Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Petar Velimirović

|  |
| --- |
| Petar Velimirović |
|
 |
| Biografija |
| Datum rođenja
 | (1848-januara-16)16. januara 1848.
 |
| Mesto rođenja
 | Sikole
 |
| Datum smrti
 | 23. decembra 1911. (dob: 63)
 |
| Mesto smrti
 | Beograd
 |
| Politička partija
 | Narodna radikalna stranka
 |
|  |
| uredi  |

**Petar Velimirović** (Sikole, Negotin, 16. januara 1848. – Beograd, 23. decembar 1911 ili 1921.) bio je srpski političar.

## Biografija

Završio je Politehniku u Cirihu. Godine 1876. je bio hapšen kao sledbenik Svetozara Markovića zbog učešća u socijalističkim manifestacijama u Kragujevcu, a zatim je emigrirao u Ugarsku.

Prvi put je izabran za narodnog poslanika 1880. godine. Jedan je od osnivača Radikalne stranke. Posle ugušenja Timočke bune 1883. emigrirao je u Bugarsku.

Za ministra građevina izabran je 1887. u kabinetu Jovana Ristića, a isti resor je imao je u kabinetima Đorđa Simića, Nikole Pašića i Save Grujića.

Krajem 1902. formirao je svoj kabinet, koji je bio kratkog veka (mesec dana). Godine 1903. predsedava zasedanju Narodne skupštine, na kojoj je doneta odluka o izboru Petra I Karađorđevića za kralja Srbije. Drugi put je bio na čelu kabineta od 7. jula 1908. do 11. februara 1909. godine.

## Povezano

* Prva vlada Petra Velimirovića
* Druga vlada Petra Velimirovića

## Reference
# Valerijan Pribićević

| Valerijan (Pribićević)
 |
| --- |
|  |
| Datum rođenja
 | 25. april 1870.
 |
| Mesto rođenja
 | Dubica (Austrougarska)
 |
| Datum smrti
 | 10. jul 1941.
 |
| Mesto smrti
 | Split (Kraljevina Jugoslavija)
 |

**Valerijan** (svetovno *Vasilije Pribićević*; Dubica, Banija 13/25. april 1870 – Split, 22. mart 1941) je bio episkop Srpske pravoslavne crkve.

## Život

Episkop Valerijan (svetovno Vasilije Pribićević) rođen je 25. aprila 1870. u Dubici. Gimnaziju sa velikom maturom završio je u Rakovcu kod Karlovca, a Duhovnu akademiju u Kijevu. Posle dvogodišnje nastavničke službe u Monaškoj školi u manastiru Hopovu, zamonašio se 8. maja 1894. u manastiru Krušedolu i dobio ime Valerijan.

Od 1897. do 1899. godine bio je nastavnik u srpskoj gimnaziji u Carigradu. Otpušten je iz službe jer nije hteo potpisati pozdravni telegram povodom povratka u zemlju kralja Milana. Kasnije je u Beču i Lajpcigu studirao grčki jezik i vizantologiju, a po povratku je postavljen za profesora stare Karlovačke bogoslovije. U poznatom veleizdajničkom procesu u Zagrebu bio je osuđen na dvanaest godina robije.

Posle Prvog svetskog rata redovno je bio biran za narodnog poslanika sve do poznatog 6. januara 1929. Dugo godina arhimandrit Valerijan je bio nastojatelj manastira Jaska i kao takav izabran je za vikarnog episkopa sremskog 8. decembra 1939. godine. Hirotonisan je za episkopa 28. januara 1940. u Sremskim Karlovcima od patrijarha srpskog Gavrila, mitropolita skopskog Josifa i episkopa zletovsko-strumičkog Vikentija. I kao vikarni episkop zadržao je upravu manastira Jaska.

Umro je 10. jula 1941. u Splitu, gde je privremeno i sahranjen. Posle Drugog svetskog rata prenet je u manastir Jazak i sahranjen kraj manastirske crkve.

## Izvori

* Sava, episkop šumadijski (1996). *SRPSKI JERARSI od devetog do dvadesetog veka*, Beograd: EVRO.

## Vanjske veze

* Veb stranica Srpske Pravoslavne Crkve - Episkop Andrej (Frušić) Arhivirano 2010-09-29 na Wayback Machine-u

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Prethodnik: **Sava (Trlajić)** | **vikarni episkop sremski 1940 — 1941.** | Nasljednik: **Vikentije (Prodanov)** |
# Braća Wright

**Wilbur WrightOrville WrightBraća Wright**;
 **Orville Wright** (rođen 19. avgusta 1871. u Dayton, Ohio; umro 30. januara 1948.) i **Wilbur Wright** (rođen 16. aprila 1867. u Melville, Indiana; umro 30. maja 1912. u Dayton, Ohio) su bili pronalazači prvog motornog aviona. Takođe su bili prvi koji su uspješno izveli prvi kontrolisani avionski let.

## Otkriće aviona

### Prvi letovi

Braća Wright su bili prvi ljudi koji su 17. prosinca 1903. godine uspjeli poletjeti sa svojim avionom Flyer I preletjevši 37 metara. Let je trajao samo 12 sekundi. Sljedeće dvije godine letjeli su u blizini Daytona 105 puta i tako prikupili nova iskustva. Brzo su odustali od ležeći položaja upravljanja i ugradili sjedište pored motora.

Orville uspijeva 20.rujna 1905. godine izvesti prvi kružni let spustivši se na mjesto uzlijetanja, a 1. prosinca Wilbur leti s putnicima. Unatoč svemu njihov prvi javni let radi loših vremenskih prilika završava nakon par "skokova" aviona . Američki novinari proglašavaju ih lažljivom braćom, a njihov avion utopijom.

### Avion - letjelica budućnosti

Avion braće Wright (Rajt)
U to su vrijeme mnogi graditelji u Francuskoj pokušavali napraviti avion. Svi su oni čuli za braću Wright i željeli su doznati što više o smještaju kormila, motora i obliku krila, ali su to braća Wright vješto skrivala.

Braća Wright 9. listopada 1905. godine šalju pismo poznatom francuskom graditelju aviona Ferdinandu Feberu u kojem nude ugovor za sklapanje aviona sposobnih za letove od 40 km i avione koji mogu prevoziti putnike. Wilbur brodom, u velikim sanducima donosi avion u Francusku 1908. godine, sastavlja ga i unatoč velikom zanimanju radi samo pokusne, kratke letove ne poželjevši otkriti njegove prave mogućnosti. Wilbur je 21. rujna 1908. godine prekinuo ponovna pisanja o „lažljivoj braći“ zadržavši se u zraku 1 sat, 31 minutu i 25 sekundi. Radio je krugove i "osmice" iznad glava zaprepaštenih gledalaca. Rekordi su se nizali, prešao je 66,6 km i postigao za tada nevjerojatnu brzinu od 60 km/h. Da bi otklonio sve sumnje 31. prosinca 1908. godine između krila je dao ugraditi barograf. Nakon slijetanja očitane vrijednosti bile su: trajanje leta- 2 sata, 43 minute i 24 sekunde; maksimalna visina 115 metara; prevaljen put 124,7 kilometara. Avion, zrakoplov teži od zraka napokon je dobio bitku nad zrakoplovima lakšim od zraka.

Već 1909. godine Wilbur Wright otvara u južnoj Francuskoj pilotsku školu u koju dolaze učenici iz svih krajeva Europe a visoka tehnička škola u Můnchenu dodjeljuje braći Wilburu i Orvilleu naslov počasnog doktora.

## Reference
# Nacionalno udruženje za napredak Obojenih

**Nacionalno udruženje za napredak Obojenih** (engleski: *National Association for the Advancement of Colored People*, skraćeno **NAACP**) je najstarija organizacija za promicanje građanskih prava u SAD, a koja uglavnom okuplja i bori se za interese afroameričke zajednice. Izraz "Obojeni" u njenom nazivu - korišten kao eufemizam za crnce početkom 20. vijeka - je zadržan iz tradicionalnih razloga.

NAACP je također poznata po nagradama Image koje dodjeljuje crnim Amerikancima na polju zabave i kulture, kao i godišnjkoj Spingarn medaljama za pozitivan doprinos općenito.

## Vanjske veze

* Official site
* Civil Rights Movement Veterans
* Annual ACT-SO Contest Arhivirano 2019-11-19 na Wayback Machine-u
* Official site of the Brooklyn, New York Branch
* George W. Bush addresses NAACP national convention for the first time Arhivirano 2009-02-02 na Wayback Machine-u, July 20 2006 (Video)
* NAACP in Georgia Arhivirano 2013-01-20 na Wayback Machine-u
*  Arhivirano 2008-09-19 na Wayback Machine-u
* The Wichita NAACP Blog Arhivirano 2021-05-05 na Wayback Machine-u
# Fantasmagorie (film, 1908)

| Fantasmagorie |
| --- |
| Sličica iz filma |
| Režija | Émile Cohl |
| Producent | Émile Cohl |
| Distribucija | Société des Etablissements L. Gaumont |
| Premijera | 17. augusta 1908 (1908-08-17) |
| Trajanje | cca. 1 min. 20 sek. |
| Zemlja |  Francuska |
| Jezik | nijemi film |

Fantasmagorie je francuski kratki crno-bijeli nijemi animirani film snimljen 1908. u režiji Émilea Cohla. Radnja prikazuje jednostavno nacrtani lik koji doživljava niz transformacija i interakcija sa sličnim jednostavno nacrtanim objektima. Cohl je film napravio tako što je prvo rukom napravio oko 700 crteža, koje je potom prenio na filmski negativ; kao rezultat su se pojavile bijele linije na crnoj podlozi, stvorivši dojam da su prizori napravljeni kredom na školskoj ploči. Cohl, koji je tada bio renomirani karikaturist, je film napravio od februara do maja 1908. za kompaniju Gaumont, a što mu je predstavljalo filmski debi. *Fantasmagorie* je danas najpoznatija kao jedan prvi, ili, ovisno o kriterijima, jedan od prvih animiranih filmova u historiji.

## Vanjske veze

* *Fantasmagorie* na sajtu IMDb
* Site officiel Arhivirano 2013-12-07 na Wayback Machine-u
* Emile Cohl - Fantasmagorie 1908 na YouTubeu
# Flint, Michigan

| Flint (Mičigen) engleski: *Flint* |
| --- |
|  |
| Osnovni podaci
 |
| Država
 |  Sjedinjene Američke Države
 |
| Savezna država
 |  Mičigen
 |
| Okrug
 | Dženesi
 |
| Osnovan
 | 1818.
 |
| Stanovništvo
 |
| Stanovništvo (2010) | 102.434
 |
| Gustina stanovništva
 | 11,6 st./km²
 |
| Geografija
 |
| Koordinate
 | ﻿ / ﻿ |
| Nadmorska visina
 | 229 m
 |
| Površina
 | 88,21 km²
 |
| Kopnena površina
 | 86,56 km²
 |
| Vodena površina
 | 1,66 km²
 |
|   |
| Flint (Mičigen)Flint (Mičigen) (Sjedinjenih Država)
 |
| Ostali podaci
 |
| Pozivni broj
 | 810
 |
| ZIP kod
 | 48501-48507, 48532
 |
| FIPS kod
 | 26-29000
 |

**Flint (Mičigen)** (engleski: *Flint*) je grad u američkoj saveznoj državi Mičigen. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 102.434 stanovnika.

## Demografija

Prema popisu stanovništva iz 2010. u gradu je živelo 102.434 stanovnika, što je 22.509 (18,0%) stanovnika manje nego 2000. godine.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **Grupa** | **2000.** | **2010.** |
| Belci
 | 50.020 (40,0%)
 | 36.537 (35,7%)
 |
| Afroamerikanci
 | 66.560 (53,3%)
 | 57.939 (56,6%)
 |
| Azijati
 | 547 (0,4%)
 | 464 (0,5%)
 |
| Hispanoamerikanci i Latinoamerikanci
 | 3.742 (3,0%)
 | 3.976 (3,9%)
 |
| Ukupno
 | 124.943
 | 102.434
 |

## Reference

## Literatura

* Morris, Richard B. (1996). *Encyclopedia of American History* (Seventh izd.). Collins Reference. ISBN 0062700553.
* Peter C. Mancall, Gary B. Nash, Allan M. Winkler, Charlene Mires, John W. Jeffries, ur. (2009). *Encyclopedia of American History*. Facts on File. ISBN 0816071365.
* Stanley I. Kutler (2002). *Dictionary of American History* (Third izd.). Charles Scribners & Sons. ISBN 0684805332.
* Paul S. Boyer (2001). *The Oxford Companion to United States History*. Oxford University Press. ISBN 0195082095.
* Michael Kazin, Rebecca Edwards, Adam Rothman, ur. (2011). *The Concise Princeton Encyclopedia of American Political History*. Princeton University Press. ISBN 0691152071.
* Kane, Joseph and Aiken, Charles (2004). *The American Counties: Origins of County Names, Dates of Creation, and Population Data, 1950-2000*. Scarecrow Press. ISBN 0-8108-5036-2.

## Vanjske veze
# Buick

|  |
| --- |
| **Buick Motor Division** |
|  |
| Tip
 | Odjel GM-a
 |
| Osnovana
 | 19. maj 1903.
 |
| Osnivač | David Dunbar Buick |
| Sjedište
 | Detroit, SAD
 |
| Industrija | automobilska industrija |
| Proizvodi | luksuzna vozila |
| Kompanija- -roditelj | General Motors |
| Web-sajt | buick.com |

**Buick** (fonetski:ˈ|bjuːɨk) je brend luksuznih vozila koje proizvodi američka kompanija General Motors (GM). Modeli Buicka se prodaju u SAD, Kanadi, Meksiku, Kini, Tajvanu i Izraelu. Buick se smatra najstarijim aktivnim brendom automobila u SAD. Neki od Buickovih modela se dijele sa Opelom, njemačkom filijalom GM.

## Povezano

* Harley Earl
* Opel

## Vanjske veze

* Buick Homepage
* Buick na Projektu Open Directory
# General Motors

**General Motors Corporation**, poznat i pod skraćenicom **GM**, je američki automobilistički koncern sa sjedištem u Detroitu, savezna država Michigan.

Koncern je osnovan 1908., a već iste godine stekao je vlasništvo nad markama Buick i Oldsmobile. Nakon drugog svjetskog rata General Motors i Ford su stvorili reputaciju arsenala demokracije zbog zasluga u vojnoj proizvodnji za saveznike, ali zbog svoje proizvodnje za Hitlerovu Njemačku oni su također mogli dobiti titulu arsenala fašizma General Motors je danas najveći svjetski proizvođač motornih vozila, a 2002. godine 15% svih automobila i gospodarskih vozila prodanih diljem svijeta nosilo je značku nekog od proizvođača pod okriljem koncerna. General Motorsova vozila danas se proizvode u 30 saveznih država SAD-a i 32 države diljem svijeta, a koncern zapošljava 340.000 ljudi.

Koncern ima puno vlasništvo nad markama Alpheon, Buick, Cadillac, Chevrolet, Daewoo, GMC, Holden, Hummer, Opel, Pontiac, Saturn, Saab i Vauxhall, a drži i udjele u japanskim markama Isuzu, Subaru i Suzuki, te ruskoj Ladi i italijanskom Fiatu.

## Reference
# Ford Model T

Reklama za 1908 Ford Model T
1910 Model T, fotografiran u Salt Lake Cityju
**Ford Model T** (kolokvijalno poznat kao **Tin Lizzie** i kao **Flivver**) bio je automobil koji je proizvodila Fordova kompanija Ford Motor Company od 1908.do 1927. Model T je godine 1908. postao prvi automobil za masovno tržište. Zahvaljujući tome što je bio prvi automobil koga su mogli priuštiti srednji slojevi u SAD, često se naziva kolima koja su "Ameriku stavila na dva kotača"; to se pripisuje Fordovim inovacijama, kao što je proizvodnja na pokretnoj traci umjesto ručne izrade, kao i konceptu plaćanja radnika proporcionalno cijeni automobila, čime se stvaralo tržište. Prvi komercijalni primjerak Modela T je proizveden 27. septembra 1908 u tvornici Piquette u Detroitu.

Bilo je nekoliko automobila koje je Henry Ford proizvodio ili dizajnirao kao prototipove od osnivanja kompanije 1903. godine do pojave Modela T. Iako je od Modela A bilo ukupno 19 proizvodnih modela (A do T) neki su bili samo prototipovi. Proizvodni model prije samog Modela T bio je Ford Model S,, poboljšana verzija dotada najuspješnijeg modela *Model N*. Iza Modela T je napravljen Ford Model A umjesto Model U. Marketinški odjel kompanije je tvrdio da je razlog u tome da je novi model toliko različitih od starih, da je Henry Ford htio ponovno započeti A. S druge strane, prvi model Plymoutha iz 1928. godine, proizveden od suparničkog Chryslera, nazvan je Model U.

Ford Model T je u međunarodnoj anketi nazvan najuticajnijim automobilom 20. vijeka. Henry Ford je o svom vozilu rekao:

>
> Sagradit ću automobil za brojne mase. Bit će dovoljno velik za porodicu, ali dovoljno malen za pojedinca da ga koristi i brine o njemu. Sagradit ću ga od najboljeg materijala, najboljih radnika koji se mogu unajmiti, po najjednostavnijem dizajnu koji današnje strojarstvo može smisliti. Ali će biti dovoljno niske cijene da nijedan čovjek dobrom plaćom neće biti spriječen da ga ima- i zajedno s porodicom uživa u blagodatima Božjih prostranstava.
>
>
>
>

## Povezano

* Ford Model T engine
* Henry Ford
* Ford Motor Company
* Aeroford - britanska kopija Modela T

## Napomene

## Izvori

* *Model T Facts*, arhivirano iz originala na datum 2010-10-23, pristupljeno 19. 02. 2007
* *Identification Chart for Model T Body Styles (page 107)*, pristupljeno 08. 04. 2008

## Vanjske veze

* Model T Ford Club of America (USA)
* Model T Ford Club International
* Source of Model T Ford information (Canada) Arhivirano 2010-08-10 na Wayback Machine-u
* Model Ford T 1921
* Compilation of video clips of the Model T Ford Arhivirano 2011-11-18 na Wayback Machine-u
* Šablon:Imcdb vehicle
* Model T Specification Sheet
# Haber-Boschov proces

**Haber-Bošov postupak** se koristi u industriji za dobijanje amonijaka.

N2(g) + 3H2(g) → 2NH3(g), t = 500 °C, p = 20MPa, Fe kao katalizator

Naime koriste se zaključci iz teorije o hemijskoj ravnoteži.

S obzirom da je količina nastalog proizvoda (amonijaka) manja od količine reaktanata (vodonika i azota) dolazimo do zaključka da će povećanjem pritiska u reaktoru reakcioni količnik biti manji od konstante ravnoteže te će shodno Le Šateljeovom principu biti favorizovana reakcija u desno tj. reakcija stvaranja amonijaka. Zato se pritisak u reakcionim komorama održava na pritisku od 200 do 900 atmosfera.

Reakcija stvaranja amonijaka je egzotermna. Najveći prinos reakcija ima na 25 stepeni celzijusovih ali je tada (direktna) reakcija veoma spora (nije spontana). Na 25°C je konstanta ravnoteže oko 100000 veća od konstante ravnoteže na 500 stepeni. Međutim reakcija se mora odigrati na 500°C jer je tada ona intenzivna iako je prinos amonijaka na toj temperaturi 10 - 15%.

Reakcija je katalizovana. S obzirom da je prinos amonijaka na tako visokoj temperaturi (500 stepeni) 10 - 15%, amonijak se pomoću katalizatora prevodi u tečno stanje i time se remeti hemijska ravnoteža u reaktoru. Sistem shodno Le Šateljeovom principu odgovara favorizovanjem reakcije stvaranja amonijaka (direktna reakcija) pa se povećava prinos amonijaka.

## Reference
# Narodna odbrana

**Narodna odbrana** je bila srpska nacionalistička teroristička organizacija koja je osnovana 1908. godine u Beogradu, Kraljevini Srbiji, u doba Aneksijske krize, u cilju pripajanja Bosne i Hercegovine Kraljevini Srbiji. Ova organizacija je iz Kraljevine Srbije u Bosnu slala četničke odrede, radi borbe protiv Austro-Ugarske. Za vreme Balkanskih ratova preko ove organizacije su regrutovani dobrovoljci za borbu u Makedoniji.

## Ideologija

1911. godine pamflet pod nazivom *Narodna odbrana Izdanje Središnog odbora Narodne odbrane*, usresređen na šest glavnih tačaka:

1. Podizanje, inspirativanje i jačanje nacionalnih osećanja.
2. Prijavljivanje i regrutacija dobrovoljaca.
3. Stavaranje jedinica dobrovoljaca i njihovo pripremanje za oružani sukob.
4. Prikupljanje dobrovoljnih priloga, uključujući novac i druge stvari neophodne za ostvarenje svojih zadataka.
5. Organizacija, oprema i obuka specijalnih revolucionarnih grupa (Komita), namenjeno za posebne i nezavisne vojne akcije.
6. Razvijanje aktivnosti za odbranu srpskog naroda u svim drugim pravcima.

Centralni komitet Narodne odbrane nalazio se u Beogradu.

## Delovanje

Teritorijalna proširenja Kraljevine Srbije nakon balkanskih ratova.
U jesen 1912. balkanskim ratom je Makedonija podeljena između susednih država Srbije (Vardarska Makedonija), Bugarske (Pirinska Makedonija) i Grčke (Egejska Makedonija). Nakon zauzimanja vardarske Makedonije, vršen je pritisak na makedonsko slovensko stanovništvo da se izjašnjavaju kao Srbi. Oni koji su to odbijali su premlaćivani i mučeni. Prema Izveštaju međunarodne komisije o Balkanskim ratovima, pripadnici Narodne odbrane su počinili teške ratne zločine nad civilnim stanovništvom. U Skoplju se nalazio centralni komitet "narodne odbrane", a skopsko stanovništvo je njihovu centralu nazivalo "crna kuća", po zlokobnoj tajnoj organizaciji "Crna ruka" koja je stajala iza njih. U "crnu kuću" su nelojalni pojedinci odvođeni i premlaćivani.

Nakon Sarajevskog atentata i početka prvog rata, u Austro-Ugarskoj su primijenjene vrlo oštre mjere protiv Narodne odbrane, Mlade Bosne i sličnih organizacija. Na najglasovitijem od tih procesa, na suđenju ljudima iz pokreta "Narodne odbrane" održanom u Banjoj Luci 1916. godine, optuženo je 156 osoba, od kojih ih je 16 osudeno na smrt a 86 na robiju.

## Članovi Narodne odbrane

* Božidar Janković, predsednik;
* Ljubomir Jovanović, potpredsednik;
* Milorad Pavlović;
* Mladen Stojanović;
* Aca Stojanović;
* Ljubomir Davidović, aktivan član i jedno vreme predsednik Narodne odbrane;
* Branislav Nušić, član;
* Živojin Rafajlović, član;
* Milan Vasić, sekretar;
* Milan Pribićević, sekretar;
* Živojin Dačić;
* Luka Ćelović;
* Velimir Karić, sekretar;
* Milan Glišić;
* Vojislav Marinković;
* V. N. Vulović
* Vojislav Tankosić;

## Reference

## Povezano

* Ujedinjenje ili smrt
* Crna ruka
* Mlada Bosna

## Vanjske veze

* Narodna Odbrana (WWI Document Archive)
* Sajt Narodne odbrane u Americi
# Stranka prava

**Stranka prava** je nacionalistička politička stranka koju je 1861. godine u Hrvatskoj osnovao Ante Starčević.

U Hrvatskoj su tada dominirale dvije političke stranke - Unionistička, koja se zalagala za što bliže veze s Mađarskom; i Narodna, koja je spas od mađarizacije vidjela kako u bliskim vezama s bečkim dvorom, tako i stvaranjem šire južnoslavenske zajednice.

Starčevićeva Stranka prava je odbacila oba stava i umjesto toga kao alternativu istakla koncept samostalne i suverene Hrvatske, koja, po njegovom mišljenju ne bi trebala imati ni bilo kakve veze s drugim južnoslavenskim narodima, pogotovo Srbima. Zbog toga se Starčević smatra ocem modernog hrvatskog nacionalizma, koji se često izjednačava ideologijom nazvana po njegovoj stranci - pravaštvo.

Uz nacionalizam, Stranka prava se u svojim ranim godinama isticala i po antiklerikalizmu, s obzirom da je Starčević i katoličko svećenstvo vidio kao oruđe odnarođivanja, odnosno da su mnogi svećenici bili dio establishmenta.

Uz Starčevića, jedan od vođa Stranke bio je i Eugen Kvaternik koji se zalagao za revolucionarno rušenje Austro-Ugarske po uzoru na mnoge slične pokrete u Evropi 19. vijeka. Njegova nastojanja su rezultirala neuspješnom Rakovičkom bunom 1871. godine koji mnogi hrvatski historičari danas smatraju prvim pokušajem stvaranja samostalne hrvatske države.

Stranka prava je 1870-ih i 1880-ih nastavila rasti, a poseban poticaj joj dao autoritarni režim Khuena Hedervaryja, koji je u mnogo čemu kompromitirao dotadašnju Narodnu stranku kao kompromisersku. Pravaštvo je posebno raslo u redovima inteligencije i radikalne omladine.

Međutim, početkom 1890-ih dolazi do raskola u Stranci prava, na koju sve veći utjecaj ima Josip Frank kao predstavnik nove, pragmatične struje koja drži da će Hrvatska svoju državnost ostvariti s punim oslanjanjem na habsburški dvor. Frankovoj struji, koja će se odvojiti u Čistu stranku prava prišao je 1895. godine i Starčević. Ostaci Stranke prava su se, pak, 1903. s Neodvisnom narodnom strankom ujedinili u Hrvatsku stranku prava.

Na Stranci pravi i njenoj ideologiji svoj program u današnjoj Hrvatskoj temelje brojne stranke od kojih je najpoznatija Hrvatska stranka prava.
# Superior, Montana

| Supirior *Superior* |
| --- |
| Osnovni podaci
 |
| Država
 |  Sjedinjene Američke Države
 |
| Savezna država
 |  Montana
 |
| Okrug
 | Mineral
 |
| Osnovan
 | 1871.
 |
| Stanovništvo
 |
| Stanovništvo (2010) | 812
 |
| Gustina stanovništva
 | 2,7 st./km²
 |
| Geografija
 |
| Koordinate
 | ﻿ / ﻿ |
| Vremenska zona
 | UTC-7, leti UTC-6
 |
| Nadmorska visina
 | 842 m
 |
| Površina
 | 3,03 km²
 |
| Kopnena površina
 | 2,72 km²
 |
| Vodena površina
 | 0,31 km²
 |
|   |
| SupiriorSupirior (Sjedinjenih Država)
 |
| Ostali podaci
 |
| Pozivni broj
 | 406
 |
| ZIP kod
 | 59872
 |
| FIPS kod
 | 72625
 |

**Supirior** (engleski: *Superior*) je grad u američkoj saveznoj državi Montana.

## Demografija

Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 812, što je 81 (-9,1 %) stanovnika manje nego 2000. godine.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **Grupa** | **2000.** | **2010.** |
| Belci
 | 822 (92,0 %)
 | 747 (92,0 %)
 |
| Afroamerikanci
 | 1 (0,1 %)
 | 6 (0,7 %)
 |
| Azijati
 | 7 (0,8 %)
 | 13 (1,6 %)
 |
| Hispanoamerikanci i Latinoamerikanci
 | 17 (1,9 %)
 | 19 (2,3 %)
 |
| Ukupno
 | 893
 | 812
 |

## Reference

## Literatura

* Morris, Richard B. (1996). *Encyclopedia of American History* (Seventh izd.). Collins Reference. ISBN 0062700553.
* Peter C. Mancall, Gary B. Nash, Allan M. Winkler, Charlene Mires, John W. Jeffries, ur. (2009). *Encyclopedia of American History*. Facts on File. ISBN 0816071365.
* Stanley I. Kutler (2002). *Dictionary of American History* (Third izd.). Charles Scribners & Sons. ISBN 0684805332.
* Paul S. Boyer (2001). *The Oxford Companion to United States History*. Oxford University Press. ISBN 0195082095.
* Michael Kazin, Rebecca Edwards, Adam Rothman, ur. (2011). *The Concise Princeton Encyclopedia of American Political History*. Princeton University Press. ISBN 0691152071.
* Kane, Joseph and Aiken, Charles (2004). *The American Counties: Origins of County Names, Dates of Creation, and Population Data, 1950-2000*. Scarecrow Press. ISBN 0-8108-5036-2.

## Vanjske veze

|  |  |
| --- | --- |
|  | U Wikimedijinoj ostavi nalazi se članak o temi: **Superior, Montana** |

* United States Census Bureau
# Manastirski kongres

Delegati na Manastirskom kongresu
**Manastirski kongres** (albanski: *Kongresi i Manastirit*) je naučna konferencija održana u gradu Manastir (danas Bitolj), tadašnjem središtu Manastirskog vilajeta Osmanskog carstva, između 14. i 22. novembra 1908. godine sa ciljem postizanja dogovora o standardizaciji albanske abecede.