# 7. vijek pr. n. e.

|  |  |
| --- | --- |
| Milenijum: | 1. milenijum pne. |
| Vjekovi: | 8. vijek pne. • 7. vijek pne. • 6. vijek pne. |
| Decenije: | 690-e pne. 680-e pne. 670-e pne. 660-e pne. 650-e pne. 640-e pne. 630-e pne. 620-e pne. 610-e pne. 600-e pne. |
| Kategorije: | Rođenja – Smrti Nastanci – Prestanci
 |

**7. vijek pne.** počeo je prvog dana 700. pne. i završio posljednjeg dana 601. pne..

## Pregled

Za 7. vijek pne. je bio karakterističan nastavak uspona Asirskog Carstva koje je pod vodstvom Esarhadona doseglo svoj vrhunac, pokorilo susjednu Babiloniju i nakratko Egipat, postavši prvo svjetsko carstvo u historiji. Asirci su, međutim, u posljednje dvije decenije naglo oslabili, a protiv njih su se uspješno udružili svi njihovi susjedi, tako da nakon pada svoje prijestolnice Ninive nestaju s historijske scene. Vakuum ubrzo ispunja Neobabilonsko carstvo koje će pokušati postati nova svjetska sila.

*Srbija*. Vrhunac Bosutske kulture koja je od polovine stoleća pod uticajem istočnije Basarabi kulture, čija keramika postaje popularna na celoj bosutskoj teritoriji. Stanovništvo istočne Srbije i Šumadije polako prelazi sa zemljoradnje na polunomadski način života a u današnjoj Vojvodini ostaju pri zemljoradnji, sa većim naseljima i kućama. Južnija Brnjička grupa je u prvim decenijama stoleća potisnuta sa Peštera i Golije od strane polunomada sa prostora Romanija-Durmitor-Tara-Lim (Glasinac IV). Glasinčani ostavljaju tumule sa sahranjenim, umesto spaljenim, pokojnicima. Brnjica je u ovo vreme i pod uticajem severnije kulture Bosut-Basarabi, gradi naselja na teško pristupačnim mestima i širi keramiku na Skopsku kotlinu.

## Događaji i trendovi

 Ashurbanipal, kralj Asirije koji je stvorio prvu sistematski prikupljenu biblioteku u Nibiva
Prikaz Visećih vrtova Babilona iz 16. vijeka, na slici Martina Heemskercka, s Kulom Babilonskom u pozadini.
* 700. pne. do 600. pne. – Baudhayana Sulbasutra, usmeno prenošsn vedski sanskrit tekst o izgradnji oltara, sadrži najstariji opis Pitagorinog teorema.
* 700. pne. - Kultura Songguk-ri započinje na jugu Korejskog polutotoka.
* Kraj 7. vijeka pne. – Medijci iz današnjeg zapadnog Irana i Skiti s područja suvremene Rusije i Ukrajine napadaju sjeverne i istočne dijelove Asirije.
* 699. pne. – Khallushu nasljeđuje Shuttir-Nakhkhuntea kao vladar Elamskog Carstva.
* 697. pne. – Smrt kralja Huana od Zhoua, vladara kineske dinastije Zhou.
* 696. pne. – Kralj Zhuang of Zhou postaje vladar kineske dinastije Zhou.
* 696. pne. – Kimerijci pustoše Frigiju, moguća migracija Armenaca.
* 691. pne. – Kralj Sanherib od Asirije tuče kralja Humban-nimenu od Elama u bitci kod Halulea.
* 690. pne. – Taharqa, kralj XXV dinastije, dolazi na prijestolje Egipta (približni datum)
* 689. pne. – Kralj Sanherib od Asirije pustoši Babilon.
* 687. pne. – Gig postaje kralj Lidije.
* 687. pne. – Ezekiju nasljeđuje Manaseh kao kralj Jude.
* 682. pne. – Smrt kralja Zhuang od Zhoua, vladara kineske dinastije Zhou.
* 681. pne. – Kralj Li od Zhoua postaje vladar kineske dinastije Zhou.
* 681. pne. – Esarhaddon nasljeđuje Sanheriba kao kralj Asirije.
* 677. pne. – Smrt kralja Lija od Zhoua, vladara kineske dinastije Zhou.
* 677. pne. – Esarhaddon vodi asirsku vojsku protiv pobunjenih arapskih plemena, napredujući do Potoka egipatskog.
* 676. pne. – Kralj Hui od Zhoua postaje vladar kineske dinastije Zhou.
* 675. pne. – Esarhaddon započinje obnovu Babilona.
* 674. pne. – Esarhaddon guši pobunu u Aškelonu koju je podržavao Taharqa, kralj Egipta. U znak odmazde Asirci napadaju Egipat, ali ih Taharqa uspijeva zaustaviti.
* 673. pne. – Tul Hostilije postaje kralj Rima.
* 671. pne. – Esarhaddon ponovno napada Egipat, osvaja Memfis kao i veliki broj članova kraljevske porodice.
* 669. pne. – Assurbanipal nasljeđuje svog oca Esarhaddona kao kralj Asirije.
* 668. pne. – Shamash-shum-ukin, sin Esarhaddonov, postaje kralj Babilona.
* 668. pne. – Egipat diže ustanak protiv Asirije.
* 668. pne. – Procjena: Niniva, glavni grad Asirije postaje najveći grad na svijetu, pretekavši Tebu u Eguptu.[1] Arhivirano 2005-05-27 na Wayback Machine-u
* 667. pne. – Bizant osnivaju megaranski kolonisti pod Byzasom. (tradicionalni datum)
* 664. pne. – Prva pomorska bitka u grčkoj pisanoj historiji, između Korinta i Korkier.
* 664. pne. – Assurbanipal osvaja i pustoši Tebu.
* 664. pne. – Psametih I nasljeđuje Nehoa I kao kralj Donjeg Egipta.
* 664. pne. – Taharqa imenuje svog nećaka Tantamanija as za nasljednika u Gornjem Egiptu.
* 11.2. 660. pne. – Tradicionalni datum osnivanja Japana od strane cara Jimmua.
* 660. pne. – Prvo poznato korištenje demotskog pisma.
* 660. pne. – Psametih I tjera Asirce iz Egipta.
* 650-e pne. – Počinje nastanjivanje majanske lokacije Piedras Negras.
* 657. pne. – Kipsel postaje prvi tiranin Korinta.
* 656. pne. – Psametih širi svoju vlast nad cijelim Egiptom. Kraj XXV dinastije.
* 653. pne. – Atta-Khumma-In-Shushinak i Khumbanigash II nasljeđuju Shilhak-In-Shushinaka i Tempti-Khumma-In-Shushinaka kao vladari Elamskog Carstva.
* 652. pne. – Babilonija pod Shamash-shum-ukina diže ustanak protiv Asiraca.
* 651. pne. – Kralj Xiang od Zhoua postaje vladar kineske dinastije Zhou.
* 650. pne. – Gradić Abderu u Trakiji osnivaju kolonisti iz Klazomene.
* 650. pne. – Promjena klime vrši utjecaj na sve kulture Brončanog doba u Evropi. S hladnijom i vlažnijom klimom plemena skandinavskog Nordijskog brončanog doba su potisnuta na jug prema evropskom kontinentu.
* 640-e pne. – Asirski kralj Ashurbanipal osniva biblioteku koja sadrži prvi sačuvani primjerak *Epa o Gilgamešu*.
* 649. pne. – Indabigash nasljeđuje Tammaritua kao vladar Elamskog Carstva.
* 649. pne. – Babilonski ustanak pod Shamash-shuma-ukinom guše Asirci.
* 648. pne. – Pankration postaje disciplina drevnih olimpijskih igara.
* 6.4. 648. pne. – Najranija pomrčina Sunca u zapisima Drevne Grčke.
* 647. pne. – Kralj Assurbanipal od Asirije pustoši Susu.
* 642. pne. – Anko Marcije postaje kralj Rima (tradicionalni datum).
* 640. pne. – Velika pobjeda Asirije nad Elamskim Carstvom.
* 632. pne. – Kilon, atenski plemić, zauzima akropolu u neuspjelom pokušaju da postane kralj.
* 632. pne. – U bitci kod Chengpua, kinesko kraljevstvo Jin i njeni saveznici pobjeđuju državu Chu i njene saveznike.
* 631. pne. – Osnivanje Kirene, grčke kolonije u Libiji (Sjeverna Afrika) (približan datum).
* 631. pne. – Sadijat postaje kralj Lidije.
* 627. pne. – Smrt Assurbanipala, kralja Asirije; nasljeđuje ga Assur-etel-ilani (približan datum).
* 626. pne. – Nabopolassar diže ustanak protiv Asirije, osnivajući tako Neo-babilonsko Carstvo.
* 625. pne. – Medijci i Babilonci postaju nezavisni od Asirije i napadaju Ninivu (približan datum).
* 623. pne. – Sin-shar-ishkun nasljeđuje brata Assur-etel-ilania kao kralj Asirije (približan datum).
* 622. pne. ili 621. pne. – Tekst Ponovljenog zakona pronađen u Hramu u Jeruzalemu.
* 619. pne. – Alijat postaje kralj Lidije.
* 619. pne. – Smrt kralja Xianga od Zhoua, vladara kineske dinastije Zhou.
* 618. pne. – Kralj Qing od Zhoua postaje vladar kineske dinastije Zhou.
* 616. pne. – Lucije Tarkvinije Prisk postaje kralj Rima.
* 614. pne. – Medijci i Babilonci pustoše Assur.
* 613. pne. – Smrt kralja Qinga od Zhoua, vladar kineske dinastije Zhou.
* 612. pne. – Kralj Kuang od Zhoua postaje vladar kineske dinastije Zhou.
* 612. pne. – Savez Medijaca, Babilonacai Susanaca opsjeda i osvaja Ninivu. Kralj Sin-shar-ishkun od Asirije je ubijen prilikom pustošenja.
* 612. pne.– Ashur-uballit II pokušava očuvati asirsko carstvo proglasivši se kraljem u gradu Harran.
* 612. pne. – Procjena: Babilon, glavni grad Babilopnije postaje najveći grad na svijetu, preuzevši primat od Ninive, glavnog grada Asirije.[2] Arhivirano 2005-05-27 na Wayback Machine-u
* 610. pne. – Neho II nasljeđuje Psametiha I kao kralj Egipta.
* 609. pne. – Kralj Josija od Jude gine u bitci kod Megidoa protiv faraona Nehoa II Egipatskog, koji je išao na sjever kako bi pomogao asirskoj državi Ashur-uballita II.
* 609. pne. – Babilonci pobjeđuju asirsku vojsku Ashur-uballita II i osvajaju Harran. Ashur-uballit, posljednji asirski kralj, nestaje iz historije.
* 609. pne. – Jehoahaz nasljeđuje oca Josiju kao kralj Jude, ali ga brzo svrgava Neho II, koji na prijestolje postavlja Jehoahazovog brata Jehoiakima.
* 607. pne. – Smrt kralja Kuanga od Zhoua, vladara kineske dinastije Zhou..
* 606. pne. – Kralj Ding od Zhoua postaje vladar kineske dinastije Zhou.
* 605. pne. – Bitka kod Karkemiša: Krunski princ Nebuchadrezzar od Babylona pobjeđuje vojsku Nehoa II od Egipta, čime je osigurano babilonsko osvajanje Asirije. Babilonci napreduju kroz Siriju i Palestinu.
* 605. pne. – Nebuchadrezzar II nasljeđuje svog oca Nabopolassara kao kralj Babilona.
* 600. pne. – Osnivanje Kapue.
* 600. pne. – Indija – Doba Mahajanapada – 16 velikih kraljevstva koje vladaju IOndiojom – Kasi, Kosala, Anga, Magadha, Vajji (ili Vriji), Malla, Chedi, Vatsa (ili Vamsa), Kuru, Panchala, Machcha (ili Matsya), Surasena, Assaka, Avanti, Gandhara, Kamboja
* 600. pne. – Kelti osnivaju Milano (približan datum).
* 600. pne. – Fokejci osnivaju Marseille (tradicionalni datum).
* 600. pne. – Smirna opustošena i uništena.
* 600. pne. – Nebuchadrezzar gradi Viseće vrtove Babilona.
* 600. pne. – (prema Mormonskoj Crkvi) Lehi vodi porodicu i svoje prijatelje na hodočašće iz Jeruzalema u Amerike.
* Skiti dolaze u Aziju.

## Značajne osobe

* Ezekija od Kraljevstva Jude (vladao 715–687. pne.)
* Sanherib, asirski kralj i osvajač Babilona (705–681. pne.)
* Gig od Lidije (vladao 687–652. pne.)
* Manaseh od Jude (vladao 687–643. pne.)
* Esarhaddon, kralj Asirije i osvajač Egipta (vladao 681–669. pne.)
* Arhiloh od Thasosa, pjesnik (cca. 680. pne.–645. pne.). Rođen je na otoku Parosu
* 673. pne. – Smrt Nume Pompilija, drugog rimskog kralja, nasljednika Romula
* 670. pne. – Smrt Metija Fufecija, latinskog kralja Alba Longe
* 664. pne. – Smrt Nehoa I, kralja Egipta
* 663. pne. – Smrt Taharqe, kralja Egipta
* 653. pne. – Smrt Tantamanija, posljednjeg kralja XXV egipatske dinastije
* 652. pne. – Smrt kralja Huija od Zhoua, vladara kineske dinastije Zhou
* 652. pne. – Prvi spomen kralja Kuras od Parsumasa, moguće da je riječ o Kiru I od Anšana, poglavaru dinastije Ahemenida
* 645. pne. – Smrt Guan Zhonga, premijera kineske države Qi
* Josija od Kraljevstva Juda (vladao 641. pne.–609. pne.)
* Stesihor sa Sicilije, lirski pjesnik (cca. 640. pne.–555. pne.)
* Solon od Atene, jedan od Sedam mudraca Grčke (638. pne.–558. pne.)
* Tales iz Mileta, grčki matematičar (635. pne.–543. pne.)
* 610. pne. – Smrt Psametiha I, kralja Egipta
* 610. pne. – Rođenje Anaksimandra, grčkog filozofa
* Sapfa od Lezbosa, starogrčka pjesnikinja

## Izumi i otkrića

* Kinezi otkrivaju tisak.
* Prve metalne kovanicu u upotrebi od strane Lidijaca u zapadnoj Anadoliji.
* U Kini navodno počela upotreba željeza.

## Decenije i godine

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **700-e pne.** | 709. pne.
 | 708. pne.
 | 707. pne.
 | 706. pne.
 | 705. pne.
 | 704. pne.
 | 703. pne.
 | 702. pne.
 | 701. pne.
 | 700. pne.
 |
| **690-e pne.** | 699. pne.
 | 698. pne.
 | 697. pne.
 | 696. pne.
 | 695. pne.
 | 694. pne.
 | 693. pne.
 | 692. pne.
 | 691. pne.
 | 690. pne.
 |
| **680-e pne.** | 689. pne.
 | 688. pne.
 | 687. pne.
 | 686. pne.
 | 685. pne.
 | 684. pne.
 | 683. pne.
 | 682. pne.
 | 681. pne.
 | 680. pne.
 |
| **670-e pne.** | 679. pne.
 | 678. pne.
 | 677. pne.
 | 676. pne.
 | 675. pne.
 | 674. pne.
 | 673. pne.
 | 672. pne.
 | 671. pne.
 | 670. pne.
 |
| **660-e pne.** | 669. pne.
 | 668. pne.
 | 667. pne.
 | 666. pne.
 | 665. pne.
 | 664. pne.
 | 663. pne.
 | 662. pne.
 | 661. pne.
 | 660. pne.
 |
| **650-e pne.** | 659. pne.
 | 658. pne.
 | 657. pne.
 | 656. pne.
 | 655. pne.
 | 654. pne.
 | 653. pne.
 | 652. pne.
 | 651. pne.
 | 650. pne.
 |
| **640-e pne.** | 649. pne.
 | 648. pne.
 | 647. pne.
 | 646. pne.
 | 645. pne.
 | 644. pne.
 | 643. pne.
 | 642. pne.
 | 641. pne.
 | 640. pne.
 |
| **630-e pne.** | 639. pne.
 | 638. pne.
 | 637. pne.
 | 636. pne.
 | 635. pne.
 | 634. pne.
 | 633. pne.
 | 632. pne.
 | 631. pne.
 | 630. pne.
 |
| **620-e pne.** | 629. pne.
 | 628. pne.
 | 627. pne.
 | 626. pne.
 | 625. pne.
 | 624. pne.
 | 623. pne.
 | 622. pne.
 | 621. pne.
 | 620. pne.
 |
| **610-e pne.** | 619. pne.
 | 618. pne.
 | 617. pne.
 | 616. pne.
 | 615. pne.
 | 614. pne.
 | 613. pne.
 | 612. pne.
 | 611. pne.
 | 610. pne.
 |
| **600-e pne.** | 609. pne.
 | 608. pne.
 | 607. pne.
 | 606. pne.
 | 605. pne.
 | 604. pne.
 | 603. pne.
 | 602. pne.
 | 601. pne.
 | 600. pne.
 |
| **590-e pne.** | 599. pne.
 | 598. pne.
 | 597. pne.
 | 596. pne.
 | 595. pne.
 | 594. pne.
 | 593. pne.
 | 592. pne.
 | 591. pne.
 | 590. pne.
 |

| Milenijum | Vijek
 |
| --- | --- |
| **4. pne.**:
 | 40. pne.
 | 39. pne.
 | 38. pne.
 | 37. pne.
 | 36. pne.
 | 35. pne.
 | 34. pne.
 | 33. pne.
 | 32. pne.
 | 31. pne.
 |
| **3. pne.**:
 | 30. pne.
 | 29. pne.
 | 28. pne.
 | 27. pne.
 | 26. pne.
 | 25. pne.
 | 24. pne.
 | 23. pne.
 | 22. pne.
 | 21. pne.
 |
| **2. pne.**:
 | 20. pne.
 | 19. pne.
 | 18. pne.
 | 17. pne.
 | 16. pne.
 | 15. pne.
 | 14. pne.
 | 13. pne.
 | 12. pne.
 | 11. pne.
 |
| **1. pne.**:
 | 10. pne.
 | 9. pne.
 | 8. pne.
 | 7. pne.
 | 6. pne.
 | 5. pne.
 | 4. pne.
 | 3. pne.
 | 2. pne.
 | 1. pne.
 |
| **1.**:
 |   1.
 |   2.
 |   3.
 |   4.
 |   5.
 |   6.
 |   7.
 |   8.
 |   9.
 | 10.
 |
| **2.**:
 | 11.
 | 12.
 | 13.
 | 14.
 | 15.
 | 16.
 | 17.
 | 18.
 | 19.
 | 20.
 |
| **3.**:
 | 21.
 | 22.
 | 23.
 | 24.
 | 25.
 | 26.
 | 27.
 | 28.
 | 29.
 | 30.
 |
| **4.**:
 | 31.
 | 32.
 | 33.
 | 34.
 | 35.
 | 36.
 | 37.
 | 38.
 | 39.
 | 40.
 |

## Reference