vjekovi: | 38. vijek pne. • 37. vijek pne. • 36. vijek pne. |
| Decenije: | 3690-e pne. 3680-e pne. 3670-e pne. 3660-e pne. 3650-e pne. 3640-e pne. 3630-e pne. 3620-e pne. 3610-e pne. 3600-e pne. |
| Kategorije: | Rođenja – Smrti Nastanci – Prestanci
 |

---

## Događaji

* Početak kulture Naqada u Egiptu
* Počeci ranog minojskog perioda na Kreti

---

| Milenijum | Vijek
 |
| --- | --- |
| **4. pne.**:
 | 40. pne.
 | 39. pne.
 | 38. pne.
 | 37. pne.
 | 36. pne.
 | 35. pne.
 | 34. pne.
 | 33. pne.
 | 32. pne.
 | 31. pne.
 |
| **3. pne.**:
 | 30. pne.
 | 29. pne.
 | 28. pne.
 | 27. pne.
 | 26. pne.
 | 25. pne.
 | 24. pne.
 | 23. pne.
 | 22. pne.
 | 21. pne.
 |
| **2. pne.**:
 | 20. pne.
 | 19. pne.
 | 18. pne.
 | 17. pne.
 | 16. pne.
 | 15. pne.
 | 14. pne.
 | 13. pne.
 | 12. pne.
 | 11. pne.
 |
| **1. pne.**:
 | 10. pne.
 | 9. pne.
 | 8. pne.
 | 7. pne.
 | 6. pne.
 | 5. pne.
 | 4. pne.
 | 3. pne.
 | 2. pne.
 | 1. pne.
 |
| **1.**:
 |   1.
 |   2.
 |   3.
 |   4.
 |   5.
 |   6.
 |   7.
 |   8.
 |   9.
 | 10.
 |
| **2.**:
 | 11.
 | 12.
 | 13.
 | 14.
 | 15.
 | 16.
 | 17.
 | 18.
 | 19.
 | 20.
 |
| **3.**:
 | 21.
 | 22.
 | 23.
 | 24.
 | 25.
 | 26.
 | 27.
 | 28.
 | 29.
 | 30.
 |
| **4.**:
 | 31.
 | 32.
 | 33.
 | 34.
 | 35.
 | 36.
 | 37.
 | 38.
 | 39.
 | 40.
 |
# 36. vijek pr. n. e.

|  |  |
| --- | --- |
| Milenijum: | 4. milenijum pne. |
| Vjekovi: | 37. vijek pne. • 36. vijek pne. • 35. vijek pne. |
| Decenije: | 3590-e pne. 3580-e pne. 3570-e pne. 3560-e pne. 3550-e pne. 3540-e pne. 3530-e pne. 3520-e pne. 3510-e pne. 3500-e pne. |
| Kategorije: | Rođenja – Smrti Nastanci – Prestanci
 |

---

## Događaji

* Civilizacija Sumera
* Nalazište Ggantija na Malti
* Spiljska umjetnost u Chiribiqueteu (Caqueta u današnjoj Kolumbiji).

## Značajne osobe

## Pronalasci i otkrića

* Prva datirana upotreba lima

---

| Milenijum | Vijek
 |
| --- | --- |
| **4. pne.**:
 | 40. pne.
 | 39. pne.
 | 38. pne.
 | 37. pne.
 | 36. pne.
 | 35. pne.
 | 34. pne.
 | 33. pne.
 | 32. pne.
 | 31. pne.
 |
| **3. pne.**:
 | 30. pne.
 | 29. pne.
 | 28. pne.
 | 27. pne.
 | 26. pne.
 | 25. pne.
 | 24. pne.
 | 23. pne.
 | 22. pne.
 | 21. pne.
 |
| **2. pne.**:
 | 20. pne.
 | 19. pne.
 | 18. pne.
 | 17. pne.
 | 16. pne.
 | 15. pne.
 | 14. pne.
 | 13. pne.
 | 12. pne.
 | 11. pne.
 |
| **1. pne.**:
 | 10. pne.
 | 9. pne.
 | 8. pne.
 | 7. pne.
 | 6. pne.
 | 5. pne.
 | 4. pne.
 | 3. pne.
 | 2. pne.
 | 1. pne.
 |
| **1.**:
 |   1.
 |   2.
 |   3.
 |   4.
 |   5.
 |   6.
 |   7.
 |   8.
 |   9.
 | 10.
 |
| **2.**:
 | 11.
 | 12.
 | 13.
 | 14.
 | 15.
 | 16.
 | 17.
 | 18.
 | 19.
 | 20.
 |
| **3.**:
 | 21.
 | 22.
 | 23.
 | 24.
 | 25.
 | 26.
 | 27.
 | 28.
 | 29.
 | 30.
 |
| **4.**:
 | 31.
 | 32.
 | 33.
 | 34.
 | 35.
 | 36.
 | 37.
 | 38.
 | 39.
 | 40.
 |
# 35. vijek pr. n. e.

|  |  |
| --- | --- |
| Milenijum: | 4. milenijum pne. |
| Vjekovi: | 36. vijek pne. • 35. vijek pne. • 34. vijek pne. |
| Decenije: | 3490-e pne. 3480-e pne. 3470-e pne. 3460-e pne. 3450-e pne. 3440-e pne. 3430-e pne. 3420-e pne. 3410-e pne. 3400-e pne. |
| Kategorije: | Rođenja – Smrti Nastanci – Prestanci
 |

---

## Događaji

* 3450. pne. (?) - Stadij IId kulture Naqada u Egiptu
* ? - Sahara se od polusuhe savane počinje pretvarati u pustinju, zahvaljujući desertifikaciji, navodno izazvanoj pretjeranom obradom zemlje
* Smatra se početkom pisane historije, iako je vjerojatno da su postojali raniji zapisi, danas izgubljeni.

## Značajne osobe

## Pronalasci, otkrića i pojave

* Navodnjavanje u Drevnom Egiptu
* Prvi gradovi u Egiptu
* Prva upotreba klinastog pisma

---

| Milenijum | Vijek
 |
| --- | --- |
| **4. pne.**:
 | 40. pne.
 | 39. pne.
 | 38. pne.
 | 37. pne.
 | 36. pne.
 | 35. pne.
 | 34. pne.
 | 33. pne.
 | 32. pne.
 | 31. pne.
 |
| **3. pne.**:
 | 30. pne.
 | 29. pne.
 | 28. pne.
 | 27. pne.
 | 26. pne.
 | 25. pne.
 | 24. pne.
 | 23. pne.
 | 22. pne.
 | 21. pne.
 |
| **2. pne.**:
 | 20. pne.
 | 19. pne.
 | 18. pne.
 | 17. pne.
 | 16. pne.
 | 15. pne.
 | 14. pne.
 | 13. pne.
 | 12. pne.
 | 11. pne.
 |
| **1. pne.**:
 | 10. pne.
 | 9. pne.
 | 8. pne.
 | 7. pne.
 | 6. pne.
 | 5. pne.
 | 4. pne.
 | 3. pne.
 | 2. pne.
 | 1. pne.
 |
| **1.**:
 |   1.
 |   2.
 |   3.
 |   4.
 |   5.
 |   6.
 |   7.
 |   8.
 |   9.
 | 10.
 |
| **2.**:
 | 11.
 | 12.
 | 13.
 | 14.
 | 15.
 | 16.
 | 17.
 | 18.
 | 19.
 | 20.
 |
| **3.**:
 | 21.
 | 22.
 | 23.
 | 24.
 | 25.
 | 26.
 | 27.
 | 28.
 | 29.
 | 30.
 |
| **4.**:
 | 31.
 | 32.
 | 33.
 | 34.
 | 35.
 | 36.
 | 37.
 | 38.
 | 39.
 | 40.
 |
# 34. vijek pr. n. e.

|  |  |
| --- | --- |
| Milenijum: | 4. milenijum pne. |
| Vjekovi: | 35. vijek pne. • 34. vijek pne. • 33. vijek pne. |
| Decenije: | 3390-e pne. 3380-e pne. 3370-e pne. 3360-e pne. 3350-e pne. 3340-e pne. 3330-e pne. 3320-e pne. 3310-e pne. 3300-e pne. |
| Kategorije: | Rođenja – Smrti Nastanci – Prestanci
 |

## Kulture i trendovi

* Stadij IIIa2 Naqada kulture u Egiptu (datiran godine 1998)
* arhaički oblik klinopisa nastaje u kasnom Uručkom periodu

## Značajne osobe

* 3322. pne. - Fu Hsi, legendarni vladar je rođen (prema Jamesu Leggeu).
* Ötzi Ledeni čovjek je žuvio oko 3300. pne.

## Pronalasci, otkrića i pojave

---

| Milenijum | Vijek
 |
| --- | --- |
| **4. pne.**:
 | 40. pne.
 | 39. pne.
 | 38. pne.
 | 37. pne.
 | 36. pne.
 | 35. pne.
 | 34. pne.
 | 33. pne.
 | 32. pne.
 | 31. pne.
 |
| **3. pne.**:
 | 30. pne.
 | 29. pne.
 | 28. pne.
 | 27. pne.
 | 26. pne.
 | 25. pne.
 | 24. pne.
 | 23. pne.
 | 22. pne.
 | 21. pne.
 |
| **2. pne.**:
 | 20. pne.
 | 19. pne.
 | 18. pne.
 | 17. pne.
 | 16. pne.
 | 15. pne.
 | 14. pne.
 | 13. pne.
 | 12. pne.
 | 11. pne.
 |
| **1. pne.**:
 | 10. pne.
 | 9. pne.
 | 8. pne.
 | 7. pne.
 | 6. pne.
 | 5. pne.
 | 4. pne.
 | 3. pne.
 | 2. pne.
 | 1. pne.
 |
| **1.**:
 |   1.
 |   2.
 |   3.
 |   4.
 |   5.
 |   6.
 |   7.
 |   8.
 |   9.
 | 10.
 |
| **2.**:
 | 11.
 | 12.
 | 13.
 | 14.
 | 15.
 | 16.
 | 17.
 | 18.
 | 19.
 | 20.
 |
| **3.**:
 | 21.
 | 22.
 | 23.
 | 24.
 | 25.
 | 26.
 | 27.
 | 28.
 | 29.
 | 30.
 |
| **4.**:
 | 31.
 | 32.
 | 33.
 | 34.
 | 35.
 | 36.
 | 37.
 | 38.
 | 39.
 | 40.
 |
# 33. vijek pr. n. e.

|  |  |
| --- | --- |
| Milenijum: | 4. milenijum pne. |
| Vjekovi: | 34. vijek pne. • 33. vijek pne. • 32. vijek pne. |
| Decenije: | 3290-e pne. 3280-e pne. 3270-e pne. 3260-e pne. 3250-e pne. 3240-e pne. 3230-e pne. 3220-e pne. 3210-e pne. 3200-e pne. |
| Kategorije: | Rođenja – Smrti Nastanci – Prestanci
 |

---

## Događaji

* Ujedinjenje prve egipatske države, što označava početak drevne egipatske civičizacije.
* Drevni Egipat počinje koristiti glinu, kosti i slonovaču za označavanje kutija. To je vjerojatno najstarije pismo.
* Velika promjena klime, moguće izazvana promjenom solarne aktivnosti. Ledenjaci se šire, prekrivajući drveće. Atmosferska temperatura pada na najniže stupnjeve.
* Sahara se mijenja od naseljene oblasti u golu pustinju.
* Civilizacija doline Inda (također poznata kao civilizacija Harappe ili Sindu-Sarasvati civilizacija) započinje u Harappi

## Značajne osobe

## Pronalasci, otkrića i pojave

---

| Milenijum | Vijek
 |
| --- | --- |
| **4. pne.**:
 | 40. pne.
 | 39. pne.
 | 38. pne.
 | 37. pne.
 | 36. pne.
 | 35. pne.
 | 34. pne.
 | 33. pne.
 | 32. pne.
 | 31. pne.
 |
| **3. pne.**:
 | 30. pne.
 | 29. pne.
 | 28. pne.
 | 27. pne.
 | 26. pne.
 | 25. pne.
 | 24. pne.
 | 23. pne.
 | 22. pne.
 | 21. pne.
 |
| **2. pne.**:
 | 20. pne.
 | 19. pne.
 | 18. pne.
 | 17. pne.
 | 16. pne.
 | 15. pne.
 | 14. pne.
 | 13. pne.
 | 12. pne.
 | 11. pne.
 |
| **1. pne.**:
 | 10. pne.
 | 9. pne.
 | 8. pne.
 | 7. pne.
 | 6. pne.
 | 5. pne.
 | 4. pne.
 | 3. pne.
 | 2. pne.
 | 1. pne.
 |
| **1.**:
 |   1.
 |   2.
 |   3.
 |   4.
 |   5.
 |   6.
 |   7.
 |   8.
 |   9.
 | 10.
 |
| **2.**:
 | 11.
 | 12.
 | 13.
 | 14.
 | 15.
 | 16.
 | 17.
 | 18.
 | 19.
 | 20.
 |
| **3.**:
 | 21.
 | 22.
 | 23.
 | 24.
 | 25.
 | 26.
 | 27.
 | 28.
 | 29.
 | 30.
 |
| **4.**:
 | 31.
 | 32.
 | 33.
 | 34.
 | 35.
 | 36.
 | 37.
 | 38.
 | 39.
 | 40.
 |
# 32. vijek pr. n. e.

|  |  |
| --- | --- |
| Milenijum: | 4. milenijum pne. |
| Vjekovi: | 33. vijek pne. • 32. vijek pne. • 31. vijek pne. |
| Decenije: | 3190-e pne. 3180-e pne. 3170-e pne. 3160-e pne. 3150-e pne. 3140-e pne. 3130-e pne. 3120-e pne. 3110-e pne. 3100-e pne. |
| Kategorije: | Rođenja – Smrti Nastanci – Prestanci
 |

---

## Događaji

* Nekropola Varna: Najstariji zlatni predmeti na svijetu pronađeni u blizini Varne.
* Drevni Egipat: Najstariji poznati egipatski hijeroglifi, početak ranog dinastičkog perioda.
* Krit: Uspon Minojske civilizacije
* Neolitska naselja sagrađena kraj Skara Braea na Orkneyskim otocima blizu Škotske
* Neolitski stanovnici Irske grade 250.000 tona tešku grobnicu Newgrange koja označava prolazak sunca.
* Kurukshetra rat između Pandava i Kaurava u Indiji.
* 3102. pne. – Astrološki dokazi ukazuju da je ovo bio datum smrti Krishne u dobi od 125 godina.

## Značajne osobe

* Narmer, nasljednik Serketa i osnivač Prve dinastije Drevnog Egipta.

## Pronalasci, otkrića i pojave

* 13.8. 3114. pne. — Početak trenutnog Dugog brojanja kalendara Maya.
* 3102. pne. — Godina 0. Kai Yuge počinje.
* oko 3100. pne. je najranija faza izgradnje Stonehengea.

---

| Milenijum | Vijek
 |
| --- | --- |
| **4. pne.**:
 | 40. pne.
 | 39. pne.
 | 38. pne.
 | 37. pne.
 | 36. pne.
 | 35. pne.
 | 34. pne.
 | 33. pne.
 | 32. pne.
 | 31. pne.
 |
| **3. pne.**:
 | 30. pne.
 | 29. pne.
 | 28. pne.
 | 27. pne.
 | 26. pne.
 | 25. pne.
 | 24. pne.
 | 23. pne.
 | 22. pne.
 | 21. pne.
 |
| **2. pne.**:
 | 20. pne.
 | 19. pne.
 | 18. pne.
 | 17. pne.
 | 16. pne.
 | 15. pne.
 | 14. pne.
 | 13. pne.
 | 12. pne.
 | 11. pne.
 |
| **1. pne.**:
 | 10. pne.
 | 9. pne.
 | 8. pne.
 | 7. pne.
 | 6. pne.
 | 5. pne.
 | 4. pne.
 | 3. pne.
 | 2. pne.
 | 1. pne.
 |
| **1.**:
 |   1.
 |   2.
 |   3.
 |   4.
 |   5.
 |   6.
 |   7.
 |   8.
 |   9.
 | 10.
 |
| **2.**:
 | 11.
 | 12.
 | 13.
 | 14.
 | 15.
 | 16.
 | 17.
 | 18.
 | 19.
 | 20.
 |
| **3.**:
 | 21.
 | 22.
 | 23.
 | 24.
 | 25.
 | 26.
 | 27.
 | 28.
 | 29.
 | 30.
 |
| **4.**:
 | 31.
 | 32.
 | 33.
 | 34.
 | 35.
 | 36.
 | 37.
 | 38.
 | 39.
 | 40.
 |
# 31. vijek pr. n. e.

|  |  |
| --- | --- |
| Milenijum: | 4. milenijum pne. |
| Vjekovi: | 32. vijek pne. • 31. vijek pne. • 30. vijek pne. |
| Decenije: | 3090-e pne. 3080-e pne. 3070-e pne. 3060-e pne. 3050-e pne. 3040-e pne. 3030-e pne. 3020-e pne. 3010-e pne. 3000-e pne. |
| Kategorije: | Rođenja – Smrti Nastanci – Prestanci
 |

---

## Događaji

* cca. 3100. pne. – Narmer, budući faraon, je rođen.
* cva. 3100. pne. – Prvi stadij u izgradnji Stonehengea.
* cva. 3100. pne. – Skara Brae prvi put naseljen.
* cva. 3050. pne. – Narmer, faraon, je rođen (druga lista).
* 3000. pne. – Narmer ujedinjuje Gornji i Donji Egipat, a nova prijestolnica je sagrađena u Memfisu.
* 3000. pne. – Faraon Narmer umire.

## Značajne osobe

* Wazner, kralj Serket pre-dinastički faraoni Egipta
* Narmer, osnivač Prve egipatske dinastije
* Hor-Aha, Narmerov nasljednik

## Pronalasci, otkrića i pojave

* kineski ideogrami
* Sistemi za odvodnjavanje i kanalizaciju u Indiji
* brane, kanali, kamene skulpture sagrađene uz pomoć zakošene ravni i poluga u Sumeru
* Piramide u Drevnom Egiptu
* Bakar se koristi za izradu oruđa i oružja.

---

| Milenijum | Vijek
 |
| --- | --- |
| **4. pne.**:
 | 40. pne.
 | 39. pne.
 | 38. pne.
 | 37. pne.
 | 36. pne.
 | 35. pne.
 | 34. pne.
 | 33. pne.
 | 32. pne.
 | 31. pne.
 |
| **3. pne.**:
 | 30. pne.
 | 29. pne.
 | 28. pne.
 | 27. pne.
 | 26. pne.
 | 25. pne.
 | 24. pne.
 | 23. pne.
 | 22. pne.
 | 21. pne.
 |
| **2. pne.**:
 | 20. pne.
 | 19. pne.
 | 18. pne.
 | 17. pne.
 | 16. pne.
 | 15. pne.
 | 14. pne.
 | 13. pne.
 | 12. pne.
 | 11. pne.
 |
| **1. pne.**:
 | 10. pne.
 | 9. pne.
 | 8. pne.
 | 7. pne.
 | 6. pne.
 | 5. pne.
 | 4. pne.
 | 3. pne.
 | 2. pne.
 | 1. pne.
 |
| **1.**:
 |   1.
 |   2.
 |   3.
 |   4.
 |   5.
 |   6.
 |   7.
 |   8.
 |   9.
 | 10.
 |
| **2.**:
 | 11.
 | 12.
 | 13.
 | 14.
 | 15.
 | 16.
 | 17.
 | 18.
 | 19.
 | 20.
 |
| **3.**:
 | 21.
 | 22.
 | 23.
 | 24.
 | 25.
 | 26.
 | 27.
 | 28.
 | 29.
 | 30.
 |
| **4.**:
 | 31.
 | 32.
 | 33.
 | 34.
 | 35.
 | 36.
 | 37.
 | 38.
 | 39.
 | 40.
 |
# 30. vijek pr. n. e.

|  |  |
| --- | --- |
| Milenijum: | 3. milenijum pne. |
| Vjekovi: | 31. vijek pne. • 30. vijek pne. • 29. vijek pne. |
| Decenije: | 2990-e pne. 2980-e pne. 2970-e pne. 2960-e pne. 2950-e pne. 2940-e pne. 2930-e pne. 2920-e pne. 2910-e pne. 2900-e pne. |
| Kategorije: | Rođenja – Smrti Nastanci – Prestanci
 |

**30. vijek pne.** je vijek koji je počeo godine 3000. pne. a završio godine 2901. pne.

---

## Događaji

* 3000. pne. - Prva dinastija Egipta: Djer, drugi faraon Egipta, započinje vladavinu, koja traje 41 godinu.
* 3000. pne. - Caral, započinje gradnja prvog grada u Amerikama.
* Razvoj grnčarije u Amerikama
* Osnovana Civilizacija Doline Inda
* 2925 - 2776. pne. - Ratovi Prve dinastije u Egiptu
* cca. 2920. pne. - Djet, treći faraon Egipta.
* 2900. pne. - Početak Ranog dinastičkog perioda I u Mezopotamiji.

## Značajne osobe

## Pronalasci, otkrića, pojave

* *Shekal* se pojavljuje u Mezopotamiji kao monetarna i mjerna jedinica, v. drevni sistem mjera.

| Milenijum | Vijek
 |
| --- | --- |
| **4. pne.**:
 | 40. pne.
 | 39. pne.
 | 38. pne.
 | 37. pne.
 | 36. pne.
 | 35. pne.
 | 34. pne.
 | 33. pne.
 | 32. pne.
 | 31. pne.
 |
| **3. pne.**:
 | 30. pne.
 | 29. pne.
 | 28. pne.
 | 27. pne.
 | 26. pne.
 | 25. pne.
 | 24. pne.
 | 23. pne.
 | 22. pne.
 | 21. pne.
 |
| **2. pne.**:
 | 20. pne.
 | 19. pne.
 | 18. pne.
 | 17. pne.
 | 16. pne.
 | 15. pne.
 | 14. pne.
 | 13. pne.
 | 12. pne.
 | 11. pne.
 |
| **1. pne.**:
 | 10. pne.
 | 9. pne.
 | 8. pne.
 | 7. pne.
 | 6. pne.
 | 5. pne.
 | 4. pne.
 | 3. pne.
 | 2. pne.
 | 1. pne.
 |
| **1.**:
 |   1.
 |   2.
 |   3.
 |   4.
 |   5.
 |   6.
 |   7.
 |   8.
 |   9.
 | 10.
 |
| **2.**:
 | 11.
 | 12.
 | 13.
 | 14.
 | 15.
 | 16.
 | 17.
 | 18.
 | 19.
 | 20.
 |
| **3.**:
 | 21.
 | 22.
 | 23.
 | 24.
 | 25.
 | 26.
 | 27.
 | 28.
 | 29.
 | 30.
 |
| **4.**:
 | 31.
 | 32.
 | 33.
 | 34.
 | 35.
 | 36.
 | 37.
 | 38.
 | 39.
 | 40.
 |