# 1981. na filmu

Steven Spielberg je postigao još jedan hit pustolovnim filmom *Otimači izgubljenog kovčega*

| Godine na filmu  |
| --- |
|  |
| 1870-e
 |
| 1880-e
 |
| 1890-e
 |
| 1890 • 1891 • 1892 • 1893 • 1894 1895 • 1896 • 1897 • 1898 • 1899
 |
| 1900-e
 |
| 1900 • 1901 • 1902 • 1903 • 1904 1905 • 1906 • 1907 • 1908 • 1909  |
| 1910-e
 |
| 1910 • 1911 • 1912 • 1913 • 1914 1915 • 1916 • 1917 • 1918 • 1919
 |
| 1920-e
 |
| 1920 • 1921 • 1922 • 1923 • 1924 1925 • 1926 • 1927 • 1928 • 1929
 |
| 1930-e
 |
| 1930 • 1931 • 1932 • 1933 • 1934 1935 • 1936 • 1937 • 1938 • 1939
 |
| 1940-e
 |
| 1940 • 1941 • 1942 • 1943 • 1944 1945 • 1946 • 1947 • 1948 • 1949
 |
| 1950-e
 |
| 1950 • 1951 • 1952 • 1953 • 1954 1955 • 1956 • 1957 • 1958 • 1959
 |
| 1960-e
 |
| 1960 • 1961 • 1962 • 1963 • 1964 1965 • 1966 • 1967 • 1968 • 1969
 |
| 1970-e
 |
| 1970 • 1971 • 1972 • 1973 • 1974 1975 • 1976 • 1977 • 1978 • 1979
 |
| 1980-e
 |
| 1980 • 1981 • 1982 • 1983 • 1984 1985 • 1986 • 1987 • 1988 • 1989
 |
| 1990-e
 |
| 1990 • 1991 • 1992 • 1993 • 1994 1995 • 1996 • 1997 • 1998 • 1999
 |
| 2000-e
 |
| 2000 • 2001 • 2002 • 2003 • 2004 2005 • 2006 • 2007 • 2008 • 2009
 |
| 2010-e
 |
| 2010 • 2011 • 2012 • 2013 • 2014 2015 • 2016 • 2017 • 2018 • 2019
 |

**1981. godina bila je značajna za filmsku umjetnost** te je uključivala neke hvaljene filmove, kao što su *Moja večera s Andreom*, *Zla smrt*, *Mephisto*, *Američki vukodlak u Londonu*, *Excalibur*, *Lisica i pas*, *Pucanj nije brisan*, *Podmornica*, *Žena preko puta*, *Galipolje*, *Crveni*, *Heavy Metal*, *Diva*, *Otimači izgubljenog kovčega*, *Pixote*, *Čovjek od željeza* i *Arthur*.

Značajniji anime film bio je *Morska princeza i vatreno dijete*. Na području Jugoslavije, značajniji filmovi bili su *Ritam zločina*, *Gosti iz galaksije*, *Sjećaš li se Dolly Bell?*, *Erogena zona* i *Samo jednom se ljubi*.

## Događaji

* 19. januar - Metro Goldwyn Mayer od tvrtke Transamerica Corporation preuzima United Artists, jedan od dotada najvećih i najuglednijih hollywoodskih studija, koji je prethodne godine doveden do bankrota katastrofalnim fijaskom filma *Heaven's Gate*.
* 20. januar - Ronald Reagan preuzima dužnost predsjednika SAD, postavši prvi glumac koji je došao na tako visoku dužnost; iako su njegovi konzervativni i desničarski stavovi u opreci sa većinski liberalnim i ljevičarskim stavovima njegovih bivših kolega u Hollyoowdu, bliske veze koje je bio stvorio za vrijeme glumačke karijere omogućavaju stvaraju dotada najčvršće veze između američke vlade i filmske industrije, koje će se odraziti na sadržaj brojnih hollywoodskih filmova, bilo kroz njihovo čišćenje od sadržaja koji nisu po volji Reaganovim konzervativnim glasačima, bilo kroz agresivno, ali izuzetno efikasno promoviranje američkog militarizma, vanjske politike i ideologije koje će imati značajan uticaj na pobjedu Zapada u Hladnom ratu.
* 11. mart - U Francuskoj premijerno prikazan *Diva*, kriminalistički film u režiji Jean-Jacquesa Beineixa; ostvarenje koje kombinira priču o slavnoj opernoj pjevačici sa miljeom pariškog podzemlja ispočetka ne doživljava uspjeh u domovini, ali su strani kritičari oduševljeni njegovim ambicioznim art "bajkovitim" stilom nasuprot realističkih trendova 1970-ih; uspjeh *Dive* će potaći druge francuske sineaste da snimaju slične filmove i stvore pokret kasnije poznat kao *cinéma du look*.
* 27. maj - Na Kanskom festivaliu premijerno prikazan *Čovjek od željeza*, film Andrzeja Wajde, politički angažirana drama koja predstavlja nastavak njegovog, isto tako angažiranog, filma *Čovjek od mramora* iz 1976. godine; za razliku od prethodnog filma, koga su zbog kritičkog prikaza staljinističke ere, ali i naznaka da se represija nastavila i kasnijim periodima, komunističke vlasti bile podvrgle cenzuri, novi je film napravljen u vrijeme kratkog "otapanja" koje je omogućilo naglo jačanje antikomunističkog pokreta Solidarnost čiji se vođa Lech Walesa pojavljuje u filmu tumačeći samog sebe; iako će komunističke vlasti nekoliko mjeseci kasnije nastojati ugušiti Solidarnost uvođenjem vojnog stanja, *Čovjek od željeza* će biti službeni predstavnik Poljske u utrci za Oscar za najbolji strani film.
* 9. jun - Švedski parlament donosi zakon kojim se zabranjuje prikazivanje nasilnih video filmova djeci mlađoj od 15 godina, a također preporučuje odvraćanje odraslih gledatelja od gledanja filmova sa "brutalnim i sadističkim nasiljem"; iako će njegova primjena zbog ustavnog spora biti odgođena sljedećih devet mjeseci, taj zakon predstavlja prvi pokušaj da se uvede cenzura sadržaja na video-formatima.
* 12. jun - Premijerno prikazan *Otimači izgubljenog kovčega*, pustolovni film u režiji Stevena Spielberga i produkciji Georgea Lucasa; ostvarenje koje je zamišljeno kao posveta klasičnim B-serijalima iz 1930-ih, a koje je isprva odbio producirati svaki važniji studio, postiže izuzetan uspjeh, stekavši naklonost kritike, ali i postavši najkomercijalniji film godine; Indiana Jones postaje jedan od najprepoznatljivijih uloga koje je tumačio glumac Harrison Ford, a taj uspjeh potiče snimanje još nekoliko nastavaka, učinivši *Otimače izgubljenog kovčega* jednim od najuticajnijih i najvažnijih filmova svog vremena.
* 12. jun - Premijerno prikazan *Sukob titana*, spektakularni film fantastike temeljen na grčkim mitovima, koji doživljava solidan komercijalan uspjeh, ali koji je danas poznat kao posljednje ostvarenje za koje je specijalne efekte napravio znameniti majstor Ray Harryhausen.
* 2. jul - Premijera *Gosti iz galaksije*, science fiction filma u režiji Dušana Vukotića; napravljen u koprodukciji sa Čehoslovačkom, film o SF-piscu koji protiv volje dovodi vanzemaljce na zemlju predstavlja jedan od rijetkih primjera SF-žanra u historiji jugoslavenske kinematografije.
* 24. jul - Premijera filma *Pucanj nije brisan*, trilera u režiji Briana de Palme sa Johnom Travoltom i Nancy Allen u glavnim ulogama; ostvarenje čiji je zaplet inspiriran klasičnim Antonionijevim filmom *Blow-Up* ne doživljava uspjeh kod publike, ali ga zato hvale kritičari, posebno zbog manirističkog stila režije i vještine u stvaranju napetosti, pa de Palma stiče neslužbenu titulu Hitchcockovog nasljednika.
* 1. august - Sa emitiranjem počinje MTV, američki televizijski kanal specijaliziran za emitiranje muzičkih sadržaja; srž programa predstavljaju muzički videospotovi koji, u nastojanju da kroz sliku promoviraju kratke pop i rock pjesme, počinju koristiti inovativne tehnike izuzetno brze montaže; njih će relativno brzo preuzeti hollywoodski i drugi svjetski sineasti, učinivši MTV-jev stil montaže jednim od najdominantnijih trendova svjetskog filma.
* 7. august - Premijera *Heavy Metal*, kanadsko-američkog animiranog filma u režiji Geralda Pottertona; napravljen kao omnibus temeljen na science fiction pričama i stripovima objavljenim u istoimenom časopisu i uz soundtrack koji izvode tada popularni heavy metal bendovi i izvođači, film se ističe scenama eksplicitnog nasilja i seksa, učinivši ga dotada najpoznatijim i najuspješnijim animiranim filmom za odraslu publiku.
* 2. septembar - U Veneciji prikazan *Sjećaš li se Dolly Bell?*, cjelovečernji debi mladog jugoslavenskog režisera Emira Kusturice; sentimentalno-humorna drama o odrastanju u Sarajevu 1960-ih osvaja stranu kritiku, omogućivši Kusturici početak uspješne međunarodne karijere.
* 17. septembar - Premijerno prikazan *Podmornica*, zapadnonjemački ratni film u režiji Wolfganga Petersena; izuzetno spektakularan, ali mračan prikaz bitke za Atlantik u Drugi svjetskom ratu iz perspektive njemačkih podmorničara doživljava brojne pohvale i komercijalan uspjeh, postavši jednim od najuspješnijih ostvarenja poratne njemačke kinematografije, odnosno najpoznatiji podmornički film svih vremena.
* 11. oktobar - Premijerno prikazan *Moja večera s Andreom*, eksperimentalni film Louisa Mallea koji se u potpunosti sastoji od scene u kojoj dva glumca -- Wallace Shawn i Andre Gregory—koji razgovaraju tijekom jedne večere; film koji je Roger Ebert proglasio svojim petim najdražim filmom 1980-ih postaje najpoznatiji art film svog vremena.

## Rođenja

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| **datum** | **ime** | **nacionalnost i zanimanje** | **godina smrti** |
| 21. januar | Izabella Miko | američko-poljska glumica |  |
| 28. januar | Elijah Wood | američki glumac |  |
| 17. februar | Joseph Gordon-Levitt | američki glumac |  |
| 28. mart | Julia Stiles | američka glumica |  |
| 10. april | Michael Pitt | američki glumac |  |
| 19. april | Hayden Christensen | kanadski glumac |  |
| 28. april | Jessica Alba | američka glumica |  |
| 12. maj | Rami Malek | američki glumac |  |
| 9. jun | Natalie Portman | američka glumica |  |
| 13. jun | Chris Evans | američki glumac |  |
| 25. august | Rachel Bilson | američka glumica |  |
| 4. septembar | Beyoncé Knowles | američka glumica i pjevačica |  |
| 12. septembar | Jennifer Hudson | američka glumica |  |
| 9. oktobar | Rupert Friend | britanski glumac |  |
| 2. decembar | Britney Spears | američka glumica i pjevačica |  |
| 15. decembar | Michelle Dockery | britanska glumica |  |
| 28. decembar | Sienna Miller | britanska glumica |  |

## Smrti

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| **datum** | **ime** | **nacionalnost i zanimanje** | **godina rođenja** |
| 16. januar | Bernard Lee | britanski glumac | 1908
 |
| 4. februar | Mario Camerini | italijanski režiser | 1895
 |
| 15. mart | René Clair | francuski režiser | 1898
 |
| 7. april | Norman Taurog | američki režiser | 1899
 |
| 9. maj | Margaret Lindsay | američka glumica | 1910
 |
| 22. maj | Boris Sagal | američki režiser | 1923
 |
| 23. jun | Zarah Leander | švedska glumica | 1907
 |
| 16. jul | Neda Spasojević | srpska i jugoslavenska glumica | 1941
 |
| 27. jul | William Wyler | američki režiser | 1902
 |
| 1. august | Paddy Chayefsky | američki scenarist | 1923
 |
| 4. august | Melvyn Douglas | američki glumac | 1901
 |
| 18. august | Anita Loos | američka scenaristica | 1888
 |
| 22. august | Glauber Rocha | brazilski režiser | 1938
 |
| 1. septembar | Ann Harding | američka glumica | 1902
 |
| 27. septembar | Robert Montgomery | američki glumac | 1904
 |
| 5. oktobar | Gloria Grahame | američka glumica | 1923
 |
| 10. novembar | Abel Gance | francuski režiser | 1889
 |
| 12. novembar | William Holden | američki glumac | 1918
 |
| 27. novembar | Lotte Lenya | austrijsko-američka glumica | 1898
 |
| 29. novembar | Natalie Wood | američka glumica | 1938
 |
| 28. decembar | Allan Dwan | američki režiser | 1885
 |

## Najkomercijalniji filmovi u američkim kinima

Najkomercijalniji filmovi u američkim kinima
| Rang | Naslov | Studio | Redatelj | Zarada
 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1.
 | *Raiders of the Lost Ark* | Paramount/Lucasfilm
 | Steven Spielberg
 | **$209,562,121** |
| 2.
 | *On Golden Pond* | Universal/ITC
 | Mark Rydell
 | **$119,285,432** |
| 3.
 | *Superman II* | Warner Bros.
 | Richard Lester
 | **$108,185,706** |
| 4.
 | *Arthur* | Orion/Warner Bros.
 | Steve Gordon
 | **$95,461,682** |
| 5.
 | *Stripes* | Columbia
 | Ivan Reitman
 | **$85,297,000** |
| 6.
 | *The Cannonball Run* | 20th Century Fox/Golden Harvest
 | Hal Needham
 | **$72,179,579** |
| 7.
 | *Chariots of Fire* | Warner Bros./Ladd
 | Hugh Hudson
 | **$58,972,904** |
| 8.
 | *For Your Eyes Only* | United Artists
 | John Glen
 | **$54,812,802** |
| 9.
 | *The Four Seasons* | Universal
 | Alan Alda
 | **$50,427,646** |
| 10.
 | *Time Bandits* | Avco Embassy
 | Terry Gilliam
 | **$42,365,581** |

## Nagrade

| Kategorija/Organizacija | Zlatni globus | Oscar | Nagrade Udruženja njujorških filmskih kritičara | BAFTA
 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Drama | Mjuzikl ili komedija
 |
| Najbolji film | On Golden Pond | Arthur | Chariots of Fire | Reds | Chariots of Fire |
| Najbolji redatelj | **Warren BeattyReds* | **Warren BeattyReds* | **Sidney LumetPrince of the City* | **Louis MalleAtlantic City* |
| Najbolji glumac | **Henry FondaOn Golden Pond* | **Dudley MooreArthur* | **Henry FondaOn Golden Pond* | **Burt LancesterAtlantic City* | **Burt LancesterAtlantic City* |
| Najbolja glumica | **Meryl StreepThe French Lieutenant's Woman* | **Bernadette PetersPennies from Heaven* | **Katharine HepburnOn Golden Pond* | **Glenda JacksonStevie* | **Meryl StreepThe French Lieutenant's Woman* |
| Najbolji sporedni glumac | **John GielgudArthur* | **John GielgudArthur* | **John GielgudArthur* | **Ian HolmChariots of Fire* |
| Najbolja sporedna glumica | **Maureen StapletonReds* | **Joan HackettOnly When I Laugh* | **Mona WashbourneStevie* | -
 |
| Najbolji adaptirani scenarij | Ernest Thompson On Golden Pond | Ernest Thompson On Golden Pond | - | -
 |
| Najbolji izvorni scenarij | Colin Welland Chariots of Fire | Atlantic City John Guare | Gregory's Girl Bill Forsythe
 |
| Najbolji strani film | Chariots of Fire | Mephisto | Pixote: a Lei do Mais Fraco | -
 |

**Zlatna palma, Cannes:Čovjek od željeza, Andrzej Wajda, Poljska
**Zlatna arena, Pula:Pad Italije*, Lordan Zafranović
## Reference

## Vanjske veze

* 1981. Arhivirano 2009-01-25 na Wayback Machine-u na Internet Movie Database
* 1981. na filmu Arhivirano 2013-08-18 na Wayback Machine-u na Numbers
* 100 najhvaljenijih filmova 1981. na Rotten Tomatoes
* Najbolji filmovi 1981. Arhivirano 2010-06-16 na Wayback Machine-u prema Films101