# 1459.

< |
14. vijek |
**15. vijek**
| 16. vijek
| >

< |
1420-e |
1430-e |
1440-e |
**1450-e**
| 1460-e
| 1470-e
| 1480-e
| >

<< |
< |
1455. |
1456. |
1457. |
1458. |
**1459..**
| 1460.
| 1461.
| 1462.
| 1463.
| >
| >>

1459.. po kalendarima
| Gregorijanski
 | 1459.. (MCDLIX) |
| Ab urbe condita
 | 2212.
 |
| Islamski
 | 863–864.
 |
| Iranski
 | 837–838.
 |
| Hebrejski
 | 5219–5220.
 |
| Bizantski
 | 6967–6968.
 |
| Koptski
 | 1175–1176.
 |
| Hindu kalendari
 |
| • *Vikram Samvat* | 1514–1515.
 |
| • *Shaka Samvat* | 1381–1382.
 |
| • *Kali Yuga* | 4560–4561.
 |
| Kineski
 |
| • Kontinualno
 | 4095–4096.
 |
| • 60 godina
 | Yin Zemlja Zec (od kineske Ng.) |
| Holocenski kalendar
 | 11459.
 |
| p • r • u |
| Podrobnije: Kalendarska era |

Godina **1459** (**MCDLIX**) bila je redovna godina koja počinje u ponedjeljak (1. 1. po julijanskom kalendaru).

## Događaji

* 5. 1. - Sabor ugarskog plemstva u Segedinu - odlučeno da se osnuju županijske banderije i dopušteno kralju Matiji da okuplja vojsku.
* januar - Na ugarskom saboru u Segedinu bosanski kralj Stjepan Tomaš dogovorio brak sina Stjepana s naslednicom srpske despotovine, pod ugarskim sizerenstvom.
* siječanj? - Pavle Špirančić i Petar Zob se formalno spominju kao banovi Hrvatske-Dalmacije (podban u Kninu je Mihajlo Živković, gospodar Prozora u župi Vrhrika).
* 29. 1. - Turski upad iz Vrhbosne i Bihora u Bosnu - opsednut Bobovac i Vranduk - Tomašević se uspeo izvući iz Bobovca i odlazi u Smederevo.
* 19 - 31. 1. - Kralj Tomaš stigao iz Segedina u Jajce.
* 10. 2. - Prelati i baruni odani kralju Matiji polažu mu prisegu u Budimu, nakon urote Ladislava Gorjanskog i Nikole Iločkog da dovedu cara Fridriha III. za kralja (vranski prior Toma Sekelj novi slavonski ban umesto Iločkog).
* 24. 2. - Papa Pio II. ovlastio kardinala Carvajala da zaprijeti crkvenim kaznama svim protivnicima ugarskog kralja Matije.
* 4. 3. - Fridrih III. se u Bečkom Novom Mjestu proglasio za ugarskog kralja.
* 21. 3. - Stjepan Tomašević preuzeo vlast u Smederevu (s njim je i stric Radivoj Ostojić).
* 25. 3. - Krštenje Maksimilijana I., kum mu je Nikola Iločki.
* mart, krajem - Jedan turski paša provalio u Slavoniju.
* 1. 4. - Svadba Stjepana Tomaševića i Jelene Branković.
* 7. 4. - Bitka kod Körmenda na Rabi - skupa Fridrihova pobeda nad Matijinom vojskom (borbe su u ovo vrijeme i u Slavoniji, podela je među Frankapanima).
* 8. 4. - Stefan Branković napustio Smederevo (imao svojih pristalica za despotsku vlast).
* april - Bosanski rat protiv Turaka: kralj Tomaš zapalio predgrađe Hodidjeda i stanovništvo "ubio ili porobio".
* 22. 4. - Poslednji trapezuntski car David je prvi put posvedočen na prestolu (nasledio brata Jovana IV).
* 1. 6. - Papa Pio II. otvara koncil u Mantovi.
* jun - Herceg Stjepan (turski vazal) zauzima Čačvinu - spor sa kraljem Tomašem.
* lipanj? - Kralj Matija se izmirio sa Iločkim (ponovo ban).
* 20. 6. - **Pad srpske Despotovine**: Smederevo predato bez borbe nakon pobune građana - Stjepan nije imao pomoći sa strane (titula despota korišćena do 1537).
* 18. 7. - Kralj Matija oduzeo Stjepanu Tomaševiću tokajske posede (nekada Brankovićeve) zbog predaje Smedereva.
* avgust - Skenderbeg utvrdio savezništvo sa Mlečanima, nakon što je osvojio Šati od Turaka; u ovo vreme i Ljeka Dukađini sklopio mir sa Mlečanima.
* 9. 9. - Mihalj Silađi se izmirio sa sestrićem kraljom Matijom (u međuvremenu bio pobegao iz tamnice) - opet dobija posede i preuzima odbranu od Turaka.
* 23. 9. - Ratovi dviju ruža: Bitka na Blore Heathu je prva veća bitka, pobeđuju jorkisti.
* 26. 9. - Papa na Mantovanskom koncilu poziva na križarski pohod protiv Turaka (bez efekta).
* 12. 10. - Bitka na Ludford Bridge-u, lankastrijanska pobeda.
* 16. 10. - U Hilandaru kao monah German umro Grgur Branković, iza njega ostaje sin Vuk ("Zmaj Ognjeni-").
* novembar - Turci upadaju i pljačkaju teritoriju hercega Stjepana, kralj Tomaš optužen da ih je pozvao.
* decembar - U Medun stiže novi subaša Feriz-beg i obnavlja napad na Crnojeviće i Mlečane u Zeti (do sledeće jeseni).

### Tokom/tijekom godine

Fra Maurova karta sveta
* U Sarajevu izgorjela prvobitna Džamija šejha Magribije.
* Tokom zime 1458/59 turski medunski vojvoda otima stoku i hranu iz mletačkog skadarskog kraja zbog gladi (sultan kasnije vraća).
* Slikar Lovro Dobričević prešao iz Kotora u Dubrovnik.
* Mlečanin Fra Mauro napravio kartu sveta za portugalski dvor.
* U Firenci osnovana Neoplatonska akademija (Marsilio Ficino s novcem Cosima de' Medicija).
* Papino rodno mesto Pienza se izgrađuje po renesansnom idealu (arhitekta Bernardo Rossellino).
* Podignuta Aladža-džamija u Tetovu.
* Prvi put pomenut Bukurešt.

## Rođenja

* 25. 1. - Paul Hofhaimer, austrijski orguljaš i kompozitor († 1537)
* 1. 2. - Conrad Celtis, nemački humanista i pesnik († 1508)
* 2. 3. - Hadrijan VI., papa († 1523)
* 6. 3. - Jakob Fugger, nemački trgovac († 1525)
* 22. 3. - Maksimilijan I. Habsburški, sveti rimski car († 1519)
* 6. 10. - Martin Behaim, istraživač i geograf († 1507)
* 22. 12. - Džem-sultan, pretendent na osmansku državu († 1495)
* 27. 12. - Jan I Olbracht, poljski kralj († 1501)
* ca. Lorenzo di Credi, firentinski umetnik († 1537)

## Smrti

* 3. 3. - Ausiàs March, katalonski pesnik (\* ca. 1397)
* travanj? - Ladislav Gorjanski, bivši ugarski palatin
* 3. 5. - Erik Pomeranski, bivši vladar Norveške, Danske, i Švedske (\* ca. 1382)
* 9. 6. - Shōtetsu, japanski pesnik (\* 1381)
* ca. 20. 6. - Barbara, druga žena hercega Stjepana
* 16. 10. - Grgur Branković (monah German), sin despota Đurđa (\* 1416-17)
* 30. 10. - Gianfrancesco Poggio Bracciolini, italijanski humanista (\* 1380)
* Giovanni Aurispa, italijanski humanista (\* 1376)
* Grigorije III, bivši carigradski patrijarh, pristalica Unije

## Reference

* Vjekoslav Klaić, Svezak drugi: dio treći.... Treća knjiga: Doba kralja Matijaša Korvina i Jagelovića (1458-1526) (archive.org)
* Vladimir Ćorović, Historija Bosne
* Grupa autora, Istorija Crne Gore