# 1590.

*Ovo je članak o godini 1590.*

|  |  |
| --- | --- |
| Milenijum:
 | 2. milenijum
 |
| Vjekovi:
 | 15. vijek – **16. vijek** – 17. vijek
 |
| Decenija:
 |  1560-e  1570-e  1580-e  – 1590-e –  1600-e  1610-e  1620-e  |
| Godine:
 | 1587 1588 1589 – **1590** – 1591 1592 1593
 |

1590.. po kalendarima
| Gregorijanski
 | 1590.. (MDXC) |
| Ab urbe condita
 | 2343.
 |
| Islamski
 | 998–999.
 |
| Iranski
 | 968–969.
 |
| Hebrejski
 | 5350–5351.
 |
| Bizantski
 | 7098–7099.
 |
| Koptski
 | 1306–1307.
 |
| Hindu kalendari
 |
| • *Vikram Samvat* | 1645–1646.
 |
| • *Shaka Samvat* | 1512–1513.
 |
| • *Kali Yuga* | 4691–4692.
 |
| Kineski
 |
| • Kontinualno
 | 4226–4227.
 |
| • 60 godina
 | Yang Metal Tigar (od kineske Ng.) |
| Holocenski kalendar
 | 11590.
 |
| p • r • u |
| Podrobnije: Kalendarska era |

Godina **1590** (**MDXC**) bila je redovna godina koja počinje u ponedjeljak po gregorijanskom kalendaru odn. redovna godina koja počinje u četvrtak po 10 dana zaostajućem julijanskom kalendaru.

## Događaji

* januar - Izbija Rusko-švedski rat (1590-95).
* veljača - Turci porobili dva sela zvana Bošnjaki u Slavoniji.
* 14. 3. - Bitka kod Ivryja je važna pobeda Anrija IV nad Katoličkom ligom; kasnije neuspešno opseda Pariz.
* mart - Osamdesetogodišnji rat: Maurits van Oranje lukavstvom osvaja Bredu.
* 21. 5. - Carigradski ugovor okončava Osmansko-safavidski rat (1578-1590) - Osmanlijama ostaje veći deo Transkavkazije i severozapadna Persija sa Tabrizom (mir traje do 1603).
* 10. 7. - Maloljetni Ferdinand II Štajerski je novi nadvojvoda Unutarnje Austrije nakon smrti Karla (poglavara slavonske i hrvatske krajine); namjesnik do 1593. je nadvojvoda Ernest.
* 4. 8. - Pobedom u Opsadi Odaware Toyotomi Hideyoshi eliminisao poslednji otpor svojoj vlasti u Japanu Sengoku razdoblja.
* 5. 8. - Meletije Pigas je novi vaseljenski patrijarh (do 1601).
* 18. 8. - John White se posle tri godine vraća u koloniju Roanoke i nalazi je odavno napuštenu.
* 15. 9. - Neulengbachski zemljotres, razaranja u Beču, Češkoj, Šleziji, razoren i Medvedgrad.
* 15 - 27. 9. - Čitav pontifikat Urbana VII.
* 29. 11. - Primirje Ugarske i Turske produženo za osam godina (sukobi se, kao i obično, nastavljaju).
* 5. 12. - Niccolò Sfondrati je izabran za papu Grgura XIV. (do 1591).

### Tokom/tijekom godine

* Ferhat-paša Sokolović ubijen u Budimu.
* Martin Posedarski zapovjednik senjskih uskoka.
* Split postao slobodna luka, uticaj bosanskih trgovaca raste na račun dubrovačkih.
* 1590/91 - Ejnehan-beg dobio od sultana berat da Dubrovniku oduzme Konavle.
* pribl. - Po narudžbi Petra Grgurića Ohmučevića izrađen Beogradski grbovnik II (ili Ohmučevićev grbovnik), začetak ilirske heraldike.
* Galilejev traktat *De Motu* tvrdi da tela padaju istom brzinom u vakuumu.
* Osnovan Saratov.
* Naresuan postaje kralj sijamske kraljevine Ajutaje.
* pribl. - Zacharias Janssen izmislio mikroskop.

## Rođenja

* 9. 1. - Simon Vouet, slikar († 1649)
* 18. 4. - Ahmed I, osmanski sultan († 1617)
* 12. 5. - Cosimo II de' Medici, veliki vojvoda Toskane († 1621)
* 13. 7. - Emilio Bonaventura Altieri, papa Klement X. († 1676)
* ? - Mahfiruz Hatice Sultan, sultanija Ahmeda I († ca. 1620)
* pribl. - Atanazije Jurjević, prevoditelj, diplomat, književnik, skladatelj († ca. 1640)

## Smrti

* 10. 7. - Karlo II., nadvojvoda Unutarnje Austrije (\* 1540).
* 27. 8. - Siksto V., papa (\* 1521)
* 27. 9. - Urban VII., papa (\* 1521)
* 12. 10. - Kanō Eitoku, slikar (\* 1543)
* 23. 10. - Bernardino de Sahagún, misionar i etnograf (\* 1499)
* 20. 12. - Ambroise Paré, hirurg (\* ca. 1510)

## Reference

Literatura
* Vjekoslav Klaić, Svezak treći: dio prvi..... Prva knjiga: Doba kraljeva Ferdinanda I., Maksimilijana i Rudolfa (1527-1608) (archive.org)
* *Encyclopedia of the Ottoman Empire*, Gábor Ágoston, Bruce Alan Masters (Google Books)