# Treća Francuska Republika

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |
| --- |
| **Francuska RepublikaRépublique française* |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| ←   | **1870. – 1940.** | ↓ |

 |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Zastava
 | Simbol
 |

 |
| **Geslo**: *Liberté, Égalité, Fraternité* |
| **Himna**: *La Marseillaise* |
| Lokacija Francuske RepublikeFrancuska i njezini kolonijalni posjedi 1939. godine |
| **Glavni grad** | Pariz
 |
| **Jezik/ci** | francuski jezik
 |
| **Religija** | katolicizam (do 1905.) |
| **Vlada** | Republika
 |
| **Predsjednik** |
|  • 1871. – 1873.
 | Adolphe Thiers (prvi) |
|  • 1932. – 1940.
 | Albert Lebrun (zadnji) |
| **Premijer**  |  |
|  • 1870. – 1871.
 | Louis Jules Trochu (prvi) |
|  • 1940.
 | Philippe Pétain (zadnji) |
| **Legislatura** | Parlament
 |
|  • Gornji
 | Senat
 |
|  • Donji
 | Zastupnički dom
 |
| **Historija** |  |
|  • Francusko-pruski rat
 | 19. srpnja 1870.
 |
|  • Proglašena republika
 | 4. rujna 1870.
 |
|  • Pariška komuna
 | 18. ožujka – 28. svibnja 1871.
 |
|  • Ustavni zakoni
 | 1875.
 |
|  • Dreyfusova afera
 | 1894. – 1906.
 |
|  • Prvi svjetski rat  | 1914. – 1918.
 |
|  • Bitka za Francusku
 | 10. svibnja – 22. lipnja 1940.
 |
|  • Proglašena Višijska Francuska
 | 22. lipnja 1940.
 |
| **Valuta** | franak
 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **Prethodnice** | **Nasljednice** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Drugo Francusko Carstvo
 |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Višijevska Francuska
 |  |
| Slobodna Francuska
 |  |
| Treći Reich
 |  |
| Njemačka vojna uprava u okupiranoj Francuskoj
 |  |
| Njemačka vojna uprava u Belgiji i sjevernoj Francuskoj
 |  |

 |

 |
| **Danas dio** |  Francuska  Alžir  Benin  Burkina Faso  Čad  Džibuti  Etiopija  Gvineja  Kamerun  Komori  Republika Kongo  Madagaskar  Mali  Maroko  Mauritanija  Niger  Obala Bjelokosti  Senegal  Srednjoafrička Republika  Togo  Tunis  Indija  Kambodža  Kina  Laos  Libanon  Sirija  Vijetnam
 |

 |

**Treća Francuska Republika** (francuski: *La Troisième République* ili *La IIIe République*) je naziv za period francuske povijesti od pada Drugog Carstva 1870. godine pa do nacističke okupacije i uspostave Višijske Francuske 1940. godine.

Prvi dani Treće Republike bili su obilježeni Francusko-pruskim ratom, kojega je nova republikanska vlast nastavila voditi unatoč padu Napoleona III. Francuska je očekivano poražena, a visoke reparacije koje je nametnulo novoformirano Njemačko Carstvo dovele su do gubitka regije Alsace-Lorraine, socijalnih nemira i uspostave Pariške komune. Prve vlade Treće Republike razgovarale su o obnovi monarhije, no sukobi oko same prirode nove monarhije kao i oko toga kojoj bi dinastiji pripao tron doveli su do kraha tih razgovora. Tako je Treća Republika, koja je isprva predviđena kao tranzicijska vlast, postala permanentna.

Ustavni zakoni iz 1875. dali su Trećoj Republici formu i sadržaj. Država je uređena kao parlamentarna republika. Parlament je bio dvodoman, a sačinjavali su ga Senat i Zastupnički dom. Državni poglavar bio je Predsjednik Republike. Pitanje obnove monarhije dominiralo je mandatima prve dvojice predsjednika, Adolphea Thiersa i Patricea de Mac-Mahona, no serija republikanskih predsjednika iu 1880-ih godina dokrajčila je sve nade o obnovi monarhije. Velik dio francuskog kolonijalnog imperija uspostavljen je upravo za Treće Republike; tako u ovom periodu nastaju Francuska Indokina, Francuski Madagaskar, Francuska Polinezija, a tokom utrke za Afriku dolazi do pripajanja velikih dijelova Zapadne Afrike. Prvim godinama XX. vijeka dominirala je Demokratsko-republikanska alijansa, isprva stranka lijevog centra koja se s godinama profilirala kao stranka desnog centra. Period nakon Prvog svjetskog rata pa sve do kraja 30-ih godina obilježen je polariziranom političkom situacijom i animozitetom između Alijanse i socijalistički orijentiranih radikala. Treća Republika pala je u ranoj fazi Drugog svjetskog rata. Okupirana Francuska je od 1940. godine bila podijeljenja na de Gaulleovu Slobodnu Francusku i pronacistički orijentiranu Pétainovu Višijevsku Francusku.