# 1481.

*Ovo je članak o godini 1481.*

|  |  |
| --- | --- |
| Milenijum:
 | 2. milenijum
 |
| Vjekovi:
 | 14. vijek – **15. vijek** – 16. vijek
 |
| Decenija:
 |  1450-e  1460-e  1470-e  – 1480-e –  1490-e  1500-e  1510-e  |
| Godine:
 | 1478 1479 1480 – **1481** – 1482 1483 1484
 |

1481.. po kalendarima
| Gregorijanski
 | 1481.. (MCDLXXXI) |
| Ab urbe condita
 | 2234.
 |
| Islamski
 | 885–886.
 |
| Iranski
 | 859–860.
 |
| Hebrejski
 | 5241–5242.
 |
| Bizantski
 | 6989–6990.
 |
| Koptski
 | 1197–1198.
 |
| Hindu kalendari
 |
| • *Vikram Samvat* | 1536–1537.
 |
| • *Shaka Samvat* | 1403–1404.
 |
| • *Kali Yuga* | 4582–4583.
 |
| Kineski
 |
| • Kontinualno
 | 4117–4118.
 |
| • 60 godina
 | Yin Metal Vo(l) (od kineske Ng.) |
| Holocenski kalendar
 | 11481.
 |
| p • r • u |
| Podrobnije: Kalendarska era |

Godina **1481** (**MCDLXXXI**) bila je redovna godina koja počinje u ponedjeljak (1. 1. po julijanskom kalendaru).

## Događaji

* 30. 1. - 2. 3. - Veliki slavonski Sabor i opći kraljevski sud u Zagrebu (i kralj Matija je u gradu).
* 10. 3. - Kralj Matija šalje Blaža Mađara sa vojskom u pomoć Otrantu.
* april - Sultan Mehmed II priznao Mlečanima Grbalj, Paštroviće i Crmnicu (protivno želji tamošnjih stanovnika).
* 1. 5. - Otomanska invazija Otranta: napuljsko-ugarska armija na čelu sa princom Alfonsom opsela turski Otranto.
* 3. 5. - Umro je sultan *Mehmed II Osvajač* - uz meteže i borbu za vlast sa bratom Džemom, naslediće ga Bajazit II (vl. 1481-1512).
	+ Nekoliko dana kasnije janičari ubili velikog vezira Mehmet-pašu, neredi u prestonici.
* 21. 5. - Bajazit stigao u Stambol i proglašen za sultana.

+ Umro danski i norveški kralj Kristijan I., nasleđuje ga sin Hans.
* 28. 5. - Džem porazio Bajazitove snage, u Bursi se proglasio za sultana Anadolije (ali Bajazit ne želi podeliti carstvo).
* jun - Vlatko Hercegović upada u Bosnu, ali nakon što mu je Daut-paša uništio vojsku beži u Novi.

+ Gjon Kastrioti II, Skenderbegov sin, dolazi u Albaniju gde diže ustanak (pridružio mu se Nikola Dukađini).
* 15. 6. - Ivan Crnojević i Leka Dukađin stigli u Dubrovnik i odmah nastavljaju za svoje zemlje.
* 20. 6. - Bajazitove snage porazile Džemove kod Jenišehira blizu Burse - Džem beži, tri meseca kasnije stiže u mamelučki Kairo.
* 21. 6. - Papska bula *Aeterni regis* potvrđuje Kanare Španiji a Afriku i istočnije zemlje Portugalu (kako su se dogovorili 1479. i '80).
* 13. 7. - Kralj Matija dozvolio Slavoncima da smiju po volji prodavati sol i izvan oblasti kraljevskih solnih komora.
* 15. 7. - Ugarski sabor oslobodio "Rašane i ostale šizmatike" od plaćanja desetine katoličkoj crkvi.
* 28. 8. - João II postaje portugalski kralj samostalno (vl. 1481-95, biće prozvan "Savršeni vladar").
* 10. 9. - Alfonso Napuljski oslobodio Otranto.
* septembar - Ivan Crnojević razbio Turke, goni ih Ivan Kastriot; Crnojević će kroz nekoliko meseci postići sporazum sa sultanom - priznanje vrhovne vlasti uz plaćanje danka.
* novembar - Ugarska vojska se okupila kod Rama (Stefan Batori, Pavle Kiniži, despot Vuk, Jovan Jakšić) i prelazi u Srbiju.
	+ Pobeđeni smederevski zapovednik Skender-beg i ubijen golubački vojvoda, zalet do Kruševca, iz kraja odvedeno 50-60.000 Srba koji će se naseliti u Banatu.
* novembar, druga polovina - Hercegovački sandžak-beg Ajas-beg opseo Herceg Novi, Vlatku pomažu napuljski kralj Ferdinand (lađe) i kralj Matija Korvin (četa mađarskih vojnika).
* 13. 12. - Vlatko Hercegović napustio Herceg Novi (grad se drži još oko mesec i po dana).
* 17. 12. - Pismo Bajazita II preti Dubrovniku prekidom mira ako i dalje budu pomagali Mađarima u Novom.
* 22. 12. - Sporazum u Stansu (*Stanser Verkommnis*) uz intervenciju pustinjaka Niklausa sprečava raspad Stare Švajcarske konfederacije; Fribourg i Solothurn će postati novi kantoni.

### Tokom/tijekom godine

* Prvi put spomenute Delnice i Tounj.
* U Španiji prvi *Auto-da-fé* (spaljivanje žrtava Inkvizicije), u Sevilji.
* Smrću vojvode Šarla IV, *Anjou*, *Maine* i Provansa testamentarno pripadaju kralju Luju XI, kao i pretenzije na napuljsku krunu (Šarlov stric René I je bio napuljski kralj 1435-42).
* Ludovico Sforza postaje regent mladom Gian Galeazzu um. dečakove majke Bone Savojske.
* Tizoc /tisok/ je novi vladar Tenochtitlána (1481-86).
* 1484-92 - Donat Đurđević na čelu Mrkanske biskupije.

## Rođenja

* 15. 1. - Ashikaga Yoshizumi, japanski šogun († 1511)
* 2. 3. - Franz von Sickingen, nemački vitez († 1523)
* 7. 3. - Baldassare Peruzzi, italijanski slikar i arhitekta († 1536)
* 1. 7. - Kristijan II., kralj Danske, Norveške i Švedske († 1559)
* Benvenuto Tisi Il Garofalo, italijanski slikar († 1559)
* ca. Antonio de Guevara, španski hroničar i moralista († 1545)

## Smrti

* 6. 1. - Ahmet bin Kučuk, han Velike Horde
* 3. 5. - Mehmed II, turski sultan (\* 1432)
* 21. 5. - Kristijan I., kralj Danske i Norveške (\* 1426)
* 28. 8. - Afonso V, kralj Portugala (\* 1432)
* 21. 9. - Bartolomeo Platina, pisac i vatikanski bibliotekar (\* 1421)
* Lekë Dukagjini, albanski velikaš (\* 1410)
* Šarl IV Anžujski, titularni kralj Italije itd.
* Jean Fouquet, francuski slikar (\* 1420)
* Ikkyū, japanski monah i pesnik (\* 1394)
* Axayacatl, astečki vladar
* Job Gorjanski, poslednji potomak porodice

## Reference

* Vjekoslav Klaić, Svezak drugi: dio treći.... Treća knjiga: Doba kralja Matijaša Korvina i Jagelovića (1458-1526) (archive.org)
* Vladimir Ćorović, Historija Bosne
* Grupa autora, Istorija Crne Gore