Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Francuski protektorat u Maroku

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |
| --- |
| **Francuski protektorat u Maroku** (`fr`) Protectorat français au Maroc (`ar`) الحماية الفرنسية على المغرب |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| ←   | **1912. – 1956.** |   → |

 |
|  Zastava
 |
| **Himna**: La Marseillaise
 |
| Lokacija Francuskog protektorata u MarokuKarta Maroka 1912. s označenim francuskim protektoratom svijetlo zelenom bojom |
| **Glavni grad** | Rabat
 |
| **Jezik/ci** | francuski, arapski, berberski
 |
| **Religija** | sunizam, rimokatoličanstvo, judaizam
 |
| **Vlada** | protektorat
 |
| **generalni namjesnik** |
|  • 1912. – 1925.
 | Hubert Lyautey
 |
|  • 1955. – 1956.
 | André Louis Dubois
 |
| **sultan** |
|  • 1912. – 1927.
 | Jusef
 |
|  • 1927. – 1953.
 | Muhamed V
 |
|  • 1953. – 1955.
 | Muhamed Ben Aarafa
 |
|  • 1955. – 1956.
 | Muhamed V
 |
| **Historija** | najnovije doba
 |
|  • Feški sporazum
 | 30. 3. 1912.
 |
|  • Druga kriza
 | 1911.
 |
|  • Zajanski rat
 | 1914. – 1921.
 |
|  • Rifski rat
 | 1920. – 1926.
 |
|  • nezavisnost
 | 2. 3. 1956.
 |
| **Valuta** | Marokanski rijal (1912–1921) Marokanski franak (1921–1956) |

 |

**Francuski protektorat u Maroku** (francuski: *Protectorat français au Maroc*, arapski: الحماية الفرنسية على المغرب‎) uspostavljen je Feškim sporazumom. Postojao od formalnog nastanka 1912. do marokanske nezavisnosti 2. 3. 1956. godine, a sastojao se od Maroka između koridora Taza i rijeke Dra. Od 1863. godine Francuska povećava svoje interese u Maroku, koga još i Španija želi pod svojom vlašću. Godine 1904. Anglo-francuskim dogovorom, Velika Britanija je dozovolila Francuskoj okupaciju Maroka u zamjenu za priznavanje britanskih interesa u Egiptu. Iste godine potpisan je tajni sporazum između Španije i Francuske o podjeli interesnih sfera u Maroku. Sljedeće godine (1905.) Maroko postaje poprištem Tangerske krize (Prva marokanska kriza) koja je riješena na konferenciji u Algesirasu 1906. godine. Još jedna kriza oko Maroka je uslijedila je 1911. godine (Druga marokanska kriza). Te dvije krize približavale su Francusku i Veliku Britaniju u nastojanju da se spriječe širenje Njemačke na afričkom kontintentu.

## Povezano

* Historija Maroka
* Španski protektorat u Maroku
* Francuski kolonijalni imperij

## Literatura

* (`en`) C. C. Hodge, *Encyclopedia of the Age of Imperialism, 1800-1914* [2 toma], 2007
* (`en`) Melvin E. Page, Penny Sonnenberg, James D. Ciment (ur.), *Colonialism An International Social Cultural And Political Encyclopedia*, 2003
# Nova Francuska

Nova Francuska 1534-1763.
**Nova Francuska** (francuski: *Nouvelle-France*) je područje u Sjevernoj Americi koji je kolonizovala Francuska oko 1534, kada je Žak Kartije istraživao rijeku Sen Loren do predaje čitave kolinije Velikoj Britaniji i Španiji. Na svom teritorijalnom vrhuncu 1712. godine, prije sporazuma u Utrehtu, teritorija se prostirala od Njufaundlenda do Stenovitih planina, te od Hadsonovog do Meksičkog zaliva. Teritorija je bila podijeljena u pet kolonija, od kojih je svaka imala svoju vlastitu upravu: Kanada, Akadija, Hadsonov zaliv, Njufaundlend (Plasentija) i Luizijana. Sporazumom iz Utrehta Francuska je izgubila kolonije Arkadiju, Hadsonov zaliv i Njufaundlend, dok je umesto Akadije uspostavljena nova kolonija Il Rojal (francuski: *Île Royale*).

Nova Francuska 1750.
## Reference

## Vanjske veze
# Newfoundland

| Newfoundland  |
| --- |
|  |
| Podaci
 |
| Lokacija
 | Atlantski ocean
 |
| Država
 |  Kanada
 |
| Površina
 | 111.390 km²
 |
| Broj stanovnika
 | 485.000
 |
|  |

**Newfoundland** (prevedeno **Nova zemlja**; francuski: *Terre-Neuve*, latinski: *Terra Nova*) je veliki dobro razvedeni kanadski otok na istočnoj atlanskoj obali, površine od 111.390 km².

## Historija

Newfoundland se prvobitno zvao **Terra Nova**, a to mu je ime vjerojatno dao Giovanni Caboto, venecijanski pomorac u engleskoj službi koji je 1497. prvi doplovio do otoka. To je ujedno i najstariji evropski toponim u Sjevernoj Americi.

## Geografija

Newfoundland s površinom od 111.390 km² je četvrti otok u Kanadi i 15. u svijetu, najveći i glavni grad je St. John's na kome živi više od 1/3 svih stanovnika provincije Newfoundland i Labrador.

## Reference

## Vanjske veze

* Newfoundland & Labrador Tourism Arhivirano 2008-05-14 na Wayback Machine-u (`en`)
# Francuska zapadnoindijska kompanija

| Francuska zapadnoindijska kompanija Compagnie des Indes occidentales |
| --- |
| Ilustracija kolonijalne šećeraneIlustracija kolonijalne šećerane |
|  |
| **Država** | Kraljevina Francuska
 |
| **carstvo** | Francusko kolonijalno carstvo
 |

**Francuska zapadnoindijska kompanija** (francuski: *Compagnie des Indes occidentales*) je bila trgovačka kompanija Francuskog kolonijalnog carstva, koja je djelovala od 1664. do 1674.

## Historija

Kralj Louis XIV dao je kompaniji ekskluzivna prava da trguje i upravlja u svim francuskim kolonijama na 40 godina. Njen se teritorij protezao od Amerika preko Kariba do Zapadne Afrike. Pored prirodnih resursa kao što je krzno i šećer, kompanija je trgovala i robovima.

U to vrijeme glavna ekonomska politika bio je merkantilizam, način da država zadovolji vlastite potrebe trgovinom sa svojim kolonijama, a one su mogle trgovati samo sa vlastitom metropolom, pa je taj sistem bio je pokretačka snaga kolonijalizma.

Za razliku od tog tokom 17. vijeka francuski kolonisti prodavali su najveći dio svojih resursa engleskim i nizozemskim trgovcima.

To je uvidio Jean-Baptiste Colbert ministar financija Louisa XIV i nagovorio ga de se u tu svrhu osnuje kompanija.
Tako je 28. maja 1664. kraljevim ediktom stvorena Francuska zapadnoindijska kompanija u kojoj je kralj imao 60 % dionica.

Kompanija je dobila golemi teritorij koji se protezao od Kanade, Newfoundlanda, Virginije, Floride, karipskih otoka, Južne Amerike između rijeka Amazone i Orinoka, sve do obala Zapadne Afrike od Cape Verdea do Rta Dobre Nade. Od Rta do Indije to pravo dobila je Francuska istočnoindijska kompanija.

Pravo upravljanja teritorijem uključivalo je pravo davanja zemlje i postavljanja guvernera. Kompanija se trebala baviti i kolonizacijom, od organiziranja useljavanja doseljenika i svećenika za evangelizacije domorodaca.

U početku je pokušaj kompanije da organizira useljavanje francuskih doseljenika u Kanadu išao loše. Zbog tog je intendant kolonije Jean Talon pisao 1667. Colbertu da je "Umjesto četiri stotine dobrih ljudi, primio samo 127 slabih". Kompaniji je i nadalje kolonizacija išla slabo, jer je u Kanadu doseljavala prosječno samo 200 kolonista godišnje, a u pojedinim godinima ni to.

Kompanija je završila kako je i počela kraljevim ediktom u januaru 1674., time je završio njen monopol na trgovinu.

## Reference

## Vanjske veze

* *Compagnie des Indes occidentales* (`fr`)
# Francuska istočnoindijska kompanija

*Za ostale upotrebe, pogledajte Istočnoindijska kompanija.*
Posedi Francuza i ostalih evropskih nacija
**Francuska istočnoindijska kompanija** (francuski: *Compagnie des Indes Orientales*) je komercijalno preduzeće, osnovano 1664. sa zadatkom da se suprotstavi Britancima i Holanđanima. Osnovao ju je Žan Batist Kolber, a privilegije joj je dao kralj Luj XIV zbog trgovine na istočnoj hemisferi.

Kompanija nije uspela da osnuje koloniju na Madagaskaru, ali je osnovala luku na obližnjim ostrvima Burbon i Pariska regija (današnji Reinion i Mauricijus).
# Francuske južne i antarktičke teritorije

Francuski južni i antarktički teritoriji| Svjetska baština UNESCO-a |
|  |
|  Francuska |
| Registriran | 2019. |
| Vrsta | Kulturno dobro |
| Mjerilo | vii, xi, x |
| Ugroženost | no |
| Referenca | UNESCO |

**Francuske Južne Teritorije** (dugo ime: **Teritorije francuskih južnih i antarktičkih zemalja**, francuski: *Territoire des Terres australes et antarctiques françaises or Terres australes et antarctiques françaises*, T.A.A.F. ili TAAF) su antarktički, vulkanski otoci u južnom Indijskom oceanu, koji se nalaze južno od Afrike i na otprilike jednakoj udaljenosti od Afrike, Antarktike i Australije.

Francuski prekomorski posjed predstavljaju od godine 1955. Podijeljene su u četiri oblasti, koje uključuju Adelinu zemlju, nad kojom francuski suverenitet mnoge druge zemlje ne priznaju. Glavna grada privrede je ribarstvo, a teritorije nemaju stalnih stanovnika.

## Svjetska baština

Zbog svoje ogromne veličine – više od 672 000 km2 –, ovo područje sadrži visoku zastupljenost biodiverziteta Južnog okeana i štiti ekološke procese koji su neophodni za razvoj ovih vrsta. Iz tog razloga, teritorija igra ključnu ulogu u zdravlju okeana širom svijeta, posebno u regulaciji ciklusa ugljenika.

Kao rezultat velike udaljenosti od centara ljudskih aktivnosti, područje je očuvani prikaz biološke evolucije i prikladno za dugoročno praćenje populacija morskih ptica i sisara i za proučavanje efekata globalnih promena. Zbog toga su *Francuski južni i antarktički teritoriji i mora* upisani na UNESCO-ov popis mjesta svjetske baštine 2019. god.

## Izvori

## Vanjske veze

* Official site
* French Southern and Antarctic Lands Arhivirano 2006-04-13 na Wayback Machine-u at the CIA World Factbook
* Southern & Antarctic TerritoriesArhivirano 2008-02-16 na Wayback Machine-u
* Crozet Archipelago
* Kerguelen Archipelago
* Terre Adélie
# Bassas da India

Karta Madagaskara s označenom grupom otoka Bassas da India
**Bassas da India** (francuski: *Île Bassas da India* ili *Bassas da India*), predstavljaju grupu nenastanjenih otoka koji se nalaze na 21°30′ S 39°50′ E, u Indijskom oceanu, kraj južne obale Afrike u južnom Mozambičkom kanalu, na pola puta između Madagaskara i Mozambika. Njihova ukupna površina iznosi 0,2 km², a dužina obale je 35,2 km. Od 1897. bili su francuski posjed, a od godine 1968. su u nadležnosti komesara sa sjedištem u Reunionu. Suverenitet nad njima također polaže Madagaskar.

Otoci predstavljaju pomorski rizik jer su tokom visoke plime obično pod vodom (najviša točka je 2,4 m) te okruženi grebenima. Također ih pogađaju periodički cikloni. Otoci su dio atola i izdižu se iz kružnog grebena koji je nastao na vrhu udavno ugaslog podvodnog vulkana. Tlo se sastoji isključivo od vulkanskih stijena. Lokalna klima je tropska. Otoci nemaju luka ni pristaništa, jedino vanjska sidrište, te se na njima ne odvija nikakva poljoprivredna niti ekonomska aktivnost.
# Îles Glorieuses

Karta Gloriosa
**Glorioso Otoci** ili **Otočje Glorioso** (francuski: *Îles Glorieuses* ili službeno *Archipel des Glorieuses*) je grupa nenastanjenih otoka s površinom od 5 km² koja se nalazi u Indijskom oceanu na 11°30′ S 47°20′ E, sjeverozapadno od Madagaskara. Od godine 1892. predstavljaju francuski posjed, ali suverenitet nad njim polažu i Madagaskar i Sejšeli.

Glorioso Otoci se sastoje od dva gustom šumom obrasla koraljna otoka (*Île Glorieuse* i *Île du Lys*) i tri kamena otočića (*Roches Vertes* i *Île aux Crabes*). Vojni garrnizon se brine o meteorološkoj i radio stanici na Île Glorieuse. Otoke posjećuju naučnici. Klima je tropska i teren nizak i ravan, s najvišom visinom od 12 m nadmorske razine. Otoci su u potpunosti pokriveni vegetacijom i kokosovim palmama. Postoji neasfaltirana pista i vanjsko sidrište.
# Europa (otok)

Karta Madagaskara s označenom Europom
**Europa** (francuski: *Île Europa*) je tropski otok površine 28 km² koji se nalazi na 22°20′ S 40°22′ E u Mozambičkom kanalu, oko pola puta između južnog Madagaskara i južnog Mozambika. Ima 22,2 kilometra obale, ali ne luke ili pristaništa, nego samo vanjsko sidrište. Pokriven je šumama mangrove i ostalim drvećem te uživa status prirodnog rezervata, te nema prirodnih resursa. Otok je u posjedu Francuske od godine 1897, ali ga također svojata Madagaskar. Njegov kod je EU. Otok nema domorodaca niti ekonomske aktivnosti, iako postoji mali francuski vojni garnizon koji brine o meteorološkoj stanici, te neasfaltirana avio-pista duga 1000 m.

## Klima

| skupi**Klimatološki medijani za otok Europa** |
| --- |
| Mjesec
 | jan-sij | feb-velj | mar-ožu | apr-tra | maj-svi | jun-lip | jul-srp | aug-kol | sep-ruj | okt-lis | nov-stu | dec-pro | godina
 |
| Apsolutni maksimum (°C)
 | 35,5
 | 34,4
 | 35,0
 | 32,4
 | 31,2
 | 29,2
 | 30,0
 | 29,4
 | 34,0
 | 33,5
 | 34,3
 | 33,4
 | **35,5** |
| Srednji maksimum (°C)
 | 30,8
 | 31,2
 | 30,6
 | 29,2
 | 27,6
 | 26,1
 | 25,6
 | 26,2
 | 27,1
 | 28,4
 | 29,3
 | 30,2
 | **28,5** |
| Srednja dnevna (°C)
 | 27,5
 | 27,6
 | 27,0
 | 25,6
 | 23,5
 | 22,0
 | 21,6
 | 22,0
 | 22,7
 | 24,2
 | 25,3
 | 26,6
 | **24,7** |
| Srednji minimum (°C)
 | 24,1
 | 24,3
 | 23,6
 | 21,8
 | 19,7
 | 18,4
 | 17,7
 | 17,7
 | 18,7
 | 20,5
 | 21,8
 | 23,1
 | **20,9** |
| Apsolutni minimum (°C)
 | 18,8
 | 19,1
 | 17,3
 | 15,6
 | 12,2
 | 10,2
 | 10,5
 | 11,1
 | 11,7
 | 12,4
 | 12,2
 | 15,0
 | **10,2** |
| Precipitacija (mm)
 | 130
 | 104
 | 62
 | 28
 | 24
 | 18
 | 11
 | 10
 | 9
 | 7
 | 30
 | 129
 | **562** |
| Relativna vlažnost (%)
 | 80
 | 81
 | 78
 | 76
 | 76
 | 76
 | 76
 | 77
 | 77
 | 77
 | 78
 | 79
 | **78** |
| Broj sunčanih sati
 | 275,9
 | 257,1
 | 275,9
 | 255,0
 | 272,8
 | 246,0
 | 263,5
 | 288,3
 | 276,0
 | 300,7
 | 291,0
 | 272,8
 | **3275** |
| *Izvor: Deutscher Wetterdienst* |

## Reference
# Tromelin

Karta raspršenih otoka
 • 1: Bassas da India
 • 2: Europa
 • 3: Otočje Glorieuses
 • 4: Juan de Nova
 • 5: Tromelin
 (KM: Komori, MG: Madagaskar, MU: Mauricijus, MZ: Mozambik, RE: Réunion, YT: Mayotte)
**Tromelin** (francuski: *Île Tromelin*) je otok površine 1 km² u Indijskom oceanu. Nalazi se istočno od Madagaskara i sjeverno od Réuniona.

## Historija

Otok je 1722. otkrio francuski brod *la Diane* i krstio ga imenom île des Sables. Godine 1741. na otok se nesukao brod trgovaca robljem, koji su od ostataka broda sagradili splav i otišli na Madagaskar, dok su robove ostavili na otoku. Robovi su spašeni tek 1776. kada je prvi put na otok uspješno pristao brod *La Dauphine*, čiji je kapetan bio vitez od Tromelina, kojem otok i duguje svoje ime. Godine 1814. je administrativno pripojen Réunionu. Na otoku je 1954. izgrađena meteorološka stanica. Danas predstavlja prekomorsku teritoriju Francuske, ali ne i departmana Réunion.

## Geografija

Satelitska slika Tromelina
Udaljen 450 km od najbližeg kopna, otok je teško pristupačan i vrlo izoliran. Satoji se od ravnog i pjeskovitog tla. Najveća visina na otoku ne prelazi 7 metara. Otok je ovalnog oblika, dužine otprilike 1700 metara i širok oko 700 metara. Okružen je koraljnim grebenom i poznat je po velikim kornjačama.

## Klima

| skupi**Klimatološki medijani za otok Tromelin (1981–2010, rekordi od 1955)** |
| --- |
| Mjesec
 | jan-sij | feb-velj | mar-ožu | apr-tra | maj-svi | jun-lip | jul-srp | aug-kol | sep-ruj | okt-lis | nov-stu | dec-pro | godina
 |
| Apsolutni maksimum (°C)
 | 36,3
 | 34,9
 | 34,4
 | 33,3
 | 31,6
 | 30,0
 | 28,5
 | 28,8
 | 29,2
 | 30,4
 | 33,8
 | 33,9
 | **36,3** |
| Srednji maksimum (°C)
 | 31,0
 | 31,0
 | 30,8
 | 30,0
 | 28,8
 | 27,2
 | 26,2
 | 26,3
 | 26,8
 | 27,9
 | 29,1
 | 30,3
 | **28,8** |
| Srednja dnevna (°C)
 | 28,4
 | 28,5
 | 28,3
 | 27,7
 | 26,6
 | 25,0
 | 24,0
 | 24,0
 | 24,4
 | 25,4
 | 26,5
 | 27,8
 | **26,4** |
| Srednji minimum (°C)
 | 25,8
 | 26,0
 | 25,9
 | 25,4
 | 24,4
 | 22,8
 | 21,8
 | 21,6
 | 22,0
 | 22,9
 | 23,9
 | 25,2
 | **24,0** |
| Apsolutni minimum (°C)
 | 20,5
 | 22,3
 | 20,9
 | 20,8
 | 19,5
 | 18,1
 | 17,4
 | 17,8
 | 18,0
 | 18,2
 | 19,6
 | 20,5
 | **17,4** |
| Precipitacija (mm)
 | 137
 | 188
 | 156
 | 129
 | 69
 | 67
 | 65
 | 52
 | 47
 | 31
 | 34
 | 99
 | **1074** |
| *Izvor: Météo France* |

## Administracija

Otok je pod upravom Reuniona od 1814. godine i njime upravlja prefekt tog područja. Dio je Raspršenih otoka u Indijskom oceanu. Nad otokom suverenitet traži i Mauricijus. Otok je važno utočište za kornjače, a također se koristi i za meteorološku stanicu Météo-Francea koji ovdje prikuplja informacije o ciklonima. Na otoku žive deset meteorologa koji upravljaju ovom stanicom, a žive u troetažnoj zgradi koja se nalazi ispred aerodroma s pistom dugačkom 914 m. Na otoku ne postoji morska luka.

## Reference
# Don

*Za ostale upotrebe, pogledajte Don (razvrstavanje).*

| Don Дон  |
| --- |
|  |
| Lokacija |
| Države |  Rusija |
| Gradovi | Rostov na Donu |
| Hidrografija |
| Izvor   – aps. visina | Novomoskovsk (Tulska oblast) 180 m |
| Ušće   – aps. visina   – vrsta | kod grada Rostov na Donu 0 m delta |
| Dužina | 1870 km |
| Pritoke | Hopjor, Krasivaja, Sosna, Čornaja Kalitva, Čir, Severski Donjec, Voronjež |
| Hidrologija |
| Protok   – srednji |  935 m³/s |
| Sliv   – površina |  422.000 km² |
| Ulijeva se u | Azovsko more |
| Transport |
| Plovnost | 1 360 km |
| Karta |
|  Karta sliva Dona |

**Don** (ruski: *Дон*) je najveća rijeka u evropskom dijelu Rusije duga 1870 km.

## Hidrografija

Don
Don je jedna od najvažnijih ruskih rijeka, transportna žila kucavica, od najstarijih vremena. Izvire u gradu Novomoskovsk 60 km jugoistočno od grada Tula. Od tamo teče u pravcu jugoistoka, da se negdje na sredini naglo savije prema jugozapadu i sa velikom deltom ulije u Azovsko more, koje je samo sjeverni dio Crnog mora. Za vrijeme antike rijeka je smatrana granicom Evropa i Azije. Još za vrijeme Antičke Grčke Don je bio poznat kao rijeka po kojoj se odvijala živa trgovačka aktivnost.

Don ima sliv velik oko 422.000 km² i prosječni istjek od 935 m3/s na svom ušću u Azovsko more.

Kanalom Volga – Don izgrađenim od 1938. do 1952. i dugim 105 km, Don je spojen je sa drugom velikom ruskom rijekom Volgom.

## Povezano

* Lista najdužih rijeka na svijetu

## Reference

## Vanjske veze

* *Don River* na portalu Encyclopædia Britannica (`en`)
# Vasili Zajcev

Vasili Zajcev
**Vasili Grigorijevič Zajcev** (23. mart 1915. - 15. decembar 1991. god.) bio je tokom Drugog svetskog rata sovjetski snajperista koji je za vreme Staljingradske bitke, u periodu od 10. novembra do 17. decembra 1942. god. ubio 225 neprijateljskih vojnika i oficira (uključujući i 11 neprijateljskih snajperista).

U periodu pre 10. novembra ubio je 32 neprijateljska vojnika koristeći običnu sovjetsku pušku tipa Mosin. Procenjeno je da je 28 snajperista koje je on obučavao izbacilo iz stroja preko 3.000 neprijateljskih vojnika. Neki izvori tvrde da Zajcev nije bio jedini ruski snajperista koji je imao ovakav učinak. Tokom bitke za Staljingrad istakao se još jedan ruski snajperista po nadimku "Zikan" koji je ubio 224 nemačka vojnika i čiji identitet nije poznat.

Zajcev je učestvovao u borbama sve do januara 1943. god. kada je doživeo povredu očiju. Međutim, profesor Filatov je uspešnom operacijom otklonio posledice povrede tako da se Zajcev po oporavku ponovo pridružio svojoj jedinici. Kraj rata je dočekao na reci Dnjestar u činu kapetana. Posle rata Zajcev je bio direktor fabrike u Kijevu.

Prema Entoni Bevoru, autoru knjige "Staljingrad", neki sovjetski izvori tvrde da su Nemci, tokom bitke doveli komandanta snajperske škole, majora Hajnca Torvalda (neki izvori tvrde da se prezivao König) u Staljingrad kako bi likvidirao Zajceva. Posle nekoliko dana potrage, Zajcev je opazio svog protivnika skrivenog iza parčeta izgužvanog lima i ubio ga. Ovaj navodni dvoboj dvojce čuvenih snajperista prikazan je u Holivudskom filmu "Neprijatelj pred vratima" (Enemy at the Gates).

Torvaldov optički nišan, navodno najomiljeniji Zajcevljev ratni trofej, izložen je u Muzeju oružanih snaga u Moskvi. Ipak, čitava priča nije zvanično potvrđena od strane učesnika događaja niti se spominje u sovjetskim ratnim izveštajima iz tog perioda, uključujući i izveštaje Aleksandra Ščervakova, iako su sve uspešne snajperske akcije objavljivane na sva zvona.

Zajcev je odrastao u Uralskim planinama gde je streljačku veštinu usavršio loveći jelene. Zajcev na ruskom znači "zečev". Snajperisti koje je obučio tokom rata bili su poznati pod imenom "zajčata" (zečići). Entoni Bevori, autor knjige "Staljingrad" napisao je da je Zajcev bio pokretač snajperskog pokreta u 62. armiji. U sklopu ovog pokreta organizovani su česti sastanci na kojima su razmenjivana iskustva i ideje i razmatrane nove taktike snajperskog ratovanja.

## Odlikovanja i titule

* Heroj Sovjetskog Saveza (22. februar 1943.god.)
* Počasni građanin grada Volgograda (7. maj 1980.god.)
* Orden Lenjina
* Orden Crvenog barjaka II klase
* Orden Patriotskog rata I klase
* Razna druga odlikovanja
# Vrhovna komanda Wehrmachta

Zastava načelnika Vrhovne komande Vermahta (1941—1945)
Zastava načelnika Vrhovne komande Vermahta (1938—1941)
**Vrhovna komanda Vermahta** (njemački: *Oberkommando der Wehrmacht, OKW*) je bila organ centralne vojne uprave u Trećem rajhu. Postojala je u periodu 1938–1945. godine, a zamijenila je Ministarstvo rata (njemački: *Reichskriegsministerium*).

## Osnivanje

Vrhovna komanda Vermahta je formirana 4. februara 1938. godine nakon ukidanja Ministarstva rata (njemački: *Reichskriegsministerium*). Ova reforma je izvršena jer je firer i kancelar Adolf Hitler želio da lično komanduje cjelokupnom oružanom silom i tako je zapravo formirao svoj sopstveni štab.

Umjesto Opšteg odjeljenja (njemački: *Wehrmachtamtes*) pri Ministarstvu rata uspostavljena je Vrhovna komanda Vermahta, a njen načelnik je dobio položaj ravan ministrima Trećeg rajha. Istovremeno, Vrhovna komanda Vermahta preuzela je i nadležnosti cjelokupnog Ministarstva rata. Načelnik je sve dužnosti vršio u ime kancelara Adolfa Hitlera i po njegovim uputstvima.

Načelnik Vrhovne komande je bio general-feldmaršal Vilhelm Kajtel, koji je uprkos brojnim neslaganjima s Hitlerom, na tom položaju ostao sve do kraja postojanja Vrhovne komande (do maja 1945).

## Sastav

Vrhovna komanda je formalno rukovodila i ostvarivala koordinaciju između vrhovnih komandi vidova Vermahta:

Vrhovna komanda Kopnene vojske (njemački: *Oberkommando des Heeres*)
Vrhovna komanda Luftvafe (njemački: *Oberkommando der Luftwaffe*)
Vrhovna komanda Mornarice (njemački: *Oberkommando der Marine*)
Vrhovna komanda je faktički imala ograničeni uticaj na vrhovne komande vidova Vermahta, što je očigledno postalo decembra 1941. godine kada je nakon neuspjelog napada na Moskvu general Valter fon Brauhič smijenjen s dužnosti načelnika Vrhovne komande kopnene vojske, a tu dužnost je lično preuzeo Adolf Hitler, firer i vrhovni glavnokomandujući oružanih snaga Trećeg rajha.

U sastavu Vrhovne komande Vermahta su se nalazile četiri uprave:

* Operativni štab (njemački: *Wehrmacht-Führungsamt*) – Alfred Jodl
* Obavještajna i kontraobavještajna služba (njemački: *Amt Ausland/Abwehr*) – Vilhelm Kanaris
* Služba odbrambene ekonomije i naoružanja (njemački: *Wirtschafts und Rüstungsamt*)
* Služba opštih poslova (njemački: *Amtsgruppe Allgemeine Wehrmachtangelegenheiten*)

## Osude

Nakon završetka Drugog svjetskog rata Vrhovna komanda Vermahta i njeni rukovodioci su postali predmet postupanja u Nirnberškom procesu. Nakon završetka procesa, načelnik Vrhovne komande Vilhelm Kajtel i načelnik Operativnog štaba Vrhovne komande Alfred Jodl bili su proglašeni za ratne zločince i osuđeni na smrt vješanjem.

## Povezano

* Vermaht