# 1999. na filmu

Znanstveno-fantastični film *The Matrix* je bio veliki hit na kino blagajnama

| Godine na filmu  |
| --- |
|  |
| 1870-e
 |
| 1880-e
 |
| 1890-e
 |
| 1890 • 1891 • 1892 • 1893 • 1894 1895 • 1896 • 1897 • 1898 • 1899
 |
| 1900-e
 |
| 1900 • 1901 • 1902 • 1903 • 1904 1905 • 1906 • 1907 • 1908 • 1909  |
| 1910-e
 |
| 1910 • 1911 • 1912 • 1913 • 1914 1915 • 1916 • 1917 • 1918 • 1919
 |
| 1920-e
 |
| 1920 • 1921 • 1922 • 1923 • 1924 1925 • 1926 • 1927 • 1928 • 1929
 |
| 1930-e
 |
| 1930 • 1931 • 1932 • 1933 • 1934 1935 • 1936 • 1937 • 1938 • 1939
 |
| 1940-e
 |
| 1940 • 1941 • 1942 • 1943 • 1944 1945 • 1946 • 1947 • 1948 • 1949
 |
| 1950-e
 |
| 1950 • 1951 • 1952 • 1953 • 1954 1955 • 1956 • 1957 • 1958 • 1959
 |
| 1960-e
 |
| 1960 • 1961 • 1962 • 1963 • 1964 1965 • 1966 • 1967 • 1968 • 1969
 |
| 1970-e
 |
| 1970 • 1971 • 1972 • 1973 • 1974 1975 • 1976 • 1977 • 1978 • 1979
 |
| 1980-e
 |
| 1980 • 1981 • 1982 • 1983 • 1984 1985 • 1986 • 1987 • 1988 • 1989
 |
| 1990-e
 |
| 1990 • 1991 • 1992 • 1993 • 1994 1995 • 1996 • 1997 • 1998 • 1999
 |
| 2000-e
 |
| 2000 • 2001 • 2002 • 2003 • 2004 2005 • 2006 • 2007 • 2008 • 2009
 |
| 2010-e
 |
| 2010 • 2011 • 2012 • 2013 • 2014 2015 • 2016 • 2017 • 2018 • 2019
 |

**1999. godina je uključivala neke značajne filmove**, kao što su *Sve o mojoj majci*, *Šesto čulo*, *Juha*, *Biti John Malkovich*, *Felicia's Journey*, *Klub boraca*, *Matrix* i *The Blair Witch Project*. Stanley Kubrick je dovršio svoj zadnji film, *Oči širom zatvorene*, prije smrti, dok je južnokorejska kinematografija počela poprimati zamah hit akcijskim filmom *Shiri*. Anime film *My Neighbors the Yamadas* je također bio zapažen. Na prostoru bivše Jugoslavije, značajniji filmovi bili su *Maršal*, *Blues za Saro* i *Crvena prašina*.

## Događaji

* 13. februar - U Južnoj Koreji premijerno prikazan *Shiri*, akcijski film u režiji Kang Je-gyua koji sa budžetom od oko 5 milijuna $ postaje dotada najskuplji film u historiji južnokorejske kinemografije; priča o južnokorejskim obavještajcima koji pokušavaju zaustaviti zavjeru sjevernokorejskih terorista postaje najgledaniji film godine u Južnoj Koreji, porazivši hollywoodske favorite; nakon toga dobiva međunarodnu distribuciju i dosta pomaže da se južnokrejska kinematografija afirmira u svijetu.
* 7. mart - Ugledni američki režiser Stanley Kubrick umire od srčanog udara, šest dana nakon što je svome matičnom studiju Warner Bros. predstavio konačnu verziju svog zadnjeg filma *Oči širom zatvorene*; zahvaljujući smrti autora, drama temeljena na djelu austrijskog pisca Arthur Schnitzlera nekoliko mjeseci pred službenu premijeru dobija izuzetan publicitet, a njemu pomažu brojne glasine koje se na Internetu šire o njegovom eksplicitno erotskom sadržaju, pa i tome da predstavlja hardcore pornografski film; u stvarnosti je Warner Bros. koristio CGI tehniku kako bi zarcnio i premontirao nekoliko "problematičnih" scena golotinje i seksa te tako od cenzorskog odbora MPAA ishodio relativno blagi rejting "R"; film u kome glavne uloge tumači tadašnji bračni par Tom Cruise i Nicole Kidman nakon premijere dobija uglavnom povoljne kritike, iako ga kritičari smatraju inferiornijim od odnosu na Kubrickova najpoznatija ostvarenja.
* 31. mart - Premijerno prikazan *The Matrix*, science fiction film kojeg su režirali braća Andy i Larry Wachowski; priča o hakeru koji se suočava sa time da je svijet u kome živi računalna simulacija postaje svjetski hit, te velikim dijelom obnavlja posrnulu karijeru Keanua Reevesa koji je tumačio protagonista; publika je impresionirana spektakularnim akcijskim scenama, ali još više time što se za njih koriste najmoderniji računalni efekti, a pogotovo "Bullet time"; popularnosti filma će dosta pomoći i to što je pogodio raspoloženje mlađih antiestablishmentskih generacija koji u njemu prepoznaju alegoriju na medijske i druge manipulacije kojima su izloženi u suvremenom svijetu, te *The Matrix* i u tom smislu postaje jedno od najuticajnijih ostvarenja svog vremena.
* 7. april - Počelo podizanje improviziranih logora pred kino-dvoranama u kojima je za 16. maj zakazana premijera filma *Fantomska prijetnja*, a čija je svrha omogućiti najvatrenijim poklonicima serijala *Ratova zvijezda* da budu prvi koji će kupiti ulaznice i pogledati ga; time projekt Georgea Lucasa, koji se snimao pune dvije godine i u čiji je marketing potrošeno 200 miliona US$, stiče dotada nezapamćeni publicitet kao i status najiščekivanijeg filmskog ostvarenja decenije; nakon premijere će *Fantomska prijetnja*, koja predstavlja prednastavak originalne trilogije, odnosno prvi film ciklusa, postići ogromnu gledanost i postati najgledaniji film godine u američkim i svjetskim kinima, mada neće uspjeti svrgnuti *Titanic* sa mjesta najkomercijalnijeg filma svih vremena; reakcije dijela fanova su, pak, izuzetno negativne te izazivaju dugogodišnju svađu sa Lucasom koja će nastavcima *Ratova zvijezda* donijeti još publiciteta.
* 16. april - Premijerno prikazan *Sve o mojoj majci*, drama španskog režisera Pedra Almdovara koja se bavi temamam kao što su AIDS, transvestizam i homoseksualnost, a koja svojim stilom i brojnim posvetama velikanima svjetskog filma dobiva brojne pohvale kritičara te postaje jedan od Almodovarovih najuspješnijih ostvarenja.
* 14. jul - Premijerno prikazan *The Blair Witch Project*, horor film snimljen u nezavisnoj produkciji, koji se ističe budžetom od samo 22.500 $, ali, koji zahvaljujući inovativnoj marketinškoj taktici koja se temelji isključivo na Internetu te izbjegava dotadašnje skupe plakate i reklame na televiziji, privlači pozornost i zarađuje preko 248 milijuna $ diljem svijeta. Film također popularizira žanr pronađene snimke za koji je samo potrebna ručna kamera.
* 10. septembar - U Veneciji premijerno prikazan *Klub boraca*, crnohumorno-dramski film u režiji Davida Finchera; adaptacija istoimenog romana Chucka Palachniuka, koja je zahvaljujući izuzetno visokom budžetu stekla status jednog od najambicioznijih ostvarenja svog vremena, izaziva oduševljenje među kritičarima, mada će među publikom doživjeti komercijalni krah; usprkos toga, Fincher zahvaljujući njemu potvrđuje status jednog od najuglednijih hollywoodskih filmaša svog vremena, a Brad Pitt i Edward Norton, koji su tumačili glavne uloge, stiču status glumačkih velikana.
* 19. oktobar - Premijerno prikazan *Biti John Malkovich*, fantastična komedija koja predstavlja režijski debi Charlieja Kaufmana, scenarista koji se već dotada afirmirao svojim neobičnim pričama; film u kome nastupaju John Cusack i Catherine Keener, a John Malkovich tumači samog sebe dobiva brojne pohvale od strane kritike i reputaciju jednog od najneobičnijih filmova svih vremena.
* tokom godine - U Hrvatskoj premijerno prikazan *Maršal*, komedija Vinka Brešana, koja satiričkim prikazom jugonostalgije u postkomunističkoj Hrvatskoj, ali i alegorijskim prikazom vladavine Franje Tuđmana koja se tada nalazila pred svojim krajem razbija dotadašnje tabue hrvatske kinematografije i uspijeva postići izuzetnu gledanost, te sa preko 100.000 gledatelja postati drugi najgledaniji hrvatski film desetljeća (prvi je bio Brešanov *Kako je počeo rat na mom otoku*).

## Smrti

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| **datum** | **ime** | **nacionalnost i zanimanje** | **godina rođenja** |
| 23. januar | Joe D'Amato | italijanski režiser | 1936
 |
| 7. mart | Stanley Kubrick | američki režiser | 1928
 |
| 4. april | Bob Peck | britanski glumac | 1945
 |
| 14. april | Ellen Corby | američka glumica | 1911
 |
| 28. april | Rory Calhoun | američki glumac | 1922
 |
| 2. maj | Oliver Reed | britanski glumac | 1938
 |
| 8. maj | Dirk Bogarde | britanski glumac | 1921
 |
| 11. jun | DeForest Kelley | američki glumac | 1920
 |
| 19. jun | Mario Soldati | italijanski režiser | 1906
 |
| 1. jul | Edward Dmytryk | američki režiser | 1908
 |
| 1. jul | Sylvia Sidney | američki glumac | 1910
 |
| 2. jul | Mario Puzo | američki scenarist | 1920
 |
| 3. jul | Yoko Tani | francusko-japanska glumica | 1932
 |
| 4. august | Victor Mature | američki glumac | 1913
 |
| 7. august | Brion James | američki glumac | 1945
 |
| 14. septembar | Charles Crichton | britanski režiser | 1910
 |
| 17. septembar | Riccardo Cucciolla | italijanski glumac | 1924
 |
| 22. septembar | George C. Scott | američki glumac | 1922
 |
| 3. novembar | Ian Bannen | britanski glumac | 1928
 |
| 3. decembar | Madeline Kahn | američka glumica | 1942
 |
| 18. decembar | Robert Bresson | francuski režiser | 1901
 |
| 19. decembar | Desmond Llewelyn | britanski glumac | 1914
 |

## Najkomercijalniji filmovi u kinima diljem svijeta

Najkomercijalniji filmovi u kinima diljem svijeta
| Rang | Naslov | Studio | Redatelj | Svjetska zarada
 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1.
 | *Star Wars Episode I: The Phantom Menace* | 20th Century Fox/Lucasfilm
 | George Lucas
 | **$924,317,558** |
| 2.
 | *The Sixth Sense* | Hollywood Pictures/Blinding Edge
 | M. Night Shyamalan
 | **$672,806,292** |
| 3.
 | *Toy Story 2* | Disney/Pixar
 | John Lasseter, Lee Unkrich
 | **$485,015,179** |
| 4.
 | *The Matrix* | Warner Bros.
 | Andy, Larry Wachowski
 | **$460,379,930** |
| 5.
 | *Tarzan* | Walt Disney Pictures
 | Kevin Lima, Chris Buck
 | **$448,191,819** |
| 6.
 | *The Mummy* | Universal Studios/Amblin Entertainment
 | Stephen Sommers
 | **$415,933,406** |
| 7.
 | *Notting Hill* | Universal Studios
 | Roger Michell
 | **$363,889,678** |
| 8.
 | *The World Is Not Enough* | MGM
 | Michael Apted
 | **$361,832,400** |
| 9.
 | *American Beauty* | DreamWorks
 | Sam Mendes
 | **$356,296,601** |
| 10.
 | *Austin Powers: The Spy Who Shagged Me* | New Line Cinema
 | Jay Roach
 | **$312,016,858** |
| 11.
 | *Runaway Bride* | Paramount/Touchstone
 | Garry Marshall
 | **$309,457,509** |
| 12.
 | *Stuart Little* | Columbia Pictures
 | Rob Minkoff
 | **$300,135,367** |
| 13.
 | *The Green Mile* | Warner Bros.
 | Frank Darabont
 | **$290,701,374** |
| 14.
 | *The Blair Witch Project* | Haxan Films
 | Eduardo Sánchez, Daniel Myrick
 | **$248,639,099** |
| 15.
 | *American Pie* | Universal Studios
 | Paul Weitz
 | **$235,483,004** |
| 16.
 | *Big Daddy* | Columbia Pictures
 | Dennis Dugan
 | **$234,801,895** |
| 17.
 | *Wild Wild West* | Warner Bros.
 | Barry Sonnenfeld
 | **$222,105,681** |
| 18.
 | *Entrapment* | 20th Century Fox
 | Jon Amiel
 | **$212,404,396** |
| 19.
 | *End of Days* | Universal Studios
 | Peter Hyams
 | **$211,989,043** |
| 20.
 | *Sleepy Hollow* | Paramount Pictures
 | Tim Burton
 | **$206,071,502** |

## Nagrade

| Kategorija | Zlatni globus 1999. | Nagrada izbora kritičara 1999. | Nagrada udruge filmskih kritičara New Yorka 1999. | BAFTA 1999. | Oscar 1999.
 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Drama | Mjuzikl ili komedija
 |
| Najbolji film | American Beauty | Toy Story 2 | American Beauty | Topsy-Turvy | American Beauty | American Beauty |
| Najbolji redatelj | **Sam MendesAmerican Beauty* | **Sam MendesAmerican Beauty* | **Mike LeighTopsy-Turvy* | **Pedro AlmodóvarAll About My Mother* | **Sam MendesAmerican Beauty* |
| Najbolji glumac | **Denzel WashingtonThe Hurricane* | **Jim CarreyMan on the Moon* | **Kevin SpaceyAmerican Beauty* | **Richard FarnsworthThe Straight Story* | **Kevin SpaceyAmerican Beauty* | **Kevin SpaceyAmerican Beauty* |
| Najbolja glumica | **Hilary SwankBoys Don't Cry* | **Janet McTeerTumbleweeds* | **Hilary SwankBoys Don't Cry* | **Hilary SwankBoys Don't Cry* | **Annette BeningAmerican Beauty* | **Hilary SwankBoys Don't Cry* |
| Najbolji sporedni glumac | **Tom CruiseMagnolia* | **Michael Clarke DuncanThe Green Mile* | **John MalkovichBeing John Malkovich* | **Jude LawThe Talented Mr. Ripley* | **Michael CaineThe Cider House Rules* |
| Najbolja sporedna glumica | **Angelina JolieGirl, Interrupted* | **Angelina JolieGirl, Interrupted* | **Catherine KeenerBeing John Malkovich* | **Maggie SmithTea with Mussolini* | **Angelina JolieGirl, Interrupted* |
| Najbolji adaptirani scenarij | American Beauty Alan Ball | *The Green Mile* Frank Darabont | — | The End of the Affair Neil Jordan | The Cider House Rules John Irving
 |
| Najbolji izvorni scenarij | American Beauty Alan Ball | Alexander Payne, Jim Taylor Election | Being John Malkovich Charlie Kaufman | American Beauty Alan Ball
 |
| Najbolji strani film | All About My Mother | All About My Mother | All About My Mother | All About My Mother | All About My Mother |

**Zlatna palma, Cannes:Rosetta, režija Luc and Jean-Pierre Dardenne, Francuska / Belgija
**Festival igranog filma u Puli:Maršal, režija Vinko Brešan
## Reference

## Vanjske veze

* 1999. Arhivirano 2009-01-29 na Wayback Machine-u na Internet Movie Database
* 1999. na filmu Arhivirano 2013-08-18 na Wayback Machine-u na Numbers
* 100 najhvaljenijih filmova 1999. na Rotten Tomatoes