# 1696.

*Ovo je članak o godini 1696.*

|  |  |
| --- | --- |
| Milenijum:
 | 2. milenijum
 |
| Vjekovi:
 | 16. vijek – **17. vijek** – 18. vijek
 |
| Decenija:
 |  1660-e  1670-e  1680-e  – 1690-e –  1700-e  1710-e  1720-e  |
| Godine:
 | 1693 1694 1695 – **1696** – 1697 1698 1699
 |

1696.. po kalendarima
| Gregorijanski
 | 1696.. (MDCXCVI) |
| Ab urbe condita
 | 2449.
 |
| Islamski
 | 1107–1108.
 |
| Iranski
 | 1074–1075.
 |
| Hebrejski
 | 5456–5457.
 |
| Bizantski
 | 7204–7205.
 |
| Koptski
 | 1412–1413.
 |
| Hindu kalendari
 |
| • *Vikram Samvat* | 1751–1752.
 |
| • *Shaka Samvat* | 1618–1619.
 |
| • *Kali Yuga* | 4797–4798.
 |
| Kineski
 |
| • Kontinualno
 | 4332–4333.
 |
| • 60 godina
 | Yang Vatra Miš (od kineske Ng.) |
| Holocenski kalendar
 | 11696.
 |
| p • r • u |
| Podrobnije: Kalendarska era |

Godina **1696** (**MDCXCVI**) bila je prijestupna godina koja počinje u nedjelju po gregorijanskom kalendaru odn. prijestupna godina koja počinje u srijedu po 10 dana zaostajućem julijanskom kalendaru.

## Događaji

### Januar/Siječanj – Mart/Ožujak

* 10. 1. (31. 12. 1695. po j.k.) - U Engleskoj uveden porez na prozore.
* 8. 2. (29. 1. po j.k.) - Smrću brata Ivana, Petar ostaje jedini ruski car.
* 23. 2. - Razotkrivena jakobitska zavera Georgea Barclaya za ubistvo engleskog kralja Williama III.

### April/Travanj – Jun/Lipanj

* proleće - Rat Velike alijanse: pojava francuske flote kod Bresta izaziva strah od invazije u Engleskoj i povlačenje njihove flote iz Mediterana.
* 13. 5. - Srbi prešli Kapelu i upali u Perušić gde su opljačkali i zarobili katoličke pokrštenjake, dok ih nisu suzbili oficiri i graničari verni caru - protivili su se zbog ustupanja Like Komori, pretili su da će preći Mlečanima ili Turcima.
* maj - Prvi džungarsko-ćingovski rat: Bitka kod Zuunmoda je pobeda ćingovskog kineskog cara Kangxija u Mongoliji.
* maj - U Bosiljevu pretučen podžupan zagrebačke županije koji je pokušao da popiše poreske obveznike i objekte (krajišnici ne žele postati kmetovi).
* maj - Patrijarh Arsenije III se žali ruskom poslaniku Nefimonovu u Beču da je "rimski teror gori od turskog", moli cara Petra da zaštiti Srbe.
* 17. 6. - Umro poljsko-litvanski vladar Jan III Sobieski, sledeće godine izabran Saksonac August II Jaki.

### Jul/Srpanj – Septembar/Rujan

* 11. 7. - Osnovana prethodnica berlinske Akademije umjetnosti.
* 19. 7. - Drugi Azovski pohod: Petar Veliki zauzima Azov uz pomoć novoizgrađene flote. To je izlaz na Azovsko more, ali Turci i dalje kontrolišu Kerčki prolaz.

Azovska flota je pomogla u zauzeću grada
* 2. 8. - Sultan Mustafa II vrši smotru vojske na beogradskom drumu, četiri dana kasnije prelazi u Pančevo, 13-tog kreće prema Temišvaru.
* 3. 8. - Habsburška vojska počinje opsadu Temišvara. Srpska milicija je pre ovoga zauzela Čanad.
* 17. 8. - Beogradski Džafer-paša napao Titel.
* 22. 8. - Bitka kod Androsa između Turaka i Mlečana, bez jasnog pobednika.
* 26. 8. - Veliki turski rat: Bitka kod Olaša (ili kod Hetina na Begeju) je pobeda sultanove vojske, smrtno ranjen maršal Heißler. Turci pobedili i kod Čeneja. Sultan se zatim vratio u Beograd, i 1. oktobra u Jedrene.
* 26. 8. - Rat Velike alijanse: u tajnosti sklopljen Torinski ugovor - Savoja izlazi iz rata sa Francuskom, ulazi s njom u bračni savez.
* septembar - Hrvatski ban grof Adam Baćanj garantuje "Vlasima-Rascijanima" slobodu veroispovesti, vladici Atanasiju Ljubojeviću potvrđuje pravo suđenja u verskim stvarima. Takođe je odredio redovni sud za Bansku krajinu na čelu sa grofom Franjom Krištofom Delišimunovićem.
* septembar - U trenutku pogoršanog zdravlja, španski kralj Karlos II određuje testamentom Josepha Ferdinanda od Bavarske za naslednika.

### Oktobar/Listopad – Decembar/Prosinac

* 7. 10. - Ugovor iz Vigevana: Francuska i Savoja dogovorile sa Španijom i Austrijom da Italija bude neutralizovana - Eugen Savojski može prebaciti trupe na tursko ratište. Ovo je početak kraja Rata Velike alijanse, iščekuje se smrt jalovog španskog kralja Karlosa II Začaranog.
* 20. 10. - Ruska duma odlučila po želji cara Petra da osnuje Rusku carsku mornaricu (prvobitno ime *Регулярный Военно-Морской Флот России*, "Reguljarnij Vojeno-Morskoj flot Rosii").
* 10. 11. - Rat kralja Williama: počinje francuska Kampanja na poluostrvu Avalon, uništena 23 engleska naselja.
* decembar - Petar Veliki obavestio zapanjene bojare da namerava krenuti u Veliko poslanstvo po Evropi.
* 24. 12. - U portugalskoj Evori spaljena grupa marranosa.
* decembar, krajem (po julijanskom?) - Izaslanstvo patrijarha Arsenija na čelu s mitropolitom Stefanom Metohijcem primljeno u Moskvi kod cara Petra.
* 31. 12. - Zagrebački kanonik javlja svom biskupu da je "čuo" da patrijarh Arsenije namerava otići s narodom u Rusiju.

### Kroz godinu

* Pavao Ritter Vitezović: "Kronika aliti spomen vsega svieta vikov", nastoji učiniti pravopis jednostavnijim a latinicu prilagoditi glasovnim potrebama "jezika slovenskoga".
* Mitropolit Atanasije Ljubojević dobio carski patent za crkvenu upravu nad Karlovačkim generalatom i Banijom (sjedište Komogovina).
* Budimski Srbi dobivaju privilegij da svojom općinom sami upravljaju.
* Kaločki nadbiskup grof Pavle Szechenyi postao prvi veliki župan obnovljene Bačke županije, prvo što je uradio bilo je razoružanje subotičke i somborske srpske milicije.
* Peraštanski pomorac Nikola Burović napravio prvu zbirku narodne poezije među Južnim Slovenima (ali pronađena je tek 1879).
* prije 1696 - U Dubrovniku osnovana "Akademija ispraznijeh" (dangubih).
* Poljski jezik postaje zvaničan u zajednici Poljske i Litvanije umesto rutenskog.
* Velika glad u Finskoj, nastavlja se i u Estoniji.
* Pueblo Indijanci započinju novu pobunu protiv Španaca, ali odgovor je brz i oštar.

## Rođenja

* 5. 3. - Giovanni Battista Tiepolo, slikar († 1770)
* 3. 5. - Pacifik Bizza, splitski nadbiskup († 1756)
* 2. 8. - Mahmud I., turski sultan († 1754)
* 17. 10. - August III, poljsko-litvanski vladar († 1763)

## Smrti

* 8. 2. - Ivan V., ruski car (\* 1666)
* 16. 5. - Marijana Austrijska, majka španskog kralja Karlosa II (\* 1634)
* 17. 6. - Jan III Sobieski, poljsko-litvanski vladar (\* 1629)
* 4. 12. - Meishō, bivša japanska carica (\* 1624)

## Reference

Literatura
* *Historija naroda Jugoslavije II*, Školska knjiga Zagreb, 1959
* *Istorija srpskog naroda*, Treća knjiga, prvi tom, Srbi pod tuđinskom vlašću 1537-1699, SKZ Beograd 1993, ISBN 86-379-0383-5 (III-1)
* *Istorija srpskog naroda*, Četvrta knjiga, prvi tom, Srbi u XVIII veku, SKZ Beograd 1986 (IV-I)