Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Albanska abeceda

Suvremeno **albansko pismo** je latinično i ima 36 slova:

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Slova: | **A** | B | C | Ç | D | Dh | **E** | **Ë** | F | G | Gj | H | **I** | J | K | L | Ll | M | N | Nj | **O** | P | Q | R | Rr | S | Sh | T | Th | **U** | V | X | Xh | **Y** | Z | Zh
 |
| MFA: |  a  |  b  |  ts  |  tʃ  |  d  |  ð  |  ɛ  |  ə  |  f  |  ɡ  |  ɟ  |  h  |  i  |  j  |  k  |  l  |  ɫ  |  m  |  n  |  ɲ  |  ɔ  |  p  |  c  |  ɾ  |  r  |  s  |  ʃ  |  t  |  θ  |  u  |  v  |  dz  |  dʒ  |  y  |  z  |  ʒ  |
| Srpskohrvatski: | **A** | B | C | Č | D | nema | **E** | nema | F | G | Đ | H | **I** | J | K | LJ | L | M | N | NJ | **O** | P | Ć | R | nema | S | Š | T | nema | **U** | V | nema | DŽ | nema | Z | Ž
 |

*Beleška:* Samoglasnici su zadebljani. Poslušajte izgovor slova (150 KB ogg Vorbis datoteka).

## Razvoj

Albanski jezik nije imao svoje pismo sve do razvoja prvih nekoliko varijanti albanske latinice krajem 19. veka koja je rezultirala definisanjem konačnog izgleda albanske latinice na Manastirskom kongresu održanom od 14. do 22. novembra 1908. godine u Manastiru, tada Bitolju, sedištu Manastirskog vilajeta Osmanskog Carstva.

Pismo albanskog jezika se razvijalo pod uticajem religija koje su uticale na Albance u periodu njihovog opismenjavanja. Oni Albanci koji su bili opismenjavani pod uticajem Katoličke crkve (uglavnom na području koje danas obuhvata sever Albanije) su koristili latinicu, oni koji su bili opismenjavani pod uticajem Pravoslavne crkve (teritorija koja obuhvata južne predele današnje Albanije) su koristili grčki alfabet a oni koji su opismenjavani pod uticajem škola i institucija u okviru islamske religije su koristili arapsko pismo.
# L'Assassinat du duc de Guise (film, 1908)

| L'Assassinat du Duc de Guise |
| --- |
| scena iz filma |
| Režija | Charles Le Bargy André Calmettes |
| Scenario | Henri Lavedan |
| Uloge | * Charles Le Bargy
* Albert Lambert
* Gabrielle Robinne
 |
| Muzika | Camille Saint-Saëns |
| Studio | Le Film d'Art |
| Premijera | 15. novembra 1908 (1908-11-15) |
| Trajanje | cca. 15 min. |
| Zemlja |  Francuska |
| Jezik | nijemi |

L'Assassinat du Duc de Guise (srpskohrvatski: *Ubistvo vojvode od Guisea*, također poznat i kao La Mort du duc de Guise (srpskohrvatski: *Smrt vojvode od Guisea*) je francuski kratki crno-bijeli nijemi historijski film snimljen 1908. u režiji Charlesa Le Bargyja i Andrea Calmettesa. Predstavljao je prvo i najuspješnije ostvarenje kompanije Le Film d'Art, čiji su tvorci željeli stvoriti umjetnički ambiciozne i prestižne filmove za zahtjevnu publiku iz više klase. Radnja je prikazivala znameniti događaj iz doba hugenotskih ratova kada je vojvoda Henri I od Guisea, vođa Katoličke lige (a čiji lik u filmu tumači Albert Lambert) pozvan na dvor francuskog kralja Henrija III (čiji lik tumači Charles Le Bargy) gdje su ga ubili kraljevi tjelohranitelji. Za glumce su angažirani članovi postave Comédie-Française, najuglednijeg kazališta u tadašnjem svijetu, a ugledni kompozitor Camille Saint-Saëns je angažiran kako bi za film komponirao prvu filmsku muziku (koja se, s obzirom da je film još uvijek bio nijem trebala izvoditi od muzičara u kino-dvoranama ili preko gramofona). Iako je sniman u kazalištu te ga karakterizira takav tip glume, kao i prilično jednostavno kadriranje, suvremeni historičari ga smatraju pretečom kasnijih oblika filmske naracije. Same reakcije na film su bile uglavnom povoljne, te je *L'Assassinat* ispunio svoju svrhu pokazavši kako se film, koji se dotada često smatrao jeftinom zabavom za "prostačke" mase, može koristiti i kao medij za djela visoke kulture. Historičar Georges Sadoul je njegovu premijeru nazvao "prekretnicom u historiji filma".

## Vanjske veze

* *The Assassination of the Duke of Guise* na sajtu IMDb
* piano score at IMSLP
# Svetozar Botorić

**Svetozar Botorić** (Opaljenik kod Ivanjice, 1857 - Neusiedl am See, 27. novembar 1916) bio je srpski filmski producent, poznat kao tvorac prvih igranih filmova na prostoru bivše Jugoslavije. Prije bavljenja filmom je bio konobar, potom vlasnik trgovačke radnje, pa kafane na Terazijama. Nakon što je zakupio hotel "Pariz", u njemu je otvorio pozorište pod nazivom "Orfeum", a od 1908. su se tamo održavale redovne bioskopske predstave. Godine 1911. je počeo sarađivati sa mađarskim fotografom Lujem de Berijem, kao i sa Ilijom Stanojevićem-Čičom, koji mu je režirao dva igrana filma - *Ulrih Celjski i Vladislav Hunjadi* i *Život i dela besmrtnog vožda Karađorđa*. Za vreme prvog svetskog rata su ga austro-ugarske vlasti internirale u logor Nežider, gde je i umro.

## Vanjske veze

* Svetozar Botorić na sajtu IMDb
* Svetozar Botorić nam je doneo film, Večernje novosti, 23. VI 2012
# Gli ultimi giorni di Pompei (film, 1908)

*Za ostale upotrebe, pogledajte Posljednji dani Pompeja (razvrstavanje).*

| Gli ultimi giorni di Pompei |
| --- |
| Trajanje: 16 minuta i 45 sekundi.16:45 |
| Režija | Arturo Ambrosio, Luigi Maggi |
| Producent | Arturo Ambrosio |
| Scenario | Roberto Omegna |
| Uloge | * Luigi Maggi
* Umberto Mozzato
* Ernesto Vaser
* Mirra Principi]
* Lydia De Roberti
 |
| Fotografija | Roberto Omegna, Giovanni Vitrotti |
| Studio | Ambrosio Film |
| Premijera | 1908 (1908) |
| Trajanje | 13 min. |
| Zemlja |  Italija |

Gli ultimi giorni di Pompei (srpskohrvatski: *Posljednji dani Pompeja*) je italijanski kratki crno-bijeli nijemi historijski film snimljen 1908. u režiji Luigija Maggija. Predstavlja drugu po redu ekranizaciju popularnog romana Edwarda Bulwera-Lyttona, a radnja je smještena u stari rimski grad Pompeji neposredno pred katastrofalnu vulkansku erupciju. Film je producirala italijanska filmska kompanija Ambrosio Film koja je u njega uložila veliki novac; iako se na filmu jasno vidi da je sniman u kazalištu, odlikuju ga prilično dojmljivi specijalni efekti za početak 20. vijeka. Ambrosio Film je za film koristila i neke od inovativnih tehnika distribucije - tako je napravljeno 14 kopija, te je imao istovremenu premijeru u nekoliko italijanskih gradova, kao i u Francuskoj. Zbog svega je doživio ogroman komercijalni uspjeh te potakao snimanje cjelovečernjeg remakea pet godina kasnije. Oba ostvarenja se ponekad navode kao prvi predstavnici italijanskog podžanra historijskih filmova koji će kasnije biti poznat kao peplum.

## Vanjske veze

* *Gli ultimi giorni di Pompei* na sajtu IMDb
# Aschan škola

**Eškan škola** (engleski *Ashcan School*, škola većih posuda za smeće) je grupa američkih slikara koja je 1908. izlagala svoja dela najpre pod nazivom „Osmorica“. Ovaj podrugljivi nadimak dobila je zbog prioritetnih motiva na svojim slikama koje su one bez ulepšavanja uzimali sa naličja života američkog velegrada i života najsiromašnijih slojeva stanovništva. Ova grupa osnovala je samostalni, američki pravac umetnosti iz kojeg se kasnije razvila *American Scene*. Najznačajniji predstavnici ove škole bili su: Robert Henri, Artur B. Dejvis, Ernest Lovson, Vilijam Glekens.
# Musterijen

Musterijensko oruđe otkriveno u Francuskoj
**Musterijen** (francuski: *moustérien*) je industrija kamenog oruđa i vodeća srednjopaleolitska kultura, koja je nazvana po eponimnom nalazižtu, pećini Mustije (francuski: *Peyzac-le-Moustier*) u Francuskoj. Definisao ju je Gabrijel de Mortije 1869. godine, koji je predložio relativnu hronologiju artefakata. Nosilac musterijena je Homo sapiens neanderthalensis. Javlja se u gornjem pleistocenu, pre otprilike 130.000 godina. Traje od interglacijala Riss-Würm-a, tj. od izotopske etape 5e do otprilike 30.000, tačnije do oscilacije Stilfrid B (izotopska etapa 3).

Ova kultura bila je rasprostranjena po celoj Evropi i delovima Afrike i Azije, a proširila se i u oblastima gde je za vreme glacijalnih razdoblja preovlađivala veoma gladna klima. Odlikuju je razne varijante postruški (konveksne, konkavne, konvergentne, ugaone, trasverzalne), musterijenski šiljci, jamičasto i nazupčano oruđe i bifacijalno okresani ručni klinovi. Tehnika koja je karakteristična za ovo doba je okresivanje sa diskoidnih jezgara, a u nekim industrijama zastupljena je i levaluazijenska tehnika okresivanja.

## Nalazišta

U Evropi, osim eponimnog nalazišta, musterijenski lokaliteti su:

* Krapina
* Vindija
* Velika pećina
* Veternica (pećina)
* Ferasi
* Spaj (pećina)

Musterijenski lokaliteti u Aziji:

* Tabun
* Kebara
* Amud
* Šanidar
* Tešik Taš
* Bisotunska pećina

## Tipologija

Prema učestalosti pojedinih tipova alatki, musterijen se može podeliti na:

* musterijen sa ašelskom tradicijom
* tipični
* zupčasti
* šarentijen

## Povezano

* Neandertalac
* Gravetijen
* Paleolit

## Reference

## Literatura

* Aleksandrina Cermanović Kuzmanović, Dragoslav Srejović, Jovan Ćirilov, *Arheološki Leksikon. Praistorija Evrope, Afrike i Bliskog istoka, grčka, etrurska i rimska civilizacija*, Beograd, 1997.
* Musterijen na
* www.britannica.com/Mousterian-industry
* J.C. Whittaker, Flintknapping: Making and Understanding Stone Tools, University of Texas Press, 2003. 30-33

## Vanjske veze

* Musterijenska industrija kamenih alatki Arhivirano 2010-02-03 na Wayback Machine-u
# Celofan

| Celofan Cellophane |
| --- |
| Rola celofanaRola celofana
 |
|  |

**Celofan** (od francuskog: *cellophane*) je poput lista tanki materijal od regenerirane celuloze, obično transparentan,
koji se prvenstveno upotrebljava kao materijal za pakiranje.

Još puno godina nakon Prvog svjetskog rata celofan je bio jedini dostupni materijal za pakiranje hrane i proizvodnju ljepljivih traka.
Od šezdesetih godina prošlog vijeka neprekidno se koristi kao baza za folije izrađene od sintetičkih polimera, kao što su polietilen i polietilentereftalat.

## Historija i karakteristike

Celofan je nastao kao rezultat niza eksperimenata izvođenih krajem 19. vijeka, koji su za cilj imali dobijanje novih umjetnih materijala kemijskom izmjenom celuloze, prirodnog polimera kog ima u velikim količinama. Veliki korak bio je izum viskoze 1892, koja se dobija djelovanjem Natrijevog hidroksida
i ugljikova disulfida (CS2) na celulozu.
Viskoza je topiva u lužini, pa ako se kroz sapnicu protiskuje u razrijeđenu kiselinu celuloza se ponovo oslobađa, u obliku niti (viskozna svila) ili folije kao - celofan.

Taj proces je izumio i patentirao 1908., švicarski kemičar Jacques E. Brandenberger- On je konstruirao i stroj za kontinuiranu proizvodnju celofana, i skovao sintagmu -  *celofan* , kombinacijom dviju riječi celuloza + diaphan (francuski - transparentan).

Brandenberger je 1913. u Francuskoj osnovao kompaniju *La Cellophane SA*, koja je postala lider za tu vrst robe, - 1923. prodao je prava na patent američkoj kompaniji *DuPont de Nemours*, za proizvodnju u Sjedinjenim Američkim Državama pa je ime celofan postalo sinonim za tu foliju.

Celofan je transparentan, vrlo elastičan i čvrst materijal, koji ne propušta masnoće i plinove.
Izrađuje se u raznim debljinama i bojama, a primjenom posebnih premaza kao što je poliviniliden hlorid (PVDC) može se napraviti i otpornim na vlagu i toplinu.

## Reference

## Vanjske veze

* *Cellophane* (`en`)
# Mononatrijum glutamat

| Mononatrijum glutamat
 |
| --- |
|  |
|  |
|  |
| Identifikacija
 |
| CAS registarski broj
 | 142-47-2Y |
| PubChem
 | 85314 |
| ChemSpider
 | 76943Y |
| UNII
 | C3C196L9FGY |
| Jmol-3D slike
 | Slika 1
 |
|

| SMILES |
| --- |
| [Na+].N[C@@H](CCC(=O)[O-])C(=O)O |

 |
|

| InChI |
| --- |
| InChI=1S/C5H9NO4.Na/c6-3(5(9)10)1-2-4(7)8;/h3H,1-2,6H2,(H,7,8)(H,9,10);/q;+1/p-1/t3-;/m0./s1Y Kod: LPUQAYUQRXPFSQ-DFWYDOINSA-MY

---

InChI=1/C5H9NO4.Na/c6-3(5(9)10)1-2-4(7)8;/h3H,1-2,6H2,(H,7,8)(H,9,10);/q;+1/p-1/t3-;/m0./s1 |

 |
| Svojstva
 |
| Molekulska formula
 | C5H8NNaO4 |
| Molarna masa
 | 169.11 g mol−1 |
|

Ukoliko nije drugačije napomenuto, podaci se odnose na standardno stanje (25 °C, 100 kPa) materijala

 |
| Infobox references
 |

**Mononatrijum glutamat** je organsko jedinjenje, koje sadrži 5 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 169,111 *Da*.

## Osobine

| Osobina | Vrednost
 |
| --- | --- |
| Broj akceptora vodonika | 5
 |
| Broj donora vodonika | 2
 |
| Broj rotacionih veza | 4
 |
| Particioni koeficijent (*ALogP*) | -4,9
 |
| Rastvorljivost (*logS*, log(*mol/L*)) | -0,3
 |
| Polarna površina (*PSA*, *Å*2) | 168,2
 |

## Reference

## Literatura

* Clayden Jonathan, Nick Greeves, Stuart Warren, Peter Wothers (2001). *Organic chemistry*. Oxford, Oxfordshire: Oxford University Press. ISBN 0-19-850346-6.
* Smith, Michael B.; March, Jerry (2007). *Advanced Organic Chemistry: Reactions, Mechanisms, and Structure* (6th izd.). New York: Wiley-Interscience. ISBN 0-471-72091-7.
* Katritzky A.R., Pozharskii A.F. (2000). *Handbook of Heterocyclic Chemistry*. Academic Press. ISBN 0080429882.

## Vanjske veze

* Monosodium glutamate
# Umami

Zreli paradajzi bogati umami komponentama
**Umami** je prijatan okus koji je jedan od pet osnovnih okusa, zajedno sa slatkim, kiselim, gorkim, i slanim. *Umami* je pozajmljena reč iz japanskog (japanski: うま味) sa značenjem „prijatan ukus“. Ljudski jezik ima receptore za L-glutamat, koji je izvor umami ukusa.

## Reference

## Literatura

* Flavor Chemistry: Thirty Years of Progress By Roy Teranishi, Emily L. Wick, Irwin Hornstein; Article: Umami and Food Palatability, by Shizuko Yamaguchi and Kumiko Ninomiya. ISBN 0-306-46199-4
* Barbot, Pascal; Matsuhisa, Nobu; and Mikuni, Kiyomi. Foreword by Heston Blumenthal. *Dashi and Umami: The Heart of Japanese Cuisine*. London: Eat-Japan / Cross Media, 2009

## Vanjske veze

* Umami Information Centre
* International Glutamate Information Service
# Simone de Beauvoir

| Simone de Beauvoir |
| --- |
| Simon de Beauvoir (lijevo), zajedno sa Jean Paul Sartreom razgovara sa Che Guevarom |
| Rođenje | (1908-januara-09)9. januara 1908.  |
| Smrt | 14. aprila 1986. (dob: 78)  |

**Simon de Bovoar** (francuski: *Simone de Beauvoir* 9. 1. 1908. — 14. 4. 1986.) je bila francuska književnica, životna saputnica filozofa Žana Pola Sartra, autor romana, pozorišnih komada i filozofskih eseja.

Od 1931. do 1941. bila je profesor filozofije u Marseju, Ruanu i Parizu, a od 1943. se posvećuje književnosti. Piše romane (*„Gošća“, „Krv drugih“, „Svi su ljudi smrtni“, „Mandarin“*), drame (*„Nekorisna usta“*), eseje i memoare (*„Uspomene dobro odgojene devojke“*).

Poznata po eseju **Drug(ačij)i pol** (francuski: *Le Deuxième Sexe*), koje predstavlja detaljnu analizu ugroženog položaja žene i utemeljuje osnove feminizma.

## Vanjske veze

* Omaž Simon de Bovoar povodom stogodišnjice rođenja
# Edward Teller

|  |
| --- |
| **Edward Teller** |
|  |
|  |
| Rođenje
 | 15. siječnja 1908.  Budimpešta, Mađarska
 |
| Smrt
 | 9. rujna 2003.  Stanford, Kalifornija, SAD
 |
| Državljanstvo
 |  mađarsko  američko
 |
| Institucija
 | Sveučilište u Göttingenu Bohrov institut Sveučilišni koledž u Londonu Sveučilište Georgea Washingtona Projekt Manhattan Sveučilište u Chicagu UC Davis UC Berkeley Lawrence Livermore Hooverova institucija
 |
| *Alma mater* | Sveučilište u Karlsruheu Sveučilište u Leipzigu
 |
| Akademski mentor
 | Werner Heisenberg
 |
| Istaknuti studenti
 | Chen Ning Jang Lincoln Wolfenstein Marshall Rosenbluth
 |
| Poznat po
 | Jahn-Tellerov efekt Hidrogenska bomba
 |

**Edward Teller** (izvorno mađarsko ime: *Teller Ede*) (Budimpešta, 15. siječnja 1908. - Stanford, 9. rujna 2003.) je američki fizičar mađarskog porijekla. Radio u atomskoj laboratoriji u Los Alamosu i smatra se izumiteljem američke hidrogenske bombe.

Kao židov emigrirao je u SAD 1930. godine, i bio je jedan od prvih članova Projekta Manhattan koji je pokrenut sa ciljem razvijanja atomske bombe. U ovom periodu se snažno zalagao za razvoj oružja baziranih na fuzijskoj reakciji. Nakon priznanja o kontraverznoj ulozi u svjedočenju protiv kolege Roberta Oppenheimera doživio je osudu javnosti, ali je i dalje imao podršku vlade SAD i vojnog vrha. Bio je koosnivač Lawrence Livermore National Laboratory, i bio je direktor te institucije, kao i zamjenik direktora mnoge godine.

U kasnijim godinama postao je poznat po svom zalaganju za kontroverzna tehnološka rješenja i za civilne i vojne svrhe, a naročito je poznat njegov prijedlog da se upotrijebi termonuklearna eksplozija da bi se iskopalo arheološko pristanište na Aljasci. Bio je i zagovarač Reaganove odbrambene strategije, iako su ga kasnije optuživali za nerealne najave mogućnosti budućih oružja.

## Izvori

* LLNL's Stranica Edwarda Tellera Arhivirano 2006-10-07 na Wayback Machine-u
* Lekcije Edward Tellera- Laseri i inerciona fuziona energija Arhivirano 2006-11-09 na Wayback Machine-u
* "Uloga Edwarda Tellera u Oppenheimerovom saslušanju " Arhivirano 2015-11-17 na Wayback Machine-u intervju sa Richard Rhodesom
# Ethel Merman

| Ethel Merman |
| --- |
| glumica, pjevačica |
| u trailer za *Alexander's Ragtime Band* (1938) |
| Biografske informacije |
| Rođenje | Ethel Agnes Zimmermann (1908-januara-16)16. januara 1908. Astoria, Queens, New York, SAD |
| Smrt | 15. februara 1984. (dob: 76) New York, SAD |
| Supružnik | William Smith (1940–1941) Robert Levitt (1941–1952) Robert Six (1953–1960) Ernest Borgnine (1964; 32 dana) |
| Profesionalne informacije |
| Zanimanje | glumica, pjevačica |
| Opus |
| Djelatni period | 1930–1982 |

*Time on My Hands* (1932)
**Ethel Merman** (16. januar 1908 – 15. februar 1984) bila je američka glumica i pjevačica, najpoznatija po snažnom glasu i ulogama u popularnim brodvejskim mjuziklima. Među pjesmama koje je pjevala se ističu "I Got Rhythm", "Everything's Coming Up Roses", "Some People", "Rose's Turn", "I Get a Kick Out of You", "It's De-Lovely", "Friendship", "You're the Top", "Anything Goes" i "There's No Business Like Show Business", koja je kasnije postala njen "zaštitni znak". Poznata je i po tome što je 1970-ih svoje najveće hitove snimila u disco verziji.

Godine 1953. je za nastup u filmu *Call Me Madam* nagrađena Zlatni globus za najbolju glumicu u komediji ili mjuziklu.

## Reference

## Literatura

* Thomas, Bob (November 1985) (Hardcover). *I Got Rhythm!The Ethel Merman Story*. New York: G.P.Putnam's Sons. str. 239 pages. ISBN 0-399-13041-1.

## Vanjske veze

* Ethel Merman na Internet Broadway Database (`en`)
* Ethel Merman | PlaybillVault.com Arhivirano 2014-05-05 na Wayback Machine-u
* Ethel Merman na sajtu IMDb
* Ethel Merman at Allmusic
* They Say She Was Wonderful: Ethel Merman at 100, *The House Next Door* Arhivirano 2012-02-27 na Wayback Machine-u By N.P. Thompson
* Obituary, *The New York Times,* February 16, 1984, "Ethel Merman, Queen of Musicals, Dies at 76"
* NPR's Susan Stamberg's Report on the Memory of Ethel Merman
# Predrag Milosavljević

**Predrag Peđa Milosavljević** (Lužani, Kragujevac, Kraljevina Srbija 1908. — Beograd, SFRJ 1987) je bio srpski slikar, diplomirani pravnik, diplomata, dramaturg i član SANU.

Po njemu je nazvana jedna ulica u Beogradu, na Bežanijskoj kosi.

## Bibliografija

* Između trube i tišine, knjiga eseja
* Zopir, drama

## Reference
# Josip Salač

**Josip Salač** (Daruvar, 22. siječnja 1908. – 19. prosinca 1975.) – hrvatski teolog češkog porijekla, pomoćni biskup zagrebački

Rodio se u Daruvaru, 22. siječnja 1908. u obitelji češkog porijekla. Njegovo rodno mjesto je središte Čeha u Hrvatskoj. Završio je srednju školu u Novoj Gradiški 1926. godine. Kratko vrijeme radio je na pošti u Zagrebu, dok se nije odlučio za svećenički poziv. Zavšio je studij bogoslovije u Zagrebu 1932. godine. Od te godine je i član Franjevačkog svjetovnog reda. Jedno kraće vrijeme, bio je kapelan u Daruvaru, a zatim katehet na gimnazijama u Zagrebu. Doktorirao je na Bogoslovnom fakultetu u Zagrebu 1942. godine.

Imao je službu duhovnika na Bogosloviji, predavača na Bogoslovnom fakultetu i vicerektora na Bogoslovnom sjemeništu. Krajem 1950. godine, jugoslavenske vlasti uhitile su ga, pod optužbom, da je širio propagandu i savjetovao bogoslovima, da ne glasuju na izborima. Bio je u zatvoru u Staroj Gradiški do 29. studenog 1953. godine, kada je pomilovan.

Godine 1970., papa Pavao VI. proglasio ga je pomoćnim biskupom zagrebačkim. Također je imenovan generalnim vikarom, v. d. rektora Bogoslovije, arhiđakonom turopoljskim i vikarom za sjemenište.

Bio je odličan pedagog i svećenik.

Umro je 19. prosinca 1975. godine.

## Izvori
# Anna Magnani

| Anna Magnani |
| --- |
|  |
| Biografske informacije |
| Rođenje | (1908-marta-07)7. marta 1908. Rim, Italija |
| Smrt | 26. septembra 1973. (dob: 65) Rim, Italija |
| Supružnik | Goffredo Alessandrini (1935-1950) |
|  |
|

| Nagrade |
| --- |
| **Najbolja glumica** 1955 *The Rose Tattoo* |

 |
|  |

**Anna Magnani** (7. mart 1908 – 26. septembar 1973.) je bila Oscarom nagrađena italijanska filmska glumica. Međunarodnu slavu je stekla nastupom u filmu *Rim, otvoreni grad*, a Oscara za ulogu sicilijanske udovice u *The Rose Tattoo*.

## Biografija

Rođena je u Rimu. Odrasla je u siromaštvu, a odgojila ju je baka s majčine strane u predgrađu. Vrlo rano se počela zanimati za glumu, te postiže uspjehe u kazalištu.

Kasnije prelazi na film, te surađuje s najvećim poslijeratnim redateljima ( Vittorio De Sica, Pier Paolo Pasolini, Luchino Visconti, Roberto Rossellini, Jean Renoir.). Iako se odlikovala netipičom ljepotom, svoje umijeće je usavršila do maksimuma i postala poznata u domovini, a tek kasnije u svijetu. Oscara je dobila 1955. za ulogu u filmu Tetovirana ruža. Pred kraj karijere izjavila je da je frustrira tipiziranje nje kao glasne, histerične žene iz radničke klase. U karijeri je ostvarila 40-tak uloga.

Roberto Rosselini bio joj je ljubavnik, a Jean Renoir izjavio je da je ona najbolja glumica s kojom je radio. Imala je sina iz braka koji je trajao od 1935. do 1950. godine. Nakon toga nije se ponovno udavala.
Umrla je u 65. godini nakon duge borbe s rakom gušterače. Ogromna gomila obožavatelja došla joj je odati počast.
Danas počiva na groblju u Laziu.

## Filmografija

* *Scampolo* (1928)
* *Tempo massimo* (1934)
* *La cieca di Sorrento* (1934)
* *Quei due* (1935)
* *Trenta secondi d'amore* (1936)
* *Cavalleria* (1936)
* *La principessa Tarakanova* (1938)
* *Una lampada alla finestra* (1940)
* *La fuggitiva* (1941)
* *Teresa Venerdì* (1941)
* *Finalmente soli* (1942)
* *La fortuna viene dal cielo* (1942)
* *L'avventura di Annabella* (1943)
* *La vita è bella* (1943)
* *Campo de' fiori* (1943)
* *L'ultima carrozzella* (1943)
* *Il fiore sotto gli occhi* (1944)
* *Quartetto pazzo* (1945)
* *Roma città aperta* (1945)
* *Abbasso la miseria!* (1945)
* *Un uomo ritorna* (1946)
* *Lo sconosciuto di San Marino* (1946)
* *Avanti a lui tremava tutta Roma* (1946)
* *Il bandito* (1946)
* *Abbasso la ricchezza!* (1946)
* *Assunta Spina* (1947)
* *L'onorevole Angelina* (1947)
* *Molti sogni per le strade* (1948)
* *L'amore* (1948)
* *Vulcano* (1950)
* *Bellissima* (1951)
* *Camicie rosse* (1952)
* *Le Carrosse d'or* (1952)
* *La rosa tatuata* (1955)
* *Suor Letizia* (1956)
* *Wild Is the Wind* (1957)
* *Nella città l'inferno* (1959)
* *The fugitive kind*(1959)
* *Risate di gioia* (1960)
* *Mamma Roma* (1962)
* *Made in Italy* (1965)
* *The Secret of Santa Vittoria* (1969)
* *Correva l'anno di grazia 1870* (1971)
* *Roma* (1972)

## Vanjske veze

* Anna Magnani na sajtu IMDb