# 1519.

*Ovo je članak o godini 1519.*

|  |  |
| --- | --- |
| Milenijum:
 | 2. milenijum
 |
| Vjekovi:
 | 15. vijek – **16. vijek** – 17. vijek
 |
| Decenija:
 |  1480-e  1490-e  1500-e  – 1510-e –  1520-e  1530-e  1540-e  |
| Godine:
 | 1516 1517 1518 – **1519** – 1520 1521 1522
 |

Cortésova putanja 1519.

1519.. po kalendarima
| Gregorijanski
 | 1519.. (MDXIX) |
| Ab urbe condita
 | 2272.
 |
| Islamski
 | 924–926.
 |
| Iranski
 | 897–898.
 |
| Hebrejski
 | 5279–5280.
 |
| Bizantski
 | 7027–7028.
 |
| Koptski
 | 1235–1236.
 |
| Hindu kalendari
 |
| • *Vikram Samvat* | 1574–1575.
 |
| • *Shaka Samvat* | 1441–1442.
 |
| • *Kali Yuga* | 4620–4621.
 |
| Kineski
 |
| • Kontinualno
 | 4155–4156.
 |
| • 60 godina
 | Yin Zemlja Zec (od kineske Ng.) |
| Holocenski kalendar
 | 11519.
 |
| p • r • u |
| Podrobnije: Kalendarska era |

Godina **1519** (**MDXIX**) bila je redovna godina koja počinje u subotu (1. jan./sij. po julijanskom kalendaru).

## Događaji

* 1. 1. - Ulrich Zwingli održao prvu propoved u Zürichu.
* siječanj-veljača - Ban Petar Berislavić s vojskom donio hranu u Jajce.
* 21. 2. - Naređeno proterivanje Jevreja iz Regensburga.
* 4. 3. - Hernán Cortés se iskrcao u Meksiku (u statusu je pobunjenika protiv kubanskog guvernera De Cuellara).
* ožujak - Krbavski knez Ivan Karlović dobija pomoć u Veneciji, njegov poslanik Stjepan Posedarski kod pape Lava X. (sačuvan njegov latinski govor).
* 22. 4. - Kortes osnovao *Villa Rica de la Vera Cruz* - Veracruz.
* 29. 5. - Poslije mnogih razmirica, za ugarskog palatina izabran tamiški župan Stjepan VII Batori - protukandidat bio erdeljski vojvoda Ivan Zapolja (za koga je puk i niže plemstvo).
* 30. 5. - Sultan Selim potvrdio trogodišnje primirje sa Ugarskom.
* ca. 24. 6. - Ivan Karlović poražen u boju sa Turcima.

Karlo V
* 28. 6. - Nakon smrti dede Maksimilijana u januaru, španski kralj Karlos I postaje sveti rimski car Karlo V (do 1556, vidi kartu zemalja koje je nasledio).
	+ Među protivkandidatima su bili i François I od Francuske i Henry VIII od Engleske, a Karla je finansirala porodica Fugger, na čelu konzorcijuma nemačkih i italijanskih biznismena.
* 4 - 27. 7. - Rasprava Martina Luthera i Johanna Ecka.
* 10. 7. - Pobuna princa Zhu Chenhaoa u Kini, koju je posle 41 dan ugušio Wang Yangming (povodom ovoga prvi pomen zapadnjačkih topova, kolubrina, u Kini).

Zemlje Karla V
* 15. 8. - Osnovan grad Panamá (Pedro Arias Dávila).
* 20. 9. - Ferdinand Magellan krenuo iz španskog Sanlúcar de Barrameda-e sa pet brodova na oplovljavanje planete.
* 12. 10. - Kortes sa svojim indijanskim saveznicima ušao u Čolulu, gde će masakrirati lokalno plemstvo.
* 13/14. 10. - Krsto Frankapan pobjegao poslije pet godina iz mletačkog zarobljeništva (tj. iz francuskog Milana kamo je premješten u siječnju) - opet je u habsburškoj službi.

Tenochtitlán - umetnička vizija
* 8. 11. - Kortes u Tenochtitlánu.
* 16. 11. - Stara Havana osnovana na sadašnjem mestu.
* 12. 12. - Toma Niger, izaslanik bana Berislavića, u Rimu izlaže nevolje Hrvata (imenovan skradinskim biskupom).
* 31. 12. - Počeo Poljsko-tevtonski rat (1519-21) (*Reiterkrieg*), poslednji koji je vodio Tevtonski red.

### Kroz godinu

* Turci zauzeli Kotor-Varoš; utvrđuju Jezero kod Jajca.
* *Zvonik* se prvi put pominje u obliku Zvornik.
* Grofovi Schlik kuju srebrnjake koji će biti nazvani *Joachimsthaler*-i (→ talir).
* Počinje gradnja dvorca Chambord (do 1547).
* Alonso Álvarez de Pineda plovi obalom Meksičkog zaliva od Floride do Rio Grandea.
* Hajrudin Barbarosa odbio špansko-italijansku armiju koja je pokušala povratiti Alžir; iste godine napadao provansalsku francusku obalu.
* Prvi od Dželalijskih ustanaka: neki šeih Dželal, alevitski propovednik, digao pobunu u Anadoliji.
* 1519-38 - Božidar Vuković iz Podgorice štampa crkvene knjige i tekstove u Veneciji, prva knjiga je *Služabnik*.

## Rođenja

* 18. 1. - Izabela Jagelonska, "istočna" mađarska kraljica († 1559)
* 16. 2. - Gaspard II de Coligny, hugenotski lider († 1572)
* 31. 3. - Henri II de France, francuski kralj († 1559)
* 13. 4. - Caterina de' Medici, kraljica Henrija II († 1589)
* 6. 6. - Andrea Cesalpino, filozof, botaničar, fiziolog († 1603)
* 12. 6. - Cosimo I. de' Medici, veliki vojvoda Toskane († 1574)
* 20. 7. - Giovanni Antonio Facchinetti, papa Inocent IX. († 1591)
* Giovanni Dionigi Galeni, zatim Uluč Ali Reis, osmanski admiral († 1587)

## Smrti

Zamišljena Leonardova smrt

* 12. 1. - Maksimilijan I, sveti rimski car (\* 1459)
* januar - Vasco Núñez de Balboa, konkistador (\* ca. 1475)
* 5. 2. - Emerik Perenj, ugarski palatin
* 29. 3. - Francesco II Gonzaga, markiz Mantove (\* 1466)
* 2. 5. - Leonardo Da Vinci (\* 1452)
* 4. 5. - Lorenzo de' Medici, vojvoda Urbina (\* 1492)
* 24. 6. - Lucrezia Borgia, vojvotkinja Ferare (\* 1480)
* 11. 8. - Johann Tetzel, dominikanac, prodavač indulgencija (\* 1465)

## Reference

* Vjekoslav Klaić, Svezak drugi: dio treći.... Treća knjiga: Doba kralja Matijaša Korvina i Jagelovića (1458-1526) (archive.org)