Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Linus Pauling

|  |
| --- |
| **Henna Fröbel** |
|  |
|  |
| Rođenje
 | (1901-februara-28)28. februara 1901. Portland, Oregon, SAD
 |
| Smrt
 | 19. augusta 1994. (dob: 93) Big Sur, California, SAD
 |
| Prebivalište
 | SAS
 |
| Polje
 | Kvantna hemija biohemija
 |
| Institucija
 | Caltech, UCSD, Stanford
 |
| *Alma mater* | Oregon Agricultural College Caltech
 |
| Akademski mentor
 | Roscoe G. Dickinson
 |
| Istaknuti studenti
 | Jerry Donohue Martin Karplus Matthew Meselson Edgar Bright Wilson William Lipscomb
 |
| Poznat po
 | objašnjenje prirode hemijskih veza i struktura molekula zagovaranje nuklearnog razoružanja
 |
| Istaknute nagrade
 | Nobelova nagrada za hemiju (1954)  Nobelova nagrada za mir (1962) Lenjinova nagrada za mir (1968-1969)
 |
| Religija
 | odgojen kao luteran, unitarijanski univerazlist, ateist u odrasloj dobi
 |
| Jedina osoba koja je osvojila nepodijeljene Nobelove nagrade u dva nevezana polja
 |

**Linus Carl Pauling** (Lajnus Karl Poling) (28. februar 1901 – 19. august 1994) je bio američki hemičar i biohemičar. Također se istakao u oblastima kristalografije, molekularne biologije i medicine. Mnogi ga smatraju za vodećeg hemičara 20. vijeka. Prvi je istraživao korištenje kvantne mehanike u hemiji, a 1954. godine je nagrađen Nobelovom nagradom za hemiju za svoj rad o prirodi hemijskih veza.
Godine 1962. dobio je i Nobelovu nagradu za mir, zbog svoje kampanje protiv nuklearnih testova, te je jedina osoba koja je samostalno dobila dvije Nobelove nagrade. Ostali naučnici koji su dobili dvije nagrade su: Marie Curie, John Bardeen i Frederick Sanger.
# Aorta

Lokacija aorte kod čovjeka
Свиња аорте расећи показују и неке остављајући артерија.
**Aorta** je osnovni i najveći od svih krvnih sudova čovjeka i ostalih sisara. Promjer aorte se kreće oko 25 – 27 mm. Aorta počinje aortičnim otvorom (*ostium aortae*) na bazi lijeve srčane komore.

## Djelovi aorte

S obzirom na pravac i položaj na aorti se razlikuje nekoliko djelova:

* Uzlazni dio aorte (*aorta ascendens*)
* Luk aorte (*arcus aortae*)
* Silazni dio aorte (aorta descendens)
* Grudni dio aorte (*aorta thoracica*)
* Trbušni dio aorte (*aorta abdominalis*)

## Patologija i bolesti aorte

Neki od najčešćih bolesti i poremećaja aorte su:

* aneurizma aorte
* koarktacija aorte
* ateroskleroza
* Marfanov sindrom
* Ruptura aorte
# Rabindranath Tagore

Rabindranat Tagor
**Rabindranat Tagor** (*Rabindranath Tagore*; Kalkuta 7. maj 1861 - 7. avgust 1941) je bio indijski književnik, dramaturg i filozof.

Napisao je više od 1000 poema, 24 drame, osam romana, više od 2000 pesama, veliki broj eseja i druge proze. Njegova poezija se odlikuje jednostavnošću emocija, eseji jačinom misli, a romani društvenom svešću. Glavni cilj mu je bio povezivanje istoka i zapada. Sam je prevodio svoju lirsku poeziju na engleski jezik.

Dobio je Nobelovu nagradu za književnost 1913. godine.

Bio je najmlađi sin (sedmo dete) hinduističkog filozofa i verskog mistika Devendranaha. Zadivljen prirodom i njenim detaljima, svoje prve pesme napisao je u svojoj osmoj godini. Do sedamnaeste godine života obrazovao se kod kuće, kada je na očevo insistiranje otišao u Englesku i da bi studirao prava. Studije u Engleskoj nije dovršio, već se vratio u Indiju i opredelio za književnost. Tokom boravka u Londonu objavio je svoje prve dve zbirke pesama - **Večernje pesme** i **Jutarnje pesme**.

Godine 1913. dobio je Nobelovu nagradu za književnost za zbirku pesama **Gitandžali**, upravo u to vreme gubi i ženu i decu. Ovu zbirku pesama je napisao 1910. u Bengalu, a dve godine kasnije ista se izdaje u Londonu prevedena na engleski jezik.

Godine 1915. je proglašen za viteza od strane britanske vlade. Titule se odrekao posle masakra u Amricaru 1919. godine, kao znak protesta protiv vladara.

Osnovao je eksperimentalnu školu u Shantiniketanu, zasnovanu na Upandisanskim idealima obrazovanja. Povremeno je učestvovao u Indijskom nacionalističkom pokretu. Tu se sprijateljio sa Gandijem.

Najznačajnija dela su mu zbirke pesama **Gradinar** i **Gitandžali**, a od romana **Brodolom**.

Tagore je takođe pisao i priče, romane, pozorišne komade, eseje, mjuzikle, putopise i memoare. Bavio se i slikanjem i komponovanjem.

Reči indijske nacionalne himne napisao je Tagor.

Umro je u svom rodnom gradu 7. avgusta 1941. godine.
# Pacifizam

**Pacifizam** je naziv za protivljenje ratu ili nasilju kao sredstvu rješavanja sporova. Pacifizam uključuje široki spektar pogleda od običnog vjerovanja da se međunarodni nesporazumi mogu i trebaju rješavati mirnim putem do apsolutnog protivljenja korištenju nasilja, pa čak i najobičnije prisile, pod bilo kakvim uvjetima.

Pacifizam se može temeljiti na nečijim moralnim načelima, ali i na pragmatizmu. *Načelni (ili deontološki) pacifizam* se temelji na uvjerenju da su rat, namjerno uzrokovanje smrti, nasilje ili bilo kakva vrsta prisile moralno neprihvatljivi. Pragmatički pacifizam ne dijeli takve stavove, ali umjesto toga drži da uvijek postoje bolji načini rješavanja sporova,
odnosno da je korist koju donosi rat uvijek manja od njegove cijene.

**Golub** je neformalni izraz koji se, najčešće u politici, koristi za osobe koje nastoje izbjeći rat ili ga prihvatiti jedino ukoliko nema nikakvih drugih alternativa. Mnogi od *golubova* sebe ne smatraju pacifistima, jer drže da je rat opravdan pod određenim uvjetima (v. teorija pravednog rata). Naziv golub dolazi od priče o Noinoj arci, na koju je sletio golub kao simbol nade, spasa i mira. Nasuprot golubovima se nalaze jastrebovi.

 Slika *Apoteoza rata* Vasilija Verešagina (1871) se smatra jednom od najranijih umjetničkih izraza pacifizma.
S druge strane, neke osobe koje se smatraju pacifistima, se uz protivljenje ratu ne protive upotrebi prisile i fizičke sile protiv određenih ljudi ili imovine. antimilitaristi, na primjer, se prije svega protive vojnim institucijama nacionalnih država a ne toliko "nasilju" kao konceptu.

Drugi pacifisti se, pak uporno drže principa nenasilja, smatrajući da su jedino nenasilne akcije opravdane.
# Humanizam

|  |
| --- |
| Dio serije filozofskih članaka na temu
 |
| **Humanizam *(humanističke filozofije) |
|  Sretno ljudsko biće |
|  |
| Humanizam (svjetonazor)
 |
|
Međunarodna humanistička i etička unija (IHEU)
American Humanist Association
Amsterdamska deklaracija
British Humanist Association
National Secular Society

 |
| Sekularni humanizam
 |
|
Council for Secular Humanism
Sekularna humanistička deklaracija

 |
| Religijski humanizam
 |
|
Kršćanski humanizam
Humanistički budizam
Humanistički judaizam

 |
| Srodni članci
 |
|
Etička kultura
Integralni humanizam
Marksistički humanizam
Posthumanizam
Lista humanista

 |
| Historija humanizma
 |
|
Humanizam i renesansa
Humanizam u Njemačkoj
Humanizam u Francuskoj
Humanistički manifest

 |
|  |

**Humanizam** je razdoblje kasne povijesti obilježeno težnjom za upoznavanjem i nasljedovanjem klasičnih rimskih i grčkih književnosti i civilizacije. Začeci se nalaze u talijanskim gradovima 14. st., ali humanizam svoj procvat doživljava tijekom 15. st., kada se širi i na veći dio Europe. Obilježuje ga eklektična uporaba antičke filozofije i njezino uklapanje u kršćansku srednjovjekovnu filozofiju te vjera u sposobnost i vrijednost čovjeka. Pristaše humanizma (humanisti) izdvajaju se kao poseban društveni sloj u koji ulaze znanstvenici i kulturni djelatnici, kao i vladari i drugi predstavnici društvene elite (dvorjanici, kondotjeri, aristokrati). Razdoblje humanizma pripremilo je preporod znanosti i umjetnosti u Europi (renesansa).

Glavni su predstavnici: Dante Alighieri, Francesco Petrarca, Giovanni Boccaccio, Giovanni Pico della Mirandola, L. Valla, Thomas More, H. Grotius, Johannes Reuchlin, Erazmo Roterdamski, P. Melanchthon; u Hrvata: Ivan Česmički, Marko Marulić i dr.

U općenitom smislu humanizam predstavlja bilo koji sustav mišljenja i djelovanja koji u prvi plan stavlja čovjeka i njegove potrebe.
# FBI

*Za ostale upotrebe, pogledajte FBI (razvrstavanje).*

**Federalni biro za istrage** (engleski *Federal Bureau of Investigation*, skraćeno **FBI**) je federalna kriminalistička služba, obavještajna služba, kao i glavni istražni organ Ministarstva pravde SAD (DOJ). FBI trenutno ima nadležnost nad preko 2000 kategorija federalnih zločina te je po opsegu nadležnosti u čuvanju zakona jedino iza Službe šerifa SAD (iako USMS svoju praksu ograničava na pravosudne djelatnosti, što FBI čini de-facto vodećom policijskom službom vlade SAD). Moto Biroa je Vjernost , Hrabrost i Poštenje (engleski "**F**idelity, **B**ravery, **I**ntegrity").

Osnovan je godine 1908. kao Biro za istrage (Bureau of Investigation, BOI) te nije dobio ime Federalni biro za istrage sve do 1935. J. Edgar Hoover, prvi direktor FBI, nastavio je svoj mandat direktora BOI, te postao najdugovječniji direktor FBI. Također je odgovoran za mnoge reforme i promjene koje su FBI učinile jednom od vodećih policijskih službi u svijetu. Zgrada J. Edgar Hoover Building, FBI Akademija i Informacioni kompleks krivičnog prava služe kao glavni uredi za podršku svakog od terenskih ureda koje se nalaze širom SAD.

## Reference

## Vanjske veze

* Službena stranica
# Albert Schweitzer

| Albert Schweitzer |
| --- |
| **Albert Schweitzer** |
| Rođenje | (1875-januara-14)14. januara 1875. Kaysersberg  |
| Smrt | 4. septembra 1965. (dob: 90) Lambaréné (Gabon) |

**Albert Schweitzer** (Kaysersberg, 14. 1. 1875. — Lambaréné (Gabon), 4. 9. 1965.), elzaško-njemački liječnik, protestantski teolog, filozof i muzičar.

Studirao je teologiju, filozofiju u Strasbourgu, Parizu i Berlinu. Bio je protestantski vikar i docent na protestantskome teološkom fakultetu u Strasbourgu. Istodobno je započeo koncertnu i muzikološku djelatnost za ono vrijeme revolucionarnom monografijom o Johannu Sebastianu Bachu i raspravom o gradnji orgulja.

Studirao je i medicinu, a kao liječnik misionar posvetio se karitativnom radu u Francuskoj Ekvatorijalnoj Africi. Od 1913. do 1917. godine izradio je u Lambareneu tropsku bolnicu sa stacionarom za leprozne bolesnike. U prisnoj suradnji s crnačkim stanovništvom liječio je i suzbijao tropske bolesti, prosvjećivao, pomagao, pobijao rasne predrasude i kolonijalizam. Upozorio je na etičku vrijednost liječničkog rada i dao uzoran primjer.

Kao muzički pisac pridonio je novoj interpretaciji Bachove glazbe i inicirao, u gradnji orgulja, *Alzašku reformu*, pokret za obnovom tradicionalnih tipova orgulja.

Za njegov humanitarni rad dodijeljene su mu mnoge počasti i nagrade, među ostalima i Nobelova nagrada za mir 1952. godine.

**Djela: "Tajna spasenja i patnje"
* "J. S. Bach, muzičar-pjesnik"
* "Njemačko i francusko umijeće gradnje orgulja"
* "Kultura i etika"
* "Pisma iz bolnice"
* memoari:
	+ "Između vode i prašume"
* autobiografska djela:
	+ "Iz mog djetinjstva i mladenačkog doba"
	+ "Iz mog života i mišljenja"
# Nicolas Roeg

| Nicolas Roeg |
| --- |
| Roeg na 43. KVIFF-u 2008. godine |
| Biografske informacije |
| Rođenje | Nicolas Jack Roeg (1928-augusta-15)15. augusta 1928. London, Engleska, UK |
| Smrt | 23. novembra 2018. (dob: 90) London, Engleska, UK |
| Pseudonim | Nicholas Roeg Nicolas Jack Roeg Nicholas Jack Roeg |
| Supružnik | Susan Stephen (1957–77; razvod); 4 djece Theresa Russell (1982–?; razvod); 2 djece Harriet Harper (2005–2018) |
| Znamenita djela |
| *Performance* *Walkabout* *Don't Look Now* *The Man Who Fell on Earth* |
| Inspiracija |
|
Na
* Steven Soderbergh, Christopher Nolan, Danny Boyle
 |

**Nicolas Jack Roeg** CBE (/ˈroʊɡ/; 15. august 1928 – 23. novembar 2018) bio je engleski filmski režiser i direktor fotografije, najpoznatiji po nizu istaknutih i izuzetno uticajnih art filmova 1970-ih.

## Filmografija

### cjelovečernji fičmovi

* *Performance* (ko-režiser: Donald Cammell, 1970)
* *Walkabout* (1971)
* *Glastonbury Fayre* (ko-režiser: Peter Neal, 1972)
* *Don't Look Now* (1973)
* *The Man Who Fell to Earth* (1976)
* *Bad Timing* (1980)
* *Eureka* (1983)
* *Insignificance* (1985)
* *Castaway* (1986)
* *Track 29* (1988)
* *The Witches* (1990)
* *Cold Heaven* (1991)
* *Two Deaths* (1995)
* *Puffball* (2007)

#### kratki filmovi

* *Aria* (segment: "Un ballo in maschera," 1987)
* *Hotel Paradise* (1995)
* *The Sound of Claudia Schiffer* (2000)

#### televizijska ostvarenja

* *Sweet Bird of Youth* (1989)
* *The Young Indiana Jones Chronicles* (epizoda: "Paris, October 1916")
* *Heart of Darkness* (1994)
* *Full Body Massage* (1995)
* *Samson and Delilah* (1996)

### kao direktor fotografije

* *Jazz Boat* (1960)
* *Lawrence of Arabia* (fotografija druge jedinice, 1962)
* *Dr. Crippen* (1962)
* *Just for Fun* (1963)
* *The Caretaker* (1963)
* *The Masque of the Red Death* (1964)
* *Nothing But the Best* (1964)
* *Code 7, Victim 5* (1964)
* *The System* (1964)
* *Every Day's a Holiday* (1965)
* *Doctor Zhivago* (nenaveden na špici, pojedine scene, 1965)
* *Fahrenheit 451* (1966)
* *A Funny Thing Happened on the Way to the Forum* (1966)
* *Casino Royale* (rezervni direktor fotografije, 1967)
* *Far from the Madding Crowd* (1967)
* *Petulia* (1968)
* *Performance* (1970)
* *Walkabout* (1971)

## Izvori

## Vanjske veze

* Nicolas Roeg na sajtu IMDb
* Nicolas Roeg biography and credits na Screenonlineu Britanskog filmskog instituta
* Nicolas Roeg @ pHinnWeb
* Best British Directors: Nicolas Roeg Arhivirano 2018-11-24 na Wayback Machine-u
* Interview with Roeg from 1980 Arhivirano 2016-03-03 na Wayback Machine-u by Gerald Peary; accessed 12 July 2014
* Tribute to Nicolas Roeg 2007, Academy of Motion Picture Arts and Sciences (photos.oscars.org); accessed 12 July 2014
* Book Review: *The World is Ever Changing* by Nicolas Roeg Arhivirano 2018-09-19 na Wayback Machine-u, independent.co.uk; accessed 12 July 2014
* Nicolas Roeg obituary: From tea-maker to director's chair at bbc.co.uk; accessed 24 November 2018
# Walter Matthau

| Walter Matthau |
| --- |
| glumac |
| Walter Matthau, 1952. |
| Biografske informacije |
| Rođenje | (1920-oktobra-01)1. oktobra 1920. New York City, New York,  Sjedinjene Države |
| Smrt | 1. jula 2000. (dob: 79) Santa Monica, California, SAD |
| Supružnik | Grace Geraldine Johnson (1948–58; 2 djece) Carol Marcus (1959–2000; do smrti; 1 dijete) |
| Profesionalne informacije |
| Zanimanje | glumac |
| Opus |
| Djelatni period | 1948. – 2000. |

**Walter Matthau** (New York City, New York; 1.10. 1920. - Santa Monica, California; 1.7. 2000.) bio je američki filmski glumac i komičar litvansko-jevrejsko-ruskog podrijetla. Najpoznatiji je po komedijama u kojima je glumio sa Jackom Lemmonom.

Najpoznatiji su mu filmovi *Lice u gomili*, *Šarada*, *Fail Safe*, *Neobičan par*, *Novi list*, *Uzimanje Pelhalma 123*, *The Sunshine Boys*, *JFK* i *Grumpy Old Men*. Za komediju *Kolačić sreće* iz 1966. je nagrađen Oscarom za najboljeg sporednog glumca, dok je za filmove *Charley Varrick* i *Pete 'n' Tillie* iz 1972. nagrađen nagradom BAFTA za najboljeg glumca.

Umro je od zatajenja srca 2000. Pravi uzrok smrti bio je rak debelog crijeva, čije su metastaze zahvatile pluća, jetru i mozak.

## Vanjske veze

* Walter Matthau na Internet Broadway Database (`en`)
* Walter Matthau na sajtu IMDb
* Walter Matthau na Filmskoj bazi podataka TCM (`en`)
# Philip Glass

| Philip Glass |
| --- |
| Philip Glass 1993. u Firenci]] |
| Biografske informacije |
| Rođenje | 31. 1. 1937. Baltimore, Maryland, Sjedinjene Američke Države |
| Pravac | Suvremena muzika |
| Znamenita djela |
| Opera *Einstein on the Beach* *Koncert za violinu i orkestar* *Glassworks* |

**Philip Glass** (izg. **Filip Glas**, rođen 31. 1. 1937.), američki skladatelj i pijanist. Smatra se jednim od najutjecajnijih skladatelja druge polovice dvadesetog stoljeća. Glassov opus kojega karakteriziraju ponavljajuće glazbene fraze, kao i pomicanje glazbenih slojeva, povezuje se glazbom minimalizma.. Philip Glass sam sebe opisuje kao skladatelja "glazbe ponavljajućih struktura čijem je razvoju stilski pridonio.

Osnovao je glazbenu skupinu Philip Glass Ensemble s kojom još uvijek izvodi svirajući klavijaturu. Napisao je brojne opere, djela u glazbenom teatru, dvanaest simfonija, jedanaest koncerata, osam gudačkih kvarteta i razna ostala dijela filmske i komorne glazbe. Tri puta je nominiran za Oscara.

## Reference
# Algebra

**Algebra** (*Algebra*), arap. *al-gabr*, u stvari „uzglobljavanje (polomljenih) delova“, vaspostavljanje ravnoteže, oblik jednačine.

Geneza naziva vodi do knjige arapskog matematičara Muhameda Al Horezmija *Hisab al džabr val mukabala* što se u slobodnijem prevodu može biti *Knjiga o svođenju i dvostrukom oduzimanju*. Postupak se prvo odnosio na uređivanje leve i desne strane kod jednačina ali je kasnije, razvojem matematike, značajno proširen.

Izvorno se pod „algebrom“ podrazumevala teorija „algebarskih“ jednačina, u kojima su pomoću „algebarskih“ računskih operacija (sabiranje, oduzimanje, množenje, deljenje itd.) povezane poznate i nepoznate veličine. Danas ovaj pojam označava i opštiju teoriju matematičkih struktura, u kojoj se posebno istražuju strukturne jednakosti između tako različito usmerenih oblasti kao što su teorija brojeva, geometrija ili algebra u tradicionalnom smislu.

Važne algebarske strukture su, recimo, grupe, prsteni, tela i asocijacije. Sve tvorevine koje pokazuju neku određenu strukturu nazivajy se „modeli“ ove strukture. Rezultati na koje se smera istraživanjima apstraktnih struktura pokatkad važe i za njihove modele.

Nadovezujući se na *Mathematical Analysis of Logic* (1847.) Džordža Bula, algebarska istraživanja su postala značajna i za formalnu logiku. Važnu ulogu tu igraju posebno „bulovske asocijacije“ ili „bulovske algebre“. Pored algebarskih struktura, govori se još i ο „strukturama uređenja“ i „topološkim strukturama“.

**Algebra** se deli na:
Linearnu algebru,
Apstraktnu algebru,
Univerzalnu algebru,
Elementarnu algebru,
# Fotohemija

**Fotohemija** ili **fotokemija**, poddisciplina hemije koja izučava hemijske reakcije koje se odvijaju uz apsorpciju svetla na atomima ili molekulima. Primeri fotohemijskih reakcija iz svakodnevnog života su fotosinteza, degradacija plastike i formiranje Vitamina D uz pomoć sunčeve svetlosti.

## Principi

Svetlost je tip elektromagnetne radijacije, izvora energije. Po Grotus–Drejperovom zakonu hemijska supstanca mora da absorbuje svetlost da bi došlo do fotohemijske reakcije. Jednim fotonom apsorbovane svetlosti se može aktivirati jedan molekul, ili manje, u zavisnosti od kvantnog prinosa.

Do hemijske reakcije dolazi kad molekuli poseduju neophodnu energiju aktivacije. Jednostavan primer je sagorevanje benzina (ugljovodonika) do ugljen dioksida i vode. U toj reakciji, energija aktivacije se unosi u obliku toplote ili varnice. Kod fotohemijskih reakcija svetlost pruža energiju aktivacije. Svetlost je jedan od načina davanja energije aktivacije neophodne za mnoge reakcije. Ako se koristi lasersko svetlo, moguće je selektivno pobuditi molekul tako da se proizvede željeno elektronsko i vibraciono stanje. Slično tome, emisija sa specifičnog stanja se može selektivno pratiti, što daje meru zastupljenosti tog stanja. Ako je hemijski sistem na niskom pritisku, moguće je dobiti uvid u distribuciju energije produkata hemijske reakcije pre nego što dođe do disipacije i usrednjavanja energije usled višestrukih molekulskih kolizija.

Apsorpcija svetlosnog fotona na reaktantnom molekulu može da omogući odvijanje reakcije ne samo pružanjem energije aktivacije, nego i promenom simetrije molekulske elektronske konfiguracije, omogućavajući odvijanje inače nepristupačnog reakcionog puta, u skladu sa Vudvord-Hofmanonom pravilima selekcije. 2+2 reakcija cikloadicije je jedan od primera periciklične reakcije koja se može analizirati koristeći ta pravila, ili putem srodnog pristupa molekulsko orbitalne teorije.

Fotohemijske reakcije uzrokuju elektronsku reorganizaciju iniciranu elektromagnetnom radijacijom. Te reakcije su za nekoliko redova veličine brže od termalnih reakcija. Njihova brzina može da bude 10−15 do 10−9 sekundi.

## Spektralni regioni

Fotohemijske rakcije se tipično izvode koristeći nekoliko specifičnih sekcija elektromagnetskog spektra. Među najčešće korišćenim sekcijama su:

* Ultraljubičasta: 100–400 nm
* Vidljiva: 400–700 nm
* Blisko infracrvena: 700–2500 nm

## Reference

## Literatura

* E. J. Bowen, *Chemical Aspects of Light*. Oxford: The Clarendon Press, 1942. 2nd edition, 1946.

## Povezano

* Fotoelektrohemijska ćelija
* Fotosinteza
# Ajnštajnij

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|

|  |
| --- |
| Cf - **Es** - Fm
 |
| Ho **Es** |
|  periodni sistem
 |

 |
| **Važniji podaci** |
| Ime, simbol,atomski broj
 | Ajnštajnijum, Es, 99
 |
| Pripadnost skupu
 | aktinoida
 |
| grupa, perioda
 |  , 7
 |
| atomska masa
 | 252 u
 |
| elektronska konfiguracija
 | [Rn]5f117s2 |
| e- na energetskim nivoima
 | 2, 8, 18, 32, 29, 8, 2
 |
| oksidacioni brojevi
 | 2, 3
 |
| agregatno stanje
 | bez podataka
 |
| Elektronegativnost
 | 1,3 (Pauling)
 |
| **Najstabilniji izotopi** |
|

| izotop
 | zast.
 | v.p.r.
 | n.r.
 | e.r. MeV
 | p.r.
 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 252Es
 | (veš.)
 | 471,7 dana
 | z.e.
 | 1,260
 | 252Cf
 |
| β- | 0,480
 | 252Fm
 |
| α
 | 6,760
 | 248Bk
 |
| 253Es
 | (veš.)
 | 20,47 dana
 | α
 | 6,739
 | 249Bk
 |
| 254Es
 | (veš.)
 | 275,7 dana
 | z.e.
 | 0,654
 | 254Cf
 |
| β- | 1,090
 | 254Fm
 |
| α
 | 6,628
 | 250Bk
 |
| 255Es
 | (veš.)</]
 | 39,8 dana
 | β- | 0,288
 | 255Fm
 |
| α
 | 6,436
 | 251Bk
 |

 |
| Tamo gde drugačije nije naznačeno, upotrebljene su SI jedinice i normalni uslovi.

 |
| Objašnjenja skraćenica: zast.=zastupljenost u prirodi, v.p.r.=vreme polu raspada, n.r.=način raspada, e.r.=energija raspada, p.r.=proizvod raspada, z.e=zarobljavanje elektrona

 |

**Ajnštajnij/Ajnštajnijum** (**Es**, latinski - *einsteinium*) - je aktinoid. Ime je dobio po fizičaru Albertu Ajnštajnu.
# Antoine Henri Becquerel

|  |
| --- |
|  **Antoine Henri Becquerel** |
|  |
|  |
| Rođenje
 | 15. prosinca 1852.  Pariz, Francuska
 |
| Smrt
 | 25. kolovoza 1908.  Le Croisic, Francuska
 |
| Polje
 | fizika, kemija
 |
| Institucija
 | Conservatoire des Arts et Metiers École Polytechnique Muséum National d'Histoire Naturelle
 |
| *Alma mater* | École Polytechnique École des Ponts et Chaussées
 |
| Istaknuti studenti
 | Marie Curie
 |
| Poznat po
 | otkriće radioaktivnosti
 |
| Istaknute nagrade
 | Nobelova nagrada za fiziku (1903.)
 |

**Antoine Henri Becquerel** (Pariz, 15. prosinca 1852. - Le Croisic, 25. kolovoza 1908.), francuski fizičar, nobelovac i jedan od otkirvača radioaktivnosti

Becquerel je se rodio u Parizu u znanstvenoj obitelji, koja je zajedno sa njim i njegovim sinom dala četiri generacije znanstvenika. Znanost je studiro u *École Polytechnique*, a inženjering u *École des Ponts et Chaussées*. *Muséum National d'Histoire Naturelle* postavio ga je 1892. na mjesto fizike kao trećeg člana obitelji Becquerel koji je u tom muzeju. Inženjer mostova i autocesta postao je 1894.

Radioaktivnost je slučajno otkrio proučavajući uranijevu sol 1896. Proučavajući rad Wilhelma Conrada Röntgena, Becquerel je spakirao flurescentni mineral, *potassium uranyl sulfate*, fotografske zdjelice i crni materijal za eksperimnet sa suncem. No, prije odluke za eksperiment otkrio je da su zdjelice potpuno izložene suncu. Nakon nekoliko dana ponovio je eksperiment, i otkrio da na fotografskim zdjelicama ponovo ostaju tragovi, iako nije bio sunčan dan.Nobelovu nagradu koju je dobio 1903. podijelio je sa Pierrom i Marie Curie zbog:
"*Zbog izvanrednih usluga koje je napravio sa otkrićem radioaktivnosti*".

*Académie des Sciences* ga je izabrala za privremenog tajnika 1908., godine njegove smrti. Umro je u Le Croisicu u 55. godini života.

Mjerna jedinica za radioaktivnost, bekerel (**Bq**) nazvana je po njemu; a tu su još i Becquerelovi krateri na Mjesecu i Marsu.