# Granada

*Za ostale upotrebe, pogledajte Granada (razvrstavanje).*

| **Granada**
 |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Grb Granade
 | Zastava Granade
 |

 |
|  |
| Granada |
| Država
 |  Španija
 |
| Provincija
 | Granada
 |
| Autonomna pokrajina
 | Andaluzija
 |
| Broj stanovnika (2006)
 | 237.929
 |
| Površina
 | 88 km²
 |
| Poštanski broj
 | 18000
 |
| Reka
 | Henil, Daro, Beiro
 |
| Praznik grada
 | San Sesilio 1. februar
 |
|  |
| Internet stranica grada |

**Granada** (španski: *Granada*) je glavni grad provincije Granada u u Autonomnoj zajednici Andaluzija u južnoj Španiji. Takođe podrazumeva i teritoriju nekadašnje mavarske kraljevine, Taife Granada.

### Geografija

Granada leži nedaleko od Sijera Nevade u dolinama reka **Daro** (španski: *Darro*) i **Henil** (španski: *Genil*) i **Beiro** (španski: *Beiro*) na visini od 670 metara. Grad ima oko 241.000 stanovnika, od kojih većina radi u turizmu ili poljoprivredi.

### Historija

Granada je veoma star grad. Zbog zaštićenog položaja između okolnih brda, kao i zbog neuobičajeno plodnog zemljišta, ovo područje bilo je veoma rano naseljeno.

Prvo je postojao kao ibersko naselje po imenu **Ilturir** koje je imalo kontakte sa Feničanima, Kartaginjanima i Grcima. U petom veku pne. Grci osnivaju koloniju i nazivaju je **Elibirge** (grčki: Ἐλιβύργη). Rimljani mu daju ime Iliberis. Posle raspada Rimskog carstva, oblast je pala pod uticaj severnoafričkog carstva, odnosno Vandala. Od 534. godine jedan čitav vek je bila pod istočnorimskom vladavinom, a od početka 7. veka Granada je pripala Vizigotima.

Godine 711. grad su osvojili Mavari i ime je promenjeno u **Ilbira**. Kao centar uprave provincije 756. osnovan je novi grad pod nazivom **Madinat Ilbira** (latinski: *Madinat Ilbira*), ili na španskom, **Medina Elvira** (španski: *Medina Elvira*) oko 10 km severoistočno u podnožju planine Sijera Elvire. Istovremeno su ljudi počeli da za oblast starog naselja koriste naziv **Kalat Garnata** (arapski: Qal’at Garnata‎) što znači *Tvrđava od Granade*, iz čega se razvilo današnje ime grada.

Nakon propasti Kalifa od Kordobe 1012. godine, svoju moć u provinciji je iskoristio Klanšef Zavi ibn Ziri i pretvorio grad u sedište svoje dinastije koja se ovde zadržala oko 80 godina i vladala jednom od važnijih manjih kraljevina Andaluzije. Od 1238. do 1492. Granada je bila glavni grad carstva sultana.

Dana 2. januara 1492. kapitulirao je poslednji muslimanski vladar, Boabdil, i predao grad kraljici Izabeli I od Kastilje i kralju Fernanda II od Aragona, takozvanim Katoličkim kraljevima (španski: *Reyes Católicos*). Ovaj događaj označava kraj Rekonkiste na Pirinejskom poluostrvu. Prema jednom pasusu zaključenog ugovora, hrišćanska vojska je mavarsko stanovništvo prebacila na obalu, odakle su prevoženi u severnu Afriku u oblast današnjeg Maroka.

Godine 1499. po naređenju biskupa Sisnerosa od Toleda (španski: *Gonzalo Jiménez de Cisneros*) na pijaci Granade napravljena je lomača kako bi se spalile sve knjige islamske teologije, filozofije istorije i prirodnih nauka. U toku ovog događaja došlo je do jednodnevnog stradanja svih nehrišćana, a žrtve su pre svega bili Jevreji. Tom prilikom je jevrejska četvrt, koja je postojala već vekovima, velikim delom bila razorena.

Posle pobune koju su izazvali muslimani, koji su ostali u Španiji, takozvani moriskosi (španski: *Moriscos*), zbog zabrane njihove religije, u periodu od 1569. do 1671. i od 1609. do 1611. godine naselili su druge delove Pirinejskog poluostrva i kasnije se preselili u Afriku. Mnogi su naselili današnji Tunis i Alžir i tamo razvili svoju kulturu. Tada je Granada propala u privrednom pogledu.

Od 1492. godine Granada je sedište biskupije. Univerzitet je sagradio Karlo V u periodu od 1526. do 1531, danas ućiva veliki ugled u svetu. Godine 2003, brojio je 60.000 studenata.

Po završetku Frankove diktature počeo je da se razvija turizam.

Posle dugih mirnih susreta različitih kultura i tolerancije među pripadnicima različitih religija, Granada danas važi za primer multikulturalne zajednice.

### Znamenitosti

Granada je poznata po istorijskim građevinama kako iz doba Mavara, tako i iz doba gotike i renesanse.

Najznačajnija građevina iz doba Mavara je utvrđenje Alambra (španski: *Alhambra*), što znači *crvena tvrđava* (stene od kojih je sagrađeno utvrđenje su crvene). Podignuto je u 13. i 14. veku kao rezidencija mavarskih kraljeva. Alambra je poznata po Lavljem bunaru.

U utvrđenju se takođe nalazi manastir iz 15. veka.

Alambra
Druga znamenitost je vila Generalife (španski: *Generalife*) (što znači nebeski raj na zemlji), letnja rezidencija kalifa, kao i gradska četvrt Albajsin (španski: *Albaycín*), UNESKOje 1984. godine proglasio Alambru kulturnom baštinom.

U centru se nalazi katedrala iz doba renesanse. Tu se nalazi i Kraljevska Kapela (španski: *Capilla Real*) završena 1521. godine u u kojoj su sahtranjeni Katolički kraljevi, Izabela i Fernando, kao i njihova ćerka, Huana Luda i njen muž, Filip Lepi.

Granada takođe poseduje arheološki muzej i naučni park.

### Aerodrom

Aerodrom grada je završen 1972, a 1995. godine je preuređen i proširen. Godišnje ima oko 13.000 letova.

## Vanjske veze

* Granada province's English language newspaper
* Information on the city from the databases of the Andalucian Statistical Institute Arhivirano 2009-05-31 na Wayback Machine-u
* Granada: local tourist guide Arhivirano 2008-10-14 na Wayback Machine-u
* Web of Granada Tourist Office Arhivirano 2008-01-28 na Wayback Machine-u
* Festivals and celebrations in Granada
* Granada Arhivirano 2008-03-27 na Wayback Machine-u at the Open Directory Project
* Information about Granada from Andalucia.com
* Attractions of Granada Arhivirano 2007-09-28 na Wayback Machine-u
* Aerial Picture of Granada Arhivirano 2007-03-04 na Wayback Machine-u
* Webcam Granada/Alhambra Arhivirano 2008-10-01 na Wayback Machine-u
* Viva Granada information site including photos regarding the Granada province
* Webcam Granada/Alhambra Arhivirano 2012-04-19 na Wayback Machine-u