# 1725.

*Ovo je članak o godini 1725.*

|  |  |
| --- | --- |
| Milenijum:
 | 2. milenijum
 |
| Vjekovi:
 | 17. vijek – **18. vijek** – 19. vijek
 |
| Decenija:
 |  1690-e  1700-e  1710-e  – 1720-e –  1730-e  1740-e  1750-e  |
| Godine:
 | 1722 1723 1724 – **1725** – 1726 1727 1728
 |

† Petar Veliki

1725.. po kalendarima
| Gregorijanski
 | 1725.. (MDCCXXV) |
| Ab urbe condita
 | 2478.
 |
| Islamski
 | 1137–1138.
 |
| Iranski
 | 1103–1104.
 |
| Hebrejski
 | 5485–5486.
 |
| Bizantski
 | 7233–7234.
 |
| Koptski
 | 1441–1442.
 |
| Hindu kalendari
 |
| • *Vikram Samvat* | 1780–1781.
 |
| • *Shaka Samvat* | 1647–1648.
 |
| • *Kali Yuga* | 4826–4827.
 |
| Kineski
 |
| • Kontinualno
 | 4361–4362.
 |
| • 60 godina
 | Yin Drvo Zmija (od kineske Ng.) |
| Holocenski kalendar
 | 11725.
 |
| p • r • u |
| Podrobnije: Kalendarska era |

Godina **1725** (**MDCCXXV**) bila je redovna godina koja počinje u ponedjeljak po gregorijanskom kalendaru odn. redovna godina koja počinje u petak po julijanskom kalendaru.

## Događaji

### Januar/Siječanj – Mart/Ožujak

* januar - U tokugavskom Japanu uveden sistem Gonin Gumi - grupe od pet kućanstava su kolektivno odgovorne za očuvanje reda i plaćanje poreza.
* 6. 2. - Vitus Bering je krenuo kopnom iz Sankt Peterburga na Prvu kamčatsku ekspediciju: do Ohotska stiže tek najesen 1726. Petar Veliki želi utvrditi da li su Azija i Amerika spojeni.
* 7. 2. - Paranoični afganski vladar Persije Mahmud Hotak naredio ubistvo svih safavidskih prinčeva osim Sultan Husayna (ovaj je uspeo sačuvati Tahmaspa).

Katarina
* 8. 2. (28. 1. po j.k.) - Supruga ruskog cara Petra Velikog nakon njegove smrti preuzima prijestolje kao carica Katarina (do 1727). Pravu vlast ima Aleksandar Menšikov.
* 8. 3. - Holandski brod *Akerendam*, upućen ka Aziji, zalutao je po mećavi i potonuo kod Norveške - stradalo je oko 200 ljudi. Od 19 sanduka zlata i srebra izvađeno je pet, a ostalo tek 1972.
* 18. 3. - U Parizu održan prvi u nizu *Concert Spirituel* (do 1790).

### April/Travanj – Jun/Lipanj

* 22. 4. - Hotakijska Monarhija: Mahmud Hotak je pao u dvorskoj revoluciji, nasleđuje ga rođak Ašraf (do 1729).

Savezi u Evropi
* 30. 4. - Državni kadril: španski kralj Filip V i austrijski car Karlo VI sklapaju Bečki sporazum, odnosno savez uperen protiv Velike Britanije (niz od četiri ugovora do novembra). Britanski kralj šalje Richarda Kanea u Gibraltar da ga učvrsti.
* 10. 5. - General George Wade je postavljen za inspektora u Škotskoj: u Highlandsu, među Jakobitima, sprovodi Zakon o razoružanju, formira šest četa milicije, gradi puteve i mostove.

Orden Svetog Aleksandra Nevskog
* 1. 6. (21. 5. po j.k.) - Ruska carica prvi put dodeljuje Orden Svetog Aleksandra Nevskog, povodom udaje svoje kći Ane za vojvodu od Holstein-Gottorpa (roditelji Petra III). Među odlikovanima je i Matija Zmajević.
* 23. 6. - U Škotskoj počinju neredi zbog proširenja engleskog poreza na slad i posledično skupljeg piva.
* 24. 6. - U Dublinu prvi put zabilježen sastanak Velike lože Irske, najstarije danas postojeće masonske lože na svijetu.

### Jul/Srpanj – Septembar/Rujan

* 1. 8. - Osmanlije zauzele Tabriz u Persiji posle duže opsade, ubijen veliki broj stanovnika.
* 27. 8. - Francuski brod *Chameau* potonuo blizu Louisbourga u Novoj Skotiji sa preko 200 ljudi i mnogo zlata i srebra (pronađeno 1965).
* 31. 8. - Vesprimski, i raniji zagrebački biskup Mirko Eszterházy je ostrogonski nadbiskup (do 1745).
* 3. 9. - Velika Britanija, Francuska i Pruska sklapaju Hanoverski sporazum kako bi se obranili od špansko-austrijskog saveza.
* 5. 9. - Venčanje francuskog kralja Louisa XV poljskom princezom Marijom Leszczyńskom.

### Oktobar/Listopad – Decembar/Prosinac

Arsenije IV
* 16. 10. - Pećki Patrijarh Arsenije IV Jovanović u poseti Rilskom manastiru (prvi put se potpisuje kao patrijarh, izabran je za života prethodnika Mojsija).
* 22. 10. - Petorica indijanskih poglavica u poseti francuskom kralju Luju XV: Chicagou od Michigamei i još petorica iz Illinoiske konfederacije.
* 23. 10. - Umro karlovački mitropolit Vikentije Popović-Hadžilavić - sledeće godine ga nasleđuje mitropolit beogradski Mojsije.
* 12. 12. - Vojvoda Juan Guillermo de Ripperdá se vratio u Madrid sa pregovora u Beču, tvrdi da car želi da on bude španski predsednik vlade, što i ostaje do aprila.
* 15. 12. - Okončan Dummerov rat između Nove Engleske i Mohawka na jednoj strani i Wabanaki konfederacije.

### Kroz godinu

*Piazza di Spagna* i Španjolske stepenice u 18. st.
* Hrvatska:
	+ Hrvatski sabor u Varaždinu: člankom 5 se odriče pravo Ugarskom namjesničkom vijeću da u konkretnim slučajevima zahtijeva "neku podložnost ili zavisnost staleža i redova ovih kraljevina" - upravna vlast u Hrvatskoj treba biti prepuštena isključivo Hrvatskom saboru i banu.
	+ Car/kralj prisvojio pravo da sam imenuje i plaća predsjednika hrvatskog Banskog stola.
	+ Posavski krajišnici u tolikoj bijedi da "nemaju ni košulje na tijelu, posljednju imovinu prodaju da bi platili kontribuciju" (pored vojnih obveza). Nakon tri godine kada nijedna granica u Hrvatskoj nije htela davati kontribuciju, ove godine jedna po jedna počinju davati.
	+ Krajišnici u Varaždinskom generalatu i dalje traže da pročitaju privilegije, ali oberkapetan Kenigseg izvrdava.
	+ Spomenik Ivanu Nepomuku u Valpovu.
	+ U Dubrovniku se 1725-43. kuje srebreni talir bradan.
* Srbija:
	+ Vojna krajina u Srbiji preuređena na devetnaest kapetanata, umesto ranijih 15 (od 1728/29 osamnaest).
	+ U Srbiji povećana kontribucija/porez "starim" uskocima.
	+ Beogradski Srbi trgovci uputili izaslanstvo da traže esnafsku uredbu s posebnim povlasticama, što je car Karlo VI odobrio.
	+ Temišvarska trgovačka kompanija osnovana od 76 Srba i Grka: trguju žitom, glavno stovarište u Perlezu, rekama do Karlovca pa suvim do Rijeke.
	+ "Ogledalo srpsko II": "Ne daju vuci ovacah".
* Sava Vladislavić Raguzinski u ruskoj misiji u Kini.
* U okviru Vivaldijeve zbirke *Il cimento dell'armonia e dell'inventione* ("Nadmetanje harmonije i invencije") objavljena i Četiri godišnja doba.
* Povodom Jubileja, u Rimu su otvorene Španjolske stepenice.
* Giambattista Vico izdaje prvo izdanje "Nove nauke" (dva znatno izmenjena slede 1730. i '44.).
* Posthumno izdat Flamsteedov zvjezdani katalog *Historia Coelestis Britannica* sa 2.935 zvijezda.
* Kineska dinastija Qing daje odštampati 66 primjeraka *Gujin Tushu Jicheng*, enciklopedije sa preko 800.000 stranica teksta odn. 100 miliona znakova.
* Alfa Ba poziva na džihad, prvi od Fula džihadi, što narednih godina sprovodi njegov sin Karamokho Alfa - nastaje Imamat Futa Džalon. Deo naroda Susu odlazi u današnju Gvineju.
* Na istočnoj Malaji je osnovan Sultanat Terengganu, koji postoji i danas.
* c. - Englezi osnovali prvu historijski potvrđenu masonsku ložu u Parizu i u kontinentalnoj Evropi.

## Rođenja

* 26. 2. - Nicolas Joseph Cugnot, pionir parnih vozila († 1804)
* 6. 3. - Henry Benedict Stuart, jakobitski naslednik, katolički kardinal († 1807)
* 20. 3. - Abdul Hamid I., osmanski sultan († 1789)
* 2. 4. - Giacomo Casanova, talijanski avanturist, svećenik, glazbenik, vojnik, špijun, diplomat, slobodni zidar i pisac († 1798)
* 6. 4. - Pasquale Paoli, korzikanski patriota († 1807)
* 12. 5. - Louis-Philippe d'Orléans, francuski princ krvi († 1785)
* 1. 7. - Jean-Baptiste-Donatien de Vimeur de Rochambeau, maršal Francuske († 1807)
* 21. 8. - Jean-Baptiste Greuze, slikar († 1805)
* 16. 9. - Nicolas Desmarest, geolog, Enciklopedist († 1815)
* 24. 9. - Arthur Guinness, pivar († 1803)
* 29. 9. - Robert Clive, prvi britanski guverner u Bengalu († 1774)
* 21. 10. - Franz Moritz von Lacy, habsburški feldmaršal († 1801)
* 23. 12. - Ahmad Shah Bahadur, mogulski vladar († 1775)
* 1725-28 - Jovan Stefanov Baljević, istoričar

## Smrti

* 6. 1. - Chikamatsu Monzaemon, dramski pisac (\* 1653)
* 28. 1. - Louis d'Aubusson de La Feuillade, maršal Francuske (\* 1673)
* 8. 2. - Petar Veliki, ruski car (\* 1672)
* 2. 3. - José Benito de Churriguera, arhitekta, skulptor (\* 1665)
* 15. 3. - Natalija Petrovna, ruska princeza (\* 1718)
* 30. 3. - René de Froulay de Tessé, maršal Francuske (\* 1648)
* 12. 4. - Giovanni Battista Foggini, vajar (\* 1652)
* 22. 4. - Mahmud Hotak, vladar Persije (\* 1697)
* 27. 6. - Christian Heinrich Heineken, vunderkind (\* 1721)
* 29. 6. - Arai Hakuseki, japanski državnik i pisac (\* 1657)
* 29. 6. - Juan Manuel Fernández Pacheco, španski državnik, osnivač Akademije (\* 1650)
* 12. 8. - Pierre de Montesquiou d'Artagnan, maršal Francuske (\* 1640)
* 16. 9. - Antoine V de Gramont, maršal Francuske (\* 1672)
* 10. 10. - Philippe de Rigaud de Vaudreuil, guverner Nove Francuske (\* ca. 1643)
* 22. 10. - Alessandro Scarlatti, kompozitor (\* 1660)
* 23. 10. - Vikentije Popović-Hadžilavić, mitropolit karlovački
* 28. 11. - Nikita Demidov, metalurški preduzimač
* Draško Popović, lik iz "Gorskog vijenca"
* Giuseppe Mazzuoli, vajar (\* 1644)
* Petar Blagojević, osumnjičeni vampir

## Vanjske veze