# Buran

*Za ostale upotrebe, pogledajte Buran (razvrstavanje).*

| **Buran Буран** |
| --- |
| Oznaka orbitalnog vozila:
 | 11F35 K1
 |
| Zemlja
 | Sovjetski Savez
 |
| Ime znači:
 | Snežna oluja
 |
| Prvi let
 | 15. novembar 1988. 3:00 GMT
 |
| Poslednja misija
 | 15. novembar 1988. 6:25 GMT Vreme sletanja posle prve misije
 |
| Broj misija
 | 1
 |
| Broj letova sa posadom:
 | 0
 |
| Vreme provedeno u svemiru
 | oko tri sata
 |
| Broj orbita
 | 2
 |
| Trenutni status
 | Uništen tokom urušavanjna hangara usled neodržavanja
 |
|  |

Projekat izgradnje sovjetskog šatla je odobren 1976. Proizvodnja je počela 1980, a 1984. su testirani prvi aero-modeli u punoj veličini. Prvi test let manje replike Burana je izvršen 1983. od 1984 pa do aprila 1988 izvršeno je ukupno 24 test letova modela Burana u punoj veličini.

## Prvi let

Prvi i poslednji let Burana je obavljen 15-tog novembra 1988. Let je bio bez posade jer sistemi za održavanje života nije do tada bio u potpunosti testiran. Buran su u svemir vinuo na raketi Energija i izvršio je ukupno dve orbite na visinama između 247 i 256 kilometara. Prvi let je bio ograničen na dve orbite zbog nedostatka memorije na Buranovom kompjuteru.

## Zastoj i otkazivanje programa

Iako je prvi orbitalni let bio bez posade on je bio veoma uspešan. Autopilot je uspeo da prizemlji Buran uprokos bočnom vetru od preko 50km/h na samo 1,5 m od srednje linije piste. Od ukupno 38 000 pločica koje su štitile vozilo pri ulazu u atmosferu samo je pet oštećeno. Finansiranje projekta je praktično prestalo posle prvog leta iako je zvanično projekat ukinut tek 1993. Pored Burana još su dva šatla bila u izgradnji od kojih je jedan bio nazvan Ptičica. Tokom Novembra 1995 delimično završeni šatlovi su rastavljeni u fabrici koje je trebala da se preorjentiše na civilnu proizvodnju.

Buran je uništen usled kolapsa hangara u kojem je bio smešten tom prilikom je poginulo osam radnika.

Jedna od tekovina Sovjetskog razvoja šatla je i najveć teretni avion Antonov 225.

## Galerija - proizvedeni, nezavršeni i test modeli

| Slika
 | Serijski broj
 | Datum proizvodnje
 | Upotreba
 | Sadašnje stanje
 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Proizvedeni i nezavršeni modeli (sa slikama iz proizvodnje i testiranja)
 |
|  | OK-1K1 - "Buran" (*11F35 K1*) | 1986 | Let bez posade (1988) | Uništen urušavanjem hangara 2002.
 |
|  | OK-1K2 - Nezvaničan naziv Ptičica (*11F35 K2*) | 1988 | 95-97% završen, | Vlasništvo Kazakstana, Nalazi se na kosmodromu Bakonur.
 |
|  | OK-2K1 "Baikal" (?) (*11F35 K3*) | 1990? | Nezavršen | Nalazi se u avio muzeju Sinšhajm Nemačka.
 |
|  | OK-TK(?)]] (*11F35 K4*) | 1991? | Nezavršen | Delimično rastavljen, nalazi se ispred fabrike tušino u blizini Moskve.
 |
|  | Šatl 2.03 11F35 K5) | 1992? | Nezavršen | Rastavljen.
 |
| Modeli za aero i statičke testove
 |
|  | OK-M (kasnije OK-ML-1) | 1982 | Statički test | Temperature, opterećenje interference sa lansirnom raketom. Nalazi se na kosmodromu u Kazakstanu
 |
|  | OK-KS (003) | 1982 | Statički i elektro testovi | Nalazi se u fabrici Energija u Korolevu
 |
|  | OK-MT (Kasnije OK-ML-2) | 1983 | Statički test | Testiranje utovara, punjenja likvidima i gasovima, Testiranje hermetičke zatvorenosti, testiranje ulaženja u i izlaženja posade. Nalazi se na kosmodromu Bajkonur.
 |
|  | OK-GLI (Buran Analog BST-02) | 1984 | Aero test | Modelom je izvršeno ukupno 25 aero test letova. Model je prodat muzeju autommobilizma i tehnike u Sinšajmu 2005. Pre Nemačke se nalazio ili se još nalazi u Bahreinu.
 |
|  | OK-??? (Model 005?) |  | Statički test | Vibracije i vakuum. Na nepoznatoj lokacij.
 |
|  | OK-TVI |  | Statički - toplota/vakuum | toplota/vakuum. Na nepoznatoj lokaciji.
 |
|  | OK-??? (Model 008?) |  | Statički test | Testiranje na vibracije i vakuum.
 |
|  | OK-TVA |  | Statički test | Opterećenje, grejanje i vibracije. Trenutno se nalazi u Parku Gorki, Moskva .
 |
| Eksperimentalni modeli
 |
|  | BOR-4 | 1982-1984 | Model svemirskog aviona MIG-105 | 1:2 model Svemirskig aviona. Pet puta lansiran sa svrhom da se razvije termička zaštita za Buran. Proizveden u NPO Molnija Moskva.
 |
|  | BOR-5 ("Kosmos") | 1983-1988 | 1/8 veličine Burana | Pet modela je lansirano, ali ni jedan ponovo. najmanje četiri je uspečno sletelo i nađeno. proizvođač NPO Molnija.
 |
|  | Modelu punoj većičini odelenja za posadu |  | Medicinski i biološki testovi |  |
|  | GLI |  | podešavanje softera za let i auto-pilota |  |
|  | Modeli za vazdušni tunel |  | U razmerama od 1:3 do 1:550 | 85 modela je napravljeno
 |
|  | Dinamika gasa |  | U razmerama od 1:15 do 1:2700 |  |

## Izvori

## Vanjske veze

* Lansiranje Burana, video
* Sajt sa detaljnim prikazom Burana
* www.buran.ru
* Sajt sa ličnim stavom o Buranu
* Foto izveštaj o Buranu na Pravda.ru