# Riga od Fere

| Riga od Fere
 |
| --- |
|  Portet Rige od Fere |
|  |
| Puno ime
 | Antonios Kiriazis
 |
| Rođenje
 | 1757. Velestino, Tesalija, Osmansko Carstvo
 |
| Smrt
 | 1798. Beograd, Osmansko Carstvo
 |
| Zanimanje
 | dragoman
 |
| Književne vrste
 | poezija, proza
 |
| Književni period
 | Francuska revolucija
 |
| Važnija djela
 | *Turio* |
|  |
| Potpis
 |  |

**Riga od Fere** ili **Riga Velestinac** (Grčki: Ρήγας Βελεστινλής-Φεραίος), rođen kao *Antonios Kiriazis* / Αντώνιος Κυριαζής (Velestino (antička Fera) 1757. - Beograd, 1798.)
bio je grčki pjesnik i revolucionar, velika ličnost grčkog nacionalnog preporoda, heroj i prva velika žrtva budućeg grčkog ustanka protiv Osmanskog Carstva i na neki način pionir
Grčkog rata za nezavisnost.

## Biografija

Rođen je u solidnoj porodici vlaškog porijekla u Velestinu (zato je Velestinac), u Tesaliji, koji je za antike bio znan kao Fera (zato je *od Fere*).
Nakon školovanja radio je kao učitelj u selu Kisos, tu je kao dvadesetogodišnjak ubio nekog uglednog lokalnog Turčina, pa je po nepisanim običajima onog vremena pobjegao je u planinu Olimp i pridružio se hajducima Spire Zera.

Nakon toga se pridružio monasima na Svetoj Gori, gdje ga je dobro prihvatio iguman manastira Vatopedi Kosmas. Nakon Atosa Riga se uputio u Konstantinopolis, gdje je postao lični sekretar fanariota Aleksandra Ipsilantisa. Iz Istanbula se preselio
u Bukurešt, koji je tad bio prijestolnica Kneževine Vlaške i učio jezike. Postao je visoki službenik na dvoru vlaškog kneza Nikole Mavrogenesa.
Nakon izbijanja Rusko-turskog rata 1787. postao je zadužen za inspekciju garnizona u Craiovi.

Spomen ploča na Nebojšinoj kuli u Beogradskoj tvrđavi u kojoj je Riga mučen i ubijen
Tad se sprijateljio sa pašom od Vidina Osmanom Pazvantoğluom, kom je spasio život i položaj od osvetoljubivog Mavrogenesa.
Vrlo se rano upoznao sa idejama Francuske revolucije i počeo vjerovati da bi se nešto slično moglo izvesti i na Balkanu, kao uvod prema samooprijedjeljenju kršćanskih naroda u Osmanskom Carstvu.

Nakon smrti svojeg patrona - Mavrogenesa, Riga se vratio u Bukurešt i zaposlio kao dragoman u francuskom konzulatu. U tom periodu napisao je grčku varijantu francuske himne *La Marseillaise*.

Riga se 1790-ih obreo u Beču, u to vrijeme naseljenim brojnim grčkim trgovcima. Tu je počeo izdavati novine na grčkom - *Efemeris*, u kojima je između ostalog objavio i kartu *Velike Grčke* u kom se našao i Konstantinopolis, što je izazvalo velik emotivni odjek među Grcima.

U Beču je pokušavao stupiti u kontakt s Napoleonom, štampao i distribuirao političke pamflete inspirirane idejama Francuske revolucije, između ostalog objavio je na grčkom i Deklaraciju o pravima čovjeka i građanina i *Novi politički Ustav za stanovnike* Rumelije, Anatolije, otoke
egejskog mora i dunavskih kneževina Moldavije i Vlaške - za taj pamflet je držao da će potaknuti rast nacionalne svijesti i dovesti do panbalkanskog ustanka protiv Osmanskog Carstva. Tu je objavio i preveo brojna evropska dijela i napisao mnogo pjesama i eseja koji su kasnije poshumno objavljeni u Iaşiju - 1814.

## Smrt

Riga je ipak nekako uspio doći u kontakt sa Napoleonom i poslao mu kao dar tabakeru napravljenu od lovora iz Apolonovog hrama.
U Veneciji se trebao sastati s jednim napoleonovim generalom, na putu za Veneciju, uhapšen je u Trstu.

Nakon hapšenja austrijske vlasti koje su tad bile u dobrim odnosima sa Osmanlijama, a u lošim sa Prvom Francuskom Republikom, predale su Rigu od Fere, zajedno sa još pet revolucionara turskim vlastima u Beogradu, koji je tad bio pogranični grad iz kog je trebao biti poslan za Istambul. U Nebojšinoj kuli je mučen i udavljen i bačen u Dunav, navodno zbog straha da ga ne oslobodi njegov moćni prijatelj Osman Pazvantoğlu.

* Posljednje riječi Rige bile su navodno; *Ja sam posijao bogato sjeme. Dolazi vrijeme kad će moja domovina ubirati slavno voće.*

## Rigina ostavština

Riga od Fere pisao je na tadašnjem suvremenom grčkom jeziku (demotiki) a ne na mrtvom Starogrčkom.
Skulptura Rige od Fere stoji danas na ulazu u Atenski univerzitet. Njegova skulptura krasi i njegovu ulicu posvećenu njemu u Beogradu (*Ulica Rige od Fere*).

*Riga od Fere* je ime omladinske organizacije Grčkih komunista.
Rigin portret nalazi se na grčkoj kovanici za 0.10 eura.

## Izvori

## Vanjske veze

* *Rigas Velestinlis* (`en`)
* *Rigas Feraios* (`en`)