Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Geotektonika

**Geotektonika** ili kraće, **tektonika** bavi se pokretima i deformacijama u Zemljinoj kori odnosno litosferi i to na globalnoj razini, te kontaktima pojedinih kontinentalnih i ocenaskih ploča koje se kreću po gornjem sloju astenosfere, tj. Zemljinom plaštu. Strukturno oblikovanje pojedinih kompleksa rezultat je geodinamskih promjena u prošlosti, što upućuje na nedjeljivu povezanost *geodinamike i geotektonike*. Međutim, u okviru specifičnih zadataka težište **geodinamike** je analiza uzroka promjena, a **geotektonike** rekonstrukcija strukturnih i mofroloških posljedica tih promjena kao okvira određenog zbivanja. Odraz toga zbivanja na površini Zemlje predmet je **geomorfologije**.

Zemljina površina je podijeljena u 8 velikih i nekoliko manjih ploča koje se sporo kreću i mijenjaju veličinu. Intenzivna geološka aktivnost se događa na rubovima ploča gdje se ploče odmiču jedna od druge, jedna prema drugoj ili prolaze jedna uz drugu. Teorija o tektonici ploča, potječe iz prve polovice 20. stoljeća i obuhvatila je opisala je mehanizme podvlačenja ploča i širenja oceana.

## Podvlačenje kontinentalnih ploča

Kontinenti se slobodno kreću po gornjem sloju astenosfere mijenjajući međusobno svoje položaje i oblike.

## Širenje srednjoocenskih hrptova

Morsko dno nastaje na srednjeoceanskim hrptovima od kuda se izlaze goleme količine lave, šireći ocenasko dno te stvarajući nove dijelove ocenske kore. Obje strane oceanskog dna uz srednjoocenaki greben se kreću, ali u suprotnim pravcima, prema kontinentalnim pločama na rubovima. Danas je možda najpoznatiji Atlantski srednjooceanski hrbat, s izraženom vulkanskom aktivnošću i na površini (Island).
# Zemljina kora

Presjek Zemlje od jezgre do egzosfere. Slika nije u mjerilu.
**Zemljina kora** je površinski dio Zemlje, koja zajedno s gornjim dijelom
plašta sačinjava stjenovitu cjelinu - litosferu.

Razlikuju se 2 tipa: **kontinentalna** i **oceanska kora**.

Stare konsolidirane mase ili kratoni (štitovi i platforme) čine dijelove kontinentalne kore. Ona se sastoji pretežno od granita, a naziva se i *SIAL* po glavnim elementima siliciju i aluminiju. Prosječne je debljine 35 km, a najviše do 70 km. Izrazito je heterogenog sastava, a sadrži i ogromnu količinu inkompatibilnih elemenata (Cs, Rb, K, Ba, Pb, La, Ce, U, Th, Ta, Nb i P). Inkompatibilni elementi su elementi koji imaju ionske polumjere i/ili ionske naboje takve da ne dozvoljavaju njihovim ionima da se lako izmjenjuju i uključuju u glavne kristalizirane faze plašta. Zbog toga su, pri diferencijacijskim procesima, za vrijeme taljenja zaostali u magmi.Kontinentalna kora se konvencionalno dijeli u *granitni* gornji sloj i *gabroidni* donji sloj, koji su međusobno odijeljeni Conradovim diskontinuitetom. Ta podjela je pogrešna jer gabro ne može egzistirati pri uvjetima temperature i tlaka kakvi vladaju u donjem dijelu kore, nego bi morao prijeći u eklogit,no gustoća eklogita je previsoka za vrijednost dobivenu seizmičkim mjerenjima. Ako bi postojalo dovoljno vode, gabroidne stijene bili bi amfiboliti, koji imaju tražena seizmička svojstva. Alternativa je da je donja kontinentalna kora sastavljena od gnajsova i granulita različitog sastava.

Oceanska kora izgrađuje čvrstu podlogu oceana. Seizmičkim mjerenjima pokazalo se da ne varira ni horizontalno ni vertikalno u sastavu, nego da se sastoji većinom od bazalta s malim količinama serpentinita. Naziva se i *SIMA* po glavnim elementima siliciju i magneziju. Debljine je svega 10 do 12 km.

Granična zona između kore i plašta je Mohorovičićev diskontinuitet.

Prosječna debljina Zemljine kore iznosi 35 km na kontinentima i oko 7 km ispod oceanskog dna. Približni sastav joj je:

* kisik - 47%
* silicij - 28%
* aluminij - 8%
* željezo - 4.5%
* kalcij - 3.5%
* natrij - 2.5%
* kalij 2.5%
* magnezij 2.2%.
# Hipocentar

Hipocentar ("*focus*") ili žarište potresa
**Hipocentar** ili **žarište potresa** (**zemljotresa**), naziv je za mjesto nastanka potresa (zemljotresa) u Zemljinoj unutrašnjosti. Također, isti se naziv koristi i za centar eksplozije nuklearne bombe.

Hipocentar potresa nalazi se ispod epicentra, koji je mjesto na Zemljinoj površini na kojem se potres najjače osjeti i gdje napravi najveću štetu.

## Kategorije hipocentra

Hipocentri se po dubini može svrstati u 3 kategorije: plitki, srednji i duboki. Plitki su oni do dubine od 70 km ispod površine Zemlje, najčešće u zonama razmicaja litosfernih ploča. Hipocentri srednje dubine su oni između 70 i 300 km ispod površine. Duboki hipocentri se nalaze na dubinama između 300 km i 730 km ispod površine Zemlje, a to su najčešće hipocentri u zonama subdukcije.
# Zrak

Plava svetlost je više raspšrena u gasovima koji čine Zemljinu atmosferu od svetlosti drugih talasnih dužina, što daje Zemlji plavičast prsten kada se gleda iz svemira.
**Vazduh** ili **zrak**, smeša gasova od kojih su neki u vrlo promenljivom sastavu: azota ima 78,08%, kiseonika 20,95%, argona 0,93% i u vrlo malim količinama kriptona, ksenona, helijuma, neona i drugih. U promenljivim količinama u vazduhu može biti vodene pare, ozona, ugljen dioksida, radona i drugih. Sastav vazduha varira na različitim visinama. Pri većoj visini smanjuje se sadržaj kiseonika, a povećava se sadržaj vodonika.

Vazduh je neophodan za život ljudi, biljaka i životinja.

## Zagađenje vazduha

Do zagađenja vazduha dolazi prilikom sagorijevanja fosilnih goriva. Ugalj, nafta i plin sadrže sumpor, od koga sagorijevanjem nastaju oksidi sumpora. Zbog visoke temperature u motorima automobila, od azota i kiseonika nastaju oksidi azota. Oksidi sumpora i azota su zagađivači vazduha jer nadražuju sluzokožu. Ugljen(IV)-oksid i čestice prašine takođe zagađuju vazduh.
U supstance koje zagađuju vazduh svrstavaju se najpre one koje se u nezagađenom vazduhu ne nalaze. U zagađujuće supstance svrstavaju se i sva ona hemijska jedinjenja koja prirodno postoje u vazduhu ako je njihova koncentracija veća od one koja odgovara nezagađenom vazduhu. Veoma je malo hemijskih jedinjenja koji nisu zagađivači.

## Reference

## Vanjske veze

* NASA atmosphere models Arhivirano 2013-02-13 na Wayback Machine-u
* NASA's Earth Fact Sheet Arhivirano 2013-05-08 na Wayback Machine-u
* American Geophysical Union: Atmospheric Sciences
* Outreach of the GEOmon project Arhivirano 2012-11-20 na Wayback Machine-u See how Earth atmosphere is observed and monitored by a European project that combines many approaches.
# Epicentar

*Za ostale upotrebe, pogledajte Epicentar (razvrstavanje).*
Epicentar je izravno iznad žarišta potresa
**Epicentar** je mjesto na Zemljinoj površini izravno iznad hipocentra ili žarišta potresa (zemljotresa).

## Etimologija

Riječ *epicentar* potječe od grčke riječi *ἐπίκεντρον* (*epikentron*), "koji zauzima kardinalnu točku", od *ἐπί* (*epi*), "na, iznad" + *κέντρον* (*kentron*), "centar".

## Karakteristike

U slučaju potresa, epicentar je izravno iznad točke (tačke) u kojoj rasjed počinje pucati. To je najčešće i mjesto na kojem se potres najjače osjeti i gdje napravi najveću štetu. Kod većih potresa, dužina pucanja rasjeda je mnogo duža pa šteta može nastati uzduž cijele zone pucanja. Na primjer, u potresu u Denaliju 2002, na Aljasci, epicentar je bio na zapadnom kraju zone pucanja, ali najveća šteta je nastala oko 330 km dalje, na istočnom kraju zone pucanja.

## Epicentralna udaljenost

Udaljenost između epicentra i hipocentra naziva se "dubina žarišta".

## Reference
# Richterova skala

**Richterova skala** ili magnitudna skala definirana je jednim brojem kojim se označava sezmička energija proizišla iz potresa. Ljestvica se procjenjuje prema logaritamskom zapisu najveće amplitude zapisane za specifičnom uređaju koji se zove Wood-Andersonov seizmograf. Omjeri jačine potresa nisu usporedni s brojčanim iznosom (stupnjevima) Richterove ljestvice, tako npr. potres jakosti 4.0 prema Richterovoj ljestvici ima 100 puta veću amplitudu i 1000 puta veću energiju od potresa koji iznosi 2.0 stupnja. Učinkovita granica mjerenja za lokalne magnitude ML je oko 6.8 stupnjeva. Ljestvicu je 1935. godine definirao američki seizmolog Charles F. Richter.

## Ljestvica

| Richterove magnitude
 | Opis potresa
 | Učinci djelovanja potresa
 | Učestalost pojave
 |
| --- | --- | --- | --- |
| Ispod 2.0
 | Mikro
 | Mikropotresi, ne osjećaju se.
 | Oko 8.000 po danu
 |
| 2.0-2.9
 | Manji
 | Općenito se ne osjete, ali bilježe ga seizmografi.
 | Oko 1.000 po danu
 |
| 3.0-3.9
 | Često se osjete, no rijetko uzrokuju štetu.
 | 49.000 godišnje (procjena)
 |
| 4.0-4.9
 | Lagani
 | Osjetna drmanja pokućanstva, zvukovi trešnje. Značajnija oštećenja rijetka.
 | 6.200 godišnje (procjena)
 |
| 5.0-5.9
 | Umjereni
 | Uzrokuje štetu na slabijim građevinama u ruralnim regijama, moguća manja šteta kod modernih zgrada.
 | 800 godišnje
 |
| 6.0-6.9
 | Jaki
 | Može izazvati štete u naseljenim područjima 160 km od epicentra.
 | 120 godišnje
 |
| 7.0-7.9
 | Veliki
 | Uzrokuje ozbiljnu štetu na velikom području.
 | 18 godišnje
 |
| 8.0-8.9
 | Razarajući
 | Može prouzrokovati golemu štetu i po tisuću kilometara od epicetra.
 | 1 godišnje
 |
| 9.0-9.9
 | Katastrofalni potres koji uništava većinu objekata u krugu od nekoliko tisuća kilometara.
 | 1 u 20 godina
 |
| 10.0+
 | Epski
 | Nikada nisu zabilježeni.
 | Ekstremno rijetki (nepoznati)
 |

## Zanimljivosti

Odnosi magnitude Richterove ljestvice i energije koju proizvode ljudske eksplozije:

* **1.0** = 32 kg TNT-a
* **2.0** = 1000 kg TNT-a (ekvivalent najsnažnijim konvencijalnim bombama iz Drugog svjetskog rata)
* **3.0** = MOAB (najsnažnije američko konvencijalno oružje, „Majka svih bombi“)
* **4.0** = manje nuklearno oružje.
* **5.0** = približno atomskoj bombi bačenoj na Nagasaki.
* **6.0** = 1.000.000 tona TNT-a (jedna megatona)
* **7.0** = 50 megatona (ekvivalent sovjetskoj Car bombi)

## Veze

* Potres
* Litosferne ploče
* Seizmologija
* Mercallijeva ljestvica

## Reference

## Vanjske veze

* IRIS - trenutno sezmičko mjerenje Zemlje
* USGS: magnituda i intezitet (usporedba) Arhivirano 2009-05-14 na Wayback Machine-u
* USGS: magnituda potresa
* USGS: 2000.-2006. Potresi diljem svijeta Arhivirano 2006-08-12 na Wayback Machine-u
* USGS: 1990.-1999. Potresi diljem svijeta Arhivirano 2009-08-30 na Wayback Machine-u
# Stepenovanje

**Stepenovanje** ili **potenciranje** je matematička binarna operacija, u zapisu *a**b*. U ovom zapisu *a* se naziva **osnova**, a *b* **eksponent**. Čita se „*a* na *b*-ti stepen“ ili kraće „*a* na *b*“, gde je *a* kardinalni, a *b* redni (ordinalni) broj; na primer, *57* se čita „pet na sedmi (stepen)“.

Ako je *n* ∈ ℕ, onda stepen predstavlja osnovu pomnoženu samom sobom *n* puta:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_0

## Osobine stepenovanja

Stepenovanje ima viši prioritet od množenja. *abc* znači *a*(*b**c*), a ne (*a**b*)*c*.

Za razliku od sabiranja i množenja, stepenovanje nije komutativno (*23* = 8 ≠ *32* = 9), niti asocijativno WIKINIUM\_MATH\_PH\_2 .

1. *a**c* · *b**c* = (*a · b*)*c*
2. *a**b* · *a**c* = *a**b* + *c*
3. *a**b* : *a**c* = *a**b* − *c* (za a ≠ 0)
4. (*a**b*)*c* = *a**b* · *c*

Posledica osobine 3 su

* *a*0 = *a**b* − *b* = *a**b* : *a**b* = 1
* *a*−*b* = *a*0 − *b* = 1 / *a**b*

čime se, polazeći od definicije stepenovanja sa eksponentom koji je prirodan (odnosno pozitivan ceo) broj, definiše stepenovanje za svaki celobrojni eksponent.

## Stepenovanje sa necelobrojnim eksponentima

### Racionalni eksponent

Po definiciji,

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_4
Neka je eksponent *b* ∈ ℚ racionalan broj. Tada se može napisati *b* = *p* / *q*, *p* ∈ ℤ *q* ∈ ℕ, pri čemu je

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_6
Kako parni korenovi negativnih brojeva nisu definisani, to nije definisano ni WIKINIUM\_MATH\_PH\_8 za parno *q* i negativno *a*.

### Iracionalni eksponent

Neka je *b* ∈ ℝ \ ℚ iracionalan broj. Tada je vrednost *a**b* definisana samo za *a* ∈ ℝ+, kao granična vrednost

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_10
stepena *a**p* / *q* sa racionalnim eksponentima *p* / *q*, koji teže ka datom eksponentu *b*.

Konkretna numerička vrednost računa se preko približnih vrednosti, sa željenom preciznošću eksponenta. Npr, ako je *x* = *aπ*, tada je *a*3,141 < *x* < *a*3,142.

## Stepenovanje kompleksnih brojeva

Kako se svaki kompleksan broj *z* ∈ ℂ može zapisati u obliku WIKINIUM\_MATH\_PH\_12 (videti Ojlerovu formulu) to važi

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_14 .

Stepenovanje matrica
Stepenovanje matrica identično je po definiciji stepenovanju realnih brojeva sa prirodnim eksponentima. Definisano je za kvadratne matrice i prirodan broj kao eksponent.

## Inverzne funkcije

Iz stepenovanja se mogu izvesti dve funkcije, u zavisnosti od toga da li je nezavisna promenljiva osnova ili eksponent. Prvi slučaj daje stepenu funkciju ( WIKINIUM\_MATH\_PH\_16 ), a drugi eksponencijalnu funkciju ( WIKINIUM\_MATH\_PH\_18 ).

Inverzna funkcija stepenoj funkciji je korena funkcija ( WIKINIUM\_MATH\_PH\_20 ).

Inverzna funkcija eksponencijalne funkcije je logaritamska funkcija ( WIKINIUM\_MATH\_PH\_22 ).

## Povezano

* e – osnova prirodnog logaritma
* Stepena funkcija
* Eksponencijalna funkcija
* Koren
* Logaritam
# Apstrakcija

**Apstrakcija** (lat.) je:

1. misaono izdvajanje nekih osobina i svojstava predmeta od samog predmeta;
2. apstraktan pojam izdvojen od nečega konkretnog za koji je vezan.

**Apstrahirati** -hiram, zap. kr. **apstrahovati** -ujem (nem. *abstrahieren*):

1. (iz)vršiti apstrakciju;
2. ne uzeti (uzimati) nešto u obzir, ne obazreti se, ne obazirati se na nešto.

**Apstraktan** -tna (lat.): dobijen apstrakcijom, misaon; suprotno od konkretan.

## Matematika

*Apstrakcija*, odnosno *apstrahovanje* u matematici je proces razmatranja izvesnih osobina objekata izostavljanjem drugih koje nisu relevantne. To je osnova klasifikovanja, procedure koja rezultira skupom članova sa posebnim osobinama. Pomenuti skup se označava sa WIKINIUM\_MATH\_PH\_0 čit. *iks takvo da je ef od iks*, odnosno *h koje ima osobinu F(h)*, gde je F(h) svojstvo koje članovi skupa moraju zadovoljiti. Na primer, {x:x je ptica}, označava skup u kojem su svi elementi ptice.

### Aksioma apstrakcije

Neka je data proizvoljna osobina F(x), tada postoji skup čiji članovi poseduju baš tu osobinu, tj.

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_2
Navedena *aksioma apstrakcije* je prvi put eksplicitno formulisana od strane Frigea 1893. godine, da bi zatim, od strane Rasela, bila dovedena u kontradikciju:

Neka je data osobina F(x), pomenutog aksioma, osobina ne-pripadanja samom sebi. Tada je

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_4
aksiom izbora, koji jednostavnim koracima vodi u kontradikciju

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_6
Da bi izbegao ovaj, Raselov paradoks, Zermelo je 1908. uveo aksiom separacije:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_8
u kojem egzistencija skupa u nije više pretpostavljena bezuslovno.

## Povezano

* Zermelo-Frenkelova teorija skupova
* Filozofija
* Metodologija
# Topografija

**Topografija** je geografski pojam, koji se bavi opisivanjem i proučavanjem Zemljinih površinskih elemenata, fizičkogeografskih karakteristika, kao visina i nagib .

Razumjevanje topografije je važna za mnogo znanosti i djelatnosti. Tako je u prostornom uređenju, agrikulturi i hidrologiji potrebno radi određivanja razvodnica, označavanje vodnih tokova i označavanja vodnih površina. Tako je topografija važan izvor podataka za razumijevanje. Topografska istraživanja se koriste i u arhitekturi i crtanju različite infrastrukture, kao npr. prometna. Usto, topografija ima izuzetnu važnost u arheološkim istraživanjima, od trenutka određivanja mjesta sondažnih kopova, do određivanja visine pojedinih slojeva.

Dogovoreni simboli za pojedine objekte i društveni inventar nazivaju se kartografski ili topografski znakovi.
# Stepen slobode

**Stepen slobode** vrednosti procenjene na osnovu slučajnog uzorka populacije, je dat donjim obrascem. Broj svojstava populacije koje se procenjuju na osnovu istog slučajnog uzorka populacije, ili broj ograničenja, je označen sa *BROJ\_PROCENA*. [Eisenhauer]

*STEPEN\_SLOBODE = OBIM\_UZORKA – BROJ\_PROCENA*

Stepen slobode se označava sa *ν* (grčko ni). [GUM] 4.2.6

Povećanjem stepena slobode, smanjuje se rasutost vrednosti procena. [Kostić] 6.17

Efekat stepena slobode se može videti na primeru t-raspodele.

Stepen slobode se smanjuje za 1, za svaku procenu izračunatu iz uzorka, tj. za svako ograničenje. Primer: Slučajan uzorak sa veličinama *x1, x2, ..., xn* ima stepen slobode jednak *n*. Ako se iz tog uzorka određuje aritmetička sredina *x̄*, njen stepen slobode će biti *ν* = *n* − 1. [Eisenhauer]; [Njegić] 5.6.; [GUM] 4.2.6, C.2.31

Ako se *n* rezultata merenja iste veličine koriste da bi se metodom najmanjih kvadrata odredili parametri linearne funkcije, tj. njen presek sa ordinatom i njena strmina, standardna devijacija linearne funkcije ima stepen slobode *ν* = *n* − 2. [GUM] G.3.3

Stepen slobode je važan parametar koji omogućava dobru procenu nivoa i intervala poverenja i u slučaju malog obima uzorka. [Kostić] 6.17

## Reference

[Eisenhauer] *Joseph G. Eisenhauer; Degrees of Freedom; Teaching Statistics, Vol. 30, No. 3, 2008. (Downloadable via Internet site of the John Wiley & Sons, Ltd.)*

[Kostić] Kostić; Metrološki priručnik; Fileks, Leskovac, 2014. (Može se naručiti sa Internet strane *Symmetry*-ja Arhivirano 2015-04-01 na Wayback Machine-u.)

[GUM] *BIPM, IEC, IFCC, ILAC, ISO, IUPAC, IUPAP, OIML; Evaluation of measurement data – Guide to the expression of uncertainty in measurement (JCGM 100:2008) (GUM 1995 with minor corrections); Joint Committee for Guides in Metrology, 2008. (Downloadable via Internet site of the BIPM.)*

[Njegić] Radmila Njegić, Mileva Žižić; Osnovi statističke analize; „Savremena administracija“, Beograd, 1981.
# Potisak

**Potisak** je sila koja deluje na telo potopljeno u tečnost u smeru surotnom od gravitacije, odnosno na raketu da napusti zemljinu atmosferu. U principu, potisak je svaka sila koja gura telo, za razliku od sila koje ga vuku.

## Potisak u fluidima

Podmornica tone kada je njena težina veća od sile potiska, lebdi kada je težina jednaka potisku i izranja kada je potisak veći od njene težine. Dakle, tela koja plivaju imaju težinu manju od potiska, a kod onih koja tonu težina je veća od potiska.
Sila potiska je rezultujuća sila pritiska tečnosti na potopljeno tijelo.
Na tijelo u tečnosti deluje sila potiska usmjerena vertikalno naviše. Intenzitet te sile jednak je proizvodu gustine tečnosti, gravitacionog ubrzanja i zapremine potopljenog dela tela Fpot=ρgV.
# Alfred Wegener

|  |
| --- |
| **Alfred Wegener** |
|  |
|  |
| Rođenje
 | (1880-novembra-01)1. novembra 1880. Berlin, Njemačko Carstvo
 |
| Smrt
 | novembar 1930 (starost: 50 godina) Grenland
 |
| Prebivalište
 | Njemačka
 |
| Državljanstvo
 | njemačko
 |
| Polje
 | meteorologija, geologija, astronomija
 |
| *Alma mater* | Berlinski univerzitet
 |
| Akademski mentor
 | Julius Bauschinger
 |
| Poznat po
 | teoriji o pomaku kontinenata
 |

**Alfred Wegener** (1. novembar 1880. u Berlinu – novembar 1930. na Grenlandu) bio je nemački meteorolog. Bavio se i geofizikom, a u nauci je ostao poznat po teoriji kontinentalnih putovanja (pomeranja kontinenata) koja se još naziva i teorija Vegenera.

Alfred Wegener
Vegener se u početku bavio astronomijom iz koje je odbranio doktorsku tezu 1905. godine u Berlinu. Posle se zainteresovao za meteorologiju. Bio je profesor univerziteta u Hamburgu (od 1919) a od 1924. u Gracu.

On je takođe uočio sličnost, kao i Frensis Bekon u 17 veku, između oblika kontinenata sa obe strane Atlantika. Vegener je stvorio tezu po kojoj su kontinenti nastali pre oko 200 miliona godina usled raspada jednog superkontinenta, Pangee. Svoju teoriju je javno predstavio 1912. godine. Ranjen je za vreme Prvog svetskog rata.

Savremenici su osporavali njegovu teoriju, posebno što Vegener nije rekao šta je pokrenulo taj kontinent da se raspadne. Isto, problem su predstavljala nepreciznost premeravanja rastojanja i neprecizno datiranje pa je pomeranje kontineanata prema Vegeneru teklo ogromnom brzinom (na geološkoj skali) sto puta brže od danas prihvaćenih vrednosti. (Pomeranje se i danas odvija brzinom uporedljivom sa brzinom rasta naših noktiju.) Tek polovinom XX veka, kada je prikupljeno dovoljno solidnih dokaza, Vegenerova teorija je prihvaćena.

Zanimljivo je da je Vegener poznavao M. Milankovića preko radova o ledenima dobima iz 1920. a lično su se upoznali 1924. godine u Insbruku i postali prisni prijatelji.

## Dela

* *Thermodynamik der Atmosphäre* (1911)
* *Die Entstehung der Kontinente und Ozeane* (1915)
* *Die Klimate der geologischen Vorzeit* (1924, zajedno sa Vladimirom Kepenom)
* *Mit Motorboot und Schlitten in Grönland* (1930)

## Vanjske veze
# Sredozemlje

Distribucija drveća maslina po mediteranskom bazenu, jedna od najboljih bioloških pokazatelja mediternaske regije
U biogeografiji, **mediteranski bazen** ili **sredozemni bazen** (ili **mediteranska regija** ili **sredozemna regija**; ili **Mediteran** ili **Sredozemlje**) odnosi se na regiju zemalja oko Mediteranskog mora koje imaju mediteransku klimu, sa blagim, kišnim zimama i suhim, vrućim ljetima, koje podržava mediteranske šume i šikare.

Mediteranski bazen je po starom običaju bila regija starog svijeta po kojoj rastu drveće maslina. Ipak, masline danas rastu i drugim dijelovima svijeta, a isto tako postoje i dijelovi sredozemlja gdje one ne rastu.

## Reference
# Sistem

**Sistem** (grč. σύστημα: udruženje, celina od nekoliko delova; sustav), skup elemenata, realnih ili apstraktnih, predstavljenih kao celina gde svaki elementi međusobno interreaguju su povezani sa bar jednim drugim elementom i svi zajedno služe zajedničkoj svrsi. Bilo koji objekat koji nije u vezi sa bilo kojim drugim objektom sistema ne predstavlja deo tog sistema već *okruženje sistema*. *Podsistem* predstavlja skup elemenata, koji su sistem za sebe, ali i deo većeg sistema.

## Povezano

* Teorija sistema
* Složeni sistemi
* Računarski sistemi
* Kibernetika
* Linijski sistem u muzici
* Teorija haosa
* Opšta semantika
* Geopolitički sistemi
* Meta-sistem
* Morfološka analiza
* Socio-tehnički sistemi
* Sociokibernetika
* Sunčev sistem
* Inteligencija sistema
* Ekologija sistema
* Sistem sistema
# Fokus

Žarište **F** i žarišna duljina *f* sabirne i rastresne leće te udubljenog i ispupčenog zrcala
**Fokus** ili **žarište** je u geometrijskoj optici točka u kojoj se sijeku svjetlosne zrake paralelne optičkoj osi sabirne leće ili udubljenog zrcala. Kod rastresne leće ili ispupčenog zrcala žarište je točka iz koje zrake prividno dolaze nakon loma ili odbijanja. Položajem žarišta određena je i najvažnija karakteristična veličina optičkog elemenata ili sustava – žarišna duljina.