# 1698.

*Ovo je članak o godini 1698.*

|  |  |
| --- | --- |
| Milenijum:
 | 2. milenijum
 |
| Vjekovi:
 | 16. vijek – **17. vijek** – 18. vijek
 |
| Decenija:
 |  1660-e  1670-e  1680-e  – 1690-e –  1700-e  1710-e  1720-e  |
| Godine:
 | 1695 1696 1697 – **1698** – 1699 1700 1701
 |

1698.. po kalendarima
| Gregorijanski
 | 1698.. (MDCXCVIII) |
| Ab urbe condita
 | 2451.
 |
| Islamski
 | 1109–1110.
 |
| Iranski
 | 1076–1077.
 |
| Hebrejski
 | 5458–5459.
 |
| Bizantski
 | 7206–7207.
 |
| Koptski
 | 1414–1415.
 |
| Hindu kalendari
 |
| • *Vikram Samvat* | 1753–1754.
 |
| • *Shaka Samvat* | 1620–1621.
 |
| • *Kali Yuga* | 4799–4800.
 |
| Kineski
 |
| • Kontinualno
 | 4334–4335.
 |
| • 60 godina
 | Yang Zemlja Tigar (od kineske Ng.) |
| Holocenski kalendar
 | 11698.
 |
| p • r • u |
| Podrobnije: Kalendarska era |

Godina **1698** (**MDCXCVIII**) bila je redovna godina koja počinje u srijedu po gregorijanskom kalendaru odn. redovna godina koja počinje u subotu po 10 dana zaostajućem julijanskom kalendaru.

Po hinduističkom verovanju ove godine počinje Dvapara Yuga.

## Događaji

### Januar/Siječanj – Mart/Ožujak

* januar - Iz Beča u Osijek stiže komisija na čelu sa grofom Johanom Ferdinandom Karlom Karafom i savetnikom Andrijom Teobaldom Majernom koja do kraja 1703. radi na sređivanju prilika u Slavoniji i Sremu (formiranje novih sektora Vojne granice, separacija podanika od graničara).
* 4. 1. - Izgorela londonska *Palace of Whitehall*, najveća kraljevska palata u Evropi.
* 2. 2. (23. 1. po j.k.) - Georg Ludwig, budući kralj Velike Britanije, postao hanoverski izborni knez.

### April/Travanj – Jun/Lipanj

* jun - Pobuna strelaca u Moskvi - ubrzo poraženi a preživeli surovo kažnjeni.
* jun - Diplomata Pjotr Andrejevič Tolstoj na putu u Veneciju prošao kroz Boku Kotorsku, opisuje Crnogorce u zaleđu (prve informacije koje će Rusi dobiti o njima).
* 26. 6. - Veliko poslanstvo Petra Velikog stiže u Beč.
* jun, krajem - Patrijarhu Arseniju III dodeljena varošica Sečuj u Baranji (umesto Sirača).

### Jul/Srpanj – Septembar/Rujan

Saveryjeva parna mašina
* 1. 7. - Patent Leopolda I: "Vlasi i Srbi" pridošli prošle godine iz Bosne razmešteni u slavonskoj Posavini, sposobni za oružje u pograničnoj straži, ostali se moraju baviti privredom.
* jul - Thomas Savery patentirao prvu komercijalno korišćenu parnu mašinu.
* jul - Petar Veliki boravi u Beču, patrijarh Arsenije III kontaktira sa njegovim savetnicima, žali se na "suvišne danke" koje austrijske vlasti nameću Srbima, iako ovi daju 6-10.000 konjanika i pešadinaca (Srbi traže "ruski suverenitet"); patrijarh takođe želi rusko posredovanje kod Porte da se vrati u Peć.
* 10 - 14. 8. - Ravski sporazum: na putu iz Austrije u Rusiju, Petar Veliki se sastao sa poljskim kraljem Augustom II - dogovaraju se o savezu protiv Švedske (→ Veliki severni rat).
* 5. 9. - Reforme Petra Velikog: uveden porez na bradu.
* 6. 9. - Martin Brajković imenovan senjskim biskupom.
* 9. 9. - Bitka kod Podhajca: Poljaci odbili Tatare.
* 12. 9. - Zvanično osnovan Taganrog, baza Ruske mornarice.
* septembar - Ali-paša Haznadar iz Moreje novi beogradski muhafiz (do oktobra 1700) - u periodu između dve austrijske okupacije, do 1717, smenilo se 16 muhafiza.
* 20. 9. - Morejski rat: pomorska Bitka kod Samotrake bez jasnog pobednika.

### Oktobar/Listopad – Decembar/Prosinac

* 7. 10. - Sinod u Alba Juliji odlučio da se ujedini sa katoličkom crkvom, čime nastaje "Rumunska crkva ujedinjena sa Rimom, grko-katolička".
* 11. 10. - Haški ugovor: Francuska i Engleska dogovorili da španski presto nasledi Joseph Ferdinand od Bavarske, uz otuđenje španskih poseda u Italiji i Nizozemskoj (ali mladi Joseph umire već sledeće godine).
* 24. 10. - Pierre LeMoyne d'Iberville krenuo na ekspediciju lociranja ušća Misisipija i kolonizovanja područja.
* 2. 11. -  Darijenski plan: škotska ekspedicija stigla u Panamu i proglasila koloniju Kaledoniju - zlosrećni pokušaj traje do 1700., neuspeh će doprineti uniji sa Engleskom 1707.
* 14. 11. - Upaljen prvi Edistonski svetionik.
* 16. 11. - Počinje mirovni kongres u Sremskim Karlovcima.
* 11. 12. - Knez Livije Odescalchi dobio od cara Srijemsko i Iločko vojvodstvo.

### Kroz godinu

* Jovan Monasterlija sa 2.000 vojnika učestvuje u operacijama na "donjem Dunavu". Jovan Popović Tekelija postaje komandant Arada.
* Izvještaj carskih povjerenika: vojni zapovjednici u Slavoniji prednjače u nasilnom prisvajanju prihoda, često protiv naloga dvora.
* Počinju savjetovanja i prepirke oko osnivanja novih pograničnih habsburških oblasti (do 1702).
* 1698/99 - Progoni vještica u Hrvatskoj dobivaju masovni oblik, traju do sredine 18. stoljeća.
* William Kidd oglašen za pirata, naređeno njegovo hapšenje.
* Bukurešt postaje stalno sedište vlaškog dvora.
* Omanci izbacili Portugalce iz Mombase i Zanzibara.

## Rođenja

* februar - Colin Maclaurin, matematičar († 1746)
* 24. 3. - Gabrijel Kolinović-Šenkvički, povjesničar († 1770)
* 1. 5. - Francesco Robba, italijanski barokni kipar († 1757)
* 17. 7. - Pierre Louis Moreau de Maupertuis, matematičar, filozof itd († 1759)
* ? - Arsenije IV Jovanović Šakabenta, srpski patrijarh († 1748)

## Smrti

* 10. 1. - Louis-Sébastien Le Nain de Tillemont, istoričar (\* 1637)
* ožujak - Luka Ibrišimović, franjevac, borac (\* ca. 1626)
* 7. 12. - Andrea Guarneri, graditelj violina (\* 1626)
* ? - Hâfiz Osman, kaligraf (\* 1642)

## Reference

Literatura
* *Historija naroda Jugoslavije II*, Školska knjiga Zagreb, 1959
* *Istorija srpskog naroda*, Treća knjiga, prvi tom, Srbi pod tuđinskom vlašću 1537-1699, SKZ Beograd 1993, ISBN 86-379-0383-5 (III-1)
* *Istorija srpskog naroda*, Četvrta knjiga, prvi tom, Srbi u XVIII veku, SKZ Beograd 1986 (IV-I)