Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Biloxi, Mississippi

| Biloksi *Biloxi* |
| --- |
|  |
| Osnovni podaci
 |
| Država
 |  Sjedinjene Američke Države
 |
| Savezna država
 |  Misisipi
 |
| Okrug
 | Harison
 |
| Osnovan
 | 1838.
 |
| Stanovništvo
 |
| Stanovništvo (2010) | 44.054
 |
| Gustina stanovništva
 | 36,6 st./km²
 |
| Geografija
 |
| Koordinate
 | ﻿ / ﻿ |
| Vremenska zona
 | UTC-6, leti UTC-5
 |
| Nadmorska visina
 | 6 m
 |
| Površina
 | 120,5 km²
 |
| Kopnena površina
 | 98,5 km²
 |
| Vodena površina
 | 22,0 km²
 |
| Biloksi
 |
| BiloksiBiloksi (Sjedinjenih Država)
 |
| Ostali podaci
 |
| Pozivni broj
 | 228
 |
| ZIP kod
 | 39530-39535, 39540
 |
| FIPS kod
 | 6220
 |

**Biloksi** (engleski: *Biloxi*) je grad u američkoj saveznoj državi Misisipi.

## Demografija

Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 44.054, što je 6.59 (-13,0 %) stanovnika manje nego 2000. godine.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **Grupa** | **2000.** | **2010.** |
| Belci
 | 35.292 (69,7 %)
 | 28.402 (64,5 %)
 |
| Afroamerikanci
 | 9.643 (19,0 %)
 | 8.632 (19,6 %)
 |
| Azijati
 | 2.590 (5,1 %)
 | 1.951 (4,4 %)
 |
| Hispanoamerikanci i Latinoamerikanci
 | 1.848 (3,6 %)
 | 3.847 (8,7 %)
 |
| Ukupno
 | 50.644
 | 44.054
 |

## Reference

## Literatura

* Morris, Richard B. (1996). *Encyclopedia of American History* (Seventh izd.). Collins Reference. ISBN 0062700553.
* Peter C. Mancall, Gary B. Nash, Allan M. Winkler, Charlene Mires, John W. Jeffries, ur. (2009). *Encyclopedia of American History*. Facts on File. ISBN 0816071365.
* Stanley I. Kutler (2002). *Dictionary of American History* (Third izd.). Charles Scribners & Sons. ISBN 0684805332.
* Paul S. Boyer (2001). *The Oxford Companion to United States History*. Oxford University Press. ISBN 0195082095.
* Michael Kazin, Rebecca Edwards, Adam Rothman, ur. (2011). *The Concise Princeton Encyclopedia of American Political History*. Princeton University Press. ISBN 0691152071.
* Kane, Joseph and Aiken, Charles (2004). *The American Counties: Origins of County Names, Dates of Creation, and Population Data, 1950-2000*. Scarecrow Press. ISBN 0-8108-5036-2.

## Vanjske veze

|  |  |
| --- | --- |
|  | U Wikimedijinoj ostavi nalazi se članak o temi: **Biloxi, Mississippi** |

* United States Census Bureau
# Tenzin Gjatso

| Tenzin Gjatso
 |
| --- |
| *Njegova svetost XIV Dalaj Lama* |
|  |
| *XIV Dalaj Lama* |
| Period vladavine
 | 17. novembar 1950 — današnjost
 |
| Datum krunisanja
 | 17. novembar 1950.
 |
| Puno ime
 | Jecun Jamfel Ngavang Lobzang Ješe Tenzin Gjatso
 |
| Rođen
 | 6. jul 1935.
 |
|  |  Ćinghaj, Kina
 |
| Prethodnik
 | Tubten Gjatso
 |
| Naslednik
 | XV Dalaj Lama
 |
| Otac
 | Čoekjong Tsering
 |
| Majka
 | Diki Tsering
 |

**Tenzin Gjatso** (kin. 丹增嘉措, pin. *Dānzēng Jiācuò*; rođen 6. jula 1935) je četrnaesti po redu tibetanski duhovni i svetovni vođa. Tibetanci veruju da je Dalaj Lama reinkarnacija Bude, čiji duh nakon smrti ulazi u telo novorođenog dečaka kojeg identifikuju tradicionalnim metodama.

Tenzin Gjatso peti je od šesnaestoro dece u poljoprivrednoj porodici na Tibetu u pokrajini Ćinghaj. Sa dve godine proglašen je kao *„Tulku“*, reinkarnacija trinaestog Dalaj Lame. Dana 17. novembra 1950., sa petnaest godina, proglašen je čelnikom Tibeta i najvažnijim političkim upravnikom, u vrime kada se Tibet suočavao sa nasilnom okupacijom Narodne Republike Kine.

Tenzin Gjatso je Tibet napustio 1959. godine i sklonio se u Indiju nakon neuspeha Tibetskog pokreta otpora gde je pokušavao da uspostavi centralnu tibetsku administraciju, ujedno tražeći način kako da sačuva tibetsku kulturu i prosvetu, a hiljade izbeglica sledilo je Dalaj Lamu u Indiju.

Harizmatični i priznati javni govornik, Tenzin Gjatso je prvi Dalaj Lama koji je otputovao na Zapad gde je nastojao da upoznati svet s budizmom i promovisati koncept univerzalne odgovornosti, etike i međureligijske komunikacije.

Godine 1989. dobio je Nobelovu nagradu za mir za svoj nenasilni otpor kineskoj okupaciji.

## Povezano

* Nobelova nagrada za mir
* Dalaj Lama

## Vanjske veze

* Zvaničan sajt – Dalaj Lama
# Bajpas

| Bajpas |
| --- |
| *Intervencija* |
| Rana faza postupka **postupka premošćivanja srčane arterije** kada se vene presađuju iz nogu (lijevo) te stvara premosnioca (stavljanjem aortičke braunile) (na dnu slike). Perfuziolog i plućno-srčani aparat (HLM) su gore desno. Glavna pacijenta (izvan slike) je na dnu. |
| ICD-10-PCS | 021209W |
| ICD-9-CM | 36.1 |
| MeSH | D001026 |
| MedlinePlus | 002946 |

**Srčana premosnica** ili **bajpas** (engleski: *bypass*) su kolokvijalni nazivi za **premošćivanje srčane arterije presađivanjem tkiva** (engleski: *coronary artery bypass graft*, CABG), odnosno kirurški postupak olakšavanja protoka krvi kroz anginu pectoris kojim se znatno smanjuje rizik od smrti uslijed koronarnih bolesti srca. Arterije ili vene iz drugih dijelova pacijentovog tijela su presađene u koronarne arterije kako bi olakšale ili osigurale opskrbu krvlju za srčani mišić. Postupak se najčešće obavlja kada srce prestaje raditi, zbog čega se koristi kardiopulmonarna premosnica, odnosno uređaj (pumpa) koji preuzima funkciju pluća i srca; postoje i tehnike koje se obavljaju sa srcem koje kuca (engleski: *off-pump surgery*).

## Vanjske veze

* A BBC film showing a patient undergoing a double bypass operation.
* Ischemic Heart Disease Arhivirano 2011-10-20 na Wayback Machine-u section in *Cardiac Surgey in the Adult*
* Coronary Artery Bypass Surgery at NYU Langone Medical Center's Cardiac and Vascular Institute Arhivirano 2010-04-09 na Wayback Machine-u
* Cleveland Clinic page on coronary artery bypass surgery
# Stružec

| Stružec
 |
| --- |
| Županija
 | Sisačko-moslavačka županija
 |
| Općina/Grad
 | Popovača
 |
|  |
| Stanovništvo - - - - - - -(2001 / 2011 / 2021)
 |
|  - Ukupno
 | 795
 |
|  - Broj domaćinstava
 | 259
 |
|  |
| Pošta
 | 44317 Popovača
 |
| Pozivni broj
 | +385 044
 |
| Autooznaka
 | KT
 |

**Stružec** je naselje u Republici Hrvatskoj, u sastavu Općine Popovača, Sisačko-moslavačka županija.

## Stanovništvo

Prema popisu stanovništva iz 2001. godine, naselje je imalo 795 stanovnika te 259 obiteljskih kućanstava.

Kretanje broja stanovnika 1857.-2001.Napomena:** U 1869. sadrži dio podataka za naselje Osekovo. Od 1910. do 1961. sadrži podatke za bivše naselje Zapolica.
## Reference
# Odbor Predstavničkog doma za antiameričke aktivnosti

**Odbor Predstavničkog doma za antiameričke aktivnosti** (engleski: *House Un-American Activities Committee*, **HUAC** ili *House Committee on Un-American Activities*, **HCUA)* je bio istražni odbor Predstavničkog doma američkog Kongresa zadužen za javne istrage subverzivne djelatnosti u SAD, koji je kao stalno tijelo postojao od 1945. do 1975. Poticao je od privremenog (ad hoc) odbora osnovanog 1937. godine na čelu sa teksaškim kongresnikom Martinom Diesom Jr. u svrhu istraživanja nacističke, komunističke i općenito ekstremističke subverzije u SAD. To je tijelo nakon drugog svjetskog rata postalo stalno, te se gotovo u potpunosti orijentiralo na istraživanje komunističke "subverzije", odnosno pojedinaca i organizacija za koje se vjerovalo da su iz ideoloških razloga u službi Sovjetskog Saveza.

Od 1947. je HUAC počeo održavati javna saslušanja, na kojima su brojne istaknute ličnosti, najčešće poznate po ljevičarskim stavovima ili tek osumnjičene da ih posjeduju, bile prisiljavane da se o njima izjašnjavaju ili javno prokazuju svoje prijatelje ili poznanike kao stvarne ili potencijalne komuniste. Takva saslušanja, koja su kasnije bila kritizirana kao lov na vještice, se danas smatraju oličenjem makartističkih progona, iako je Joseph McCarthy, po kojima su oni dobili ime, kao član Senata sa njima nije mogao biti neposredno povezan. U svoje vrijeme, zahvaljujući hladnom ratu i Drugoj crvenoj panici, su uživala veliku popularnost među javnošću, i mnogi političari, poput Richarda Nixona i Roberta Kennedyja, su zahvaljujući članstvu u HUAC-u lansirali kasnije uspješne karijere.

Od sredine 1950-ih, kada je McCarthy javno osramoćen, HUAC je postao predmetom sve učestalijih kritika zbog kršenja ljudskih prava i potkopavanja slobode izražavanja, pa se protiv njega postepeno okrenula i javnost. U drugoj polovici 1960-ih je stekao takvu reputaciju da su mnogi radikalni ljevičari poput *yippieja* namjerno priželjkivali da ih pozovu na saslušanja kako bi od njih pravili sprdnju. Zbog toga i brojnih negativnih konotacija mu je 1969. promijenjeno ime u Odbor za unutarnju sigurnost, a 1975. je konačno i službeno ukinut, s time da je njegove nadležnosti preuzeo Kongresni odbor za pravosuđe.

## Vanjske veze

* House.gov Arhivirano 2011-05-05 na Wayback Machine-u HUAC - permanent standing House Committee on Un-American Activities
* House.gov Arhivirano 2012-09-16 na Wayback Machine-u HUAC - 1948 Alger Hiss–Whittaker Chambers hearing before HUAC
* The National Laboratories and the Atomic Energy Commission in the Early Cold War Arhivirano 2012-03-11 na Wayback Machine-u
* *Political Counterintelligence* Subversive Activities Control Board (SACB)
* "Operation Abolition", 17 Mar 1961 Arhivirano 2008-02-05 na Wayback Machine-u Time Magazine
* Bogart, Humphrey. "I'm no communist" Arhivirano 2011-08-12 na Wayback Machine-u Photoplay Magazine, March
# Potres kod Valdivije 1960.

Valdivija nakon potresa
Prikaz seizmički zahvaćenog područja u potresu
**Potres kod Valdivije** ili **Veliki čileanski potres** (špa. *Terremoto de Valdivia* / *Gran terremoto de Chile*) koji se dogodio u nedjelju 22. maja 1960. je do sada najsnažniji potres ikad zabilježen na Zemlji, a magnituda je bila 9,5 stupnjeva. Potres se dogodio u popodnevnim satima (19:11 GMT, 15:11 po lokalnom vremenu).

Epicentar je bio u blizini grada Lumaco nekih 570 km južno od glavnog grada Santiaga, Temuco je najbliži veliki grad, a Valdivia je bila najviše pogođena. To je uvjetovalo tsunami koji je pogodio čileansku obale s valovima do 25 metara. Tsunami je prešao preko Tihog oceana i uništio Hilo na Havajima. Valovi visine 10,7 metara su zabilježene 10.000 km od epicentra, čak do Japana i Filipina.

Broj poginulih nije točno utvrđen, kao ni materijalna šteta koju je prouzročila ova katastrofa. Objavljene su razne procjene ukupnog broja žrtava potresa i tsunamija, pa američki USGS navodi 2.231, 3.000, ili 5.700 ubijenih, a drugi izvor govorio o 6.000 mrtvih.

## Vanjske veze

* Chilean earthquake and tsunami Arhivirano 2006-11-01 na Wayback Machine-u
* Tsunami of 1960
* Hawaii Events Arhivirano 2006-02-02 na Wayback Machine-u
# Celâl Bayar

Celal Bayar
**Mahmut Celal Bayar** (Umurbey, 16. svibnja 1883. – Istanbul, 22. kolovoza 1986.), turski političar, državnik i treći predsjednik Turske.

## Biografija

Rodio se u Bursi kao sin vjerskog vođe i učitelja. Nakon završenih škola, zapošljava se kao sudski, a kasnije i bankovni činovnik. Godine 1908. priključuje se Komitetu za jedinstvo i progres, te se žestoko protivi zakonima koje je donio sultan. Nakon što je uspostavljena republika, obnašao je niz funkcija, a bio je i savjetnik Ismeta Inönüa, ali se kasnije s njim razišao. Velika turska narodna skupština izabrala ga je za predsjednika te je on 22. svibnja 1950. stupio na tu dužnost. Ponovno je izabran na izborima 1954. i 1957. godine. S vlasti je srušen kad je vojska izvela puč 27. svibnja 1960. godine. 15-ero ljudi, među njima i on, odvedeni su na otok u Mramornom moru. Tamo su neki osuđeni na smrt, a drugi na doživotni zatvor. Pomilovan je 1966. godine, a 1974. vraćena su mu politička i građanska prava. Odbio je doživotno mjesto u Senatu, jer je smatrao da samo netko tko je izabran može predstavljati narod. Bio je član Republikanske Narodne stranke (CHP), a kasnije je osnovao Demokratsku stranku. Bio je otac troje djece. Umro je u Istanbulu u dobi od 103 godine.
# Cemal Gürsel

|  |
| --- |
| Džemal Gursel |
| Mandat(i) |
| 4. predsednik Turske
 |
| 27. maj 1960. - 28. mart 1966.
 |
| Prethodnik
 | Dželal Bajar
 |
| Naslednik
 | Dževdet Sunaj
 |
| Biografija |
| uredi  |

**Džemal Gursel** (turski: *Cemal Gürsel*; rođen je 1895. godine u Erzurumu, Turska) je bio turski visoki vojni oficir i državnik. Često se spominje kao „otac druge Republike“, četvrti je predsednik Republike Turske.

U periodu pre stvaranja Republike učestvovao je u Prvom balkanskom ratu u borbama kod Čanakalea i u Siriji za Prvog svetskog rata. Kasnije kao ratni zarobljenik interniran u Egiptu.

Nakon državnog udara izvedenog 27. maja 1960. godine od strane grupe oficira i svrgavanja sa vlasti predsednika Republike Dželala Bajara i predsednika Vlade Adnana Menderesa, Gursel je ušao u politički život zemlje. Iako nije učestvovao u puču, zbog velike popularnosti među narodom, pučisti su predložili Gursela za predsednika vlade i predsednika Republike.

Gursel je umro 1966. godine posle teže bolesti. Oplakivan od cele nacije, sahranjen je prvobitno u mauzoleju Kemala Atatirka. Iza sebe je ostavio suprugu Melahat (u braku od 1927.) i jedno dete.
# Bikini

Bikini
**Bikini** je termin koji se koristi za ženski kupaći kostim iz dva dela. Ime je dobio po ostrvu Bikini (Tihi okean) na kome su izvođena testiranja atomske bombe 1945. godine. To je bio prvi ženski kupaći kostim iz dva dela koji je otkrivao pupak.

Vremenom, bikini je postajao sve manji, pa je sredinom šezdesetih godina lansiran i Monokini. Dalji istorijski razvoj ovog kupaćeg kostima je evoluirao u tangu.

## Historija

Iako je bikini kao dvodjelni ženski kostim, pod tim imenom, ušao u povijest mode tek sredinom 20. stoljeća, preteće tog kupaćeg kostima datiraju još iz vremena minojske civilizacije od 1600. pr. Kr. Također, odjevni predmet nalik bikiniju nosile su žene u antičkom Rimu, što je posvjedočeno na muralima i freskama iz tog vremena.

Suvremeni bikini nastao je u Francuskoj po završetku Drugog svjetskog rata, 1946. godine. Modni dizajner Jacques Heim izradio je oskudni dvodjelni kupaći kostim za žene i prozvao ga *Atom*, *najmanji kupaći kostim na svijetu*. Istodobno, modni dizajner Louis Réard počeo je prodavati istovjetni proizvod na francuskoj rivijeri i u Piscine Molitor koji je prozvao *bikini* prema istoimenom pacifičkom otoku preuzevši naslov izumitelja tog odjevnog predmeta.

Godine 1947. bikini se počeo prodavati u SAD-u, ali je prodaja isprva bila prilično slaba. Bikini je zbog svoje oskudnosti izazivao javnu sablazan i zgražanje, a neki su američki gradovi čak zabranili njegovu uporabu. Tek je u vrijeme seksualne revolucije 60-ih, bikini široko prihvaćen i postao jedan od najpopularnijih ženskih kupaćih kostima.

Prvi bikini obukla je francuskinja Micheline Bernardini.

## Reference
# Kinesko-sovjetski raskol

Mao Ceodung i Nikita Hruščov, za strance saveznici, a privatno ideološki neprijatelji.
Svrstavanja između komunističkih zemalja 1980.: prosvojetske (crveno), prokineske (narandžasto) i neutralne Jugoslavija i Severna Koreja (crno). Somalija je bila u prosovjetskom kampu do 1977, a Kampućija u prokineskom do 1979.
**Kinesko-sovjetski raskol** (1960–1989) je bilo pogoršanje političkih i ideoloških veza između Narodne Republike Kine i Sovjetskog Saveza tokom Hladnog rata. Tokom 1960ih, Kina i Sovjetski Savez su bile dve najveće komunističke države na svetu. Razlike su nastale zbog kineskih i ruskih nacionalnih interesa i zbog razlike u interpretacijama marksizma: maoizma i marksizma-lenjinizma.

Tokom 1950ih i 1960ih ideološke debate Komunističkih partija Sovjetskog Saveza i Kine su se ticale i miroljubive koegzistencija sa kapitalističkim Zapadom. Mao Cedung je zagovarao ratoborniji stav prema kapitalističkim državama i u početku odbacivanje miroljubive koegzistencije, što je smatrao marksističkim revizionizmom od strane Sovjetskog Saveza.

Dalje, od 1956. Kina i Sovjetski Savez su postupno udaljavale u tumačenju markstističke ideologije i 1961. kada su se ideološke razlike pokazale nepomirljivim, Komunistička partija Kine je zvanično proglasila sovjetsku varijantu komunizma kao delo „revizionističkih izdajnika“, tj Komunističke partije Sovjetskog Saveza na čelu sa Nikitom Hruščovim.

Ovaj raskol je podelio međunarodni komunistički pokret i omogućio otopljavanje odnosa između SAD i Kine 1971. Odnosi Kine i Sovjetskog Saveza su ostali napeti sve do 1980ih i nisu smatrani normalizovanim sve do posete sovjetskog vođe Mihaila Gorbačova Pekingu 1989.
# Norodom Sihanouk

| Norodom Sihanouk នរោត្តម សីហនុ
 |
| --- |
|  |
|  **Kralj Kambodže** |
| Vladavina
 | 24. travnja 1941. – 2. ožujka 1955. |
| Krunidba
 | 3. svibnja 1941.
 |
| Prethodnik
 | Sisowath Monivong
 |
| Nasljednik
 | Norodom Suramarit
 |
|  **Kralj Kambodže** |
| Vladavina
 | 24. rujna 1993. – 7. listopada 2004. |
| Krunidba
 | 24. rujna 1993.
 |
| Prethodnik
 | Chea Sim (kao regent) |
| Nasljednik
 | Norodom Sihamoni
 |
|  |
| Dinastija
 | Norodom
 |
| Otac
 | Norodom Suramarit
 |
| Majka
 | Sisowath Kossamak
 |
| Rođenje
 | 31. listopada 1922.  Phnom Penh, Kambodža (tada  Francuska Kambodža) |
| Smrt
 | 15. listopada 2012.  Peking, NR Kina
 |
| Potpis
 |  |
| Vjera
 | teravadski budizam
 |

**Preah Bat Samdech Preah Norodom Sihanouk Varman**, poznatiji kao **Norodom Sihanouk** (Phnom Penh, 31. listopada 1922. – Peking, 15. listopada 2012), je bio kralj Kambodže, prvi put od 24. travnja 1941. do 3. ožujka 1955. godine, a drugi put od 24. rujna 1993. do svoje abdikacije 7. listopada 2004. godine. Nadalje je bio *Kralj-otac* Kambodže te je time zadržao mnoga prava koja je imao kao prijašnji konstitucionalni kralj.

Sin kralja Norodoma Suramarita i kraljice Sisowath Kossamak, Sihanouk je tijekom svog života držao toliko političkih pozicija da ga je *Guinnessova knjiga rekorda* stavila na prvo mjesto među političarima koji su držali najviše različitih političkih pozicija. Među te pozicije spadaju dva kraljevska mandata, dva mandata kao princ, jedan kao predsjednik, dva kao premijer, jedan kao neimenovani vođa Kambodže i nekoliko pozicija vođe vlada u egzilu.

No, većina tih pozicija bila su kao znak časti (kao posljednji kraljevski mandat). Pravu vlast u Kambodži Sihanouk je držao od 9. studenog 1953. (potpuna neovisnost Kambodže), pa do 18. ožujka 1970. (Lon Nol preuzima vlast).

Sihanouk je i filmski redatelj, te je režirao neke filmove među koje spadaju i *An Ambition Reduced to Ashes* i *The Last Days of Colonel Savath*.
# Balkanski savez

**Balkanski savez** (Balkanska liga) formiran je 1912. godine za vrijeme Balkanskih ratova. Članice Balkanskog saveza bile su Srbija, Crna Gora, Bugarska i Grčka.

Ciljevi saveza bili su oslobođenje preostalih dijelova Balkanskog poluotoka od osmanske vlasti i sprečavanje prodora Austro-Ugarske i Njemačke prema istoku.

## Povezano

* Prvi balkanski rat
* Drugi balkanski rat
* Balkanski pakt

## Vanjske veze

* Istorijska biblioteka: Savez sklopljen u vozu Arhivirano 2012-03-02 na Wayback Machine-u
# Joseph Kasa-Vubu

| Joseph Kasa-Vubu
 |
| --- |
|  |
|

---

1. predsjednik Demokratske Republike Kongo
 |
| Mandat 1960. – 1965.
 |
| Premijer(i)
 | Patrice Lumumba Joseph Iléo Justin Marie Bomboko Joseph Iléo Cyrille Adoula Moïse Tshombé Évariste Kimba
 |
| Prethodnik
 | *inauguracijski predsjednik* |
| Nasljednik
 | Joseph-Désiré Mobutu
 |
|

---

 |
| Rođenje
 | Nepoznato  Tshela, Belgijski Kongo
 |
| Smrt
 | 24. marta 1969.  Boma, DR Kongo
 |
| Politička stranka
 | ABAKO (Alliance des Bakongo)
 |
| Zanimanje
 | političar
 |

**Joseph Kasa-Vubu** (Tshela, oko 1915. – Boma, 24. marta 1969.) bio je prvi predsjednik Demokratske Republike Kongo od 1960. do 1965.

## Biografija

Kasavubua su školovali katolički misionari, za učitelja-laika.
Kao jedan od rijetkih školovanih kongoanaca 1942. primljen je administraciju Belgijskog Konga u kojoj je postao glavni činovnik, najviše pozicije
dozvoljene kongoancima u belgijskoj kolonijalnoj administraciji.

Kao jedan od pionira u borbi za nezavisnost Konga, Kasavubu je već krajem 1940-ih imao važnu ulogu u kongoanskim kulturnim društvima i udruženjima bivših studenata, koja su
zapravo bile prikrivene političke partije, u to vrijeme zabranjene.
Kao pripadnik moćnog Bakonga, jedne od najvećih etničkih grpa u zemlji, Kasavubu se 1950-ih zalagao za kongoansku nezavisnost sa
federalnom strukturom koja bi osigurala određenu autonomiju Bakongu.

Kasavubu je 1955. postao predsjednik moćnog kulturno-političkog udruženja Bakonga. - ABAKO (Alliance des Ba-Kongo). Abako je 1957.pobijedio su na prvim [[općina
|općinskim]] izborima koje su dozvolile belgijske vlasti u Léopoldvillu (današnja Kinshasa), pa je postao gradonačelnik okruga Dendale.

Na prvim izborima nakon proglašenja nezavisnosti u Demokratskoj Republici Kongo 1960., najviše glasova dobila je Lumumbina
partija Nacionalni pokret Konga, više od Kasavubuovog Abaka i njegovih kolalicijskih partnera. Kako nijedna strana nije mogla formirati parlamentarnu koaliciju, dogovoren je kompromis
Kasavubu će postati predsjednik države, a Lumumba premijer vlade.

Ubrzo nakon tog zemlju je zahvatio kaos., počevši od odcjepljenja Katange Moise Tshombea, pobune u vojsci, do intervencije belgijske vojske
u zaštitili preostalih belgijskih kolonista.
Pomoć Ujedinjenih naroda pokazala se nedovoljnom da uvede red u zemlji, tad su se proširile i glasine da je premijer Lumumba prihvatio ponudu SSSR-a da vojskom pomogne federalnoj vladi.

Kasavubu je uz pomoć vojske pukovnika Mobutua izveo mini puč i smjenio
Lumumbu i imenovao novu vladu.
Nakon tog je krajem 1960. prešutno podržao Mobutov prvi državni udar, koji nije donio mir u zemlji. Političku sudbinu zapečatila mu je kontraverzna odluka da 1964. postavi Moise Tshombea
za premijera, pa je odtad samo figurirao kao predsjednik, do drugog Mobutuovog državnog udara 1965. kad je smjenjen.

Nakon tog se povukao na svoju farmu u Bomi u donjem toku rijeke Kongo gdje je živio do kraja života.

## Bilješke

## Izvori

## Vanjske veze

* *Joseph Kasavubu* (na portalu Encyclopaedia Britannica) (`en`)
# Patrice Lumumba

|  |
| --- |
| Patris Lumumba |
|
 |
| Mandat(i) |
| 1. Premijer DR. Kongo
 |
| 24. jun 1960 - 5. septembar 1960
 |
| Prethodnik
 | *funkcija uspostavljena* |
| Naslednik
 | Josep Ileo
 |
| Biografija |
| Politička partija
 | Nacionalni pokret Konga (do 1961)
 |
| uredi  |

**Patris Lumumba** (2. jul 1925 — 17. januar 1961) bio je prvi premijer nezavisnog Konga 1960. godine i osnivač Kongoanskog nacionalnog pokreta, danas poznat kao jedan od velikih mučenika u borbi afričkih naroda za nezavisnost od evropskih kolonijalnih sila.

Lumumba, koji se rodio, odrastao i školovao u Kongu pod belgijskom vlašću, godine 1958. je osnovao Kongoanski nacionalni pokret, stranku čiji je cilj bio ostvariti nezavisnost Konga od Belgije. Lumumba i njegova stranka, koja je inzistirala na unitarnom uređenju zemlje i prevladavnju tradicionalnih plemenskih podjela, se neposredno pred sticanje nezavisnosti nametnula kao najjača od svih stranaka, te je nakon sticanja nezavisnosti postao premijer. Njegova ideologija afričkog nacionalizma i panafrikanizma je, međutim, postala trn u oku bivšim kolonijalnim gospdarima koji su nastojali zadržati uticaj i ekonomske interese u zemlji, te je skoro odmah nakon sticanja nezavisnosti podržala secesionistički pokret u rudama bogatoj provinciji Katangi gde je osnovana nezavisna država na čelu sa Moisesom Čombeom. Stalne pobune u novoosnovanoj kongoanskoj vojsci, kao i neredi čije su žrtve često bili belci, dovele su do kongoanske krize, te potakle belgijsku vojnu intervenciju koju je Lumumba bezuspešno pokušao apelirajući na Ujedinjene nacije. Kada se za pomoć obratio Sovjetima, time je, uprkos deklarisane neutralnosti, postao umešan u Hladni rat. Došao je u sukob sa predsednikom Žozefom Kasa-Vubuom i načelnikom generalštaba Žozefom Mobutuom koji su ga nakon samo nekoliko meseci na dužnosti protivustavno smenili 1. decembra 1960. i stavili u kućni pritvor u Leopodvilu. Potom je izručen secesioniostima u Katangi koji su ga 17. januara 1961. mučki ubikli. Posle ubistva Patrisa Lumumbe u Beogradu su u znak protesta održane velike demonstracije koje su se pretvorile u nerede. Zauzeta je i opljačkana Belgijska ambasada (jer se smatralo da su Belgijanci, kao bivši kolonisti, umešani u ubistvo Lumumbe).

Jedan od studentskih domova i jedna ulica u Beogradu, Nišu, Vranju, Subotici i Zaječaru po njemu nosi ime.

Patris Lumumba je bio oženjen i imao je petoro dece. Ostao je simbol borbe afričkih naroda protiv kolonijalizma, veoma slično Če Gevari.

## Reference