# 1522.

*Ovo je članak o godini 1522.*

|  |  |
| --- | --- |
| Milenijum:
 | 2. milenijum
 |
| Vjekovi:
 | 15. vijek – **16. vijek** – 17. vijek
 |
| Decenija:
 |  1490-e  1500-e  1510-e  – 1520-e –  1530-e  1540-e  1550-e  |
| Godine:
 | 1519 1520 1521 – **1522** – 1523 1524 1525
 |

Magelan-Elkanova ekspedicija

1522.. po kalendarima
| Gregorijanski
 | 1522.. (MDXXII) |
| Ab urbe condita
 | 2275.
 |
| Islamski
 | 928–929.
 |
| Iranski
 | 900–901.
 |
| Hebrejski
 | 5282–5283.
 |
| Bizantski
 | 7030–7031.
 |
| Koptski
 | 1238–1239.
 |
| Hindu kalendari
 |
| • *Vikram Samvat* | 1577–1578.
 |
| • *Shaka Samvat* | 1444–1445.
 |
| • *Kali Yuga* | 4623–4624.
 |
| Kineski
 |
| • Kontinualno
 | 4158–4159.
 |
| • 60 godina
 | Yang Voda Konj (od kineske Ng.) |
| Holocenski kalendar
 | 11522.
 |
| p • r • u |
| Podrobnije: Kalendarska era |

Godina **1522** (**MDXXII**) bila je redovna godina koja počinje u srijedu (1. jan./sij. po julijanskom kalendaru).

## Događaji

* 9. 1. - Adriaan Florenszoon Boeyens je novi papa Hadrijan VI. (do 1523), jedini Holanđanin ikad i poslednji ne-Italijan do Ivana Pavla II. 1978.
* 13. 1. - Svadba kralja Ludovika II i Marije Austrijske.
* 7. 2. - Briselski ugovor: podjeljeni posjedi njemačkih i španjolskih Habsburga, Ferdinand uz Austrijske zemlje, te Kranjsku i Korušku dobija i njihove posjede "u Istri i Furlanskoj, nadalje Trst, Goricu, slovensku krajinu i grofoviju Ortenburg" kao i "Tirol s Vorarlbergom, kao i habsburzka posjedovanja u Švabskoj".
* 22. 2. - Kralj Ludvig II otišao iz Budima u Češku, gdje se zadržava godinu dana - Ugarskom upravlja palatin Stjepan VII. Batori.
* 9. 3. - "Afera kobasica": Ulrich Zwingli sa saradnicima prekršio Veliki post s opravdanjem da u Bibliji nema opšteg zakona o hrani - ovo se smatra početkom Reformacije u Švajcarskoj.
* ožujak - Bernardin Frankapan traži pomoć u Veneciji.

+ Izviđački upad bosanskih Turaka u Hrvatsku.
* 18. 3. - Juan Sebastián Elcano tokom cirkumnavigacione ekspedicije otkrio ostrvo Amsterdam.
* 7. 4. - Car Karlo ustupa Ludvigu II 4.000 pješaka i 20.000 konjanika (senjski biskup Franjo Jozefić i Stjepan Esterhazi su ugarski poslanici na saboru u Nirnbergu).
* travanj - Turske provale u Hrvatsku i (habsburšku) Sloveniju, ban Karlović porazio jedan turski odred na povratku.
* 27. 4. - Talijanski ratovi: Bitka kod Bicocce, Francuzi poraženi u pokušaju da povrate Milano.

Knin - pod Turcima 1522-1649 i 1653-88
* 28. 5. - Bosanski sandžak-beg Gazi Husrev-beg sa hercegovačkim sandžakom zauzeo tvrdi grad **Knin** (posada se predala), koji postaje sedište Krčkog i Ličkog sandžaka; pašće i opustjeli **Skradin**, kao i **Drniš**, Kijevo, Kistanje.
	+ Klis je pod opsadom.
* jun - Radič Božić sa šajkašima razbio kod Petrovaradina turski pljačkaški odred (pomaže mu franjevac Pál Tomori).
* lipanj - Ban Karlović opsjeo Cetin, grad Frankapana Slunjskih, nakon što su ovi bez kraljeva naloga uzeli grad Klokoč od osramoćenog kninskog zapovjednika.
* lipanj, polovicom - U Hrvatsku stigli vrhovni kapetan grof Nikola Salm i štajerski kapetan Dietrichstein, koje je poslao nadvojvoda Ferdinand - Salm pomaže u obrani Hrvatske (naročito gradova na Uni - Bihać, Krupa i dr.).
* 16. 6. - Windsorski ugovor Henryja VIII i Karla V protiv Francuske.
* 18. 6. - Mostarski paša odustao od opsade Klisa zbog jakog otpora (Petar Monoković).
* 28. 7. - Sulejman I počinje opsadu Hospitalera na Rodosu.
* 6. 9. - Juan Sebastián Elcano se sa brodom *Victoria* posle tri godine vratio u Sanlúcar de Barrameda, čime je završeno prvo oplovljavanje planete.

+ Babur osvojio Kandahar posle dvogodišnje opsade.
* 14. 9. - Rusko-litvanski ratovi: potpisano primirje (na pet godina pa do 1533).
* 19. 11. - Bernardin Frankopan drži govor *Oratio pro Croatia* na njemačkom državnom saboru u Nirnbergu.
* 20. 12. - Opsada Rodosa: posle teških uličnih borbi, preživeli Vitezovi se predali a Sulejman im dozvoljava evakuaciju - od Karla V će 1530. dobiti Maltu.

### Tokom/tijekom godine

* Mladi despot Stevan Berislavić nakratko bio u opustošenom Kupiniku, zatim otišao u očev Brod.
* Prvi pomen starog manastira Jazak.
* Mostar postao sedište Hercegovačkog sandžaka umesto Foče.
* U turskoj provali strada Kosinj u Lici (početak osvajanja ove oblasti).
* 1521/22 - Petar Kružić je novi senjski kapetan.
* Razmirice između bana Karlovića i jajačkog bana Keglevića (ovaj drugi je zamenjen nekim Gilethfijem koji brani i Banju Luku i Vrbaski Grad).
* Pobuna vitezova u Nemačkoj protiv cara i katoličke crkve (Franz von Sickingen).
* *Blutgericht von Wiener Neustadt* - nadvojvoda Ferdinand uništio opoziciju u Beču koji će od sada biti pod direktnom kontrolom.
* Gil González Dávila istražuje područje Nikaragve.
* Počinje širenje Komplutenske poliglote (višejezične Biblije).
* Feliks Petančić objavio Segonov rukopis *De itineribus in Turciam...*.

## Rođenja

* 2. 2. - Lodovico Ferrari, matematičar († 1565)
* 11. 9. - Ulisse Aldrovandi, prirodnjak († 1605)
* tokom/tijekom godine - Filoteja Atinska, pravoslavan monahinja i mučenica († 1589)
* pribl. - Miho Pracat, pomorac († 1607)

## Smrti

* Piero di Cosimo, slikar (\* 1462)
* 15. 2. - Karlo Pucić, pjesnik - latinist (\* ca. 1458-61)
* 26. 4. - Jurij Slatkonja, bečki biskup (\* 1456)
* 11. 6. - Nikola VI. Frankapan Tržački
* 13. 6. - Pier Soderini, firentinski državnik (\* 1452)
* 25. 6. - Franchinus Gaffurius, muzički teoretičar (\* 1451)
* 30. 6. - Johann Reuchlin, humanista (\* 1455)
* 13. 11. - Nikola Ćerlo, sveštenik i književnik iz Kotora
* decembar - Pahomije I Carigradski, vaseljenski patrijarh

## Reference

* Vjekoslav Klaić, Svezak drugi: dio treći.... Treća knjiga: Doba kralja Matijaša Korvina i Jagelovića (1458-1526) (archive.org)