Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Franz Lehár

Franc Lehar, bista
**Franc Lehar** (mađarski: *Lehár Ferenc*, njemački: *Franz Lehár*) (30. april 1870., Komoran, Mađarska - 24. oktobar 1948. Bad Išl, Austrija) bio je austrijski kompozitor mađarskog porekla. Svetsku slavu stekao je komponovanjem opereta.

Franc Lehar važio je još kao dete za uspešnog pijanistu. Sa jedanaest godina komponovao je svoju prvu pesmu. Kasnije je studirao violinu na praškom konzervatorijumu. Svoju muzičku karijeru počeo je kao dirigenta u Vupertalu u Nemačkoj. Zatim je postao dirigenta u vojsci Austro-Ugarske, da bi se pridružio kapeli svog oca. Sa kapelom svog oca gostovao je u Puli, Trstu, Budimpešti i od 1899. do 1902. u Beču. U Beču je najzad ostao, i nakon prvih kompozicija od kojih je mogao da živi, posvetio se komponovanjem opereta.

Svoj prvi veliki uspeh dospeo je 1905. operetom „Vesela udovica“. Sledile su uspešne operete „Grof od Luksemburga“, „Zemlja smeha“, „Paganini“, „Carević“ i druge. Pored opereta komponovao je dve simfonijske pesme, dva koncerta violinom, raznu muziku za film, pesme, igranke i muziku za marš.

Iako oženjen Jevrejkinjom Lehar nije morao da napusti Austriju u toku nacističke vlasti. Njegov dobar prijatelj i libretista Fric Lener-Beda stradao je u Aušvicu. Lehar je svoju vilu u Bad Išlu zaveštovao gradu sa obavezom da naprave Lehar-muzej. Od svojih prihoda usvojio je Lehar-fond za pomoć starih ljudi, koji su bez sopstvene krivice upali u bedu. Od fonda nisu se smeli podržavati mladi talenti, jer, tako Lehar, pravi talenti se sami od sebe izbore i on ne želi da se stvara kulturni dilentatizam.

Franc Lehar važi zajedno sa Imre Kalman, takođe mađarski kompozitor, za osnovača takozvane „srebrne bečke operetske ere“.
# Vesela udovica

Vesela udovica (njemački: *Die lustige Witwe*) je opereta za koju je muziku napisao austro-ugarski kompozitor Franz Lehár, a libreto, Viktor Léon i Leo Stein. Predložak za priču o bogatoj udovici čiji novac njeni zemljaci nastoje zadržati u zemlji pronalazeći joj bogatog muža se temelji na kazališnoj komediji *L'attaché d'ambassade* (*The Embassy Attaché*) francuskog pisca Henrija Meilhaca iz 1861. godine. Nakon što je premijerno prikazana u Beču godine 1905. opereta je doživjela veliki uspjeh te se otada često prikazuje širom svijeta. Neke od najpoznatijih kompozicija iz operete su "Viljina pjesma", "Da geh' ich zu Maxim" ("Pronaći ćete me u Maximu") i "Valcer Vesele udovice".

## Vanjske veze

* Libretto (German, English)
* Information about the operetta
* Numerous photos from productions of *The Merry Widow*
* Josef Weinberger: *Die Lustige Witwe* centenary Arhivirano 2005-10-28 na Wayback Machine-u
* *The Merry Widow* synopsis Arhivirano 2010-10-07 na Wayback Machine-u – Brussels Light Opera Company
* IMDb search page for "Merry Widow"
* List of theatre runs showing the number of performances of *The Merry Widow* and *Die Lustige Witwe* in each major run
# Milton Manaki

Spomenik Milton Manakiju u Bitolju.
Braća **Janaki** ( Avdela 1878. - Solun 1954.) i **Milton** (Avdela 1882. - Bitolj 1964.) **Manaki** su poznati kao pioniri filma i fotografije u turskom delu Balkana.

Rođeni su u vlaškoj porodici u grevenskom selu Avdela, u današnoj Grčkoj.

Porodica je bila ekonomski jaka, što je razlog u velikoj količini stoke, koju je porodica Manaki posedovala (ovce).

Sa vremenom počeli su se baviti i sa finansijskim poslovima - davanjem kredita, uz dobre kamate. To je Manakijima donelo još veće blagostanje.

## Prvi fotografski atelje

Prvi atelje braća Manaki imali su u grčkom gradu Janjini (Ioannina) od 1884. do 1904., te iste godine su posetili Bitolj, gde su na Širok sokaku kupili neki dućan, koji su adaptirali u fotografski atelje.

1905. sele se u Bitolj gde su otvorili svoj atelje pod nazivom *Atelje za umetničku fotografiju*. Te godine u Londonu Milton je nabavio kameru tipa *Bioscope*.

Milton je slikao dosta poznatih ljudi (Sultana, srpskog kralja) prilikom njihove posete Bitolju.

Braća Manaki bili su zvanični fotografi srpskog, rumunskog i turskog dvora.

## Prvi bioskop

Prvi bioskop braća Manaki su otvorili u Bitolju 1921., sa prvim prikiazanim filmom 26. avgusta. Prvo je bio bioskop na otvorenom, a 15. septembra 1923. otvore bioskop u sali.

Njima u počast danas se svake godine u Bitolju održava *Međunarodni filmski festival Braća Manaki*.

## Arhiv

Celopkuan, bogat, arhiv braće Manaki predat je 1955. jugoslovenskom državnom arhivu.

## Vanjske veze

* Zvanična strana Međunarodnog filmskog festivala Braća Manaki
# Der blaue Engel

| Der blaue Engel |
| --- |
| filmski poster |
| Režija | Josef von Sternberg |
| Producent | Erich Pommer |
| Scenario | Heinrich Mann *(također roman)* Carl Zuckmayer Karl Vollmöller Robert Liebmann Josef von Sternberg |
| Uloge | Emil Jannings Marlene Dietrich Kurt Gerron |
| Muzika | Friedrich Hollaender |
| Fotografija | Günther Rittau |
| Montaža | Walter Klee Sam Winston |
| Distribucija | UFA Paramount Pictures |
| Premijera | 1. aprila 1930 (1930-04-01) (Njemačka) 5. decembra 1930 (1930-12-05) (SAD) |
| Trajanje | 99 min. |
| Zemlja |  Njemačka |
| Jezik | njemački/engleski |
| Budžet | 77.982 $ |

**Plavi anđeo** (njemački: *Der blaue Engel*) je drama iz 1930. u režiji Džozefa fon Šternberga. Ovo je prvi nemački zvučni film, koji je proslavio do tada manje poznatu Marlen Ditrih. Ona je ovde u ulozi Lole–Lole, kabaretske pevačice, a pesma *Ich bin von Kopf bis Fuss auf Liebe eingestellt* (sh. "Ponovo se zaljubljujem") koju je otpevala, postala je svetski hit.

## Uloge

| Glumac
 | Uloga
 |
| --- | --- |
| Marlen Ditrih | Lola Lola
 |
| Emil Janings | prof. Imanuel Ret
 |
| Kurt Geron | Kiepert
 |
| Roza Valeti | Guste
 |
| Hans Albers | Mazeppa
 |

## Vanjske veze

* *Der blaue Engel* na sajtu IMDb

## Vanjske veze
# Tiranosaur

| Tiranosaur
 |
| --- |
|  |
| Primjerak "Stan", muzej u Manchesteru
 |
| Status zaštite
 |
| **Status zaštite: Fosil**  |
| Naučna klasifikacija
 |
| Carstvo:
 | Animalia  |
| Koljeno:
 | Chordata  |
| Razred:
 | Sauropsida  |
| Nadred:
 | Dinosauria  |
| Red:
 | Saurischia  |
| Podred:
 | Theropoda  |
| Natporodica:
 | Tyrannosauroidea  |
| Porodica:
 | Tyrannosauridae  |
| Rod:
 | Tyrannosaurus Osborn, 1905. |
| Vrsta:
 | T. rex  |
| Dvojni naziv
 |
| Tyrannosaurus rex Osborn, 1905. |
| Sinonimi
 |
| *Dynamosaurus imperiosus* "Albertosaurus" megagracilis "Gorgosaurus" lancensis?

 |

**Tiranosaur** (lat. Tyrannosaurus rex, "*gušter tiranin*") je prapovijesni dinosauri mesožderi. Nastali su u doba krede i postojali do nestanka dinosaura prije 65 milijuna godina.

## Opis

Bili su dugi oko 15 metara, a u uspravnom stavu dostizali su 12 metara visine. Imali su male i nerazvijene prednje udove. Međutim, na snažnom i razvijenom vratu nalazila se ogromna glava s čeljustima punim oštrih zuba. Dostizali su dužinu od 20 centimetara, a zajedno sa kandžama na zadnjim udovima činili su ubojito oružje ovog mesoždera. Vid im je bio slabo razvijen i nisu vidjeli životinje koje se nisu kretale, a za otkrivanje lovine mahom su se služili čulom mirisa. Smatra se da nisu mogli potrčati brže od 35 km/h.
Općeprihvaćeno je da su bili lovci, koji su napadali biljoždere mnogo veće od sebe. Neki pak tvrde da su bili spori i nespretni, te u mogućnosti uloviti samo vrlo spore životinje, dok drugi smatraju da je riječ o strvinarima.

## U popularnoj kulturi

Sama pojava tiranosaura izaziva veliki strah, a kada se na to sve dodaju razne informacije o njegovoj agresivnosti dobija se savršen lik za horor film. Upravo to je iskorišteno u filmu *Jurski park*, gdje tiranosaur predstavlja krvoločnu zvijer koja je dospjela na slobodu. U filmu ga nazivaju *Tiranosaurus reks*, pa je iz toga proizašao nadimak *T-reks* (T-rex).
# Prokain

Prokain
|  |
|  |
|  |
| Klinički podaci
 |
| Robne marke
 | Allocaine, Anticort, Chloroprocaine Hcl, Diethylaminoethyl P-Aminobenzoate
 |
| AHFS/Drugs.com
 | Monografija |
| Identifikatori
 |
| CAS broj
 | 59-46-1 |
| ATC kod
 | C05AD05 , C01BA02 |
| PubChem
 | 4914 |
| DrugBank
 | DB00721 |
| ChemSpider
 | 4745 |
| KEGG
 | C07375Y |
| ChEBI
 | CHEBI:8430Y |
| ChEMBL
 | CHEMBL569Y |
| Hemijski podaci
 |
| Formula
 | C13H20N2O2 |
| Mol. masa
 | 236,310
 |
| SMILES
 | eMolekuli & PubHem |
|

| InChI |
| --- |
| InChI=1S/C13H20N2O2/c1-3-15(4-2)9-10-17-13(16)11-5-7-12(14)8-6-11/h5-8H,3-4,9-10,14H2,1-2H3 Key: MFDFERRIHVXMIY-UHFFFAOYSA-NY |

 |
| Fizički podaci
 |
| Tačka topljenja
 | 61 °C (142 °F)
 |
| Farmakokinetički podaci
 |
| Poluvreme eliminacije
 | 7,7 minuta
 |
| Izlučivanje
 | Renalno
 |
| Farmakoinformacioni podaci
 |
| Trudnoća
 | ?
 |
| Pravni status
 |  |
| Način primene
 | Oralno, intramaskularno
 |

**Prokain** je organsko jedinjenje, koje sadrži 13 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 236,310 Da.

## Osobine

| Osobina | Vrednost
 |
| --- | --- |
| Broj akceptora vodonika | 4
 |
| Broj donora vodonika | 1
 |
| Broj rotacionih veza | 7
 |
| Particioni koeficijent (*ALogP*) | 1,8
 |
| Rastvorljivost (*logS*, log(*mol/L*)) | -2,4
 |
| Polarna površina (*PSA*, Å2) | 55,6
 |

## Reference

## Literatura

* Hardman JG, Limbird LE, Gilman AG. (2001). *Goodman & Gilman's The Pharmacological Basis of Therapeutics* (10 izd.). New York: McGraw-Hill. DOI:10.1036/0071422803. ISBN 0-07-135469-7.
* Thomas L. Lemke, David A. Williams, ur. (2007). *Foye's Principles of Medicinal Chemistry* (6 izd.). Baltimore: Lippincott Willams & Wilkins. ISBN 0-7817-6879-9.

## Vanjske veze

* Procaine
# Christian Dior

Christian Dior na rumunskoj marki iz 2005.
**Kristijan Dior** (franc. **Christian Dior** [kʁistjɑ̃ djɔːʁ]; Granville, 21. januara 1905. – Montecatini Terme, 24. oktobra 1957.), francuski modni kreator.

Po želji njegovih roditelja, koji su se nadali da će postati diplomata, upisao je školu političkih nauka 1920. godine. Nakon što je završio 1925. godine, otvorio je malu umetničku galeriju. Njegova do tada dobro stojeća porodica doživela je finansijsku katastrofu, a on je bio prinuđen da zatvori galeriju. Desetak godina nakon toga radio je sa raznim francuskim dizajnerima da bi 1946. otvorio svoju modnu kuću.

## Vanjske veze

* Zvanična prezentacija
# Jovan Tucakov

**Jovan Tucakov** (Čurug, 1905. – Beograd, 1978) je bio srpski farmakognost i akademik, pisac prvog udžbenika farmakognozije na srpskom jeziku i velikog broja monografija i knjiga čija su zajednička tematika ljekovite biljke. Objavio je preko 200 naučnih radova od kojih veliki broj o ljekovitim biljkama i njihovoj upotrebi u liječenju.

## Biografija

Završio je dva Farmaceutska fakulteta, jedan u Zagrebu 1928. godine, a drugi u Francuskoj, u Nancyju, 1933. gdje je godinu dana kasnije odbranio i doktorsku disertaciju. Za redovnog člana SANU u Beogradu izabran je 1974. godine, a Francuske akademije farmacije 1965. i 1968. Akademije za kozmetologiju i dermatologiju u Parizu. Bio je jedan od osnivača i upravnik Instituta za proučavanje ljekovitog bilja *Dr Josif Pančić* kao i dugogodišnji upravnik Instituta za farmakognoziju.
# Pero Popović Aga

**Pero Popović Aga** (1905-1930) bio je obućarski radnik, jugoslovenski komunist i jedan od sedmorice sekretara SKOJ-a.

## Biografija

Rođen je 28. januara 1905. godine u Užicu. Kao ratno siroče izučio je obućarski zanat. U Beogradu je radio u SKOJ-evskoj organizaciji. Više puta hapšen i proganjan.

Od 1923. godine član je Centralnog komiteta SKOJ-a, a od 1924. organizacioni sekretar CK SKOJ-a. Radio je u izvanredno teškim ilegalnim uslovima. Putovao je po Jugoslaviji i organizovao omladinu. U Splitu su ga pokušali uhapsiti, ali je uspeo da pobegne.

Zajedno sa Josipom Kolumbom, političkim sekretarom CK SKOJ-a, upao je u policijsku zasedu, 14. avgusta 1930. godine, u Zagrebu i u sukobu s policijom poginuo.

Sahranjen je u Grobnici narodnih heroja na Zagrebačkom groblju Mirogoj.

NJegov rođeni brat je Jevrem Popović, general JNA i narodni heroj.

## U popularnoj kulturi

U TV-seriji *Sedam sekretara SKOJ-a* je njegov lik tumačio Svetozar Cvetković.

## Literatura

* **Mala enciklopedija Prosveta**, Beograd 1959. godina
# Emilio Segrè

Emilio Gino Segrè
**Emilio Gino Segrè** (Tivoli, 1. veljače 1905. – Lafayette, SAD, 22. travnja 1989.) je bio talijanski fizičar, koji je najpoznatiji po otkriću subatomske čestice antiprotona i kemijskih elemenata tehnecija, plutonija-239 i astata. Dobitnik je Nobelove nagrade za fiziku 1959., zajedno s Owenom Chamberlainom.

## Biografija

Emilio Segrè je rođen u obitelji Sefarda, u mjestu Tivoli blizu Rima, gdje se i školovao, te studirao fiziku kod Enrica Fermija. Doktorat je obranio 1928. Od 1928. do 1929. je bio u talijanskoj vojsci. Nakon toga je radio s Ottom Sternom u Hamburgu i Pieterom Zeemanom u Amsterdamu. Od 1936. do 1938. je direktor labaratorija fizike na Univerzitetu Palermo. 1937. nakon posjete kod Ernesta Lawrencea u Kaliforniji, koji mu je prikazao rad s molibdenom na ciklotronu, uspio je otkriti novi kemijski element tehnecij, koji je stvarao radioaktivno zračenje, a to je bio prvi novootkriveni kemijski element, dobiven na umjetan način, a da ga nema u prirodi.

### Naučni rad

1935. su Enrico Fermi i Emilio Segre objavili da bi se brzi neutroni mogli usporiti u nuklearnoj reakciji, propuštanjem kroz kemijske tvari koje sadrže vodik, kao što su voda i parafin, što je bilo i potvrđeno. Utvrdilo se da tvari koje su građene od atoma male atomske mase mogu usporiti neutrone, kao što su vodik, deuterij, berilij, ugljik. Usporavanje neutrona u takvim tvarima nastaje zato što neutroni jedan dio svoje kinetičke energije predaju njihovim atomima, pa se odbijaju s manjom brzinom. Takva sredstva koja služe za usporavanje neutrona nazivaju se usporivači neutrona ili **moderatori**.

Kad je bio u posjeti 1938. u Kaliforniji, fašisti Benita Mussolinija su uspjeli progurati antisemitski zakon, po kojem bi trebalo izbaciti Židove s univerziteta. Kako se to odnosilo i na njega, ostao je u SAD-u, i pronašao posao u Berkeleyevom labaratoriju, gdje je radio za vrlo malu nadnicu kod Ernesta Lawrencea. Uspio je opstati s dodatnim predavanjima iz fizike. Uspio je otkriti i nove kemijske elemente: plutonij-239 i astat. Otkriće plutonija-239 je pomoglo izgradnji atomske bombe, koja je 1945. bačena na Nagasaki.

Od 1943. do 1946. je radio na projektu Manhattan. Od 1944. postaje građanin SAD-a. Kasnije je radio kao profesor na sveučilistima Illinois, Rio de Janeiro i Berkeley sve do 1972. Zajedno s Owenom Chamberlainom, doprinijeo je otkriću subatomske čestice antiprotona. To je i bio dokaz teorije Paula Diraca, po kojoj sve elementarne čestice imaju svoj anti-par ili antičesticu. Zbog tog otkrića dobitnik je Nobelove nagrade za fiziku 1959., zajedno s Owenom Chamberlainom. Od 1974. radi kao profesor nuklearne fizike na Sveučilištu Rim.

Emilio Segre je poznat i po tome što se bavio fotografiranjem i u svom radu je skupio veliku zbirku vrijednih fotografija. Umro je sa 84 godine od srčanog udara.

## Reference
# Lale Andersen

| Lale Andersen |
| --- |
| Lale Andersen u svom vrtu, o. 1952 |
| Lični podaci |
| Ime po rođenju | Elisabeth Carlotta Helena Berta (Liese-Lotte) Bunnenberg |
| Datum rođenja | (1905-marta-23)23. marta 1905. |
| Mjesto rođenja | Lehe, (danas dio Bremerhavena), Njemačko Carstvo |
| Datum smrti | 29. augusta 1972. (dob: 67) |
| Mjesto smrti | Beč, Austrija |
| Supružnik | Paul Ernst Wilke (v. 1922 ﻿–﻿  razv. 1931) Artur Beul (v. 1949 ﻿–﻿  njena smrt 1972) |
| Muzički rad |
| Žanr | tradicionalna pop muzika |
| Povezani izvođači | Rolf Lieberman |

**Lale Andersen** (23. mart 1905 – 29. august 1972) bila je njemačka pjevačica i glumica, najpoznatija po pjesmi *Lili Marleen* koju je snimila 1939. godine i koja je u Drugom svjetskom ratu stekla izuzetnu popularnost među pripadnicima njemačkih oružanih snaga, ali i savezničkim vojskama. Andresen je nakon rata godine 1961. sa pjesmom *Einmal sehen wir uns wieder* zastupala Zapadnu Njemačku na natjecanju za Pjesmu Eurovizije.

Nedugo pred smrt je napisala autobiografsku knjigu *Der Himmel hat viele Farben* koja je postala bestseler, i na temelju koje će znameniti sineast Rainer Werner Fassbinder snimiti kvazibiografski film *Lili Marleen* gdje lik temeljen na njoj tumači Hanna Schygulla.

## Vanjske veze

* Lale Andersen na sajtu IMDb
* Lale biography (in German)
* Biodata (in German with photos)
* Lale while at BFN, Hamburg, 1946.
# Jean Vigo

| Jean Vigo |
| --- |
|  |
| Biografske informacije |
| Rođenje | (1905-aprila-26)26. aprila 1905. Pariz |
| Smrt | 5. oktobra 1934. (dob: 29) Pariz |
| Pseudonim | Jean Salles |
| Roditelji | Miguel Almereyda i Emily Clero |
| Djeca | Luce Vigo |
| Profesionalne informacije |
| Zanimanje | filmski režiser |
| Opus |
| Djelatni period | 1930–1934 |
| Znamenita djela |
| * *Nula iz vladanja*
* *L'Atalante*
 |
| Inspiracija |
| proširi
Na
* + François Truffaut
	+ Lindsay Anderson
	+ Emir Kusturica
 |

**Jean Vigo** (26. april 1905 - 5. oktobar 1934) bio je francuski filmski režiser, čija se kratka filmografija smatra zaslužnom za pokretanje poetskog realizma u međuratnoj francuskoj kinematografiji, odnosno glavnim uticajem na autore Novog vala 1950-ih i 1960-ih.

Rodio se kao dijete španskog anarhista Migulea Almereyde (pravo ime *Eugeni Bonaventura di Vigo y Salles*) i Emily Clero. Najveći dio ranog života je proveo s roditeljima koji su bježali od policije. Otac mu je na kraju 1917. uhapšen i ubijen u zatvoru. Mladi Jean je poslan u internat gdje je stekao iskustva koja će mu kasnije poslužiti kao inspiracija za *Nulu iz vladanja*.

Vigo se filmom počeo baviti kao član kino-kluba. Početak karijere mu je obillježen neuspjesima, siromaštvom i tuberkulozom. Njegov dugometražni prvijenac *Nula iz vladanja* je, zbog "antifrancuskog sadržaja" bio službeno zabranjen od vlasti i javno je prikazan tek nakon drugog svjetskog rata. Godine 1934. je njegov drugi film *L'Atalante* prikazan u kino-dvoranama, ali bitno okljaštren od strane distributera. Tada je Vigo bio toliko bolestan, da se tome nije mogao suprotstaviti, te je umro pred kraj godine.

Vigo je naknadno prepoznat kao jedan od najtalentiranijih francuskih sineasta. Već 1951. je njemu u čast ustanovljena godišnja nagrada Prix Jean Vigo za najbolje francuske režisere.

Godine 1998. je britanski režiser Julien Temple o njemu snimio biografski film *Vigo: A Passion for Life* gdje je Vigov lik tumačio James Frain.

## Filmografija

* 1930 : *À propos de Nice* (sačuvana radna kopija u Cinémathèque royale de Belgique))
* 1931 : *La Natation par Jean Taris* ili *Taris, roi de l'eau*
* 1933 : *Zéro de conduite*
* 1934 : *L'Atalante*

## Izvori

## Literatura

* Michael Temple, *Jean Vigo*. Manchester: Manchester University Press, 2005.

## Vanjske veze

* Jean Vigo na sajtu IMDb
* Senses of Cinema: Great Directors Critical Database Arhivirano 2010-03-16 na Wayback Machine-u
* Jean Vigo Arhivirano 2005-10-27 na Wayback Machine-u *Anarchist Encyclopedia*
* Jean Vigo (Bibliotheca Augustana)
* Punto de Vista festival "sees Jean Vigo as a permanent point of reference and guide."
# Mihail Šolohov

|  Mihail Šolohov Михаи́л Алекса́ндрович Шо́лохов |
| --- |
|  |
| Biografske informacije |
| Rođenje | Mihail Aleksandrovič Šolohov (1905-maja-24)24. maja 1905.  Vešenskaja, Rusija (tada  Rusko Carstvo) |
| Smrt | 21. februara 1984. (dob: 78)  Vešenskaja, Rusija (tada  Sovjetski Savez) |
| Obrazovanje |
| Zanimanje | pisac |
| Opus |
| Književni pravac | socrealizam |
| Književne vrste | proza |
| Jezik | ruski jezik |
| Znamenita djela |
| *Tihi Don* *Uzorana ledina* |

**Mihail Aleksandrovič Šolohov** (rus. **Михаи́л Алекса́ндрович Шо́лохов**, 24. ožujka 1905. - 21. veljače 1984.), ruski književnik.

U književnost je ušao zbornikom "Donske pripovijesti". Najbolje mu je djelo roman "Tihi Don" s temom rata i mira u sredini donskih kozaka u vrijeme Prvog svjetskog rata, revolucije i građanskog rata. Vrstan je pejzažist i poznavalac kozačkih običaja, pa su opisi prirode i kozačke sredine dali romanu svježinu.

Godine 1965. dobio je Nobelovu nagradu za književnost.

## Djela

* "Uzorana ledina"
* "Nauka mržnje"
* "Oni su se borili za domovinu"
* "Čovjekova sudbina"
* "Tihi don"
# Rudolf Bićanić

**Rudolf Bićanić** (Bjelovar, 5. lipnja 1905. - 9. srpnja 1968.), ekonomist, gospodarski povjesničar, sociolog sela, političar i sveučilišni profesor

Studirao u Parizu i Zagrebu gdje je doktorirao 1931. Profesor na Pravnom fakultetu u Zagrebu postao je 1946. gdje predaje ekonomsku politiku, ekonomiku vanjske trgovine i povijest gospodarstva. Najpoznatije knjige su mu: *Kako živi narod. Život u pasivnim krajevima*, I. knjiga (1936.); *Ekonomska podloga hrvatskog pitanja* (1938.); zajedno sa Željkom Macanom i suradnicima *Kako živi narod* II. knjiga (1939.); *Hrvatska ekonomika na prijelazu iz feudalizma u kapitalizam. I. Doba manufakture u Hrvatskoj i Slavoniji, 1750-1860.* (1951.), *Začeci kapitalizma u hrvatskoj ekonomici i politici* (1952.), a postumno mu je objavljeno djelo *Economic Policy in Socialist Yugoslavia* (1973.).

Kao član HSS-a nastavlja rad na politici S. Radića u vrijeme diktature. Godine 1933. osuđen na tri godine zatvora koje je odslužio zajedno s Vladkom Mačekom u Srijemskoj Mitrovici. Nakon izlaska iz zatvora 1935. godine, Bićanić je imenovan tajnikom Komisije za pomoć pasivnim krajevima. Kao član ravnateljstva Gospodarske sloge (od 1936. god.) osnovao Zavod za proučavanje seljačkog i narodnog gospodarstva, preteču Ekonomskog instituta u Zagrebu. Istodobno je uređivao *Gospodarsku slogu* i *Politički pregled*. Na čelu toga Zavoda je bio do 1940. kada postaje direktor Direkcije za vanjsku trgovinu Jugoslavije na osnovu sporazuma Cvetković-Maček. Od 1941. do 1943. bio je prvi viceguverner Narodne banke Jugoslavije u izbjeglištvu u Londonu. U veljači 1945. zajedno s predsjednikom jugoslavenske izbjegličke vlade Ivanom Šubašićem vratio se u Jugoslaviju gdje je bio na čelu Uprave za vanjsku trgovinu koju napušta nakon što su komunisti preuzeli svu vlast 1946. godine. Godine 1945. napustio je politiku Mačekovog HSS-a i priklonio se HRSS-u.
# Ivana Fišer

| Ivana Fišer |
| --- |
|  |
| Rođenje | Ivana Fischer (1905-juna-13)13. juna 1905. Zagreb, Austro-Ugarska  |
| Smrt | 7. septembra 1967. (dob: 62) Zagreb, SFR Jugoslavija |
| Počivalište | Mirogoj |
| Nacionalnost | Jugoslavenka |
| Etnicitet | Židovka |
| Državljanstvo | SFR Jugoslavija |
| *Alma mater* | Muzička akademija Sveučilišta u Zagrebu |
| Zanimanje | dirigentica |
| Roditelji | Ignjat Fischer Helena Egersrodfer-Fischer |

**Ivana Fišer** (Zagreb, 13. 6. 1905 - Zagreb, 7. 9. 1967), jugoslavenska dirigentica.

## Biografija

Ivana Fišer je rođena i odrasla u Zagrebu, u židovskoj obitelji arhitekta Ignjata Fischera. Prva je hrvatska dirigentica i operna šaptačica. Ivana je učila violinu u zagrebačkoj srednjoj muzičkoj školi, te je potom studirala dirigiranje na Muzičkoj akademiji Sveučilišta u Zagrebu pod dirigentom i profesrom Franom Lhotkom. Usavršila se 1932 godine na dirigentskom tečaju Mozarteuma u Salzburgu. Od 1931 do 1934 bila je violinistica u Društvenom orkestru Hrvatskog glazbenog zavoda u Zagrebu. 1933 je debitirala ravnajući koncertom Zagrebačke filharmonije, te izvedbom Mozartove opere Bastien i Bastienna u zagrebačkoj Operi. Nastupala je u Zagrebu i Osijeku do 1941, od 1939 do 1941 vodila je komorni orkestar zagrebačkog Crvenog križa. Od 1947 do 1965 godine Ivana je bila operna šaptačica u Hrvatskom narodnom kazalištu u Zagrebu. Ivana Fišer je umrla u Zagrebu, 7. 9. 1967 godine, te je sahranjena u obiteljskoj grobnici na zagrebačkom groblju Mirogoju.

## Reference

## Literatura

* Snješka Knežević, Aleksander Laslo (2011). *Židovski Zagreb*. Zagreb: AGM, Židovska općina Zagreb. ISBN 978-953-174-393-8.
* Macan, Trpimir (1998). *Hrvatski biografski leksikon, 4. svezak: E - Gm*. Zagreb: Leksikografskog zavoda Miroslav Krleža. ISBN 953-6036-19-3.
* Bagarić, Marina (2011). *Arhitekt Ignjat Fischer*. Zagreb: Meandarmedia. ISBN 978-953-735-576-0.