# 1509.

*Ovo je članak o godini 1509.*

|  |  |
| --- | --- |
| Milenijum:
 | 2. milenijum
 |
| Vjekovi:
 | 15. vijek – **16. vijek** – 17. vijek
 |
| Decenija:
 |  1470-e  1480-e  1490-e  – 1500-e –  1510-e  1520-e  1530-e  |
| Godine:
 | 1506 1507 1508 – **1509** – 1510 1511 1512
 |

1509.. po kalendarima
| Gregorijanski
 | 1509.. (MDIX) |
| Ab urbe condita
 | 2262.
 |
| Islamski
 | 914–915.
 |
| Iranski
 | 887–888.
 |
| Hebrejski
 | 5269–5270.
 |
| Bizantski
 | 7017–7018.
 |
| Koptski
 | 1225–1226.
 |
| Hindu kalendari
 |
| • *Vikram Samvat* | 1564–1565.
 |
| • *Shaka Samvat* | 1431–1432.
 |
| • *Kali Yuga* | 4610–4611.
 |
| Kineski
 |
| • Kontinualno
 | 4145–4146.
 |
| • 60 godina
 | Yin Zemlja Zmija (od kineske Ng.) |
| Holocenski kalendar
 | 11509.
 |
| p • r • u |
| Podrobnije: Kalendarska era |

Godina **1509** (**MDIX**) bila je redovna godina koja počinje u ponedjeljak (1. jan./sij. po julijanskom kalendaru).

## Događaji

* 21. 1. - Beatrica Frankopan, udovica bana Ivaniša, udala se za Georga Brandenburškog, nećaka kralja Vladislava II..
* 3. 2. - Bitka kod Diua: Portugalci Francisca de Almeide porazili koaliciju Gudžarata, kalikutskog zamorina, egipatskih mameluka, Osmanlija, kao i Venecije i Dubrovnika - ovim je za čitavo stoleće osigurana portugalska trgovačka dominacija.
* veljača - Kralj Vladislav II. odlazi u Češku, gdje ostaje cijele godine zbog kuge u Ugarskoj.
* 11. 3. - Mali Ljudevit II Jagelović posle ugarske krune dobio i češku.
* 21. 4. - Henry VIII postaje engleski kralj (do 1547, od 1541. i prvi kralj Irske).
* 27. 4. - Rat Cambraiske lige: papa Julije II. stavio Veneciju pod interdikt i ekskomunikaciju jer nije vratila Romagnu pod papsku vlast (Luj XII je već ušao na mletačku teritoriju).
* 14. 5. - Bitka kod Agnadella: Francuzi porazili Venecijance, Luj prodire sve do Brescie.
* 1. 6. - Objavljena knjiga *De divina proportione* Luce Paciolija s ilustracijama Leonarda Da Vincija.
* 8. 6. - Pisa se zbog gladi predala Firentincima posle 15 godina slobode.
* 11. 6. - Henry VIII se venčao sa Katarinom Aragonskom (krunisani 24. 6., brak traje do 1533).
* lipanj - Snage cara Maksimilijana I uzimaju od Mlečana Roveredo, Veronu, Vicenzu i Padovu; donjoaustrijske čete uzimaju Trst, Goricu, austrijsku Istru, a napokon i Rijeku.
	+ Cara pomažu ban Andrija Bot i knez Bernardin Frankopan - napadaju Krk, mletačku Istru oko Labina i Plomina; Krsto Frankopan uzeo Mlecima Divin i Pazin.
* 24. 6. - Vasilije III., veliki knez Moskve primio srpsko poslanstvo.
* 9. 7. - Diego Columbo, Kristoforov sin, stigao na Hispaniolu kao novi guverner; tokom godine Španci se učvršćuju na Jamajci (Juan de Esquivel).
* 17. 7. - Padova se vratila Veneciji nakon pobune građana protiv nemačkog carskog guvernera.
* 10. 9. - Istambulski zemljotres 1509., prozvan "Mali kijamet" (sudnji dan) - srušeno 109 džamija, procenjuje se da je poginulo 10.000 ljudi.
* 11. 9. - Portugalac Diogo Lopes de Sequeira stigao u Malaku (Malajski poluotok), neuspešan kontakt sa sultanom Mahmudom.
* 15 - 30. 9. - Liga neuspešno opseda Padovu.
* 2. 10. - Mlečani pod komandom Angela Trevisanija povratili Rijeku - grad zapaljen i ubijeno mnogo građana.
	+ U ovo doba Turci poharali oblasti Bernardina, Anža i Mihajla (Mihovila) Frankapana.
* 10. 11. - Alonso de Ojeda krenuo u ekspediciju prema dan. Kolumbiji (učestvuje i Francisco Pizzaro).
* 15. 11. - Mletački poslanik Petar Pasqualigo stigao u Zagreb - u Ugarsku ne može otići jer je kralj u Češkoj, a cilj mu je da spriječi njegov pristanak uz Cambraisku ligu (prošlog ljeta vijeće u Budimu odlučilo da napadne Mletke, ali "većina gospode nije marila za rat").

### Tokom/tijekom godine

* Počinje gradnja manastira Krušedol (do 1514), zadužbine Brankovića; negde u ovo vreme se zamonašila Mati Angelina.
* Šimun Kožičić Benja imenovan modruškim biskupom.
* Erazmo Roterdamski napisao "Pohvalu ludosti" (objavljena 1511).
* Španac Pedro Navarro zauzeo gusarski Oran.
* Oktoih Marka Trebinjca i Marka Pivca u manastiru Tvrdoš (sa zabeleškom o "mnogima" koji su dobrovoljno prešli na islam).
* 1509-11 - U Veneciji se tiskaju knjige skladatelja Franje Bosanca.

## Rođenja

* 10. 7. - Jean Calvin, religijski reformator († 1564)

## Smrti

* januar - Adam Kraft, nemački skulptor (\* ca. 1460?)
* 14. 2. - Dmitrij Ivanovič Unuk, bivši moskovski prestolonaslednik (\* 1483)
* 21. 4. - Henry VII, engleski kralj (\* 1457)
* 28. 5. - Caterina Sforza, gospodarica Forlija (\* 1463)
* 29. 6. - Margaret Beaufort, majka Henryja VIII (\* ca. 1443)
* jul - João da Nova, portugalski moreplovac (\* ca. 1460)
* Juraj Šižgorić, hrvatski humanist iz Šibenika

## Reference

* Vjekoslav Klaić, Svezak drugi: dio treći.... Treća knjiga: Doba kralja Matijaša Korvina i Jagelovića (1458-1526) (archive.org)