# 1744.

*Ovo je članak o godini 1744.*

|  |  |
| --- | --- |
| Milenijum:
 | 2. milenijum
 |
| Vjekovi:
 | 17. vijek – **18. vijek** – 19. vijek
 |
| Decenija:
 |  1710-e  1720-e  1730-e  – 1740-e –  1750-e  1760-e  1770-e  |
| Godine:
 | 1741 1742 1743 – **1744** – 1745 1746 1747
 |

Bitka kod Toulona.

1744.. po kalendarima
| Gregorijanski
 | 1744.. (MDCCXLIV) |
| Ab urbe condita
 | 2497.
 |
| Islamski
 | 1156–1157.
 |
| Iranski
 | 1122–1123.
 |
| Hebrejski
 | 5504–5505.
 |
| Bizantski
 | 7252–7253.
 |
| Koptski
 | 1460–1461.
 |
| Hindu kalendari
 |
| • *Vikram Samvat* | 1799–1800.
 |
| • *Shaka Samvat* | 1666–1667.
 |
| • *Kali Yuga* | 4845–4846.
 |
| Kineski
 |
| • Kontinualno
 | 4380–4381.
 |
| • 60 godina
 | Yang Drvo Miš (od kineske Ng.) |
| Holocenski kalendar
 | 11744.
 |
| p • r • u |
| Podrobnije: Kalendarska era |

Godina **1744** (**MDCCXLIV**) bila je prijestupna godina koja počinje u srijedu po gregorijanskom kalendaru odn. prijestupna godina koja počinje u nedjelju po julijanskom kalendaru.

## Događaji

### Januar/Siječanj – Mart/Ožujak

* 7. 1. - Maria Anna, mlađa sestra Marije Theresije udala se za njenog devera Karla Lorenskog - ubrzo su imenovani za guvernere Austrijske Nizozemske, ali Maria Anna umire već u decembru.
* 24. 1. - Na španjolskim Filipinima, na Boholu, počinje Dagohoyeva pobuna koja će potrajati čak do 1829.
* 2. 2. - Papina enciklika *Inter omnigenas* upućena katoličkom sveštenstvu i narodu "kraljevine Srbije" i okolnih regiona: žali se na "surovost nevernika i mržnju šizmatika" i na to što vernici skrivaju hrišćansku veru, pa zabranjuje uzimanje "turskih" imena, odlazak u džamiju, kršenje posta itd.
* februar - Rat za austrijsko nasljedstvo (RzAN): Snažne oluje u La Mancheu prisiljavaju francuske vojne i mornaričke komandante da odustanu od planirane invazije Britanije - jakobitski ustanak se ipak događa dogodine.
* 20. 2. (9. 2. po j.k.) - Johanna Elisabeth von Holstein-Gottorp i kći Sophie, buduća carica Ekatarina, stigle u Moskvu.
* 22. 2. - Rat Jenkinsovog uha: Bitka kod Toulona u kojoj španska mornarica, uz francusku pomoć nanosi težak poraz britanskoj Kraljevskoj mornarici.

Veliki komet iz 1744.
* 1. 3. - Veliki komet iz 1744. je u perihelu: može se videti danju golim okom, zatim dobija šestostruki rep. Mladi Charles Messier (13) je potaknut na astronomski rad.
* 5 - 6. 3. - Narodno-crkveni sabor u Sremskim Karlovcima: patrijarh Arsenije IV Jovanović Šakabenta proglašen za poglavara mitropolije; proglašena je privilegija Srbima, potvrđena prošle godine. "Zahtevi Budimaca" traže ograničenje despotske vlasti visokog sveštenstva itd., sastavljeni i "Postulati", adresovani na vladara.. Marija Terezija je odbacila većinu srpskih zahteva, dogodine osnovana Ilirska dvorska komisija.
	+ Carica je pored uobičajenog carskog komesara, jednog generala, odredila i jednog predstavnika ugarske Dvorske Kancelarije, zbog čega su Srbi protestovali.
* 11. 3. - Knjižar Samuel Baker je osnovao firmu danas poznatu kao *Sotheby's*.
* 14. 3. - Emdenska konvencija kojom je određeno da Istočna Frizija nakon smrti vojvode Carla Edzarda pripadne Pruskoj.
* 15. 3. - Rat za austrijsko nasljedstvo: Francuska formalno objavljuje rat Velikoj Britaniji.
* 16. 3. - Na saborskoj sjednici je prisegnuo prvi hrvatski zemaljski arhivar, Ladislav Kiraly.

### April/Travanj – Jun/Lipanj

* 27. 4. - RzAN, italijanski teatar: Franko-španske snage kneza de Contija zauzimaju nakon kratke opsade sardinsku Villafrancu Marittimu (dan. Villefranche-sur-Mer.
* proleće - Vasilije Petrović, Savin zamenik, dogovorio u Veneciji da se kotorski pazar otvori za Crnogorce. Pokušao je i da falsifikovanim ispravama ostvari materijalnu dobit, zbog čega će kasnije ući u spor sa Savom.
* 21. 5. (10. 5. po j.k.) - Crnogorski vladika Sava dobija gramatu i kreće kući iz Rusije.
* maj - RzAN: Francuska vojska maršala de Noaillesa ulazi u Austrijsku Nizozemsku - ovog i sledećeg meseca zauzimaju Courtrai (17. 5.), Menin (7. 6.), Knocke, Furnes i Ypres (29. 6.)
* maj - Vulkan Cotopaxi ima veliku erupciju.
* 23. 5. - Francuskim napadom na Canso u Novoj Škotskoj počinje Rat kralja Georgea, odnosno neprijateljstva između britanskih i francuskih sjevernoameričkih kolonija, ogranak Rata za austrijsko nasljedstvo.
* 22. 5. - Rat za austrijsko nasljedstvo: U Frankfurtu potpisan sporazum kojim se Francuskoj i Bavarskoj u savezu protiv Habsburgovaca ponovno priključuje Pruska.
* 25. 5. - Umire Carl Edzard, poslednji knez Istočne Frizije - oblast zatim preuzima Pruska, u skladu sa Emdenskom konvencijom od prošlog marta.
* jun, početkom - RzAN: Austrijanci Karla Lorenskog napadaju francuski Alzas.
* 5. 6. - U Versaillesu sklopljen dodatni sporazum Francuske i Pruske, pri čemu je potonjoj obećan dio Češke.
* 6. 6. - Francuskom ambasadoru Chétardieju je naređeno da napusti Rusiju u roku od 24 časa. Kancelar Bestužev-Rjumin odnosi pobedu nad francuskim intrigama.
* 15. 6. - George Anson se vratio u Englesku nakon četiri godine plovidbe oko sveta - od prvobitnih 1.854 mornara preživelo je 188, ali vratili su se sa španskim srebrom.
* 27. 6. - Umro temišvarski episkop Nikola Dimitrijević, naslediće ga Georgije Popović (1745-57).
* 28. 6. - Pruska princeza Sophia Augusta Frederica (buduća carica Katarina) se radi udaje za ruskog cara Petra III preobraćuje sa luteranstva na pravoslavlje - veridba sutradan, venčanje dogodine.

### Jul/Srpanj – Septembar/Rujan

* 15. 7. - Aleksej Bestužev-Rjumin postaje ruski veliki kancelar.
* jul - Knez Vlaške Mihai Racoviță umro u Carigradu, nasleđuje ga Konstantin Mavrokordat (do 1748, njegova četvrta vladavina u toj zemlji).
* 18. 7. - RzAN: Bitka kod Casteldelfina: Francuzi porazili Sardince blizu Cunea.
* 29. 7. - Osmansko-persijski rat: Nader-šah Afšar opseda Kars, ali se mora vratiti u Dagestan da uguši pobunu.
* 31. 7. - RzAN: Nádasdyjeva austrijska vojska, uključujući Trenkove pandure, zauzima Saverne.
* 8. 8. - Kralj Louis XV se teško razboleo u Metzu, kapelan mu odbija otpust greha dok ne otera od sebe ljubavnicu Marie Anne de Mailly-Nesle i njenu sestru Diane Adélaïde de Lauraguais (Marie Anne se u novembru vratila na dvor ali je ubrzo umrla).
* 12. 8. - Rat za austrijsko nasljedstvo: Bitka kod Velletrija u kojoj španske i napolitanske trupe pod kraljem Karlom VII nanose težak poraz Austrijancima u Laciju.
* 15. 8. - Francuzi povratili Saverne, Austrijanci se povlače iz Alzasa.
* 16. 8. - Pruski kralj Friedrich II pokreće vojsku na Češku, čime počinje Drugi šleski rat.
* 16. 9. - Drugi šleski rat: Austrijski garnizon u Pragu kapitulirao pred Prusima. Ovi nastavljaju u centralnu Češku, ali im Austrijanci i Sasi, koji su ušli u rat, ometaju komunikacije.
* septembar - Ruska carica Jelisaveta je u poseti Kijevu, naredila je gradnju Marijinske palete (završena 1752, danas ceremonijalna rezidencija ukrajinskog predsednika) i Crkve sv. Andreja.
* 30. 9. - RzAN: Franko-španske snage ostvaruju taktički uspeh nad Sardincima kod Madonna dell'Olmo, tj. Cunea, ali do novembra će se ipak povući preko Alpa.

### Oktobar/Listopad – Decembar/Prosinac

* 4. 10. - Britanski brod prve klase *HMS Victory* je potonuo po oluji u La Manšu sa 1.150 pripadnika posade, uključujući admirala Johna Balchena.
* oktobar, krajem - Na povratku iz Rusije, vladika Sava je u Zadru, primio ga je generalni mletački providur za Dalmaciju Kverini.
* 18. 12. - Marija Terezija naređuje proterivanje Jevreja iz Češke.
* krajem god. - U očekivanju inkorporacije Slavonije i Srema u Ugarsku, patrijarh moli caricu da se prethodno na ugarskoj Dijeti inartikulišu srpske privilegije.
* krajem godine - Vladika Sava se vratio u Crnu Goru, zatekao "krajinu veoma smućenu", dolazi do sukobljavanja sa sinovcem Vasilijem, koji je ove godine samoinicijativno odlazio u Veneciju.

### Kroz godinu

* 1744-45 - Baron Franjo Trenk regrutuje na spahilucima u Sremu, nameće teške novčane obaveze.
* Graničari upućeni na Rajnu, deo Podunavske landmilicije. Hristifor Žefarović zabeležio pesmu "Srbi u Donavertu".
	+ Roman Crnjanskog "Seobe" se događa od jeseni 1744. do proleća 1745.
* 1744-45 - Poljski kralj August III sastavio puk bosanskih najamnika, koji kasnije služe i Prusima.
* Benedikt Stay Stojković izdao latinsku poemu u šest knjiga o kartezijanskoj filozofiji.
* Krsto II. Oršić dobio naslov grofa.
* Arabija: Muhammad bin Saud sklopio savez sa propovednikom Muhammad ibn Abd al-Wahhabom, osniva Emirat Dirija, poznat i kao Prva Saudijska Država.
* Nader-šah Afšar je postavio Ereklea II za kralja Kahetija (do 1762, takođe i Kartlija 1762-98), a raniji vladar Kahetija Teimuraz postaje kralja Kartlija (do 1762).
* U Rusiji otvorena Carska fabrika porcelana.

## Rođenja

* 10. 2. - William Cornwallis, britanski admiral († 1819)
* 23. 2. - Mayer Amschel Rothschild, njemački bankar, "otac međunarodnih financija" († 1812)
* 19. 5. - Charlotte od Mecklenburg-Strelitza, kraljica Georga III († 1818)
* 1. 8. - Jean-Baptiste Lamarck, biolog († 1829)
* 4. 8. - Julije Bajamonti, polihistor iz Dalmacije († 1800)
* 25. 8. - Johann Gottfried von Herder, pesnik, filozof († 1803)
* 25. 9. - Friedrich Wilhelm II, vladar Pruske i Brandenburga († 1797)
* 22. 11. - Abigail Adams, prva dama SAD i majka predsednika († 1818)

## Smrti

* 23. 1. - Giambattista Vico, filozof (\* 1668)
* 26. 1. - Ludwig Andreas von Khevenhüller, habsburški feldmaršal (\* 1683)
* 25. 4. - Anders Celsius, švedski fizičar i astronom (\* 1701)
* 30. 5. - Alexander Pope, pjesnik (\* 1688)
* 27. 6. - Nikola Dimitrijević, temišvarski vladika SPC
* jul - Mihai Racoviță, knez Vlaške (\* ca. 1660)
* 18. 10. - Sarah Churchill, vojvotkinja od Marlborougha (\* 1660)
* 17. 10. - Giuseppe Guarneri, graditelj violina (\* 1698)
* 8. 12. - Marie Anne de Mailly-Nesle, ljubavnica Louisa XV (\* 1717)
* 16. 12. - Maria Anna Austrijska, guvernerka Austrijske Nizozemske (\* 1718)
* 19. 12. - Georg Olivier von Wallis, habsburški feldmaršal (\* 1673)
* 23. 12. - Élisabeth-Charlotte d'Orléans, svekrva Marije Terezije (\* 1676)

## Reference

Literatura
* *Historija naroda Jugoslavije II*, Školska knjiga Zagreb, 1959
* *Istorija srpskog naroda*, Četvrta knjiga, prvi tom, Srbi u XVIII veku, SKZ Beograd 1986 (IV-1)