# Blagoje Parović

| Blagoje Parović |
| --- |
| Blagoje Parović u Moskvi 1935. godine. |
| Datum rođenja | 25. mart 1903. |
| Mesto rođenja | Biograd, kod Nevesinja  Austrougarska |
| Datum smrti | 6. jul 1937. (**34** god.) |
| Mesto smrti | Viljanueva de la Kanjada  Republika Španija |
| Supruga | Anka Butorac |
| Profesija | obućarski radnik |
| Član KPJ od | 1923. |
| Učešće u ratovima | Španski građanski rat |
| Služba | Internacionalne brigade |

**Blagoje Parović Šmit** (Biograd, kod Nevesinja, 25. mart 1903 — Viljanueva de la Kanjada, 6. jul 1937) je bio vodeći jugoslovenski komunista, član Politbiroa CK KPJ. Za vreme Španskog građanskog rata bio je politički komesar 13. internacionalne brigade.

Njegova supruga, Anka Butorac (1903 — 1942) je takođe bila poznata revolucionarka, članica CK KP Hrvatske, učesnica NOB-a i narodni heroj Jugoslavije.

## Biografija

Rođen je 25. mart 1903. godine u selu Biogradu, kod Nevesinja. Potiče iz siromašne seljačke porodice. Za vreme Prvog svetskog rata, ostao je bez oba roditelja. Obućarski zanat je izučio u Vinkovcima.

### Partijski rad

Od 1921. godine učestvuje u radničkom pokretu, a član Komunističke partije Jugoslavije (KPJ) je od 1923. godine. Godine 1924. i 1925. je bio hapšen zbog revolucionarne delatnosti. Od 1926. do 1928. godine radio je u zagrebačkoj partijskoj organizaciji zajedno sa Josipom Brozom Titom. U Zagrebu se Blagoje upoznao, a potom i oženio sa Ankom Butorac. Posle zavođenja Šestojanuarske diktaure, 1929. godine, povlači se u ilegalnost, a 1930. odlazi u Sovjetski Savez.

Posle završene "Lenjinove škole“ u Moskvi, Kominterna ga je uputila, kao svog delegata, u Nemačku.

U lipnju. 1932. Kominterna je raspustila tadašnje vodstvo KPJ i postavila Josipa Čižinskog, Blagoja Parovića i Vladimira Ćopića u tročlano Privremeno rukovodstvo KPJ. U narednom periodu je često dolazio u Jugoslaviju radi oživljavanja partijskih organizacija. Na Četvrtoj zemaljskoj konferenciji KPJ 1934. godine izabran je u Politbiro Centralnog komiteta.

Juna 1935. godine učestvovao je na Partijskom plenumu održanom u Splitu, na kojem je podneo referat „O frontu narodne slobode“. A iste godine bio je i delegat KPJ na Sedmom kongresu Kominterne.

### Španski građanski rat

Blagoje Parović u Španiji

> Budite takvi da svaki vaš rođak i poznanik, svaki drug i prijatelj, svaka organizacija i narod koji ovde predstavljate s ponosom može reći: 'To je moj sin, moj drug, član moje organizacije, sin moga naroda.'
>
> – Blagoje Parović

Po izbijanju španskog građanskog rata, u sovjetskom je gradu Rjazansku završio tromjesečni vojni tečaj i početkom 1937. preko Pariza krenuo prema Pirenejima. Godine 1937. stigao je u Španiju, kao predstavnik Gorkićev CK KPJ pri CK KP Španije. U Španiji je Parović pokrenuo i uređivao dobrovoljački list „Dimitrovac", u kome su tekstovi objavljivani na srpsko-hrvatskom, češkom, španjolskom i slovenskom jeziku.

Njegovom inicijativom formiran je bataljon "Đuro Đaković", sastavljen od dobrovoljaca iz Jugoslavije. U ofanzivi republikanaca kod Bruneta, početkom srpnja 1937. postavljen je za političkog komesara 13. internacionalne brigade. Bio je veoma cenjen i poštovan od strane svojih saboraca:

> Dva mjeseca poslije toga došao sam vlakom u Valenciju. Predavao sam stvari u kolodvorskoj garderobi. Tu su bila dva mlada francuska dobrovoljca koji su se vraćali na frontu s dopusta. Čim su čuli, da sam Hrvat iz Jugoslavije, izvadili su obojica iz svojih notesa crno obrubljenu reprodukciju jedne fotografije. Ja prepoznadoh Blagoja Parovića. —Notre commissaire politique de la Treizieme Brigade Internacionale! (Naš politički komesar XIII int. brigade) rekao je jedan od njih s poštovanjem, od kojega je u meni nešto samo još više protrnulo. Blagoje Parović nije bio ni Joffre ni Foch, ali se valjda nije dogodilo, da bi francuska radnička mladež nosila uza se njihove slike i spominjala njihova imena s takvim pijetetom, kako se tu sad desilo s jednim neznatnim nekad opančarom iz Hercegovine.
>
> – August Cesarec

### Pogibija

Beživotno telo Blagoja Parovića, snimljeno neposredno nakon smrti.

> Ispod fašističkih rovova sam naišao na leš sa licem okrenutim zemlji. Iza njega leže drugi leševi. Stas i odelo su mi bili poznati. Okrenuo sam ga. Bio je to Blagoje Parović. Metak mu je prošao kroz grudi s leva na desno. Iz usta mu je tekla krv. Izgleda da nije umro odmah, da se neko vreme borio sa smrću: u grčevito stisnutim šakama držao je rukoveti iščupane trave.
>
> – Vlajko Begović

Blagoje Parović poginuo je u borbi protiv španskih fašista kod Viljanueve de la Kanjade, tokom bitke za Madrid, 6. jula 1937. godine. Vlajko Begović je posthumno optužen da je tokom Španskog građanskog rata ubio svog saborca Blagoja Parovića. Tu tvrdnju su publicisti poput Vladimira Dedijera širili po tabloidnoj štampi, dok su istoričari Vladan Vukliš i Stefan Gužvica pokazali da se radi o teoriji zavere za koju ne postoje dokazi i koja protivreči širem kontekstu Parovićeve smrti i poznatim podacima o Begovićevom radu u Španiji.

Parovićevo telo je bilo izloženo u bazi interbrigadista u Madridu. Pokraj odra je prodefilovala masa madridskih radnika. Veličanstveni pogreb je organizovan na madridskom groblju Fuenkaral. Na sahrani su bili mnogobrojni madridski radnici, predstavnici svih interbrigada i vod jugoslovenskih dobrovoljaca iz bataljona "Đuro Đaković", koji mu je odao vojne počasti.

Nakon smrti Blagoja Parovića, na njegovo mesto je postavljen Božidar Maslarić, kao predstavnik CK KPJ.

## Dela

* *Izabrani spisi* (objavljeni posthumno), Beograd, 1976.

## Povezano

* Jugosloveni u Španskom građanskom ratu
* KPJ tokom Velike čistke
* Petko Miletić

## Izvori

## Literatura

* *Mala enciklopedija Prosveta*. Beograd 1959. godine
* *Vojna enciklopedija* (knjiga šesta). Beograd 1973. godine
* Gužvica, Stefan (2020). *Prije Tita: Frakcijske borbe u Komunističkoj partiji Jugoslavije, 1936-1940*. Zagreb: Srednja Europa.
* Gužvica, Stefan; Vukliš, Vladan (2024). „Muške fantazije: Smrt Blagoja Parovića”. u: Olga Manojlović Pintar. *Jugoslovenski dobrovoljci u odbrani Španske republike: tematski zbornik radova*. Beograd: Institut za noviju istoriju Srbije. str. 187–249.