# 1736.

*Ovo je članak o godini 1736.*

|  |  |
| --- | --- |
| Milenijum:
 | 2. milenijum
 |
| Vjekovi:
 | 17. vijek – **18. vijek** – 19. vijek
 |
| Decenija:
 |  1700-e  1710-e  1720-e  – 1730-e –  1740-e  1750-e  1760-e  |
| Godine:
 | 1733 1734 1735 – **1736** – 1737 1738 1739
 |

Princ Eugen Savojski.

1736.. po kalendarima
| Gregorijanski
 | 1736.. (MDCCXXXVI) |
| Ab urbe condita
 | 2489.
 |
| Islamski
 | 1148–1149.
 |
| Iranski
 | 1114–1115.
 |
| Hebrejski
 | 5496–5497.
 |
| Bizantski
 | 7244–7245.
 |
| Koptski
 | 1452–1453.
 |
| Hindu kalendari
 |
| • *Vikram Samvat* | 1791–1792.
 |
| • *Shaka Samvat* | 1658–1659.
 |
| • *Kali Yuga* | 4837–4838.
 |
| Kineski
 |
| • Kontinualno
 | 4372–4373.
 |
| • 60 godina
 | Yang Vatra Zmaj (od kineske Ng.) |
| Holocenski kalendar
 | 11736.
 |
| p • r • u |
| Podrobnije: Kalendarska era |

Godina **1736** (**MDCCXXXVI**) bila je prijestupna godina koja počinje u nedjelju po gregorijanskom kalendaru odn. prijestupna godina koja počinje u četvrtak po julijanskom kalendaru.

## Događaji

### Januar/Siječanj – Mart/Ožujak

Habsburg-Lothringen
* 1735/36 - Pobuna u kapetanatu Šid u Podunavskoj granici.
* januar - Upravnik Banata gen. Hamilton zatražio da se dozvoli vrbovanje Ličana i Primoraca za naseljavanje u Banat - mnogi Ličani i Krbavci prodaju stoku, zemlju pa i vojne činove.
* januar - Nadir Afšar održao kurultaj na Muganskoj ravnici: pristali su na predlog da postane novi vladar Irana, umesto malog Abbasa III, što je kraj safavidske dinastije. Nadir zahtevao da se sunitske prakse prihvate kao legitimne.
* 26. 1. - Stanisław Leszczyński abdicira sa poljskog prijestolja, čime August III ostaje nesporni vladar Poljske. Stanisław na proljeće napušta Königsberg i nastanjuje se u zamku Meudon u Francuskoj.
* februar, početkom - Seljaci, Srbi i deo Hrvata, pobunili se na spahiluku Nuštar.
* 12. 2. - Lotarinški vojvoda Franz Stephan se ženi za austrijsku princezu Mariju Tereziju (vladarski par 1740-65). Ovo je početak vladarskog doma Habsburg-Lothringen, koji će vladati Svetim rimskim/Austrijskim carstvom do 1918.
* c. 20. 2. - Pobuna srpskih i hrvatskih seljaka na spahiluku Vukovar, istočno od Vuke - vođe su bile u tamnici godinu dana, seljaci su dobili neke olakšice.

Nader-šah Afšar
* 8. 3. -   Nader-šah Afšar je krunisan za šaha Irana (do 1747), smatraju ga jednim od najvećih vladara te zemlje. Afšaridska Monarhija traje do 1796.
* mart - Srpski seljaci se pobunili na spahilucima Ilok i Zemun, intervenisala vojska iz Petrovaradina i Beograda. Dvor će kasnije uputiti komisiju da ispita uzroke nemira u Slavoniji i Sremu.

### April/Travanj – Jun/Lipanj

* 4. 4. - Pera Segedinac pogubljen na točku u Budimu, zbog vođstva u pobuni.
* april - Niški muhafiz Nišandži Bećir-paša upućen za zapovednika Krima, a u Niš u maju stiže bosanski valija Abdulah-paša Muhsinzade.
* 14. 4. - Nemački avanturista Theodor von Neuhoff krunisan za kralja Korzike, pošto je prošlog meseca stigao s nešto vojne pomoći - u početku ima uspeha, napušta ostrvo u novembru da bi tražio pomoć ali uhapšen je u Amsterdamu.
* 14. 4. - Porteousovi neredi u Edinburghu: izbijaju nakon pogubljenja jednog krijumčara, kapetan garde Porteous naređuje da se puca u masu - osuđen je na smrt i na kraju linčovan u septembru.
* 4. 5. - Car Karlo VI i zet Franjo su zaključili tajni ugovor: Franjo će se odreći Lorene u korist bivšeg poljskog kralja Lešćinskog, a dobiće Toskanu (1737).
* 26. 5. - Bitka kod Ackije: Francuzi i indijanski saveznici poraženi od Chickasawa na severoistoku dan. Misisipija.
* 7. 6. - Nakon *Kyōhō*, nova japanska era je *Genbun* ("prvobitna uljudnost", do 1741). Od ove godine u Japanu počinje praksa postavljanja imena ere na novac.
* 8. 6. - Sijuksi kod Šumskog jezera masakrirali grupu francuskih jezuita i trgovaca (Jean-Pierre Aulneau i Jean Baptiste de La Vérendrye).

Teatar Rusko-turskog rata
Predaja Azova
* 12. 6. - Rusko-turski rat (RTR): Rusi na juriš zauzeli Perekop.
* 19. 6. - U Finskoj, pod vođstvom Pierrea Louisa Maupertuisa i uz pomoć Andersa Celsiusa započinje ekspedicija koju je organizirala Francuska akademija nauka, a kojoj je cilj odrediti stepen geografske širine.
* 28. 6. - RTR: Rusi na čelu sa Minihom zauzeli prestonicu Krimskih Tatara Bahčisaraj - grad je izgoreo, uključujući hanski dvorac - ova ruska vojska se tokom leta zbog iscrpljenosti vraća u Perekop pa Samaru.
* 30. 6. - RTR: Ruske snage na čelu sa Lasijem zauzimaju nakon opsade tursku tvrđavu Azov.
* 24. 6. (kal.?) - U Velikoj Britaniji je na snazi Zakon o veštičarenju, kojim su kriminalizovane optužbe za veštičarenje i magiju.

### Jul/Srpanj – Septembar/Rujan

* 28. 7. - Mletački Senat je, zbog ratne opasnosti, dopustio pravoslavnima u Dalmaciji da izaberu vladiku - ali nadbiskup Vicko Zmajević je ishodio povlačenje dozvole, čak će uslediti rušenje nekoliko pravoslavnih crkava a Srbi će se početi seliti u Austriju.
* 6. 8. - Rusko-austrijski sporazum: Austrija se obavezuje da će zauzeti Bosnu, Albaniju do ušća Drima, Vlašku do Braile i Moldaviju do Pruta. Austrijska vojska se okuplja kod Smedereva, u očekivanju rata sa Osmanskim carstvom.
* 12. 8. - Veliki požar u ruskoj prestonici Sankt Peterburg, stradalo 2.000 zgrada i nekoliko palata.
* 13. 9. - Utvrda Čeljabinsk osnovana na metu baškirskog sela Silabe, kako bi čuvala put prema Orenburgu od baškirskih napada.
* 24. 9. - Mir između Osmanskog carstva i Persije: Osmanlije prepuštaju Kavkaz, priznat je Nadir-šah.
* 29. 9. - U Velikoj Britaniji je na snazi Zakon o džinu: uvođenjem poreza se želi smanjiti potrošnja ali dolazi do nereda - slabo sprovođeni zakon opozvan 1743.

### Oktobar/Listopad – Decembar/Prosinac

* 2. 10. - Sinod na planini Liban: oci Maronitske crkve odobravaju (arapski) tekst kanona, čiju je latinsku verziju doneo papin legat Giuseppe Simone Assemani. Uspostavljena je hijerarhijska organizacija crkve.
* oktobar, krajem - Blizu Nogalesa u Meksiku, na ranču zvanom Arizona, otkriveno srebro u vidu velikih ploča i lopti - tragači uskoro dolaze ali ih vojska sprečava.
* jesen - Izdat ferman organima vlasti između Niša i Podgorice o represiji neposlušnih - brdska plemena, naročito Vasojevići, odbijaju plaćanje harača, u Kolašinu je ranije pala jedna turska glava; nemiri su i u pirotskom kraju, poverenicima Porte odbijaju otkup žita.
* jesen - Pokret kolona u primorskoj mletačkoj Dalmaciji: seljaci Kaštela i zadarske okolice uskratili plodove posjednicima zemlje - vlasti će tek 1739. pozatvarati vođe.
* jesen, kasna - Iseljavanje iz Bosne u Karlovački generalat: Teodor Malbaša prešao sa 100 srpskih porodica.
* novembar - RTR: pošto je veći tatarski odred probio Ukrajinsku liniju, pljačkaju okolna sela.
* 7. 12. - Uz učešće Benjamina Franklina, u Filadelfiji osnovana prva posvećena dobrovoljna vatrogasna brigada u Americi.
* decembar - Vojvoda Hildburgshausen stigao u Križevce, zadužen od cara da smiri situaciju u Varaždinskom generalatu i istraži pritužbe. Nakon ovih nemira, najuticajnija osoba među oficirima u generalatu je kap. Petar Ljubojević.

### Kroz godinu

* Bivši veliki vezir Ali-paša Hećimoglu dolazi prvi put za namesnika u Bosnu (do 1740). U zemlji je 1736-37. glad zbog vremenskih nepogoda.
* Knez-nadbiskup Mainza Philipp Karl von Eltz-Kempenich kupio dobro Vukovar, na kome će kasnije biti izgrađen Dvorac Eltz (dobro u posedu Eltzovih do 1944).
* Mitropolit Vićentije Jovanović sklopio ugovor sa Emanuilom Kozačinskim, novim rukovodiocem škole u Karlovcima. Ove godine je izvedena i tragedija Kozačinskog "o smerti Uroša Pjatago, posljednjago carja serbskago" (objavljena 1798. u preradi Jovana Rajića).
* U Beogradu ima 400 nemačkih porodica i još nešto drugih nacionalnosti iz Austrijskog carstva.
* U Beogradu bankrotirala pivara braće Kepiš - dozvoljeno pravljenje piva svakome ko plati 15 groša po akovu, u gradu ima još tri pivare.
* Obnovljen živopis u manastiru Drači kod Kragujevca. Na Fruškoj gori počinje gradnja crkve manastira Jazak (do 1758), podižu se i zgrade manastira Grabovac kod Seksarda (do 1741). Obnovljen je i proširen manastir Podmaine kod Budve.
* U Jerusalimu pronađeno Asemanijevo evanđelje, glagoljski kodeks iz ranog 11. veka.
* Osnovan San José, danas glavni grad Kostarike.
* Francuska geodetska misija na čelu sa Maupertuisom meri stepen luka meridijana u Laponiji a Condamineova u Ekvadoru. La Condamine je odatle doneo i uzorak gume, o kojoj će napisati prvi naučni rad.
* Posmrtno je objavljen Newtonov "Metod fluksiona", njegov metod diferencijalnog računa.

## Rođenja

* 25. 1. - Joseph-Louis Lagrange, matematičar († 1813)
* 30. 1. - James Watt, engleski izumitelj († 1819.)
* 29. 5. - Patrick Henry, američki patriota († 1799)
* 14. 6. - Charles-Augustin de Coulomb, fizičar († 1806)
* 26. 8. - Jean-Baptiste Romé de L'Isle, geolog, pionir kristalografije († 1790)
* 15. 9. - Jean Sylvain Bailly, francuski astronom i političar († 1793)
* Franjo Balassa de Gyarmáth, hrvatski ban, carski komesar († 1807)

## Smrti

* 31. 1. - Filippo Juvarra, arhitekta (\* 1678)
* 7. 2. - Stephen Gray, proučavalac elektriciteta (\* 1666)
* 17. ožujka - Giovanni Battista Pergolesi, talijanski skladatelj (\* 1710.)
* 4. 4. - Pera Segedinac, graničarski kapetan, vođa ustanika (\* 1655)
* 21. 4. - Eugen Savojski, austrijski vojskovođa i državnik (\* 1663.)
* 1. 7. - Ahmed III, bivši osmanski sultan (\* 1673)
* 16. 9. - Gabriel Fahrenheit, njemački fizičar (\* 1686.)
* 19. 9. - Teofan Prokopovič, bogoslov, arhiepiskop novgorodski (\* 1681)
* 10. 6. - René Duguay-Trouin, francuski pomorac (\* 1673.)
* 10. 12. - António Manoel de Vilhena, Veliki majstor Vitezova hospitalera (\* 1663)
* Bartul Borelli Vranski, komandant kninske tvrđave (\* 1674)

## Reference

Literatura
* *Historija naroda Jugoslavije II*, Školska knjiga Zagreb, 1959
* *Istorija srpskog naroda*, Četvrta knjiga, prvi tom, Srbi u XVIII veku, SKZ Beograd 1986 (IV-1), drugi tom (IV-2)

## Vanjske veze

|  |  |
| --- | --- |
|  | U Wikimedijinoj ostavi ima još materijala o temi: **1736.** |