# Muzika iz serijala o Jamesu Bondu

U serija filmova o Džejmsu Bondu producentske kuće EON Productions pojavljuje se velik broj značajnih muzičkih tema i pesama od kojih se neke danas imaju status klasičnih dela filmske muzike. Najpoznatija od svih je sveprisutna i opštepoznata "The James Bond Theme". Više instrumentalnih tema vremenom postaje zaštitni znak serije, kao što su "The 007 Theme", "U tajnoj službi Njenog Veličanstva", a takođe i razne naslovne pesme kao što su "Živi i pusti umreti" Pola Makartnija te "Pogled na ubistvo" grupe Djuran Djuran.

## Muzička tema "Džejms Bond"

Tema "**Džejms Bond**" najpoznatije je muzička tema u filmovima o agentu Džejmsu Bondu i pojavljuje se u različitim varijacijama u svakom filmu serije još od *Doktora Noa*. Dvaput je sudski odlučivano da je njen autor Monti Norman, iako kompozitor Džon Bari polaže pravo na autorstvo. Autor aranžmana za prvobitnu verziju teme u filmu *Doktor No*, prvi iz serijala, bio je upravo Džon Bari.

Prepoznatljiv ritam prvih nekoliko taktova "The James Bond Theme" Monti Norman opisuje kao "dam da-da-dam-dam, dam dam dam, dam da-da dam dam, dam dam dam" i tvrdi da je inspiraciju za to pronašao u pesmi "Dobar znak, loš znak" koju pevaju Indijci u njegovom mjuziklu *Kuća za gospodina Bisvoza* napisanom po romanu V. S. Najpola a čija radnja je smeštena u indijsku zajednicu na Trinidadu. U dokumentarcu *O filmu Doktor No* Norman izvodi pesmu *Dobar znak, loš znak* pa se gleadoci mogu uveriti da je pesma vrlo slična potonjoj temi *Džejms Bond*.

Danas se Norman smatra pravim autorom ove kompozicije tako da sve od 1962. dobija autorske honorare. Dobio je i dva sudska procesa protiv izdavača koji su tvrdili da je Bari pravi autor kompozicije, a poslednji proces (protiv *Sandej tajmsa*) dobio je 2001. Danas se smatra da je Bari samo autor orkestralnog aranžmana za kompoziciju.

Prepoznatljiv gitarski *rif* koji se čuje u originalnoj temi odsvirao je Vik Flik koji je nekoliko godina kasnije odsvirao gitarske deonice u poznatoj muzičkoj temi Rona Grejnera za TV-serijal *Zatočenik* iz 1967.

"The James Bond Theme" u obradi Kena Torna nakratko se pojavljuje u filmu *Help!* sa Bitlsima u glavnoj ulozi. Temu su takođe obrađivali Erik Sera u *Zlatnom oku*, Mobi u *Sutra na umire nikad* te Pol Oukenfold u *Umri drugi dan*.

Pre kompozicije "The James Bond Theme", Monti Norman napisao je još jednu, istoimenu kompoziciju koja je takođe bila predviđena za film *Doktor No*. Radi se o bluz melodiji koja nije korišćena u filmu, ali je objavljena na CD-u sa muzikom iz filma, dok je njena nešto brža verzija, nazvana "Twisting with James", postala jedna od najpoznatijih muzičkih tema koja nikad nije bila korišćena u nekom od filmova o Bondu.

## 007

**"007"** (često nazivana i "The 007 Theme"), muzička je tema koju je 1963. napisao Džon Bari za Bond-film *Iz Rusije s ljubavlju*.

"007" se sastoji od bas-deonice uz korišćenje duvačkih i žičanih instrumenata i pojavljuje se u pet filmova o Bondu:

* *Iz Rusije s ljubavlju* — čuje se u sekvenci kada Bond ukrade Lektorov dekoder iz ruske ambasade u Istanbulu te još jednom, nešto kasnije za vreme potere čamcima
* *Operacija Grom* — čuje se u skvenci uzbudljive podvodne borbe
* *Samo dvaput se živi* — čuje se za vreme leta "Male Neli"
* *Dijamanti su večni* — čuje se u sekvenci u kojoj Bond demolira Blofildov glavni štab
* *Operacija Svemir* — čuje se za vreme potere po Amazonu

## Kompozitori

Kompozicije Džona Barija značajno su doprinele popularnosti filmova o Džejmsu Bondu. Zajedno sa nepotpisanim temom u filmu *Doktor No*, Bari je komponovao muziku za jedanaest filmova o Bondu a takođe se vodi kao autor tema "007" (sa dominantnim duvačkim i perkusionističkim deonicama) te znane orkestralne teme *U tajnoj službi Njenog veličanstva*.

U serijalu su angažovani i drugi poznati kompozitori i muzički producenti, kao što su Džordž Martin, Bil Konti, Majkl Kejmen, Marvin Hamliš, Erik Sera te Dejvid Arnold koji je komponovao muziku za poslednja četiri filma serijala.

## Naslovne teme

Filmovi o Džejmsu Bondu poznati su po prepoznatljivim naslovnim temama koje izvode popularni pevači i pevačice. Neke od tih pesama po nečemu se izdvajaju od ostalih – engleska pevačica Šina Iston bila je nominovana za Oskara u kategoriji najbolje pesme za interpretaciju teme Bila Kontija "Samo za tvoje oči", Barijeva naslovna tema "Pogled na ubistvo" u interpretaciji pop-grupe Djuran Djuran bila je na vrhu američkih top-lista, dok je Madona za interpretaciju pesme "Umri drugi dan" bila 2002. nominovana za nagradu Zlatna malina u kategoriji najgore originalne pesme (pandan nagradi Zlatni globus za najbolju originalnu pesmu).

Glavna muzička tema filma *Doktor No* je već pominjana "James Bond Theme" iako se u uvodnoj špici čuje i nepotpisani bongo interludijum, a uvodna špica završava vokalnom verzijom pesme "Tri slepa miša" (u kalipso stilu) koji izvodi grupa "Kingston kalipso" i koja se u filmu čuje nekoliko puta. Zahvaljujući ovome, *Doktor No* je jedini Bond-film koji ima dve glavne muzičke teme.

Nekoliko kasnijih filmova serije imaju, uz glavnu, i alternativnu muzičku temu koja se obično čuje za vreme odjavne špice. U *Sutra ne umire nikad* (1997) za vreme odjavne špice čujemo temu "Surrender" u izvođenju K. D. Lang. Kompozitor Dejvid Arnold koristio je pesmu kao prepoznatljivu muzičku podlogu filma. U filmu *Dah smrti* (1987) alternativna tema je pesma "If There Was A Man" Džona Barija u izvođenju Pritendersa. "Surrender" je neobična po tome što se u njoj koriste reči iz naslova filma, *Sutra na umire nikad*, što je neke navelo na pretpostavku da je ova alternativna muzička tema zapravo bila predviđena za glavnu temu umesto naslovne pesme koju je otpevala Šeril Krou.

U filmu *U tajnoj službi Njenog Veličanstva* (1969) čuje se efektan instrumental, po mnogo čemu jedinstven za filmove snimljene posle *Doktora Noa*, te vokalna tema "Imamo sve vreme sveta" Džona Barija i Hala Dejvida u interpretaciji Luja Armstronga.

Muzičke teme alternativne naslovnim pesmama komponovane su za filmove *Čovek sa zlatnim pištoljem* (1974) i *Sutra ne umire nikad* (1997), producenti su ih bili uzeli u razmatranje ali se nikad nisu pojavile u filmu; u prvom slučaju, autor alternativne teme Alis Kuper uvrstio je pesmu u svoj album *Muscle of Love* iz 1973, a u drugom slučaju pesma grupe Palp "Sutra ne laže nikad" – napisana u vreme kada je to bio radni naslov filma – uvrštena je na B-stranu njihovog singla iz 1997. "Help the Aged" te na njihov album iz 1998. *This is Hardcore*.

Velška pevačica Širli Besi otpevala je najviše Bond-pesama – čak tri i to u filmovima *Goldfinger*, *Dijamanti su večni* te *Operacija Svemir*.

| Film
 | Godina
 | Kompozitor
 | Naslovna pesma
 | Izvođač
 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| *Doktor No* | 1962
 | Monti Norman
 | "The James Bond Theme" "Kingston kalipso"
 | Monti Norman, orkestracija Džon Bari Monti Norman
 |
| *Iz Rusije s ljubavlju* | 1963
 | Džon Bari
 | "Iz Rusije s ljubavlju"
 | Mat Manro
 |
| *Goldfinger* | 1964
 | Džon Bari
 | "Goldfinger"
 | Širli Besi
 |
| *Operacija Grom* | 1965
 | Džon Bari
 | "Operacija Grom"
 | Tom Džouns
 |
| *Samo dvaput se živi* | 1967
 | Džon Bari
 | "Samo dvaput se živi"
 | Nensi Sinatra
 |
| *Kazino Rojal* (neoficijelni film)
 | 1967
 | Bert Bakarak
 | "Kazino Rojal"
 | Herb Alpert i Tihuana bras
 |
| *U tajnoj službi Njenog veličanstva* | 1969
 | Džon Bari
 | "U tajnoj službi Njenog Veličanstva"
 | Džon Bari
 |
| *Dijamanti su večni* | 1971
 | Džon Bari
 | "Dijamanti su večni"
 | Širli Besi
 |
| *Živi i pusti umreti* | 1973
 | Džordž Martin
 | "Živi i pusti umreti"
 | Pol Makartni & Vings
 |
| *Čovek sa zlatnim pištoljem* | 1974
 | Džon Bari
 | "Čovek sa zlatnim pištoljem"
 | Lulu
 |
| *Špijun koji me voleo* | 1977
 | Marvin Hamliš
 | "Niko to ne radi bolje"
 | Karli Sajmon
 |
| *Operacija Svemir* | 1979
 | Džon Bari
 | "Operacija Svemir"
 | Širli Besi
 |
| *Samo za tvoje oči* | 1981
 | Bil Konti
 | "Samo za tvoje oči"
 | Šina Iston
 |
| *Oktopusi* | 1983
 | Džon Bari
 | "All-Time High"
 | Rita Kulidž
 |
| *Nikad ne reci nikad* (neoficijelni film)
 | 1983
 | Mišel Legran
 | "Nikad ne reci nikad"
 | Lani Hol
 |
| *Pogled na ubistvo* | 1985
 | Džon Bari
 | "Pogled na ubistvo"
 | Djuran Djuran
 |
| *Dah smrti* | 1987
 | Džon Bari
 | "Dah smrti"
 | a-ha
 |
| *Dozvola za ubistvo* | 1989
 | Majkl Kejmen
 | "Dozvola za ubistvo"
 | Gledis Najt
 |
| *Zlatno oko* | 1995
 | Erik Sera
 | "Zlatno oko"
 | Tina Tarner
 |
| *Sutra ne umire nikad* | 1997
 | Dejvid Arnold
 | "Sutra ne umire nikad"
 | Šeril Krou
 |
| *Svet nije dovoljan* | 1999
 | Dejvid Arnold
 | "Svet nije dovoljan"
 | Garbidž
 |
| *Umri drugi dan* | 2002
 | Dejvid Arnold
 | "Umri drugi dan"
 | Madona
 |
| *Kazino Rojal* | 2006
 | Dejvid Arnold
 |
| *Zrno uethe* | 2008
 | Dejvid Arnold
 |  |  |

 Vokalna verzija pesme "Iz Rusije s ljubavlju" pevača Mata Manroa najčešće se vodi kao glavna muzička tema istoimenog filma, iako se tokom trajanja uvodne špice čuje instrumentalna verzija pesme koja sadrži i "The James Bond Theme." Manroova verzija se čuje tek 15 minuta nakon početka filma te ponovo za vreme trajanja odjavne špice.

 Kuća EON Productions nameravala je da za glavnu muzičku temu filma upotrebi pesmu "Gospodin Ljubi i Ubija" u interpretaciji Dajane Vorvik ali je Albert 'Kabi' Brokoli želeo da u glavnoj muzičkoj temi filma bude sadržan i njegov naslov. Ipak je melodija navedene pesme ostala glavna muzička podloga filma.

 Za naslovnu pesmu konkurisale su dve različite teme, ali je korišćena samo verzija u izvođenju Nensi Sinatra.

 U odjavnoj špici čuje se vokalna verzija pesme "Kazino Rojal" nepoznatog izvođača.

### Ostale pesme

U većini filmova o Džejmsu Bondu mogu se čuti i druge muzičke numere. Neke od tih pesama (kao na primer "Imamo sve vreme sveta") dostigle su, pa i premašile popularnost glavne teme, dok su ostalim slučajevima te pesme najčešće povezuju sa filmom u kojem se čuju.

| Film
 | Naslov
 | Godina
 | Izvođač
 |
| --- | --- | --- | --- |
| *Doktor No* | "Jump Up" "Under the Mango Tree"
 | 1962
 | Bajron Li i Dragonersi Monti Norman
 |
| *Operacija Grom* | "Gospodin Ljubi i Ubija"
 | 1965
 | Dajana Vorvik (nije uvrštena u film)
 |
| *Kazino Rojal* (neoficijelni film)
 | "Izgled ljubavi"
 | 1967
 | Dasti Springfild
 |
| *U tajnoj službi Njenog Veličanstva* | "Imamo sve vreme sveta" "Znaš li kako božićnje drvce raste?"
 | 1969
 | Luj Armstrong Nina
 |
| *Dah smrti* | "Kuda su svi otišli?" "If There Was a Man"
 | 1987
 | Pritendersi Pritenders
 |
| *Dozvola za ubistvo* | "If You Asked Me To"
 | 1989
 | Pati Label
 |
| *Zlatno oko* | "Iskustvo ljubavi"
 | 1995
 | Erik Sera
 |
| *Sutra ne umire nikad* | "Surrender"
 | 1997
 | K. D. Lang
 |

Pesma "Gospodin Ljubi i Ubija" Dajane Vorvik zapravo se nikad ne čuje u filmu *Operacija Grom*; pesma je trebala da bude glavna muzička tema filma, ali se od toga odustalo pošto je Albert Brokoli insistirao na pesmi koja će u sebi sadržavati reči iz naslova filma. Melodija pesme "Gospodin Ljubi i Ubija" čuje se tokom celog trajanja filma. Vorikova je konačnu pesme verziju snimila 90-tih godina.

## Video-igre

Poboljšanjem kvaliteta reprodukcije zvuka na konzolama za video-igre i personalnim računarima, uz stalan porast popularnosti računarskih i video-igara, izdavačka kuća Elektronik arts počela je koristiti uvodne pesme te uvodne i odjavne špice (napravljene u stilu Bond-filmova) za sve svoje novije video-igre.

| Video-igra
 | Godina
 | Kompozitor
 | Naslovna pesma
 | Izvođač
 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| *Noćna vatra* | 2002
 |  |  | Estero
 |
| *Zlatno oko: Agent bitanga* | 2004
 | Pol Oukenfold
 | Bez muzičke teme
 |  |
| *Sve ili ništa* | 2004
 | Šon Kaleri
 | "Sve ili ništa"
 | Maja
 |
| *Iz Rusije s ljubavlju* | 2005
 | Kristofer Lanerc
 |  |  |

## Izvori

* Ocenjivanje pesama iz filmova o Džejmsu Bondu Arhivirano 2006-04-27 na Wayback Machine-u

## Napomene

## Vanjske veze

* montynorman.com
* Detaljan pregled sudske parnice između Montija Normana i Džona Barija u vezi autorstva nad The James Bond Theme, uključujući i audiozapise teme.