# 1646.

*Ovo je članak o godini 1646.*

|  |  |
| --- | --- |
| Milenijum:
 | 2. milenijum
 |
| Vjekovi:
 | 16. vijek – **17. vijek** – 18. vijek
 |
| Decenija:
 |  1610-e  1620-e  1630-e  – 1640-e –  1650-e  1660-e  1670-e  |
| Godine:
 | 1643 1644 1645 – **1646** – 1647 1648 1649
 |

1646.. po kalendarima
| Gregorijanski
 | 1646.. (MDCXLVI) |
| Ab urbe condita
 | 2399.
 |
| Islamski
 | 1055–1056.
 |
| Iranski
 | 1024–1025.
 |
| Hebrejski
 | 5406–5407.
 |
| Bizantski
 | 7154–7155.
 |
| Koptski
 | 1362–1363.
 |
| Hindu kalendari
 |
| • *Vikram Samvat* | 1701–1702.
 |
| • *Shaka Samvat* | 1568–1569.
 |
| • *Kali Yuga* | 4747–4748.
 |
| Kineski
 |
| • Kontinualno
 | 4282–4283.
 |
| • 60 godina
 | Yang Vatra Pas (od kineske Ng.) |
| Holocenski kalendar
 | 11646.
 |
| p • r • u |
| Podrobnije: Kalendarska era |

Godina **1646** (**MDCXLVI**) bila je redovna godina koja počinje u ponedjeljak po gregorijanskom kalendaru odn. redovna godina koja počinje u četvrtak po 10 dana zaostajućem julijanskom kalendaru.

## Događaji

### Januar/Siječanj – Mart/Ožujak

* 20. 1. - Francesco Da Molin izabran za mletačkog dužda (do 1655).
* 16. 2. - Prvi Engleski građanski rat: bitka kod Torringtona je pobeda parlamentaraca i poslednji veći okršaj.

### April/Travanj – Jun/Lipanj

* april - Nakon prošlogodišnjih sukoba normalizovani odnosi Crnogoraca i, novoimenovanog, skadarskog sandžakbega; novi sandžakbeg u julu došao na Cetinje po harač.
* 24. 4. - Užgorodska unija: sveštenici u zakarpatskoj Ukrajini se ujedinjuju sa rimskom crkvom.
* 5. 5. - Engleski kralj Čarls I se predao Škotima.
* 16. 6. - Franko-španski rat (1635-59): pomorska Bitka kod Orbetella je španski uspeh pored Toskane.
* jun ili ranije - Kandijski rat: kliški sandžakbeg Miralem neuspešno napada Split, poražen kod Solina a lički sandžakbeg Halil Durakbegović neuspešno napada Biograd i Nadin.

### Jul/Srpanj – Septembar/Rujan

* 3. 7. - Bosanski paša putem izdaje osvojio Novigrad, odredi pljačkaju do Zadra i Šibenika, razoreno 30 sela u Ravnim Kotarima.
* srpanj - Maine (Mainjani) kod Budve prišle Mlecima.
* jul - Mletački podanici Peraštani zaplenili brod Mata Fiskovića, Dubrovčanina - roba zaplenjena, jevrejski trgovci okovani za galije.
* ca. avgust - Mlečani zapalili Biograd, uzeli Zadvarje.
* 24. 8. - Vanredni providur Paolo Kaotorta stigao u Makarsku i dobio ključeve grada.
* 11. 9. - Ranuccio II Farnese je novi vojvoda Parme i Pjačence (do 1694).
* rujan - Nekoliko jačih potresa u Hrvatskoj, srušio se svod isusovačke crkve u Zagrebu.
* 18. 9. - Foskolo opustošio Skradin nakon što je zapalio Rakitnicu; u ovo vrijeme Makarani odbili jedan turski odred.

Ivan III. Drašković, palatin 1646-48
* 22. 9. - Na saboru u Požunu Ivan III. Drašković izabran za ugarskog palatina (do 1648) (prema historičaru Ratkaju on je peti Hrvat na tom položaju).

### Oktobar/Listopad – Decembar/Prosinac

* 6. 10. - Qingovske operacije protiv dinastije Južni Ming na jugu Kine: pogubljen imperator Longwu.
* 11. 10. - Francuzi uzeli Dunkerque Špancima (do 1652).
* oktobar - Patrijarh Pajsije Janjevac otišao na hodočašće u Jerusalim.
* listopad - Turci (zvornički i lički sandžakbeg) odbijeni od Šibenika; Turci u ovo vreme povratili Zadvarje i zapalili Rogoznicu s mnogo stradalih žitelja; Zadvarčani se sklonili na Hvar i Brač.
* 22. 10. - Ugarski sabor na kraljev zahtjev unosi u zakon Mir iz Linca kojim se daje sloboda protestantima, koji zatim traže povrat 400 crkava - oštre rasprave sa katolicima sljedeća tri mjeseca.
* 13. 11. - Kandijski rat: Retimno na Kritu se predao Husein-paši usled nestašice i kuge.
* decembar - Na jugu Kine se za rivalske vladare dinastije Južni Ming proglasili Zhu Youlang, knez od Guia (imperator Yongli, do 1662) i Zhu Yuyue, knez od Tanga (imperator Shaowu, stradao sledećeg meseca od Mandžuraca).
* decembar - Turci se povukli u Livno na zimovanje.
* decembar, krajem - Makarski hajduci upali u Hercegovinu i vratili se sa stokom i robljem preko dubrovačkog Pelješca na Hvar (Dubrovčani protestuju).

### Kroz godinu

Sumartin, Brač
* Kandijski rat:
	+ Turci poraženi kod Vodica.
	+ Poljica prišla Veneciji.
	+ Počinje proces preseljavanja morlaka, hrišćana iz Turske, na mletačku teritoriju u Dalmaciji, predvode ga katolički i pravoslavni sveštenici.
* Dugotrajne kiše izazvale poplave hrvatskih rijeka i potoka; srušio se raskvašeni svod zagrebačke stolne crkve, koja je bez krova od prošle godine.
* Izbjeglice s makarskog primorja osnovale Sumartin na Braču; inače Makarska je od ove godine pod mletačkom vlašću.
* 1646-47 - Maine, Pobori i Grbljani na strani Mlečana u Kandijskom ratu, uz njihovu pomoć zauzeli Cetinje (samo do 1649.).
* Vlaški vojvoda Matei Basarab izdao povelju po kojoj svake godine daje 1800 aspri manastiru Trebinje.
* Drugi Anglo-Powhatanski rat okončan porazom Powhatana.

## Rođenja

* 23. 2. - Tokugawa Tsunayoshi, šogun († 1709)
* 4. 4. - Antoine Galland, orijentalista i arheolog († 1715)
* 15. 4. - Kristijan V, kralj Danske i Norveške († 1699)
* 16. 4. - Jules Hardouin Mansart, arhitekta († 1708)
* 20. 4. - Charles Plumier, botaničar († 1704)
* 5. 6. - Elena Cornaro Piscopia, filozofkinja († 1684)
* 22. 6. - Maria Francesca di Savoia-Nemours, kraljica-supružnica Portugala († 1683)
* 1. 7. - Gottfried Leibniz, matematičar, filozof († 1716)
* 19. 8. - John Flamsteed, astronom († 1719)
* ? - Antonio Caraffa, austrijski maršal († 1693)
* ? - Ivan Skoropadski, ukrajinski hetman († 1722)

## Smrti

* 3. 1. - Francesco Erizzo, mletački dužd (\* 1566)
* januar - Jusuf-paša (pogubljen), osmanski admiral
* 11. 3. - Stanisław Koniecpolski, poljski komandant (\* 1590-94)
* 31. 3. - Matej III (koptski papa)
* 13. 5. - Marija Ana Španjolska, supruga cara Ferdinanda III. (\* 1606)
* 11. 9. - Odoardo I Farnese, vojvoda Parme (\* 1612)
* 12. 10. - François de Bassompierre, maršal Francuske (\* 1579)
* 16. 10. - Gjergj Bardhi, bivši barski nadbiskup (\* 1575)
* c. 27. 10. - William Dobson, slikar (\* 1611)
* ? - Opchanacanough, indijanski poglavica (\* 1554)
* ? - Mihajlo Cizila, opat Sv. Đorđa kod Perasta

## Reference

Literatura
* Rudolf Horvat, *Ban Ivan Drašković II.* (*sic*) (hr Wikisource)
* *Historija naroda Jugoslavije II*, Školska knjiga Zagreb, 1959
* *Istorija srpskog naroda*, Treća knjiga, prvi tom, Srbi pod tuđinskom vlašću 1537-1699, SKZ Beograd 1993, ISBN 86-379-0383-5