# Banská Bystrica

| Banská Bystrica Banská Bystrica
 |
| --- |
|  Trg |
| Osnovni podaci
 |
| Država
 |  Slovačka
 |
| Kraj
 | Banskobistrički
 |
| Okrug
 | Banská Bystrica
 |
| Stanovništvo
 |
| Stanovništvo (2025.) | 73.054
 |
| Gustina stanovništva
 | 706,73 st./km²
 |
| Geografija
 |
| Nadmorska visina
 | 362 m
 |
| Površina
 | 103,36 km²
 |
| Ostali podaci
 |
| Poštanski kod
 | 975 39
 |
| Registarska oznaka (do 2022.)
 | VK
 |

**Banská Bystrica** je grad u centralnom dijelu Slovačke republike, oko 160 km sjeveroistočno od glavnog grada Bratislave. Grad leži na površini od 103,4 km² i ima 79 670 stanovnika (2008).

## Prirodni uslovi

Banska Bistrica je smeštena u središnjem delu države. Prestonica države, Bratislava, nalazi se 210 km jugozapadno.

**Reljef**: Banska Bistrica se razvila u kotlini reke Hron. Nadmorska visina grada je oko 360 metara. Obližnje planine pripadaju planinskom vencu Karpata. Južno od grada je izdiže Slovačko rudogorje, dok se severno izdižu Niske Tatre, koje su poznate po zimskim turističkim odredištima.

**Klima**: Klima u Banskoj Bistrici je umereno kontinentalna sa nešto oštrijom crtom zbog planinske okoline.

**Vode**: Kroz grad protiče reka Hron, u središnjem delu svog toka. Ona deli grad na dva dela.

## Historija

Ljudska naselja na ovom prostoru datiraju još iz praistorije i oduvek su bila vezana za iskopavanje ruda, prvenstveno bakra. Naselje na ovom mestu prvi put se spominje početkom 13. veka, a status slobodnog grada dobija 1255. godine. Tokom sledećih vekova grad je bio u sastavu Ugarske, mada su glavno stanovništvo vekovima bili nemački Sasi, kao vrsni rudari. U drugoj polovini 19. veka grad je doživeo nagli razvoj i brojčano narastao.

Krajem 1918. godine grad je postao deo novoosnovane Čehoslovačke. U vreme komunizma grad je naglo industrijalizovan, pa je došlo do naglog povećanja stanovništva. Krajem Drugog svetskog rata grad je postao središte slovačkog narodnog ustanka. Posle osamostaljenja Slovačke grad je postao njeno značajno središte, ali je došlo i do problema vezanih za prestrukturiranje privrede i opadanje značaja rudarstva.

## Stanovništvo

Statistika stanovništva (10 godina)| Godina: | 1995. | 2005. | 2015. | 2025. |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Broj ljudi: | 84.919 | 81.281 | 78.758 | 73.054 |
| Razlika: |  | -4,28 % | -3,10 % | -7,24 % |

Statistika stanovništva| Godina: | 2024. | 2025. |
| --- | --- | --- |
| Broj ljudi: | 73.533 | 73.054 |
| Razlika: |  | -0,65 % |

Prema podacima o broju stanovnika iz 2025. godine naselje je imalo 73.054 stanovnika.

### Etnički sastav

Popis 2021. (udjeli iznad 1 %)| Narodnost | brojnost | udjel |
| --- | --- | --- |
| Slovaci | 70.320 | 92,5 % |
| Neutvrđeno | 4544 | 5,97 % |
| Česi | 1003 | 1,31 % |
| Ukupno | 76.018 |

Pri popisu stanovništva 2021. godine stanovništvo se moglo izjasniti pripadnicima jedne ili dviju narodnosti. Od 76.018 stanovnika bilo ih je tako 70.320 slovačke, 4544 neutvrđene, 1003 češke, 398 mađarske, 341 romske, 339 inih, 189 ruske, 124 rusinske, 110 njemačke, 109 ukrajinske, 67 poljske, 39 vijetnamske, 37 hrvatske, 36 talijanske, 36 moravske, 33 židovske, 30 srpske, 24 kineske, 24 rumunjske, 21 grčke, 21 engleske, 19 francuske, 19 bugarske, 16 turske, 14 austrijske, 13 albanske, 11 irske, 6 kanadske, 4 iranske, 3 šleske i 1 korejske narodnosti.

| Napomena o broju stanovnika |
| --- |
| Razlika između broja stanovnika gore i u popisu stanovništva (tu i niže) je u tome što se gore broj stanovnika uglavnom sastoji od stalnih stanovnika itd.; a popis bi trebao naznačiti mjesto gdje ljudi zapravo uglavnom žive. Na primjer, student je građanin sela jer tamo ima stalno prebivalište (tamo je živio kao dijete i ima roditelje), ali većinu vremena studira na sveučilištu u gradu. |

### Religija

Popis 2021. (udjeli iznad 1 %)| Vjeroispovijest | brojnost | udjel |
| --- | --- | --- |
| Bez vjerske pripadnosti | 32.391 | 42,61 % |
| Rimokatolička Crkva | 27.608 | 36,32 % |
| Evangelistička Crkva | 7251 | 9,54 % |
| Neutvrđeno | 5046 | 6,64 % |
| Grkokatolička Crkva | 1020 | 1,34 % |
| Ukupno | 76.018 |

Pri popisu stanovništva 2021. godine 76.018 stanovnika izjavilo je sljedeće vjerske pripadnosti: 32.391 bez vjerske pripadnosti, 27.608 Rimokatolička Crkva, 7251 Evangelistička Crkva, 5046 neutvrđeno, 1020 Grkokatolička Crkva, 359 ostale i neprecizno određene kršćanske crkve, 343 ad hoc pokreti, 314 razno, 245 Pravoslavna Crkva, 193 Kršćanski zborovi u Slovačkoj, 192 Adventisti sedmog dana, 176 Baptistička Crkva, 148 Budizam, 147 Jehovini svjedoci, 115 Bratska crkva, 86 Apostolska Crkva, 81 poganstvo i prirodni duhovnost, 72 Kalvinistička, 62 Islam, 57 Evangelistička metodistička Crkva, 38 Židovi, 22 Hinduizam, 18 Bahá'í, 15 Starokatolička Crkva, 12 Čehoslovačka husitska crkva, 4 Crkva Isusa Krista svetaca posljednjih dana i 3 Novoapostolska crkva.

## Partnerski gradovi

|  |  |
| --- | --- |
| * Alba, Italija
* Durham, Ujedinjeno Kraljevstvo
* Hradec Králové, Češka
* Salgótarján, Mađarska
* Tula, Rusija
* Herzliya, Izrael
* Larissa, Grčka
* Montana, Bugarska
* Tarnobrzeg, Poljska
 | * - Zadar, Hrvatska
* - Ascoli Piceno, Italija
* - Halberstadt, Njemačka
* - Dabas, Mađarska
* - Budva, Crna Gora
* - Radom, Poljska
* - Kovačica, Srbija
* - Vršac, Srbija
* - Saint Étienne, Francuska
 |

## Izvori