Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Princeton, New Jersey

| Prinston *Princeton* |
| --- |
| Osnovni podaci
 |
| Država
 |  Sjedinjene Američke Države
 |
| Savezna država
 |  Nju Džerzi
 |
| Okrug
 | Merser
 |
| Osnovan
 | 2013
 |
| Stanovništvo
 |
| Stanovništvo (2010) | 12.307
 |
| Geografija
 |
| Koordinate
 | ﻿ / ﻿ |
| Vremenska zona
 | UTC-5, leti UTC-4
 |
|   |
|   |
| PrinstonPrinston (Sjedinjenih Država)
 |
| Ostali podaci
 |
| Pozivni broj
 | 609
 |
| FIPS kod
 | 60900
 |

**Prinston** (engleski: *Princeton*) je grad u američkoj saveznoj državi Nju Džerzi.

## Demografija

Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 12.307, što je 1.896 (-13,3 %) stanovnika manje nego 2000. godine.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **Grupa** | **2000.** | **2010.** |
| Belci
 | 10.859 (76,5 %)
 | 8.199 (66,6 %)
 |
| Afroamerikanci
 | 908 (6,4 %)
 | 793 (6,4 %)
 |
| Azijati
 | 1.060 (7,5 %)
 | 1.663 (13,5 %)
 |
| Hispanoamerikanci i Latinoamerikanci
 | 1.009 (7,1 %)
 | 1.268 (10,3 %)
 |
| Ukupno
 | 14.203
 | 12.307
 |

## Reference

## Literatura

* Morris, Richard B. (1996). *Encyclopedia of American History* (Seventh izd.). Collins Reference. ISBN 0062700553.
* Peter C. Mancall, Gary B. Nash, Allan M. Winkler, Charlene Mires, John W. Jeffries, ur. (2009). *Encyclopedia of American History*. Facts on File. ISBN 0816071365.
* Stanley I. Kutler (2002). *Dictionary of American History* (Third izd.). Charles Scribners & Sons. ISBN 0684805332.
* Paul S. Boyer (2001). *The Oxford Companion to United States History*. Oxford University Press. ISBN 0195082095.
* Michael Kazin, Rebecca Edwards, Adam Rothman, ur. (2011). *The Concise Princeton Encyclopedia of American Political History*. Princeton University Press. ISBN 0691152071.
* Kane, Joseph and Aiken, Charles (2004). *The American Counties: Origins of County Names, Dates of Creation, and Population Data, 1950-2000*. Scarecrow Press. ISBN 0-8108-5036-2.

## Vanjske veze

|  |  |
| --- | --- |
|  | U Wikimedijinoj ostavi nalazi se članak o temi: **Princeton, New Jersey** |

* United States Census Bureau
# ETH Zürich

Eidgenössische Technische Hochschule
ETH Hönggerberg s novom HIT zgradom
**ETH Zürich** (((de)) *Eidgenössische Technische Hochschule Zürich* ili ETHZ) je švicarski federalni institut za tehnologiju i univerzitetske tehnologije, znanosti i menadžmenta čije je sjedište su švicarskom gradu Zürichu. ETH Zurich je sedmo sveučilište u svijetu s 31 Nobelovom nagradom. Osnovala ga je švicarska vlada 1854. godine. Glavna zgrada i mnogi drugi objekti ETH Züricha se nalaze u samom središtu grada, dok se pripadajući objekti nalaze na kampusu u Hönggerbergu na kraju grada.

## Vanjske veze

* ETH službene stranice Arhivirano 2007-10-31 na Wayback Machine-u (`en`)
# Bose-Einsteinova statistika

U kvantnoj statističkoj fizici, **Bose-Einsteinova statistika** opisuje distribuciju bozona po energetskim stanjima, u stanju termodinamičke ravnoteže. Za razliku od klasične fizike i klasične statističke fizike, u ovom slučaju čestice se ponašaju tako da nije moguće razlučiti dva bozona, ali za razliku od fermiona, ne vrijedi Paulijev princip, tj. moguće je da se više (tj. neograničeni broj) čestica istovremeno nalazi u istom kvantnom stanju.

Za Bose-Einsteinovu statistiku, očekivani broj čestica koje se nalaze u stanju sa energijom WIKINIUM\_MATH\_PH\_0 dan je kao:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_2
Gdje je:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_4 broj čestica u stanju *i*
 WIKINIUM\_MATH\_PH\_6 energija stanja *i*
 WIKINIUM\_MATH\_PH\_8 degeneracija stanja *i* (broj stanja sa energijom WIKINIUM\_MATH\_PH\_10 )
 WIKINIUM\_MATH\_PH\_12 kemijski potencijal
 WIKINIUM\_MATH\_PH\_14 Boltzmannova konstanta
 WIKINIUM\_MATH\_PH\_16 apsolutna temperatura

Ovaj izraz svodi se na klasičnu Maxwell-Boltzmannovu distribuciju u slučaju za energije WIKINIUM\_MATH\_PH\_18 .

Bose-Einstenovu statistiku uveo je 1920.g. fizičar Satyendra Nath Bose, u primjeni na fotone. Izraz je generalizirao i primjenio na atome 1924.g. Albert Einstein.

S obzirom da za bozone ne vrijedi Paulijevo načelo, na niskim temperaturama sve čestice
teže da zauzmu najniže energetsko stanje. Ova pojava naziva se Bose-Einsteinova kondenzacija.
# Einsteinove jednadžbe polja

**Einsteinove jednadžbe polja** sustav su tenzorskih parcijalnih diferencijalnih jednadžbi u općoj teoriji relativnosti koje opisuju dinamiku prostorvremena. Dane su sa:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_0

Pri čemu je WIKINIUM\_MATH\_PH\_2 Riccijev tenzor, WIKINIUM\_MATH\_PH\_4 Riccijev skalar, WIKINIUM\_MATH\_PH\_6 metrički tenzor, WIKINIUM\_MATH\_PH\_8 kozmološka konstanta, a WIKINIUM\_MATH\_PH\_10 tenzor energije-impulsa. Lijeva strana opisuje lokalnu geometriju prostorvremena, odnosno njegovu zakrivljenost, dok desna strana opisuje raspodjelu materije u prostorvremenu, odnosno gustoću energije, gustoću impulsa i tlakove.
# Prinston

**Prinston** se može odnositi na

* Princeton, Iowa
* Princeton, Illinois
* Princeton, Indiana
* Princeton, Kansas
* Princeton, Kentucky
* Princeton, Minnesota
* Princeton, Missouri
* Princeton, New Jersey
* Princeton, North Carolina
* Princeton, Texas
* Princeton, Wisconsin
* Princeton, Florida
* Princeton, Idaho
* Princeton, South Carolina
* Princeton, California
# Kritika čistog uma

**Kritika čistog uma** (njem. *Kritik der reinen Vernunft*) je filozofsko djelo njemačkog filozofa Immanuela Kanta, poznato i pod nazivom "prva kritika" ili samo "kritika". Djelo je objavljeno 1781. ali 1787. objavljena je ponovno kao eksplicitno i znatno dopunjeno izdanje. "Kritika čistog uma" je Kantovo najznačajnije djelo i ubraja se u filozofske klasike.

> U jednome rodu svoga saznanja ljudski um ima čudnu sudbinu: uznemiruju ga pitanja o koja on ne može da se ogluši, jer mu ih postavlja sama priroda uma, ali koja on ipak ne može da reši, jer ona premašuju svaku moć ljudskog uma. U ovu nezgodu um zapada bez svoje krivice. On polazi od osnovnih stavova čija je primena u toku iskustva neophodna i u isto vreme njime dovoljno dokazana. Sa njima um se penje (kao što iziskuje sama njegova priroda) sve više, udaljenijim uslovima. Ali pošto primeti da na taj način njegov posao mora da ostane uvek nedovršen, jer pitanja nikako ne prestaju, to se on oseti prinuđen da pribegne osnovnim stavovima koji prekoračuju svaku moguću iskustvenu primenu i ipak se čine tako nesumnjivi da ih priznaje i običan ljudski um. Ali um se usled toga survava u mrak i protivrečnosti, iz kojih zaista može zaključiti da negde u osnovi moraju ležati skrivene zablude, koje on ne može da otkrije, jer oni osnovni stavovi kojima se on služi, pošto izlaze izvan granica svakoga iskustva, ne priznaju više nikakvo probno merilo iskustva. Poprište ovih beskrajnih prepirki zove se metafizika.
>
> – Kant, Predgovor prvom izdanju Kritike čistog uma

U "*Kritici čistog uma"* Kant predstavlja prvi put svoj transcendentalni idealizam, teoriju koju on sam vidi kao ”kopernikanski obrat” u filozofskim raspravama između racionalizma i empirizma, idealizma i realizma. Ovaj izraz se odnosi na reakcije koje je astronom Nikola Kopernik izazvao sa svojom revolucionarnom teorijom o heliocentričnom sustavu. Kant u stvari s ”kopernikanskim obratom” misli da on, umjesto da se priključi jednom od tabora u raspravi: između racionalista (koji smatraju da put ka sa(znanju) ide prvenstveno kroz razum) i empirista (koji zastupaju stav da je iskustvo osnovni izvor spoznaje), treba posvjetiti pozornost na "uvjete" znanja, tj. objasniti na koji način je naš um struktuiran, gdje su granice naših saznanja i pod kojim kategorijama sortiramo naše iskustvo.

Poslije *"Kritike čistog uma"* Kant objavljuje još dvije ”kritike”, tj. istraživanja, "*Kritiku praktičkog uma",* (1788.) i "*Kritiku snage suda",* (1790).
# James Clerk Maxwell

|  |
| --- |
| **James Clerk Maxwell** |
|  |
|  |
| Rođenje
 | 13. lipnja 1831. Edinburgh, Škotska,  Ujedinjeno Kraljevstvo
 |
| Smrt
 | 5. studenog 1879. Cambridge,  Ujedinjeno Kraljevstvo
 |
| Državljanstvo
 | Škot
 |
| Polje
 | teorijska fizika, termodinamika matematika, inženjerstvo
 |
| Institucija
 | Univerzitet u Aberdeenu, Univerzitet u Londonu, Univerzitet u Kembridžu
 |
| *Alma mater* | Univerzitet u Edinburgu Univerzitet u Kembridžu
 |
| Istaknuti studenti
 | John Henry Poynting
 |
| Poznat po
 | Maxwellove jednačine, Maxwellov zakon raspodjele, Maksvelove diferencijalne jednačine, Kinetička teorija gasova, Dokazao da je svetlost elektromagnetska pojava, Maksvelova jednačina za indeks loma
 |

**Džejms Klerk Maksvel** (engleski: *James Clerk Maxwell*; Edinburg, 13. jun 1831 – Kembridž, 5. novembar 1879), bio je škotski fizičar i matematičar. Maksvel je, istražujući vezu između elektriciteta i magnetizma, prema Faradejevoj ideji, zaključio da su istog fenomena, talasne prirode, čija je brzina ravna brzini svetlosti (3.0 × 108 m/s) i da je vidljiva svetlost elektromagnetne prirodne radijacije. Takođe je tvrdio da su infracrvena i ultraljubičasta svetlost međusobno iste prirode. Ovu tvrdnju Maksvela potvrdio je ubrzo, 1888, Hajnrih Rudolf Herc.

Džejms Klerk Maksvel iz mlađih dana
Maksvel je 1864. publikovao dinamičku teoriju električnog polja, kojom je ponuđeno matematičko objašnjenje elektromagnetizma, danas poznate kao Maksvelove jednačine. On se, takođe, bavio istraživanjima termodinamike kretanja molekula gasova, iz čega je proizašao zakon distribucije po Maksvel-Bolcmanu, koji objašnjava nastanak toplote usled kretanja molekula. Maksvel je, pored toga, 1861. proizveo prvu kolor fotografiju. I u domenima astronomije utvrdio je da su saturnovi prstenovi sastavljeni od bezbroj malih tela, koja skladno, u pravilnom međusobnom rasporedu, rotiraju oko Saturna. Maksvel je 1871. osnovao Kevendiševu laboratoriju na Univerzitetu Kembridž, gde je služio kao istaknuti profesor fizike. Rano je dobio rak i umro u 48. godini života. U naučnom svetu Maksvel je priznat kao najbolji fizičar posle Njutna.

### Elektromagnetizam

Najznačajniji Maksvelov rad je u oblasti elektriciteta. Njegov najvažniji doprinos je proširenje i matematička formulacija ranijih radova o elektricitetu i magnetizmu Majkla Faradeja, Andre-Marija Ampera i drugih u povezani set diferencijalnih jednačina. Ove jednačine, poznate i kao Maksvelove jednačine su prvi put pokazane Kraljevskom društvu 1864. i opisuju ponašanje i veze električnog i magnetnog polja, kao i njihovu interakciju sa materijom.

Maksvel jednačine su predvidele postojanje talasa od oscilujućih električnih i magnetnih polja koje putuju kroz prazan prostor brzinom koja se može dobiti iz prostih električnih eksperimenata; koristeći podatke dostupne u to vreme, Maksvel je dobio brzinu od 310,740,000 m/s.

Pokazalo se da je Maksvel bio u pravu i njegova kvantitivna veza između svetlosti i elektromagnetizma se smatra jednim od najvećih trijumfa fizike 19. veka.
# Olsberg

| Olsberg *Olsberg* |
| --- |
|  Olsberg |
|  |
|  Grb
 |
| Osnovni podaci
 |
| Država
 |  Njemačka
 |
| Gradonačelnik
 | *Wolfgang Fischer* (CDU)
 |
| Savezna država
 | Severna Rajna-Vestfalija
 |
| Stanovništvo
 |
| Stanovništvo
 | 15.393
 |
| Gustina stanovništva
 | 130 st./km²
 |
| Geografija
 |
| Koordinate
 | ﻿ / ﻿ |
| Vremenska zona
 | UTC+1, ljeti UTC+2
 |
| Nadmorska visina
 | 360 m
 |
| Površina
 | 118,0 km²
 |
| OlsbergOlsberg (Njemačke)
 |
| Ostali podaci
 |
| Poštanski kod
 | 59939
 |
| Pozivni broj
 | 02962,02904,02985
 |
| Registarska oznaka
 | HSK
 |
| Web-stranica
 | www.olsberg.de |

**Olsberg** (njemački: *Olsberg*) je grad u njemačkoj saveznoj državi Severna Rajna-Vestfalija. Jedno je od 12 opštinskih središta okruga Hohzauerland. Prema procjeni iz 2010. u gradu je živjelo 15.393 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (*AGS*) 5958036, *NUTS* (DEA57) i *LOCODE* (DE OLS) kod.

## Geografski i demografski podaci

Položaj grada u okrugu Hohzauerland
Olsberg se nalazi u saveznoj državi Severna Rajna-Vestfalija u okrugu Hohzauerland. Grad se nalazi na nadmorskoj visini od 360 metara. Površina opštine iznosi 118,0 km². U samom gradu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 15.393 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 130 stanovnika/km².

## Međunarodna saradnja

| Mjesto
 | Država
 | Vrsta saradnje
 | Od
 |
| --- | --- | --- | --- |
| Fruges
 | Francuska
 | partnerstvo
 | 1969.
 |
| Olsberg
 | Švajcarska
 | partnerstvo
 | 1977.
 |
| Izvor |

## Reference

## Literatura

* Berger, Dieter (1999). *Geographische Namen in Deutschland*. Bibliographisches Institut. ISBN 3411062525.
* Fulbrook, Mary (1991). *A Concise History of Germany*. Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-36836-0.
* Gareth, Shaw (2011). *Urban Historical Geography: Recent Progress in Britain and Germany (Cambridge Studies in Historical Geography)* (Reprint edition izd.). Cambridge University Press. ISBN 0521189748.
* Home, William R.; Pavlovic, Zoran (2007). *Germany (Modern World Nations)* (2 ed. izd.). Chelsea House Pub. ISBN 0791095126.
* Hamm, Ingrid; Werding, Martin; Seitz, Helmut (3540681353). *Demographic Change in Germany* (8. izd.). New York: Springer-Verlag. ISBN 2007.
* Berghahn, V. R. (2004). *Modern Germany: Society, Economy and Politics in the Twentieth Century* (2. izd.). Cambridge University Press. ISBN 0521347483.
* Jähnig, Bernhart; Biewer, Ludwig (1991). *Kleiner Atlas zur deutschen Territorialgeschichte* (2. izd.). Bonn: Kulturstiftung der Deutschen Vertriebenen. ISBN 3885570963.
* Dornbusch, Joachim; Aner, Ekkehard (1997). *Grosser Atlas zur Weltgeschichte*. Braunschweig: Westermann. ISBN 3075095206.

## Vanjske veze

* Zvanični sajt opštine (`de`)
* Nem. Savezni zavod za statistiku (`de`)
* Stalna konferencija gradova i opština (`de`)
* KommOn Arhivirano 2014-04-29 na Wayback Machine-u - Informacioni sistem gradova, opština i okruga. (`de`)
# Henri Poincaré

|  |
| --- |
| **Henri Poincaré** |
|  |
|  |
| Rođenje
 | 29. travnja 1854.  Nancy, Francuska
 |
| Smrt
 | 17. srpnja 1912.  Pariz, Francuska
 |
| Državljanstvo
 |  francusko
 |
| Narodnost
 | Francuz
 |
| Polje
 | matematika, fizika
 |
| Institucija
 | Corps des Mines Sveučilište u Caenu La Sorbonne Bureau des Longitudes
 |
| *Alma mater* | Lycée Nancy École Polytechnique École des Mines
 |
| Akademski mentor
 | Charles Hermite
 |
| Istaknuti studenti
 | Louis Bachelier Dimitrie Pompeiu Mihailo Petrović
 |
| Poznat po
 | Poincaréova konjektura Problem tri tijela Topologija Specijalna relativnost Poincaré–Hopfov teorem Poincaréova dualnost Poincaré–Birkhoff–Wittov teorem Poincaréova nejednakost Hilbert–Poincaréova serija Poincaréova metrika Rotacijski broj Skovao termin 'Bettiijev broj' Bifurkacijska teorija Teorija kaosa Brouwerov teorem Svijet-sfera Poincaré–Bendixsonov teorem Poincaré–Lindstedtova metoda Poincaréov teorem povratka
 |
| Istaknute nagrade
 | Zlatna medalja RAS-a (1900) Sylvesterova medalja (1901) Matteuccijeva medalja (1905) Bolyaijeva nagrada (1905) Bruceina medalja (1911)
 |
| Religija
 | rimokatolik (do 1872.) ateist
 |

**Jules Henri Poincaré** (Nancy, 29. travnja 1854. – Pariz, 17. srpnja 1912.) je bio francuski matematičar, fizičar i filozof znanosti. Poincaré se često naziva polihistorom, a u matematici i *Posljednjim univerzalistom*, s obzirom da je bio posljednji matematičar koji je doprinio na svim poljima te znanosti.

Kao matematičar i fizičar, Poincaré je dao niz originalnih i fundamentalnih doprinosa čistoj i primijenjenoj matematici, matematičkoj fizici i nebeskoj matematici. Isto tako, formulirao je i Poincaréovu konjekturu, koja je sve do 2002. - 2003. godine bila jedan od najpoznatijih neriješenih problema u matematici. Prilikom svog proučavanja problema triju tijela, Poincaré je postao prva osoba koja je otkrila deterministički kaos, čime je postavio temelje modernoj teoriji kaosa. Također se smatra jednim od osnivača topologije.

Poincaré je naglasio važnost činjenice da se zakoni fizike ne mijenjaju u sklopu različitih transformacija te je postao prvi čovjek koji je Lorentzove transformacije predstavio u njihovom modernom, simetričnom obliku. Poincaré je otkrio preostale relativističke transformacije brzine te ih je zabilježio u pismo, što ga je 1905. godine poslao nizozemskom fizičaru Hendriku Lorentzu. Time je stekao savršenu nepromjenjivost svih Maxwellovih jednadžbi, što je bio ključni korak u formuliranju teorije specijalne relativnosti.

Tokom svog života, Poincaré je bio dobitnik nekoliko relevantnih nagrada svoga vremena, s tim da mu Nobelova nagrada za fiziku nikada nije uručena, unatoč ukupno 49 prijedloga u periodu od 1900. do 1912. godine. Poincaré je tako ostao najpredlaganiji znanstvenik koji nikada nije dobio nagradu. Dva su razloga takvog ishoda. Prvi je, svakako, Poincaréova smrt 1912. godine, a drugi je činjenica da je Akademija, u tom razdoblju, preferirala eksperimentalne fizičare.

Njemu u čast nazvana je Poincaréova grupa, koja se danas koristi u fizici i matematici.
# Teorija kaosa

Primjer Lorenzovog atraktora
**Teorija kaosa** ili **haosa** opisuje ponašanje nekih nelinearnih dinamičkih sustava u matematici i fizici koji se pod određenim uvjetima ponašaju na prividno nepredvidljiv način (pojam *kaos* obično označava nered ili slučaj).

## Determinizam i kaos

Povijest čovječanstva prepuna je događaja u kojima su ljudi nastojali kontrolirati okolinu. Kontrola je nužna da bi ljudi mogli zadovoljiti sve svoje potrebe (npr. kontroliranje vatre omogućilo je ljudima toplinu, zaštitu i bolju ishranu). Niz ovakvih uspjeha u povijesti, a posebno u prošlom stoljeću, naveli su čovjeka da razmišlja na deterministički način.

Determinizam znači određenost, jednoznačnost, svojstvo u koje ne sumnjamo. Kada bi svijet bio deterministički tada bi mogli predvidjeti svaki događaj te razviti sustav kontrole. Predviđanje se temelji na rješavanju jednadžbi koje opisuju ponašanje sustava koji nastojimo predvidjeti.
U meteorologiji se koriste jednadžbe čija rješenja svaki dan pratimo u vremenskoj prognozi i uvijek s dozom skepticizma.

Tek se pojavom računala mogla razviti teorija kaosa jer jedino računala mogu rješavati jednadžbe za predviđanje događaja. To ne znači da kaos nije postojao već da ga u svakodnevnom životu nismo primjećivali. U početku su znanstvenici kaotične rezultate pokušavali objasniti na deterministički način pa su kaotične pojave pripisivali utjecaju smetnji na sustav.

Prvi slom determinizma nastupio je kada se za nemjerljivo male razlike u početnim uvjetima dobio različit ishod. U teoriji kaosa ova ekstremna osjetljivost na početne uvjete poznata je pod nazivom leptirov učinak, koji glasi:

"Ako leptir zamahne krilima u Pekingu, on može uzrokovati uragan na Floridi".
To ne znači da vjetar koji nastaje mahanjem leptirovih krila uzrokuje uragan, već da i mahanje leptirovih krila može promijeniti slijed događaja koji bi se zbio da leptir nije mahao krilima (svi smo bitni). Također bi se moglo reći i kako će zamah leptirovih krila spriječiti pojavu uragana na Floridi.
Kada bi uspjeli uvrstiti sve moguće utjecaje na početne uvjete, pokazalo bi se da i dalje ne bi mogli u potpunosti predvidjeti buduća zbivanja.

Drugi slom determinizma je prikaz realnog broja na računalu, odnosno dobivanje dva različita ishoda za dva različita prikaza realnog broja. Ova dva svojstva pojavljuju se samo u kaotičnim sustavima.

U razdoblju nakon 1989. kaos je prešao veliki put. Preobrazio se, posebno u popularnom tisku, u nešto što se naziva „teorijom kaosa“.

Međutim, kaos nije teorija, to je koncepcija, i to takva da se ne može smisleno odvojiti od ostatka dinamike.

Matematičke su tehnike toliko uznapredovale, da danas imamo strog dokaz da model koji je osmislio Edward Lorenz definitivno vodi u kaos.

Teorija kaosa je dobila družicu poznatu kao teorija kompleksnosti.

Teorija kaosa nam kaže da se jednostavni sustavi mogu ponašati kompleksno; teorija kompleksnosti kaže nam da se u kompleksnim sustavima može "pojaviti" jednostavno ponašanje.

## Vanjske veze

Lorenzov atraktor Arhivirano 2009-07-21 na Wayback Machine-u (`en`)
# Wilhelm Ostwald

|  |
| --- |
| **Wilhelm Ostwald** |
|  |
|  |
| Rođenje
 | (1853-septembra-02)2. septembra 1853. Riga, Njemačko Carstvo
 |
| Smrt
 | 4. aprila 1932. (dob: 78) Leipzig, Njemačka
 |
| Polje
 | Fizikalna kemija
 |
| Institucija
 | Univerzitet u Dorpatu Riga Polytechnicum Univerzitet u Leipzigz
 |
| *Alma mater* | Univerzitet u Dorpatu
 |
| Akademski mentor
 | Carl Schmidt
 |
| Istaknuti studenti
 | Arthur Amos Noyes Georg Bredig Paul Walden
 |
| Poznat po
 | Ostwaldov proces Ostwaldov viskometer
 |
| Istaknute nagrade
 | Nobelova nagrada za kemiju (1909)
 |

**Wilhelm Friedrich Ostwald** (latvijski: *Vilhelms Ostvalds*; 2. septembar 1853 – 4. april 1932) je bio baltičko-njemački kemičar. Godine 1909. je dobio Nobelovu nagradu za kemiju za svoj rad na katalizi, kemijskoj ravnoteži i brzini reakcija. Ostwald, Jacobus Henricus van 't Hoff i Svante Arrhenius se obično nazivaju modernim osnivačima fizikalne kemije.

## Reference

* Clark, F.W. (1916). „Annual report of the international committee on atomic weights”. *J. Am. Chem. Soc.* **38** (11): 2219–2221. DOI:10.1021/ja02268a001.
* Gorin, G. (1994). „Mole and chemical amount: A discussion of the fundamental measurements of chemistry”. *J. Chem. Education* **71** (2).
* Patrick Coffey, Cathedrals of Science: The Personalities and Rivalries That Made Modern Chemistry, Oxford University Press, 2008. ISBN 978-0-19-532134-0

## Vanjske veze

* Nobel Lecture *On Catalysis* from Nobelprize.org website
* Biography Biography from Nobelprize.org website
* Works at the Internet Archive
* "*The Origin of the Word 'Mole'*". ChemTeam.
* Landsitz Energie Grossbothen/Saxony Arhivirano 2005-04-01 na Wayback Machine-u Ostwald and his country seat "Energie" (in English)
* History of the International Committee on Atomic Weights
# Nebo

*Za ostale upotrebe, pogledajte Nebo (Jordan.*
Nebo
**Nebo** je sloj nevidljivih plinova koji okružuju i štite Zemlju pa ih nazivamo atmosferom. Kad je vrijeme sunčano nebo je plave boje, a kad je oblačno, nebo je sivo. Nebo je plavo zbog toga što, kad je Sunce visoko na nebu, Sunčeve zrake lome se u čestice koje sadrže prašinu i lebde. Ponekad se zbog nekih čovjekovih djela pojavi smog, i zato, zbog te pojave, neki ljudi teže dišu. Nebo može biti također crvene ili žute boje. U podne na nebu se, kad je sunčano, vidi Sunce, a noću se vide zvijezde. Zvijezde su i danju prisutne, ali ih je nemoguće vidjeti jer imaju puno slabiju svjetlost nego noću. Na nebu se lakše može predvidjeti kakvo će biti vrijeme te je li dan, noć ili sumrak.

## Zvijezde padalice

**Zvijezde padalice** zapravo nisu zvijezde nego meteori (komadi nebeskih krhotina).

## Reference