# 1. lička proleterska udarna brigada

| **1. lička udarna brigada** |
| --- |
| *Formiranje bataljona "Pekiša Vuksan" kod Divosela, maj 1942.* |
| Osnivanje | 8. juli 1942.**Mesto formiranja**: Tobolić, kod Slunja |
| Formacija | 1. bataljon "Marko Orešković" 2. bataljon "Vuksan Pekiša" 3. bataljon "Božidar Adžija" 4. bataljon "Matija Gubec" |
| Jačina | 1.100 vojnika i oficira |
| Deo | **NOV i PO Jugoslavije** |
| Angažovanje | Operacija Mühlensturm |
| Odlikovanja | 19. marta 1944. proglašena proleterskom Orden narodnog heroja Orden narodnog oslobođenja Orden partizanske zvezde prvog reda Orden bratstva i jedinstva prvog reda |
| Komandanti |
| Komandant | **Stevan Opsenica** |

*Alternativni nazivi*:
**Udarna brigada Prve operativne zone Hrvatske
Prva udarna brigada Hrvatske
Prva udarna brigada Šeste ličke divizije**

---

**Prva lička proleterska narodnooslobodilačka udarna brigada „Marko Orešković“** je formirana 8. jula 1942. godine u selu Toboliću kod Slunja, na Kordunu, kao Prva udarna brigada Prve operativne zone Hrvatske, od ličkih bataljona "Marko Orešković" i "Vuksan Pekiša", Drugog bataljona Prvog kordunaškog NOP odreda i Udarnog bataljona Banijskog NOP odreda. Tada je imala nešto preko 1.100 boraca.

Prvi komandant brigade bio je Stevan Opsenica, narodni heroj, a politički komesar Uroš Krunić, narodni heroj.

Prva lička brigada, udarna i proleterska, iako je ime teritorijalno određuje, nije samo lička. Lika je u tu brigadu, kad je osnivana, u junu 1942. godine, dala svoja dva bataljona. U prvoj fazi borbenih dejstava 1. brigade, koja je najpre bila 1. brigada 1. operativne zone, a zatim 1. hrvatska brigada, do formiranja divizija u Hrvatskoj, od juna do novembra 1942. godine, u njenom sastavu su bili i po jedan batljon iz Banije i sa Korduna.

U završnim operacijama, posle borbe za Valjevo, septembra 1944. godine, sastav brigade je gotovo izmenjen: najpre dobrovoljci (do decembra 1944.), a zatim novomobilisani borci iz Srbije, čine oko 90 procenata sastava starih ličkih bataljona - "Marko Orešković", "Pekiša Vuksan", "Božidar Adžija" i "Matija Gubec", a brigada je imala i Peti bataljon, makedonski, „Jane Sandanski“. Pre toga je u dva navrata imala po pet bataljona - od decembra 1942. do sredine maja 1943. Peti mitraljeski i u proleće 1944. Peti ruski.

Prva lička narodnooslobodilačka udarna brigada, je u drugoj fazi rata preuzela ime od svog 1. bataljona ime slavnog ličkog revolucionara i junaka Marka Oreškovića Krntije. Delovala je od Karlovca do Siska na severu, od Senja i Karlobaga na zapadu, do Knina na jugu. Osiguravala je i Prvo i Drugo zasedanje AVNOJ-a.

Od 22. novembra 1942. godine pa do kraja rata **Prva lička brigada** bila je u sastavu Šeste ličke divizije.

U sastavu Šeste ličke proleterske divizije "Nikola Tesla" izvela je pohod od Drvara do Zlatibora. Oslobađala je zapadnu Srbiju, Valjevo i Beograd, prva prešla zemunski most 20. oktobra 1944. godine i krenula na Sremski front. Od početka ofanzive 5. aprila 1945. do oslobođenja Zagreba, nije imala ni dana odmora.

Tokom rata u **Prvoj ličkoj brigadi** borilo se oko 12.000 boraca, od kojih je preko 2.500 poginulo, a 28 boraca brigade odlikovano je Ordenom narodnog heroja Jugoslavije.

19. marta 1944. godine Prva lička brigada je proglašena **proleterskom**.

Povodom tridesetpetogodišnjice formiranja Šeste ličke proleterske divizije „Nikola Tesla“, 21. jula 1977. godine odlikovana je Ordenom narodnog heroja Jugoslavije.

## Narodni heroji Prve ličke proleterske brigade

* Milan Antončić Velebit
* Bogdan Bolta
* Uroš Krunić
* Stevan Opsenica

## Literatura

|  |  |
| --- | --- |
|  |
Portal Narodnooslobodilačke borbe Jugoslavije
 |

* **Vojna enciklopedija**, Beograd 1975. godina
* **Narodni heroji Jugoslavije**, „Mladost“ Beograd, 1975. godina
* Jovo Popović: PRVA LIČKA PROLETERSKA BRIGADA „MARKO OREŠKOVIĆ“, Vojnoizdavački i novinski centar, Beograd 1988.