# 1647.

*Ovo je članak o godini 1647.*

|  |  |
| --- | --- |
| Milenijum:
 | 2. milenijum
 |
| Vjekovi:
 | 16. vijek – **17. vijek** – 18. vijek
 |
| Decenija:
 |  1610-e  1620-e  1630-e  – 1640-e –  1650-e  1660-e  1670-e  |
| Godine:
 | 1644 1645 1646 – **1647** – 1648 1649 1650
 |

Šibenik odbranjen od Turaka

1647.. po kalendarima
| Gregorijanski
 | 1647.. (MDCXLVII) |
| Ab urbe condita
 | 2400.
 |
| Islamski
 | 1056–1057.
 |
| Iranski
 | 1025–1026.
 |
| Hebrejski
 | 5407–5408.
 |
| Bizantski
 | 7155–7156.
 |
| Koptski
 | 1363–1364.
 |
| Hindu kalendari
 |
| • *Vikram Samvat* | 1702–1703.
 |
| • *Shaka Samvat* | 1569–1570.
 |
| • *Kali Yuga* | 4748–4749.
 |
| Kineski
 |
| • Kontinualno
 | 4283–4284.
 |
| • 60 godina
 | Yin Vatra Svinja (od kineske Ng.) |
| Holocenski kalendar
 | 11647.
 |
| p • r • u |
| Podrobnije: Kalendarska era |

Godina **1647** (**MDCXLVII**) bila je redovna godina koja počinje u utorak po gregorijanskom kalendaru odn. redovna godina koja počinje u petak po 10 dana zaostajućem julijanskom kalendaru.

## Događaji

### Januar/Siječanj – Mart/Ožujak

* januar - Škoti predali kralja Čarlsa I parlamentarnim komesarima - u kućnom pritvoru do juna, zatim ga preuzela Armija novog uzora.
* januar - Qingovska kampanja na jugu Kine: ubijen sečuanski moćnik Zhang Xianzhong a u Guangzhou jedan od južnomingovskih pretendenata Shaowu - ostaje Yongli (do 1662).
* 27. 1. - Kandijski rat: u pomorskom okršaju kod Eubeje poginuli kapudan paša Kodža Musa-paša i mletački admiral Tommaso Morosini koji se sam suprotstavio osmanskoj floti.
* siječanj - Mletački napadi iz Zadra i Šibenika - tokom godine osvojeni Zemunik (Đorđe Pizani protiv ličkog sandžakbega Halil-bega Durakbegovića), Novigrad, Vrana, Nadin, Ostrovica i dr., zapaljen Gračac.
	+ Mnogi katolici i pravoslavci će prelaziti Mlečanima; neke vlaške skupine uništene tokom preseljavanja.
	+ Katolički sveštenik Stevan Subotić (Stjepan Sorić) dovodi "šest stotina i više morlaka" na područje između Zadra i Bokanjca i u Biograd; oni zatim napadaju Liku, moguće da je Petar Smiljanić tada došao iz Udbine.
* 8. 2. - Duždev akt o povlasticama za Makarsko primorje.
* 10. 2. - Nakon tromjesečnih burnih rasprava na saboru u Požunu, kralj Ferdinand privoleo protestante da prihvate povratak 90 crkava od katolika, umjesto traženih 400.
* veljača - Krajina između Cetine i Neretve priznala mletačku vlast.
* mart, početkom - Hajduci pljačkaju dubrovački Pelješac i Mljet a takođe i tursku Hercegovinu tokom proleća.
* 14. 3. - Tridesetogodišnji rat: Francuska i Švedska sklopile Primirje iz Ulma sa Bavarskom.
* 14. 3. - Willem II van Oranje postaje stadtholder Holandske republike (do 1650).
* mart? - Osvojen Zemunik kojeg je branio Halil-beg Durakbegović (zatočen uprkos obećane časne predaje), krajem meseca Leonardo Foscolo zauzeo i Novigrad.

### April/Travanj – Jun/Lipanj

* proleće - Neuspešan mletački napad na Skradin, osvajaju Obrovac, Karin, Nadin (posle bitke na otvorenom polju) i napuštenu Vranu, kao i Velin i Rakitnicu.
* 13. 4. - Pred engleskim Dugim parlamentom pročitano pismo "Agitatora" koji se žale na kašnjenje plata za *New Model Army*.
* 25. 4. - Petar Zrinski imenovan velikim kapetanom žumberačkih uskoka, učestvuje s njima u Tridesetogodišnjem ratu.
* 9. 5. - Foskolo zauzeo Skradin kao i okolna sela i slapove Krke.
* 13. 5. - Zemljotres u Santjagu 1647.: jak potres razorio Santiago de Chile.
* maj - U Novi Amsterdam stigao Peter Stuyvesant, budući generalni direktor Nove Holandije (do 1664).
* maj - Grbalj priznao mletačku vlast (dobili privilegije Paštrovića), Pobori nešto kasnije.
* maj - Crnogorski glavari obećavaju kotorskom providuru slobodan prolaz i pomoć u vojsci - ovaj zatim šalje grbaljskog kneza Vojina Turkovića Jovanovića koji je zapalio kuće neprijateljske prema Mlečanima i poharao Orahovac.
* 27. 5. - Braća Nikola i Petar Zrinski pobijedili Turke kod Kaniže, koji su ranije često upadali u Međimurje; poginuo Vuk Erded.
* jun, početkom - Harambaša Miloš pokušao napasti karavan blizu Dubrovnika ali ga omeli dubrovački najamnici - trojica hajduka poginula, četvorica zarobljena. Hajduci iz Makarske krajine zatim traže njihovo oslobađanje i u julu pljačkaju dubrovačka sela na Pelješcu.
* 13. 6. - Ugarski sabor jednoglasno izabrao Ferdinanda mlađeg za ugarskog kralja, okrunjen tri dana kasnije.
* jun, polovinom - Brojniji mletački plaćenici neobjašnjivo poraženi od malobrojnijih Turaka kod Kandije, Deli Husein-paša ubrzo osvaja istočni Krit, sem Sitije.
* 17. 6. - Zaključen osmomjesečni sabor u Požunu, kralj izdao diplomu kojom je u Hrvatskoj, Slavoniji i Dalmaciji katolička vjera jedina priznata.

### Jul/Srpanj – Septembar/Rujan

* leto - Bosanski namesnik Tekeli Mehmed-paša dolazi u Drniš, zatim Ferhad-beg Pašić preotima Nadin i kreće ka Zadru, ali ga odbio pop Sorić.
* 7. 7. - Ribar Masaniello predvodi pobunu prodavaca voća u Napulju koja se okreće protiv španske vlasti (Filip IV).
* srpanj - Petar Zrinski doveo četu u carsku vojsku u Češkoj, istakao se u obrani carevog logora kod Budějovica.
* srpanj? - Turska kaznena ekspedicija potukla krajišnike kod Zadra.
* 31. 7. - Križevački pukovnik Galler javlja ratnom vijeću u Graz da će se Vlasi pobuniti ili otići u Tursku ako predavci i Hrvati budu izlučeni iz Krajine.
* avgust - Armija novog uzora zauzima London.
* avgust - Irski konfederacijski ratovi: Bitka kod Dungan's Hilla je ubedljiva pobeda Parlamentaraca u Irskoj.
* kolovoz - Turski napad na Šibenik - odbijen; hajdučki vlaški odredi plijene Liku, okolicu Knina i Klisa.
* 16. 8. - Uskoci Petra Smiljanića napadaju Gračac - zapaljena tvrđava, džamija i 40 kuća, izgorele čitave porodice.
* 24. 8. - Velika poplava u Senju, srušeno 50 kuća i dio bedema.
* 21. 8. - 15. 9. - Bosanski vezir Husein-paša Tekelija (ili Mustafa?) neuspješno pokušava osvojiti Šibenik.
* 16. 9. - Nakon neuspele zavere pogubljen veliki vezir Nevesinli Salih-paša, nakratko postavljen Kara Musa-Paša, takođe Bosanac, zatim Hezarpare Ahmed-paša.
* 16. 9. - Tekelija prekida opsadu Šibenika, nekoliko dana nakon što je stigao providur Leonardo Foscolo.

### Oktobar/Listopad – Decembar/Prosinac

Nikola VII. Zrinski, hrvatski ban 1647/49 - 1664
* oktobar - Uskoci Stevana Subotića/Stjepana Sorića osvojili Ostrovicu.
* 22. 10. - Francuzi uspostavili Napuljsku Republiku na čelu sa vojvodom od Giza - traje do sledećeg aprila.
* jesen - U Hrvatskoj se pojavila kuga, uključujući Zagreb (traje do veljače).
* listopad - prosinac - Juraj Križanić prvi put u Moskvi.
* novembar - Bitka kod Knocknanussa je još jedna pobeda Parlamentaraca u Irskoj.
* novembar - Kralj Čarls I pokušao pobeći, ali ga pritvorio guverner otoka Wight.
* novembar - Debate u Putneyu: pripadnici Armije novog uzora raspravljaju o obliku novog ustava Engleske.
* novembar - Blaise Pascal izveo eksperiment "praznina u praznini" kojim je dokazao da se iznad stuba žive u barometarskoj cevi nalazi vakuum.
* decembar - Starešine Petrovog polja (kod Drniša) sklopile ugovor o primanju mletačkog podanstva.
* 27. 12. - Nikola VII. Zrinski, praunuk sigetskog junaka, imenovan hrvatskim banom (do 1664).
* 27. 12. (j.k.?) - Čarls I sklopio tajni sporazum (*The Engagement*) sa frakcijom škotskih Kovenantera - Škoti će napasti Englesku u zamenu za etabliranje prezbiterijanstva u Engleskoj.

### Kroz godinu

* Foscolo zauzima Zemunik, Vranu (sa Maškovića Hanom), Obrovac, Nadin, Novigrad i Skradin; neuspjeh kod Sinja. Poljica prilazi Mlečanima.
* Umro cetinjski mitropolit Mardarije I, nasleđuje ga arhiđakon Visarion, takođe pristalica unije.
* 1646-47 - Maine, Pobori i Grbljani na strani Mlečana u Kandijskom ratu, uz njihovu pomoć zauzeli Cetinje (samo do 1649.).
* 1647-49 - Buna Jaskanaca (Jastrebarsko).
* U Puljštinu dolazi 3.450 Hrvata sa 66.500 grla stoke bježeći od Turaka.
* Nerodna godina u Hrvatskoj što će dogodine dovesti do velike gladi.
* 1647-50 - Kuga u Turskoj i mletačkim krajevima, "jedna od najvećih epidemija u jugoistočnoj Evropi"; ove godine se pojavila u Trebinjskom kraju.
* U Veneciji otvoren prvi kafe u Evropi van Osmanskog carstva.
* Mehmed-paša Ćuprilić poslan da uguši pobunu guvernera Sivasa.

## Rođenja

* 13. 1. - Jacob Spon, putopisac, arheolog († 1685)
* 2. 4. - Maria Sibylla Merian, naturalistkinja, ilustrator († 1717)
* 22. 5. - Ivan Ratkaj, isusovac, misionar († 1683)
* 4. 8. - Giovanni II Corner, mletački dužd († 1722)
* 22. 8. - Denis Papin, fizičar, pronalazač († ca. 1712)
* 18. 11. - Pierre Bayle, filozof, leksikograf († 1706)
* 7. 12. - Giovanni Ceva, matematičar († 1734)
* ? - Elisabetha Hevelius, astronom († 1693)

## Smrti

* 11. 1. - Petar Mogila, kijevski mitropolit (\* 1597)
* 29. 3. - Charles Butler, pčelar (\* 1560)
* 17. 4. - Nikola IX. Frankapan, bivši hrvatski ban (\* 1584)
* 25. 4. - Matthias Gallas, carski zapovednik (\* 1588)
* 16. 7. - Masaniello, ribar i revolucionar (\* 1622)
* 27. 9. - Willem Kieft, gen. direktor Nove Holandije (\* 1597)
* 8. 10. - Christen Sørensen Longomontanus, astronom (\* 1562)
* 25. 10. - Evangelista Torricelli, fizičar (\* 1608)
* 30. 11. - Bonaventura Cavalieri, matematičar (\* 1598)
* 11. 12. - Martin Bogdan, zagrebački biskup (\*
* 1647-49 - Pajsije Janjevac, srpski patrijarh
* ? - Šahin-paša, nekadašnji bosanski veliki vezir

## Reference

Literatura
* Rudolf Horvat, *Ban Ivan Drašković II.* (*sic*) (hr Wikisource)
* Rudolf Horvat, *Ban Nikola Zrinski mladji* (hr Wikisource)
* Gábor Ágoston; Bruce Alan Masters. *Encyclopedia of the Ottoman Empire*. Infobase Publishing; 1 January 2009. ISBN 978-1-4381-1025-7.
* Kenneth Meyer Setton. *Venice, Austria, and the Turks in the Seventeenth Century*. American Philosophical Society; 1991. ISBN 978-0-87169-192-7.
* *Historija naroda Jugoslavije II*, Školska knjiga Zagreb, 1959
* *Istorija srpskog naroda*, Treća knjiga, prvi tom, Srbi pod tuđinskom vlašću 1537-1699, SKZ Beograd 1993, ISBN 86-379-0383-5