Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# David Leavitt

**David Leavitt** (Pittsburgh, 23.6. 1961.-) je američki pisac. Diplomirao je na Yaleu, a danas kao profesor predaje kreativno pisanje na Univerzitetu Floride.

Leavitt je homoseksualac i njegov književni opus se pretežno bavi gay tematikom, uključujući njegov najpoznatiji roman *The Lost Language of Cranes*.

Leavitta je sudu tužio britanski književnik Stephen Spender zbog toga što je njegov lik na navodno nedoličan način korišten u Leavittovoj knjizi *While England Sleeps*. Spor je riješen sudskom nagodbom prema kojoj je Leavitt pristao izbaciti sporne dijelove iz knjige.

## Bibliografija

### Romani

* *The Lost Language of Cranes* (1986)
* *Equal Affections* (1989)
* *While England Sleeps* (1993; revidirano i reizdano 1995)
* *The Page Turner* (1998)
* *Martin Bauman; or, A Sure Thing* (2000)
* *The Body of Jonah Boyd* (2004)
* *The Indian Clerk* (2007)

### Zbirke

* *Family Dancing* (1984)
* *A Place I've Never Been* (1990)
* *Arkansas* (1997)
* *The Marble Quilt* (2001)

### Publicistika

* *Italian Pleasures* (1996) (ko-autor Mark Mitchell)
* *Pages Passed from Hand to Hand: The Hidden Tradition of Homosexual Literature in English from 1748 to 1914* (1997) (ko-autor Mark Mitchell)
* *In Maremma: Life and a House in Southern Tuscany* (2001) (ko-autor Mark Mitchell)
* *Florence, A Delicate Case* (2003)
* *The Man Who Knew Too Much: Alan Turing and the Invention of the Computer* (2005)

## Vanjske veze

* David Leavitt's website at the University of Florida Arhivirano 2007-12-12 na Wayback Machine-u
* Šablon:WiredForBooks
* Econoculture Interview, February 2 2006 Arhivirano 2012-02-06 na Wayback Machine-u by Paul Morton
* Recorded keystrokes of Leavitt writing a poem on surprise topic with 15 minute time limit Arhivirano 2016-03-08 na Wayback Machine-u
* Website for Subtropics Magazine
# Admir Glamočak

**Admir Glamočak**, rođen 23. juna 1962. godine u Sarajevu, je bosanskohercegovački pozorišni i filmski glumac. Diplomirao je na Akademiji scenskih umjetnosti u Sarajevu u klasi profesora Bore Stjepanovića 1984/85. godine. Bio je student prve generacije upisane na Odsjek za glumu. Već u toku školovanja igra neke od zapaženih teatarskih uloga, a osobito je upamćen njegov udio u kultnoj predstavi Otvorene scene Obala - „Audicija“. Nakon završenog studija ostaje na Akademiji kao asistent i vremenom napreduje u sve viša zvanja, da bi u toku agresije na Bosnu i Hercegovinu, bio imenovan i za dekana Akademije. Za svo to vrijeme nastavlja svoj uspješni rad u pozorištu i na filmu. Ostvaruje niz odličnih uloga u predstavama poput „Kraj igre“ (režija Sulejman Kupusović), „Pukovnik ptica“ (režija Dino Mustafić), „Mjerom za mjeru“ (režija Aleš Kurt), itd. Također, u nekoliko navrata se okušao i kao reditelj. U Narodnom pozorištu u Sarajevu režirao je „San ljetne noći“, „Bolest mladeži“ u Kamernom teatru 55, „Šta ćemo sad?“ u Pozorištu mladih u Sarajevu i sl. Ipak, najzapaženija je njegova uloga pedagoga. Kao profesor na predmetu Gluma odškolovao je nekoliko uspješnih generacija glumaca, a sa podjednakim glumačkim angažmanom igra i u profesionalnim produkcijama i u ispitnim predstavama na ASU. Radi kao profesor na Akademiji scenskih umjetnosti u Sarajevu na predmetu Gluma.

## Filmografija

* Plavi orkestar (2009)
* Dobro uštimani mrtvaci (2005)
* Sex piće i krvoproliće (2004)
* Ljeto u zlatnoj dolini (2003)
* Gori vatra (2003)
* Jours tranquilles à Sarajevo (2003)
* Sjever je poludio (2003)
* Remake (2003)
* (A)Torzija (2002)
* Viza za budućnost (2002)
* Tunel (2000)
* Prvo smrtno iskustvo (1999)
* Savršeni krug (1997)
* Neočekivana šetnja (1997)
* Sa 204-272 (1991)
* Hajde da se volimo 2 (1989)

## Nagrade

* Zlatni lovorov vijenac - Internacionalni teatarski festival MESS
* Golden Rose of Peace kao najbolji glumac 1997.
* „Mala mostarska liska“ 2005.

## Vanjske veze

* Admir Glamočak na sajtu IMDb

Šablon:Stub-bh-biog
# Patrick Vieira

Patrick Vieira|  |
| Lični podaci |
| Datum rođenja | 23. lipnja 1976. |
| Mjesto rođenja |  Dakar, Senegal |
| Državljanstvo |  senegalsko  francusko |
| Visina | 1.92m |
| Nadimak | *La Grande Saucisse* |
| Pozicija | defenzivni vezni |
| Omladinski pogoni |
|  |
|  |  |
|  |
|  1984 – 1986  |  Trappes
 |
|  1986 – 1991  |  Drouais
 |
|  1991 – 1993  |  Tours
 |
|  |
| Profesionalni klubovi\* |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **Godine** | **Klub** | **Uta. (gol.)** |
| 1993 – 1995 |  Cannes | 49 (2) |
| 1995 – 1996 |  Milan | 2 (0) |
| 1996 – 2005 |  Arsenal | 279 (29) |
| 2005 – 2006 |  Juventus | 31 (5) |
| 2006 – 2010 |  Inter Milano | 67 (6) |
| 2010 – 2011 |  Manchester City | 28 (3) |
| **Nacionalna reprezentacija\*\ |
| **Godine** | **Reprezentacija** | **Uta. (gol.)** |
| 1997 – 2009 |  Francuska | 107 (6) |

 |
| Trenirani klubovi |
|  |
|  |  |
|  |
|  2016 – 2018  |  New York City
 |
|  2018 – 2020  |  Nice
 |
|  2021 – 2023  |  Crystal Palace
 |
|  2023 – 2024  |  Strasbourg
 |
|  2024 – 2025  |  Genoa
 |
|  |
| \* Nastupi i golovi u profesionalnim klubovima koji se računaju samo za službene utakmice i tačni su do 1.11.2025.  |

**Patrick Vieira** (Dakar, 23. lipnja 1976.) je bivši francuski nogometaš i reprezentativac, bivši trener francuskog kluba OGC Nice. Rođen je u Senegalu u zelenortskoj općini. Kad je imao 8 godina njegova obitelj preselila se u Pariz. Vieira se u rodnu državu nije vratio do 2003.
# 9.

|  |  |
| --- | --- |
| Milenijum:
 | 1. milenijum
 |
| Vjekovi:
 | 1. vijek pne. – **1. vijek** – 2. vijek
 |
| Decenija:
 |  20-e pne.  10-e pne.  0-e pne.  – 0-e –  10-e  20-e  30-e  |
| Godine:
 | 6 n.e. 7 n.e. 8 n.e. – **9 n.e.** – 10 n.e. 11 n.e. 12 n.e. |

Bitka u Teutoburškoj šumi, ilustracija iz 1813.

9.. po kalendarima
| Gregorijanski
 | 9.. (IX) |
| Ab urbe condita
 | 762.
 |
| Islamski
 | 632 BH – 631 BH.
 |
| Iranski
 | 613 BP – 612 BP.
 |
| Hebrejski
 | 3769–3770.
 |
| Bizantski
 | 5517–5518.
 |
| Koptski
 | -275–-274.
 |
| Hindu kalendari
 |
| • *Vikram Samvat* | 64–65.
 |
| • *Shaka Samvat* | *N/D* |
| • *Kali Yuga* | 3110–3111.
 |
| Kineski
 |
| • Kontinualno
 | 2645–2646.
 |
| • 60 godina
 | Yin Zemlja Zmija (od kineske Ng.) |
| Holocenski kalendar
 | 10009.
 |
| p • r • u |
| Podrobnije: Kalendarska era |

Godina **9.** (**IX**) bila je redovna godina koja počinje u utorak u julijanskom kalendaru. U svoje vrijeme je bila poznata kao **Godina konzulstva Sabina i Kamerina** ili, rjeđe, **godina 762. *Ab urbe condita. Oznaka "9." za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavna metoda za imenovanje godina.

## Događaji

* 10.1. - Kineski carski regent Wang Mang proglašava kako je dinastija Han izgubila mandat, te sebe proglašava carem i osniva kratkotrajnu dinastiju Xin. Njegova supruga je proglašena caricom Wang, a njegov sinWang Lin krunskim princom i prijestonasljednikom. Dotadašnja carica Wang dobija titulu Vojvotkinja majka od Ding'ana, a dotadašnji car Ruzi titulu vojvode od Ding'ana, s time da je smješten u kućni pritvor.
* Veliki ilirski ustanak završava nakon što se Panonija pokorila rimskoj vlasti. Ilirija postaje rimskom provincijom.
* Bitka u Teutoburškoj šumi u kojoj Germani pod Arminijem uništavaju rimsku vojsku pod Publijem Kvintilijem Varom, zaustavljaju rimsku ekspanziju u Germaniju te praktički uspostavljaju rijeku Rajnu kao trajnu granicu između svijeta u kome se govori latinski i svijeta u kome se govori njemački.
* Mladi Klaudije se nakon smrti zaručnice Livije Meduline ženi za Plauciju Urgulanilu.
* Legio II *Augusta*, XX *Valeria Victrix* i XIII *Gemina* su poslane u Germaniju kako bi preuzele mjesto Legio XIX i druge dvije rimske legije uništene u Teutoburškoj šumi.
* Rimske financije su nakon rata u Iliriku i katastrofe u Teutoburškoj šumi pod pritiskom, pa car August uvodi dva nova poreza - 5 % na nasljedstvo i 1 % na promet.
* August, u nastojanju da popravi demografsku sliku Rima, odnosno poveća broj djece, donosi *Lex Papia Poppaea* - zakon kojim su uvedene sankcije za celibat i brakove bez djece.
* Katuvelauni napadaju Trinovante i zauzimaju njihovo sjedište Kamulodunum.
* Lui Kuai, kineski markiz od Zuzianga, napada vojvodstvo Fuchong pod vlašću njegovog brata Liu Yinga. Lui Kuai je poražen i ubijen u bitci.
* Ovidije, koji je prognas u Tomis, završava pjesmu pod nazivom Ibis.

## Rođenja

* 17.11. – Vespazijan, rimski car (u. 79)

## Smrti

* Publije Kvintilije Var, rimski vojskovođa u bitci u Teutoburškoj šumi (samoubistvo).

## Napomene i reference

## Vanjske veze

*
*  Arhivirano 2013-04-24 na Wayback Machine-u
*
# Jonas Salk

| Džonas Solk |
| --- |
| Džonas Edvard Solk |
| Rođenje | Džonas Solk 28. oktobar 1914. Njujork, SAD  |
| Smrt | 23. jun 1995. La Hoja, SAD |

**Džonas Edvard Solk** (engleski: *Jonas Edward Salk*; Njujork, 28. oktobar 1914 — La Hoja, 23. jun 1995) je bio američki lekar, virusolog i imunolog. Pronalazač je prve vakcine protiv dečje paralize. Rođen je u porodici rusko-jevrejskih emigranata.

Solkova vakcina potiv poliomijelitisa bila je jedna od prvih efikasnih vakcina protiv virusa. Stvorena je na principu neutralisanog virusa koji izaziva imunu reakciju kod ljudi. Ova reakcija proizvodi dugotrajnu zaštitu od opasne žive forme virusa. Otkrio ju je 1952. i testirao na sebi, svojoj porodici i saradnicima. Testovi na oko dva miliona dece su sprovedeni 1954, tako što je polovina dece vakcinisana, a polovina je dobila placebo i služila kao kontrolna grupa. Dana 12. aprila 1955. saopšteni su rezultati; vakcina je bila sigurna i efikasna. Dve godine posle početka primene ove vakcine, broj slučajeva poliomijelitisa u SAD je pao za 85-90%. Vakcina se daje injekcijom, a potrebno je povremeno obnavljati ovu proceduru. Od 1960-ih, zbog jednostavnije primene (oralno) i činjenice da uništava virus direktno u crevima, češće je u upotrebi vakcina na bazi oslabljenog virusa koju je 1961. izumeo Albert Sejbin.

U docnijoj karijeri, Solk je radio na istraživanju vakcine protiv side.

## Reference

## Literatura

* Jacobs, Charlotte DeCroes. *Jonas Salk: A Life* (2015), scholarly biography
* David M. Oshinsky: Polio: An American Story. Oxford University Press, USA, 2005, ISBN 0195307143.
* Bookchin, Debbie, und Schumacher, Jim: The Virus and the Vaccine. Macmillan, 2004, ISBN 9780312342722.

## Vanjske veze

* *The American Experience: The Polio Crusade* Arhivirano 2011-01-02 na Wayback Machine-u video, 1 hr. by PBS
* "Legacy of Salk Institute", video, 30 minutes, history of Salk vaccine
* "Polio Vaccine" intro., *Britannica*, video, 1 minute
* Jonas Salk Legacy Foundation
* Jonas Salk Trust
* Salk Institute for Biological Studies Arhivirano 2005-03-05 na Wayback Machine-u
* Documents regarding Jonas Salk and the Salk Polio Vaccine, Dwight D. Eisenhower Presidential Library
* 1985 Open Mind interview with Richard D. Heffner: *Man Evolving...*
* University of Pittsburgh Jonas Salk site Arhivirano 2005-02-15 na Wayback Machine-u
* *Pittsburgh Post-Gazette* feature on Jonas Salk and the Polio cure 50 years later Arhivirano 2008-09-05 na Wayback Machine-u
* The Salk School of Science (New York, New York)
* Patent Arhivirano 2017-05-07 na Wayback Machine-u US Patent 5,256,767 : Vaccine against HIV
* The short film *Man Evolving (1985)* is available for free download at the Internet Archive [*more*]
* Register of Jonas Salk Papers, 1926-1991 - MSS 1, held in the UC San Diego Library's Special Collections & Archives
# Tarzan

Poster za film *Tarzan of the Apes* iz 1918. godine
**Tarzan** je izmišljeni lik i junak iz popularnog serijala knjiga američkoga pisca Edgara Ricea Burroughsa.

Edgar Rice Burroughs je započeo svoj književni rad 1912. godine za vrijeme nezaposlenosti. Pisao je rukom, na praznim stranicama starih pisama i bilješki papira, jer nije imalo novac za kupnju papira.

Priču o Tarzanu uspio je prodati časopisu *All-Story Magazine* za 700 dolara koja je postala vrlo popularna. Slijedio je niz stripova, 23 romana i igranih filmova.

Tarzan je postao jedan od najpopularnijih likova popularne kulture 20. vijeka.

## Priča o Tarzanu

Pisac opisuje opisuje dječaka koji je siroče iz ranog djetinjstva, koji je izgubio roditelje. U prašumi ga pronalazi skupina gorila, kod kojih odrasčjue kao član njegove obitelji u divljini.

Pisac nikada nije bio u Africi, a informacije o tamošnjem životu se oslanjaju na bilješkama istraživača Henry Morton Stanleya (\* 1841-1904) i Rudyard Kiplinga i njihovim književnim radu.

## Književna izdaja Tarzana na engleskom jeziku

* *Tarzan of the Apes* (1912. g. ),
* *The Return of Tarzan* (1913. g.),
* *The Beasts of Tarzan* (1914. g.),
* *The Son of Tarzan* (1915),
* *Tarzan and the Jewels of Opar* (1916. g.),
* *Jungle Tales of Tarzan (1919. g. ),...*

## Vanjske veze

* Webstranica o tarzanu
* Worlds of Edgar Rice Burroughs
# Prvi maj (razvrstavanje)

**Prvi maj** ili **Prvi svibanj** se može odnositi na:

* 1.5. – prvi dan mjeseca maja
* Prvi maj (*Međunarodni praznik rada*) – praznik
* *Prvi maj* (film) – srpski film

## Povezano

* 1. maj (razvrstavanje)
# 1. maj (razvrstavanje)

**1. maj** ili **1. svibanj** se može odnositi na:

* 1.5. – prvi dan mjeseca maja
* Prvi maj (*Međunarodni praznik rada*) – praznik

## Povezano

* Prvi maj (razvrstavanje)
# Radnički pokret

Grupa komunista i naprednih radnika jednog električarskog preduzeća u Beogradu 1924. godine.
**Radnički pokret** je društveni pokret radničke klase u cilju borbe za radnička prava.

Neki od tradicionalnih ciljeva radničkog pokreta su radno pravo i poboljšanje uslova rada od strane poslodavaca i vlada, ali i zamena čitavog kapitalističkog sistema društvenim uređenjem u kome bi radnici imali veća prava.

Organizacije radničkog pokreta su sindikati, formirani u svrhu zastupanja interesa radnika i radničke klase, i političke partije koje se zalažu za prava radnika.

## Istorijat

Radnički pokret nastao je s razvojem industrijske revolucije, ali su u njegovim počecima vlasnici fabrika na sve načine nastojali da suzbiju organizovanje radnika. Razdoblje s kraja 18. i početkom 19. veka bilo je obeleženo ubistvima radničkih vođa koji su osnivali sindikate, čin koji je tada bio protivzakonit. Uprkos tome, organizacije koje su delovale unutar pokreta bile su sve brojnije i organizovanije.

Osnivanje Prve internacionale u Londonu 1864. godine bio je prvi pokušaj okupljanja radničkih organizacija pod upravu jednog međunarodnog tela. Tada su neki od najvažnijih ciljeva radnika bili pravo na samoorganizovanje i osmočasovno radno vreme. Veliki značaj za radnički pokret 19. veka imalo je osnivanje Pariske komune 1871. godine. Borbu za radnička prava promovisale su sve levičarske grupacije zavisno od perioda kada su se pojavile na istorijskoj sceni, poput anarhista, socijaldemokrata, socijalista i komunista.

Mnogobrojne akcije radničkog pokreta dovele su do ostvarenja određenih radničkih prava u većini sveta, poput prava na odmor tokom vikenda, minimalnu platu, plaćene godišnje odmore i obezbeđenje osmočasovnog radnog vremena.

## Političke partije

Koreni programa i delovanja savremenih radničkih partija potiču iz razdoblja organizovanja prvih radničkih organizacija tokom 19. veka, kao što je bio Čartistički pokret u Velikoj Britaniji. Nakon Oktobarske revolucije 1917, formirana je Treća ili Komunistička internacionala, nakon čega su borbu za radnička prava revolucionarnim putom u svoj program usvojile i komunističke partije.

## Povezano

* Radnička klasa
* Praznik rada
* Prva internacionala
* Druga internacionala
* Treća internacionala
* Međunarodna organizacija rada
* Socijalistička internacionala
# 19.

|  |  |
| --- | --- |
| Milenijum:
 | 1. milenijum
 |
| Vjekovi:
 | 1. vijek pne. – **1. vijek** – 2. vijek
 |
| Decenija:
 |  10-e pne.  0-e pne.  0-e  – 10-e –  20-e  30-e  40-e  |
| Godine:
 | 16 17 18 – **19** – 20 21 22
 |

Germanik

19.. po kalendarima
| Gregorijanski
 | 19.. (XIX) |
| Ab urbe condita
 | 772.
 |
| Islamski
 | 622 BH – 621 BH.
 |
| Iranski
 | 603 BP – 602 BP.
 |
| Hebrejski
 | 3779–3780.
 |
| Bizantski
 | 5527–5528.
 |
| Koptski
 | -265–-264.
 |
| Hindu kalendari
 |
| • *Vikram Samvat* | 74–75.
 |
| • *Shaka Samvat* | *N/D* |
| • *Kali Yuga* | 3120–3121.
 |
| Kineski
 |
| • Kontinualno
 | 2655–2656.
 |
| • 60 godina
 | Yin Zemlja Zec (od kineske Ng.) |
| Holocenski kalendar
 | 10019.
 |
| p • r • u |
| Podrobnije: Kalendarska era |

Godina **19.** (**XIX**) je bila redovna godina koja počinje u nedjelju u julijanskom kalendaru. U svoje vrijeme je bila poznata kao **Godina konzulstva Silana i Balba** ili, rjeđe, **godina 772. *Ab urbe condita. Oznaka "19." za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavna metoda za imenovanje godina.

## Događaji

* Posljednja (6.) godina *Tianfeng* ere kineske dinastije Xin.
* Marbod, kralj germanskog plemena Markomana, je svrgnut od Katualde, čime je za dugo vremena - sve do vladavine Marka Aurelija - okončana markomanska prijetnja rimskim granicama. Markomani će dotada biti rimski saveznici.
* Germanik Julije Cezar, vrhovni komandant rimskih legija na Istoku i najpopularniji vojskovođa među legionarima, umire od otrova. Na samrtnoj postelji optužuje Gneja Kalpurnija Pizona, rimskog guvernera Sirije, da je naručio trovanje.
* Rimski car Tiberije protjeruje Egipćane iz Rima,a 4.000 Jevreja protjeruje sa Sicilije.
* Agripina Starija u Antiohiji optužuje Gneja Kalpurnija Pizona da joj je ubio muža Germanika.
* Bivši partski kralj Vonon I je doveden u Kilikiju i smješten u kućni pritvor. Iz njega bježi, ali je uhvaćen i ubijen od strane rimskog veterana.
* Za Germanika izrađen slavoluk u današnjem Saintesu.
* Gondofar postaje kralj Saka (Indo-Parta) u Sjevernoj Indiji.
* U Kini izrađena prva leteća mašina, prema Hanshuu.

## Rođenja

* 10.10. – Tiberije Gemel, unuk rimskog cara Tiberija.

## Smrti

* 10.10. – Germanik, rimski vojskovođa, (r. 15. pne.).
* Vonon I, partski kralj.

## Napomene i reference
# Vijek

**Vijek** ili **stoljeće** (ijek.), odn. **vek** ili **stoleće** (ek.), razdoblje od sto godina; deset desetljeća. Ponekad se upotrebljava i riječ latinskog porijekla *centenij(um)*. U historiji, vijek označava i dugo razdoblje, npr. industrijski vijek, kršćanski vijek, srednji vijek itsl.

Riječ *vijek* van kalendarskog konteksta koristi se za označavanje starosti, odnosno postojanja ili trajanja neke osobe ili predmeta (životni vijek, radni vijek, vijek trajanja).

## Povezano

* Godina
* Milenijum
* Popis vjekova

## Napomene
# Štrajk

**Štrajk** označava zajedničku obustavu rada više zaposlenih. Štrajk je obično rezultat nezadovoljstva radnika sa upravom firme. Tokom industrijske revolucije štrajk je postao važno oružje u borbi između poslodavaca i zaposlenih.
# Socijalistička internacionala

**Socijalistička internacionala** je svetska organizacija političkih partija socijaldemokrata, laburista (radničkih partija) i demokratskih socijalista. Ime joj vodi poreklo iz Druge internacionale, koja je formirana 1889. godine i raspala se pred Prvi svetski rat, 1914. godini. Najpoznatija dela Druge internacionale bila su proglašenje 1. maja za Međunarodni dan rada, 1889. godine, i proglašenje 8. marta za Međunarodni dan žena. Iako se Druga internacionala podelila izbijanjem Prvog svetskog rata, skelet organizacije delovao je kroz Komisiju internacionalnih socijalista (*International Socialist Commission*). Internacionala je obnovljena 1923. (kao radnička i socijalistička internacionala). U današnjem obliku postoji od kraja Drugog svetskog rata, kada je ponovo uspostavljena.

U posleratnoj Evropi Soc. internacionala je pružala pomoć pri obnavljanju socijaldemokratskih partija nakon pada diktatorskih režima u Portugaliji (1974.) i Španiji (1975.). Do svog Ženevskog konresa, 1976. godine, Socijalistička internacionala je imala par članica izvan Evrope i nezvanično učešće u Latinskoj Americi. 1980. godine većina partija iz SI pružilo je podršku nikaragvanskom *Sandističkom frontu nacionalnog oslobođenja* (SFNO), čije je levičarsko rukovodstvo naišlo na neprijateljstvo od strane SAD-a. Od tada, SI je primila u svoje članstvo partiju SFNO, kao i partiju levog centra *Partija nezavisnosti Puerto Rika*, kao i eks-komunističke partije, kao što su italijanska *Leva demokratija* i *Front oslobođenja Mozambika*.

Partija evropskih socijalista, evropska politička partija, aktivna u Evropskom parlamentu, je povezana organizacija Socijalističke internacionale.
# Prva crvena panika

**Prva crvena panika** ili **Prvi crveni strah** (engleski: *First Red Scare*) je naziv kojim se označava relativno kratkotrajni period u historiji SAD neposredno iza prvog svjetskog rata, kada je u dijelovima tadašnje javnosti, ali i vrhovima vlasti, vladalo uvjerenje kako predstoji ili prijeti opasnost od boljševika. Takavc dojam je stvorio niz incidenata, od štrajkova preko rasnih nereda i terorističkih napada, protumačenih kao dio plana za pripreme revolucije nalik na nedavnu Oktobarsku revoluciju u Rusiji. One su se odrazile kroz niz represivnih mjera koje su za cilj imale spriječavanje komunističke aktivnosti, pri čemu su kao najčešće žrtve bili istaknuti ljevičari, i to najčešće stranog porijekla, mnogi od kojih kao anarhisti i socijaldemokrati nisu imali neposredne veze sa komunizmom. Od njih su najpoznatije Palmerove racije izvedene krajem 1919. i 1920. I suvremenici su s vremenom počeli kritizirati te mjere kao pretjerane, a do kraja 1920. je počelo rasti raspoloženje kako je opasnost od boljševičke revolucije preuveličana. Mnogi historičari, međutim, smatraju kako je Prva crvena panika poslužila kao svojevrsni model za kasniju antikomunističku kampanju iza drugog svjetskog rata.

## Povezano

* Sacco i Vanzetti

## Vanjske veze

* Red Scare (1918-1921) Image Database Arhivirano 2007-01-08 na Wayback Machine-u
# Sindikalizam

**Sindikalizam** je tip ekonomskog sistema predložen kao zamena za kapitalizam i državni socijalizam. To je oblik ekonomskog korporativizma koji se zalaže za interes agregacije više nekonkurentnih kategorizovanih jedinica, kao za njihovo pregovaranje i upravljanje ekonomijom.

## Reference
# Autoritarizam

**Autoritarnost** je društveni odnos koji favorizuje preterano poštovanje autoriteta vlasti ali i pojedinih ličnosti kao neprikosnovenih arbitara u svim značajnim pitanjima od važnosti za socijalnu organizaciju života, institucije i politiku. Iz toga proističe trajna i radikalna nejednakost učesnika u društvenom životu i njihova nemogućnost da slobodno iskazuju i zadovoljavaju svoje potrebe i interese. Ideologija autoritarnosti koja može preći u ideologiju autoritarizma je antidemokratska, potcenjuje vrednosti pojedinca, opravdava ideju sile i počiva na autoritarnom sistemu vrednosti. Ovakav sistem vrednosti najčešće se ostvaruje prinudnim sredstvima preko državnih institucija i organa, političkih stranaka, verskih grupa, sistema obrazovanja ili bilo kojih drugih grupa za pritisak.

## Povezano

* Diktatura
* Diktatura u antičkom Rimu
* Šestojanuarska diktatura

## Napomene

## Vanjske veze

* Autoritarnost u filozofiji i psihologiji (Powerpoint prezentacija)
# Akcija

**Akcija** može značiti:

* Delanje, u filozofiji
* Deonice, u finansijama
* Ekološka akcija
* Aktivizam
* Direktna akcija
* Društvena akcija
* Akcioni film
* *Akcija* (film)
# Plata

**Plaća**, **plata** ili **nadnica** u najširem smislu označava materijalnu kompenzaciju za nečiji rad. U užem smislu se pod time podrazumijeva novčani iznos koji neka osoba - najamni radnik ili posloprimac - redovno i u unaprijed određenim vremenskim terminima prima od strane osobe za čiji račun i u čijem interesu obavlja svoj rad, tj. poslodavca. Plaća se obično određuje temeljem posebnog ugovora o radu kojim se zasniva radni odnos.

Jednokratna kompenzacija za točno određeni rad i usluge, koji se obično temelji ugovorom o djelu se naziva honorar.

## Povezano

* Minimalna plata
* Stvarna plata
* Truck system