Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Ems

| Ems  |
| --- |
| Reka Ems kod Mepena |
| Lokacija |
| Države | Nemačka |
| Gradovi | Reda-Videnbrik, Gitersloh, Rajne, Lingen, Emden |
| Hidrografija |
| Izvor   – aps. visina | južna Tevtonburška šuma (Vestfalija) 134 m |
| Ušće | Severno more kod Emdena |
| Dužina | 371 km |
| Pritoke | Haze |
| Hidrologija |
| Protok   – srednji |  79 m³/s |
| Sliv   – površina |  17.934 km² |
| Transport |
| Plovnost | 238 kilometra |

**Ems** (njemački: *Ems*, latinski: *Amisia*, vestfalski *iems*) je reka na severozapadu Nemačke duga 371 kilometar. Izvore na jugozapadnim padinama Tevtonburške šume, teče kroz Severnonemačku niziju (savezne države Severna Rajna-Vestfalija i Donja Saksonija). Uliva se u Severno more gde obrazuje estuar dužine 20 kilometara.

Mapa toka reke Ems
Reka Ems je kanalima povezana sa Rajnom, Vezerom i drugim rekama.

## Vanjske veze

*
# Bodensko jezero

| Bodensko jezero  |
| --- |
| Satelitski snimak Bodenskog jezera |
| Lokacija |
| Položaj | Europa |
| Države | Njemačka, Austrija, Švicarska |
| Koordinate | 47°37′″N, 9°19′″E |
| Hidrografija |
| Površina | 536 km² |
| Volumen | 55 km³ |
| Aps. visina | 395 m |
| Dužina | 63 km |
| Širina | 14 km |
| Dubina | 254 m |
| Hidrologija |
| Pritoke | Rajna |
| Odljev | Rajna |

Bodensko jezero (Bodensee)
Rijeka Rajna i Bodensko jezero
Putnički brod Grof Zeppelin
**Bodensko jezero** (njem. *Bodensee*, en. *Lake Constance*, fr. *Lac de Constance*), 70-tak km dugo i do 15 km široko jezero ledenjačkog podrijetla u južnom predalpskom području. Nalazi se na tromeđi Njemačke (319 km²), Švicarske (168 km²) i Austrije. Leži na 395 m.n.v., ukupne je površine 539 km² i najveće dubine 252 m.

Na sjeverozapadu se grana na Überlinger jezero s otokom Mainauom i Untersee (Donje jezero) s otokom Reichenauom. Istočni dio jezera se naziva Obersee (Gornje jezero). Jezerom protječe rijeka Rajna, bogato je ribom i važno u vodoopskrbi. Blagotvorni utjecaj jezera na podneblje omogućava uzgoj voća i vinove loze, posebice na sjevernoj obali. Bodensko jezero je važno turističko i rekreacijsko područje, preko kojeg se ljeti preveze više od milijun putnika i turista. Tragovi naseljenosti potječu od mlađeg kamenog doba. Ujedno je i najveće jezero u njemačkom govornom području.

* Pritoke:
	+ Rajna, Bregenzer Ach, Argen, Radolfzeller Aach, Steinach, Schussen, Goldach, Dornbirner Ach

* Gradovi na obali: **Njemačka:** Radolfzell, Konstanz, Überlingen, Meersburg, Friedrichshafen, Lindau
* **Austrija:** Bregenz
* **Švicarska:** Rorschach, Arbon, Romanshorn, Kreuzlingen

* Površina: 536 km² (od toga: Obersee: 473 km² Untersee 63 km²)
* Najveća dubina: 254 m
* Prosječna dubina: 90 m
* Nadmorska visina: 395,23 m
* Najveća dužina: 63 km
* Najveća širina: 14 km
* Dužina obale: 273 km, od toga:
* **u Njemačkoj:** 173 km (Baden-Württemberg: 155 km i Bavarska: 18 km)
* **u Švicarskoj:** 72 km (Kanton Thurgau i Kanton St. Gallen)
* **u Austriji:** 28 km (Vorarlberg)

## Vanjske veze

* Bodensko jezero Online
* Informacije o brodskim linijama
# Nacionalna država

**Nacionalna država** je izraz koji opisuje državu kojoj je svrha omogućiti suverena pripadnicima određene nacije, odnosno kojoj ta svrha predstavlja legitimitet.

Pojam nacionalna država pretpostavlja da postoji znak jednakosti između države kao političkog i pravnog entiteta te nacije kao kulturnog i etničkog identiteta.

Nacionalizam je ideologija koja za cilj ima stvaranje države ili država koje bi odgovarale tom idealu.

Često se kao pojam suprotan pojmu nacionalne države navodi građanska država.

## Povezano

* Multinacionalna država (višenacionalna država)
* Centralizam
* Unitarizam
* Iredentizam
* Regionalizam
# 843.

*Ovo je članak o godini 843.*

|  |  |
| --- | --- |
| Milenijum:
 | 1. milenijum
 |
| Vjekovi:
 | 8. vijek – **9. vijek** – 10. vijek
 |
| Decenija:
 |  810-e  820-e  830-e  – 840-e –  850-e  860-e  870-e  |
| Godine:
 | 840 841 842 – **843** – 844 845 846
 |

Politička karta Evrope 843.

843.. po kalendarima
| Gregorijanski
 | 843.. (DCCCXLIII) |
| Ab urbe condita
 | 1596.
 |
| Islamski
 | 228–229.
 |
| Iranski
 | 221–222.
 |
| Hebrejski
 | 4603–4604.
 |
| Bizantski
 | 6351–6352.
 |
| Koptski
 | 559–560.
 |
| Hindu kalendari
 |
| • *Vikram Samvat* | 898–899.
 |
| • *Shaka Samvat* | 765–766.
 |
| • *Kali Yuga* | 3944–3945.
 |
| Kineski
 |
| • Kontinualno
 | 3479–3480.
 |
| • 60 godina
 | Yin Voda Svinja (od kineske Ng.) |
| Holocenski kalendar
 | 10843.
 |
| p • r • u |
| Podrobnije: Kalendarska era |

Godina **843.** (**DCCCXLIII**) bila je redovna godina koja počinje u ponedjeljak u julijanskom kalendaru.

## Događaji

* Verdunski sporazum koji dijeli dotadašnje franačko Karolinško Carstvo među tri sina Louisa Pobožnog - Karlo Ćelavi dobija zapad (buduća Francuska); Lotar dobija srednji dio, a Ludvig Njemački dobija istok (buduća Njemačka).
* Teodora, udovica bizantskog cara Teofila kao regent svog sina maloljetnog sina i budućeg cara Mihaila III donosi ukaz kojim je ponovno dozvoljeno štovanje ikona, čime prestaje drugi i posljednji period ikonoborstva koje je izazivalo sporove u tadašnjem pravoslavnom svijetu.
* Kenneth I (Cináed mac Ailpín), kralj Škota, postaje prvi kralj Pikta, čime je prema tradicionalnom tumačenju, postao prvi kralj ujedinjene škotske nacije; time započinje vladavina Alpinove dinastije škotskih kraljeva.
* Bitka kod Messaca u kojoj Erispoe, sin Nominoea, grofa od Vannesa, odnosi pobjedu nad Renaud d'Herbaugesom, prefektom franačke Bretonske marke koji je pokušao iskoristiti bolest njegovog oca Nominoea; time započinje period neprijateljstava između Nominoea i zapadnofranačkog (francuskog) kralja Karla Ćelavog.
* Grad Saragossa u Al-Andalusu diže ustanak protiv omejadskog emira.
* U Chang'anu, prijestolnici kineske dinastije Tang izbija veliki požar u kome je izgorjelo preko 4000 kuća, skladišta i drugih zgrada, uglavnom oko Istočne tržnice; ostatak grada je, međutim, pošteđen zahvaljujući karanteni koju su stvorile široke gradske ulice preko kojih se požar ne može širiti.

## Rođenja

## Smrti

* Jia Dao, kineski pjesnik i budistički redovnik (r. 779)

## Reference
# Westfalski mir

| Westfalski mir Westfälischer Friede |
| --- |
| Banket amsterdamske straže nakon potpisivanja Westfalski mir (slika Bartholomeusa van der Helsta)Banket amsterdamske straže nakon potpisivanja Westfalski mir (slika Bartholomeusa van der Helsta) |
|  |

**Westfalski mir** (njemački: *Westfälischer Friede*) skupni je naziv za dva mirovna ugovora potpisana u oktobru 1648. u westfalskim gradovima Osnabrücku i Münsteru kojima su tadašnje evropske sile okončale seriju povezanih ratova poznatih kao Osamdesetgodišnji rat između Španjolske i Holandije kao i njemačku fazu Tridesetogodišnjeg rata. Mir je okončao jedno od najdestruktivnijih razdoblje europske povijesti kada je u sukobima stradalo približno osam milijuna ljudi. U tim su ratovima sudjelovale i hrvatske i srpske jedinice iz Kraljevine Hrvatske i Slavonije i Vojne krajine poznati pod opštim imenom *Krovaten*, *Krabaten* otuda je došao i naziv kravata.

Proces pregovora za postizanje Westfalskog mira bio je dugotrajan i složen, a razgovori su vođeni u dva grada jer je svaka strana htjela da se sastane na teritoriju pod svojom kontrolom. Preliminarni mir prije samih pregovora potpisan je u Hamburgu 1641. godine između Švedske, Francuske i Svetog Rimskog Carstva. Uvjeti Westfalskog mira mira su dogovarani i u Münsteru i u Osnabrücku osiguravši tako mogućnost svakoj sastana da pregovara na svom teritoriju. Ukupno je 109 delegacija zaraćenih strana u različitim trenutcima prisustvovalo pregovorima. Španjolsko-holandski sporazum potpisan je 30. januara 1648. Finalni sporazum potpisan je 24. oktobra 1648. od strane cara Svetog Rimskog Carstva Ferdinanda III, ostalih njemačkih kneževa, te predstavnika Francuske, Švedske Engleske i Poljske. Time je okončan tridesetogodišnji rat u Svetom Rimskom Carstvu u kojem su se na jednoj strani našli Habsburgovci i njihovi katolički saveznici, a na drugoj protestantske zemlje (Švedska i protestantske kneževine Svetog Rimskog carstva) u savezu s katoličkom ali izrazito antihabsburškom Francuskom Luja XIV.

Velika moskovska kneževina i Osmansko Carstvo bile su jedine evropske sile koje nisu bile zastupljene na tim pregovorima. Značajan broj stručnjaka za međunarodno pravo u Westfalskom miru pronalazi ishodište osnovnih načela o suverenitetu zemalja ključnih za moderne međunarodne odnose koji su u literaturi zajednički poznati kao načela Westfalskog suvereniteta. Međutim, neki povjesničari taj uvid smatraju anakronizmom sugerirajući da su se takva gledišta pojavila tijekom devetnaestog i dvadesetog stoljeća u odnosu na kasniju zabrinutost oko suvereniteta. Papa je odbio priznati rezultate mira jer je u pregovorima bio posve marginaliziran dok su neke od glavnih ishoda sporazuma bili teritorijalno proširenje Francuske, jačanje Švedske, ograničavanje autoriteta cara kao i širenje prihvaćenog opsega pojma slobode savjesti i vjerske snošljivosti.

## Povezano

* Sloboda vjeroispovijesti ili uvjerenja
* Augsburški mir (1555)
* Protestantska unija (1608-1621)
* Katolička liga (1609-1635)
* Praški mir (1635)
* Bečki kongres (1815)

## Reference

## Vanjske veze

* *Peace of Westphalia* na portalu Encyclopædia Britannica (`en`)
* Pax Westphalica (`de`)
# Konfederacija

*Za ostale upotrebe, pogledajte Konfederacija (razvrstavanje).*
**Konfederacija** (ili **savez država**, **državni savez**) je naziv za političku uniju, odnosno zajednicu dviju ili više država koja ima vlastite institucije i međunarodnopravni subjektivitet, ali čije članice zadržavaju puni suverenitet.

Ustrojstvo, odnosno institucije konfederacije se propisuju temeljem međunarodnog sporazuma, a rjeđe ustava. Te institucije se obično svode na izvršne organe u oblastima kao što su obrana, vanjski poslovi i financije, odnosno institucije kao što su vojska, diplomatska predstavništva i carina. Uz izvršnu vlast može postojati i zakonodavna vlast, najčešće u obliku posebne skupštine (za koju se često koristi izraz dijeta) čiji su članovi odgovorni zakonodavnim i izvršnim organima država-članica umjesto građanima. Sastav svih organa je obično po načelu ravnopravnosti svih država-članica, a odluke se u pravilu donose konsenzusom.

Zbog inzistiranja na konsenzusu konfederacija se kroz historiju, pogotovo u 19. i 20. vijeku, u pravilu pokazala prilično neefikasnim oblikom državne organizacije, pa se danas obično smatra prijelaznim oblikom ili prema jačanju centralnih institucija, odnosno stvaranju federacije ili prema raspadu na potpuno samostalne i suverene države. Kao primjeri za prvo se navode SAD do donošenja Ustava 1787. godine i Njemački savez u prvoj polovici 19. vijeka, a kao primjeri za drugo Jugoslavija nakon Ustava 1974. godine odnosno Državna zajednica Srbije i Crne Gore.

Razlikovanje konfederacije od federacije je ponekad otežano zbog toga što pojedine države (Švicarska i Kanada), usprkos federalnog uređenja, koriste izraz konfederacija u svom nazivu, kao što se federacije znaju prilično razlikovati po organizaciji i ovlastima država-članica, odnosno mogu biti uređene kao asimetrične federacije.
# Invazija

*Za ostale upotrebe, pogledajte Invazija (razvrstavanje).*

|  |
| --- |
| **Rat** |
| Vojna historija
 |
| Ere
 |
| Prahistorija · Antika · Srednji vijek Barut · Industrija · Moderna
 |
| Ratište
 |
| Informacije · Kopno · More · Svemir · Zrak
 |
| Bojišta
 |
| Arktik · Cyberspace · Džungla Grad · Pustinja · Planina
 |
| Oružja
 |
| Artiljerija · Biološki rat · Konjica ·Kemijski Elektronski · Pješadija · Mehanizirani · Nuklearni Oklopni · Podmornice· Specijalni Radiološki · Skije
 |
| Taktike
 |
|
Amfibijska · Asimetrična · Fortifikacija · Gerila Invazija · Iscrpljivanje · Konjička · Konvencionalno Manevar · Nekonvencionalna ·Opsada ·Prsa u prsa Sadejstvo · Rovovska · Totalna

 |
| Strategija
 |
|
Ekonomska · Strategija · Operatika

 |
| Organizacija
 |
|
Lanac komandiranja · Formacije Činovi · Jedinice

 |
| Logistika
 |
|
Oprema · Materijal · Linija snabdijevanja

 |
| Pravo
 |
|
Vojni sud · Ratni zakoni · Okupacija Tribunal · Ratni zločin

 |
| Vlada i politika
 |
|
Regrutiranje · Coup d'état Vojna diktatura · Ratno stanje Militarizam · Vojna vlada

 |
| Vojne studije
 |
|
Vojna akademija · Vojna nauka Polemologija · Filozofija rata Mirovne i studije konflikta

 |
| Popisi
 |
| Autori · Bitke · Građanski ratovi Komandanti · Invazije · Operacije Opsade · Prepadi · Taktike · Teoretičari Ratovi · Ratni zločini · Ratni zločinci Oružja · Pisci
 |

**Invazija** je izraz koji u vojnoj terminologiji označava veliku (strategijsku) ofanzivnu operaciju u kojoj učesnici za neposredni cilj imaju stavljanje pod kontrolu cijele ili značajnog dijela teritorije neke države. Krajnji ciljevi invazije mogu varirati od osvajanja teritorije, njenog oslobađanja, promjene vladajućeg režima, iznuđivanja diplomatskih i drugih ustupaka, ili kombinacije svega navedenog. Invazija može poslužiti kao uzrok ili povod izbijanja rata, odnosno predstavljati ključni element ratne strategije ili strategije s ciljem da se rat okonča. S obzirom na to da obično zahtijeva ogromne ljudske i materijalne resurse, odnosno sa sobom povlači rizike od eskalacije i izopačenja misije, u današnjem svijetu predstavlja rijetkost, odnosno mogu je priuštiti samo velike sile kao što su SAD u ratu protiv Iraka 2003. ili Rusija u ratu protiv Gruzije 2008. godine. Osim izraza invazija se ponekad koristi i izraz **najezda**, ali on predstavlja malo širi pojam, pod kojim se mogu podrazumijevati aktivnosti kao što su pljačkaški pohodi nomadskih plemena.

Motiv invazije je čest u science fiction djelima, odnosno djelima smještenima u blisku budućnost, a za što primjer pružaju brojna djela invazijske književnost, žanra nastalog u Velikoj Britaniji u drugoj polovici 19. vijeka.

## Izvori
# Versajski sporazum

Trajanje: 8 minuta i 19 sekundi.8:19*The Signing of the Peace Treaty of Versailles*
Nakon prvog svjetskog rata, mirovni ugovori zaključeni su sa svakom pobijeđenom državom posebno. Konferencija mira održana je od 18. siječnja 1919. do 21. siječnja 1920. u Parizu, a kako su njezina glavna vječanja bila u palačama Versaillesa (Versaj), za nju se ustalio naziv: **versailleska (versajska) konferencija**. Glavnu riječ na toj konferenciji imali su državnici velikih sila Antante, a zastupano je 27 država iz Antantine koalicije.

Mirovni ugovor s Njemačkom zaključen je 28.lipnja 1919. u Versaillesu **(Versajski ugovor)**. Ona je u skladu s tim ugovorom morala priznati da je isključivi krivac za Prvi svjetski rat, pristati da se Alsace (Alzas) i Lorraine (Loren) vrate Francuskoj, da se u sjevernom Schleswigu (Šlezvig) provede plebiscit, da se neki pogranični gradovi vrate Belgiji, da se u području Saara uspostavi 15-godišnja uprava Lige naroda i nakon toga provede plebiscit o njezinoj konačnoj pripadnosti Njemačkoj ili Francuskoj. Nadalje, Njemačka je morala priznati pripajanje poljskih područja novostvorenoj državi Poljskoj i priznati joj preko koridora izlaz na Baltičko more prema luci Gdanjsk. Njemačke kolonije i njemačka imovina u tim kolonijama pripali su najvećim djelom Velikoj Britaniji, a zatim Francuskoj, Japanu, Belgiji, Portugalu, Južnoafričkoj Uniji i Australiji. Njemačka je od početka 1929. godine morala platiti ratne odštete u iznosu od 5 milijardi dolara, a ostalo, što je trebalo naknadno utvrditi, isplatiti u 30 godina. Osim toga, zbog šteta koje je nanijela podmorničkim ratom, Njemačka je morala isporučiti pobjedničkim državama gotovu svu svoju trgovačku mornaricu i za te države svake godine proizvoditi utvrđeni broj novih brodova. Nije smijela uvoziti ni izvoziti oružje, nije smjela imati podmornice, a glede vojske mogla je držati samo 104.000 vojnika u kopnenim i 15.000 vojnika u mornaričkim jedinicama. Uz poništenje prijašnjih ugovora, Njemačka je morala priznati novonastale države u Evropi i obvezati se da neće pripojiti Austriju.
# Kancelar

**Kancelar** (latinski: *cancellarius*) je titula koja se koristi za različite upravne ili sudske funkcionare u nizu država. U svom doslovnom smislu označava osobu na čelu neke kancelarije ili ureda, zadužena za sastavljanje, izdavanje, pisanje, ovjeru ili čuvanje službenih isprava. Izraz potiče od latinske riječe *cancelli* za rešetkastu pregradu koja je neku prostoriju dijelila na dva dijela.

Najčešće značenje izraza kancelar je šef vlade, a što je slučaj u zemljama njemačkog govornog područja, gdje se koristi riječ *Kanzler*. Ista riječ može označavati i pojedine ministre, pa se tako u Latinskoj Americi izraz "kancelar" (španski: *canciller*, portugalski: *chanceler*) koristi za ministre vanjskih poslova, dok se u Ujedinjenom Kraljevstvu za ministra financija koristi izraz "Kancelar Riznice" (engleski: *Chancellor of the Exchequer*).

## Povezano

* Njemački kancelar
* Kancelar Kine
# Heroj

**Heroj** (ili **junak**) je pojam kojim se često naziva izuzetno hrabar čovjek koji spašava druge ljude i brani ih od zlih ljudi, čija je definicija često korištena u fiktivnom svijetu, no nekad se koristila i u povijesti.

## Kroz povijest

#### Antička mitologija

U antičkoj mitologiji čovjek čije je ljudsko biće prožeto božanskim svojstvima, zau7oyour u Lou 8tim polubog, sin boga i smrtne žene i obrnuto ( Npr. Heraklo). Homer zove herojima junake svojih epova. Kasnije se pojam heroja proširuje i na razrazličiistaknute ličnosti, ratnike, državnike, zakonodavce (Likurg), umjetnike, kojima su nakon njihove smrti iskazivali božanske počasti. Grčka tradicija i legenda spominbttt8je heroje po kojima su pojedina plemena dobila ime, a i heroje neke pokrajine, grada ili kolonije, za koje se vjerovalo da izi ravno 8us uh futječu na djelovanje i sudbinu ljudi. Herojima su se podizala Svetlana 4i spomenici, prinosile su im se žrtve i održavali u njihovu čast svečane igre. Prema antičkom vjerovanju, heroj odlazi poslije smrti na Olimp ili na Otoke blaženih, blista na nebu kao zvijezda ili boravi u hramovima i gajevima kao genij zaštitnik. Pojedince su poštovali kao heroje još za života (Lizimah iz Samotrake; tiranin Nikija s Kosa).

#### Rimsko Carstvo

Pridavanje božanskih svojstava istaknutim ličnostima imalo je osobitog odjeka u Rimskom Carstvu gdje su pojedinim vladarima prinosili žrtve i uzdizali ih u red bogova (apoteoza).

#### Kršćanstvo

Kršćanstvo općenito ne prihvaća pojam heroja, nego ga zamjenjuje pojmom svjedoka (najčešće u značenju mučenik). No, srednjovjekovna svjetovna praksa prihvaća kult heroja kao hrabrog ratnika, viteza s visoko razvijenim osjećajem časti, koji štiti slabije, osobito žene.
Svojevrsnu devolarizaciju heroja donosi novovjekovni racionalizam, gdje herojstvo često poprima vid karikature (Npr. Cervantesov Don Quijote). Suprotno, u romanticizmu kult heroja oživljava u idealističkim koncepcijama o prisutnosti panteističkog boga ili svjetskopovijesnog duha u genijalnim pojedincima. Osobito radikalne aristokratske nazore o herojima kao vođama ljudi koji stvaraju povijest zagovarao je britanski filozof i povjesničar Thomas Carlyle. Na tom je tragu, iako s većim pretenzijama, i Nietzscheova koncepcija heroja kao natčovjeka, koji smrću kršćanskog boga zadobiva svoju veličinu i postaje jedini sudac nad svojim postupcima. Smatrajući da se u egzaltaciji herojskog skriva antiracionalni voluntarizam, građanska ideologija kao i demokratska praksa XIX. st. demistificiraju povijesno- pokretačku ulogu heroja. Materijalističke koncepcije vide pokretače složenoga pov. gibanja prvenstveno u društvenim, političkim i ekonomskim uzrocima, a ne u osobitoj djelatnosti heroja, te stoga ističe problem, ličnosti i njenog udjela u povijesnim rješenjima. Problematika herojskog doživjela je osebujan rasplet u suvremenom egzistencijalizmu gdje se heroj potire u bezličnosti svakodnevnice (otuda anti-heroj), ili se rađa u sukobu spram apsurda egzistencije (Camusov Sizif).

## Povezano

* Narodni heroj
# Bundestag

|  |
| --- |
| **Njemačka** |
|
Članak je dio serije:
**Politika i uprava Njemačke** |
|

---

 |
| * Ustav
 |
| * Savezno vijeće (Bundesrat)
* Savezna dijeta (Bundestag)
* Savezna skupština (Bundesversammlung)
* Ustavni sud
* Savezni sud pravde
 |
| * Predsjednik
	+ Frank-Walter Steinmeier
* Kancelar
	+ Friedrich Merz
* Kabinet
 |
| * Države (Länder)
* Distrikti (Kreise)
 |
| * Izbori
* Političke stranke
* Bivše stranke
 |
| * Ljudska prava
* Vanjski odnosi
 |
|

---

Druge države pogledaj • razgovor • uredi |

**Bundestag** je naziv za donji, federalni dom njemačkog parlamenta. Predstavlja jedinu federalnu ustanovu u Nemačkoj, odnosno ovo je jedino političko telo gde svi stanovnici Nemačke neposredno glasaju. Samim tim, jedini su funkcioneri u Nemačkoj koji su "birani od strane celog nemačkog naroda". Osnovan je 1949. godine usvajanjem "Osnovnog Zakona" u Savezvnoj Republici Nemačke (Zapadna Nemačka), odnosno prvog i još uvek aktuelnog Ustava Nemačke nakon 1945. Bundestag je pravni naslednik Vajmarskog Reichstaga.

Parlament - **Bundestag** (Bundestag), se bira svake pete godine kombinovanim sistemom neposrednog i proporcionalnog biranja. Šesnaest pokrajina predstavlja federalni nivo Bundesrata (Federalni Savet), koji je izazvao mnogo polemika na račun odnosa sa Bundestagom zbog neusglašenosti prilikom donošenja odluka i jednog i drugog tela, što politički sistem čini vrlo komplikovanim.

Bundestag ima 598 redovnih clanova, trenutni 20. sastav ima 736 članova zbog "Ausgleichsmandat" politike koja dozvoljava dodatno članstvo kako bi se glasovi celokupne države proporcionalnije predstavili. Osnovne funkcije Bundestaga određene po Osnovnom Zakonu jesu: predstavljanje vrhovnog zakonodavnog tela cele države, biranje Kancelara odnosno predsednika vlade, nadgledanje rada Kancelara i usvajanje federalnog budžeta.
Trenutni sastav Bundestaga, po političkim partijama jeste sledeči: 206 mesta SPD, 196 mesta CDU-CSU, 118 mesta 'Zeleni', 92 mesta FDP, 83 mesta AfD, 39 mesta Die Linke i 1 mesto koje predstavlja dansku etničku manjinu. Vladajuću koaliciju obrazuju SPD, 'Zeleni' i FDP sa 416 mesta od 736 u sazivu.
Trenutni Kancelar je Olaf Scholz, pripadnik SPD-a.
# Savezne zemlje Njemačke

Njemačke pokrajine

| Pokrajina
 | Površina [km²]
 | Stanovništvo
 | Glavni grad
 |
| --- | --- | --- | --- |
| (1)
 | Baden-Württemberg
 | 35.752
 | 10.717.419
 | Stuttgart
 |
| (2)
 | Bavarska
 | 70.549
 | 12.444.000
 | München
 |
| (3)
 | Berlin
 | 892
 | 3.390.444
 | Berlin
 |
| (4)
 | Brandenburg
 | 29.477
 | 2.567.704
 | Potsdam
 |
| (5)
 | Bremen
 | 404
 | 662.990
 | Bremen
 |
| (6)
 | Hamburg
 | 755
 | 1.737.000
 | Hamburg
 |
| (7)
 | Hessen
 | 21.115
 | 6.097.800
 | Wiesbaden
 |
| (8)
 | Mecklenburg-Zapadno Pomorje
 | 23.174
 | 1.726.000
 | Schwerin
 |
| (9)
 | Donja Saska
 | 47.618
 | 8.000.909
 | Hannover
 |
| (10)
 | Sjeverna Rajna-Vestfalija
 | 34.084
 | 18.075.352
 | Düsseldorf
 |
| (11)
 | Porajnje-Falačka
 | 19.847
 | 4.059.000
 | Mainz
 |
| (12)
 | Saarland
 | 2.569
 | 1.057.502
 | Saarbrücken
 |
| (13)
 | Saska
 | 18.415
 | 4.288.796
 | Dresden
 |
| (14)
 | Saska-Anhalt
 | 20.445
 | 2.523.000
 | Magdeburg
 |
| (15)
 | Schleswig-Holstein
 | 15.763
 | 2.823.000
 | Kiel
 |
| (16)
 | Tirinška
 | 16.172
 | 2.355.280
 | Erfurt
 |
|  |  | *357.031* | *82.526.196* |  |

Njemačka je federacija 16 država, pokrajina, odnosno zemalja (*Länder*). Svaka država je na federalnom nivou zastupljena u Bundesratu.
# Bajern

**Bajern** (*Bayern*) je nemački naziv za Bavarsku.

**Bajern** se takođe može odnositi na:

* FC Bayern München, nemački fudbalski klub
* SMS *Bayern* (razvrstavanje)
* *Bayern* (pesma), pesma grupe Di toten hozen

## Povezano

* Bavarska (razvrstavanje)
* Bavarija (razvrstavanje)
* Bayern (razvrstavanje)