# 1668.

*Ovo je članak o godini 1668.*

|  |  |
| --- | --- |
| Milenijum:
 | 2. milenijum
 |
| Vjekovi:
 | 16. vijek – **17. vijek** – 18. vijek
 |
| Decenija:
 |  1630-e  1640-e  1650-e  – 1660-e –  1670-e  1680-e  1690-e  |
| Godine:
 | 1665 1666 1667 – **1668** – 1669 1670 1671
 |

1668.. po kalendarima
| Gregorijanski
 | 1668.. (MDCLXVIII) |
| Ab urbe condita
 | 2421.
 |
| Islamski
 | 1078–1079.
 |
| Iranski
 | 1046–1047.
 |
| Hebrejski
 | 5428–5429.
 |
| Bizantski
 | 7176–7177.
 |
| Koptski
 | 1384–1385.
 |
| Hindu kalendari
 |
| • *Vikram Samvat* | 1723–1724.
 |
| • *Shaka Samvat* | 1590–1591.
 |
| • *Kali Yuga* | 4769–4770.
 |
| Kineski
 |
| • Kontinualno
 | 4304–4305.
 |
| • 60 godina
 | Yang Zemlja Majmun (od kineske Ng.) |
| Holocenski kalendar
 | 11668.
 |
| p • r • u |
| Podrobnije: Kalendarska era |

Godina **1668** (**MDCLXVIII**) bila je prijestupna godina koja počinje u nedjelju po gregorijanskom kalendaru odn. prijestupna godina koja počinje u srijedu po 10 dana zaostajućem julijanskom kalendaru.

## Događaji

### Januar/Siječanj – Mart/Ožujak

* januar - Engleska, Švedska i Holandija zaključuju savez protiv Francuske, koja je zauzela deo Španske Nizozemske.
* januar - Luj XIV postiže tajni sporazum sa carem Leopoldom I. o podeli španskih poseda po kojem bi mu pripali Španska Nizozemska, Franš-Kont, Navara, Dve Sicilije i Filipini - ništa od pomoći za plemićku urotu u Ugarskoj i Hrvatskoj.
* početkom god. - Kandijski rat u Dalmaciji: Stojan Janković porazio bosanske Turke kod Kožlovca, ubio bihaćkog zapovednika Alagu Pajalitovića; harambaša Močivuna ubio bega Šajtanovića (u aprilu u dvoboju savladao i njegovog brata).
* prvi meseci - Zubački vojvoda Grujica Vuković harao sa turskim "zlićima" po konavoskim selima dok nije na prevaru uhvaćen i pogubljen. Istovremeno i hajduci pod mletačkim pokroviteljstvom napadaju dubrovačku teritoriju.
* 13. 2. - Lisabonski ugovor, uz posredovanje engleskog kralja Čarlsa II: Španija priznaje nezavisnost Portugala, ostaje joj Ceuta.
* februar - Rat devolucije: Francuzi zauzeli Franche-Comté od Španaca.
* 8. 3. - Kandijski rat u Egeju: neuspeli turski napad na mletačko brodovlje severozapadno od Kandije, poslednja mletačka pobeda u ratu.
* 31. 3. - Izašla prva knjiga Fontainovih basni.

### April/Travanj – Jun/Lipanj

* april - Pet stotina hajduka hara u Popovom polju.
* 27. 4. - Engleski kralj Čarls II dao Bombaj Istočnoindijskoj kompaniji za rentu od 10 funti godišnje.
* proleće - Brod sa robljem iz Bosne krenuo sa Korčule u Italiju; dve žene uspele pobeći, Dubrovčani ih vratili porodicama.
* 2. 5. - Aachenskim mirom okončan Devolucijski rat: Luj XIV zadržava osvajanja u Flandriji a Franche-Comté vraća Špancima.
* 5. 5. - Portugalski galeon *Santissimo Sacramento* se nasukao pored Brazila, stradalo 930 ljudi.
* 12. 6. - Car Leopold obećava marčanskom episkopu Gavrilu Mijakiću da će manastiru vratiti proviziju ako prihvati uniju - on daje izjavu vernosti papi ali se ne odriče ni pećkog patrijarha.
* 18. 6. - Kozaci ubili hetmana Levoobalne Ukrajine Ivana Brjuhoveckog nakon čega Petro Dorošenko postaje hetman čitave zemlje (u savezu je sa Turcima).

### Jul/Srpanj – Septembar/Rujan

* jul - Engleski gusar Henry Morgan zauzeo i opljačkao Portobelo u Panami.
* 3. 8. - Kršćanske snage zauzele bez otpora utvrdu Santa Marina kod Kanije.
* 9. 9. - Praizvedba Molièrovog "Tvrdice" u Parizu.
* 16. 9. - Poljski kralj Jan II Kazimir abdicirao.
* 17. 9. - Švedska *Riksbank* postaje prva nacionalna centralna banka.

### Oktobar/Listopad – Decembar/Prosinac

* decembar? - Stojan Janković i Smoljan Smiljanić porazili Ibrahim-agu Kovačevića kod Bribira.
* decembar? - Car odlučio da zbaci marčanskog episkopa Mijakića i postavi Pavla Zorčića (urađeno 1670-71).
* potkraj godine - Petar Zrinski instaliran za bana tri godine nakon imenovanja. Car mu podijelio pravo da može po Hrvatskoj slobodno trgovati prekomorskom robom bez daće.

### Kroz godinu

* Buna krajišnika protiv gen. Herberštajna.
* Pravoslavni vratili katolicima crkvu sv. Ilije kod Perasta.
* U Beogradu postoji "postaja i podružnica" bečkog Istočnog trgovačkog društva.
* Isaac Newton napravio prvi uspešan reflektorski teleskop.
* Osmanlije povratile kontrolu nad Basrom (lokalni poglavari bili samostalni od 1625).
* 1667/68 - Françoise-Athénaïs, markiza od Montespana postala ljubavnica Luja XIV.
* Solovecki ustanak: monasi manastira na Soloveckim ostrvima u Belom moru se oružjem protive reformama patrijarha Nikona (ugušen 1676).
* Otac Jacques Marquette osnovao misiju u Sault Ste. Marie, Michigan.

## Rođenja

* 23. 6. - Giambattista Vico, istoričar, filozof († 1744)
* 8. 9. - Gjuro Baglivi, liječnik i znanstvenik († 1707)
* 10. 11. - François Couperin, kompozitor († 1733)
* ? - Sofronije Podgoričanin, mitropolit karlovački (krušedolski) († 1711)

## Smrti

## Reference

Literatura
* Kenneth Meyer Setton. *Venice, Austria, and the Turks in the Seventeenth Century*. American Philosophical Society; 1991. ISBN 978-0-87169-192-7.
* William Young. *International Politics and Warfare in the Age of Louis XIV and Peter the Great: A Guide to the Historical Literature*. iUniverse; 1 September 2004. ISBN 978-0-595-32992-2.
* *Historija naroda Jugoslavije II*, Školska knjiga Zagreb, 1959
* *Istorija srpskog naroda*, Treća knjiga, prvi tom, Srbi pod tuđinskom vlašću 1537-1699, SKZ Beograd 1993, ISBN 86-379-0383-5