# 1552.

|  |  |
| --- | --- |
| Milenijum:
 | 2. milenijum
 |
| Vjekovi:
 | 15. vijek – **16. vijek** – 17. vijek
 |
| Decenija:
 |  1520-e  1530-e  1540-e  – 1550-e –  1560-e  1570-e  1580-e  |
| Godine:
 | 1549 1550 1551 – **1552** – 1553 1554 1555
 |

1552.. po kalendarima
| Gregorijanski
 | 1552.. (MDLII) |
| Ab urbe condita
 | 2305.
 |
| Islamski
 | 958–960.
 |
| Iranski
 | 930–931.
 |
| Hebrejski
 | 5312–5313.
 |
| Bizantski
 | 7060–7061.
 |
| Koptski
 | 1268–1269.
 |
| Hindu kalendari
 |
| • *Vikram Samvat* | 1607–1608.
 |
| • *Shaka Samvat* | 1474–1475.
 |
| • *Kali Yuga* | 4653–4654.
 |
| Kineski
 |
| • Kontinualno
 | 4188–4189.
 |
| • 60 godina
 | Yang Voda Miš (od kineske Ng.) |
| Holocenski kalendar
 | 11552.
 |
| p • r • u |
| Podrobnije: Kalendarska era |

Godina **1552** (**MDLII**) bila je prijestupna godina koja počinje u petak (1. jan./sij. po julijanskom kalendaru).

## Događaji

* 15. 1. - Ugovor iz Chamborda: francuski katolički kralj Henri II sklopio dogovor sa trojicom protestantskih vladara iz Svetog Rimskog Carstva na čelu sa Moritzom Saskim (prethodnica Pobune kneževa protiv cara Karla V).
* februar - Neuspeh Petra Bakića u Erdelju.
* 22. 2. - 26. 3. - Ugarski sabor u Požunu/Bratislavi, tu su i kralj Ferdinand sa sinovima i ban Nikola Šubić Zrinski - pripreme za dolazeći rat (porez se slabo sakuplja).
* mart - Akt o uniformnosti nametnuo protestantsku liturgiju u Engleskoj.
* ožujak - Budimski Ali-paša povratio Segedin, koji su Mađari malo pre toga uzeli.
* 26. 3. - Guru Amar Das postaje treći guru sikizma.
* april - Italijanski rat 1551–1559: francuski kralj Anri II napada Karlovu Lorenu i zauzima gradove Metz, Toul i Verdun.
	+ Turske i francuske galije kasnije haraju obalu Kalabrije, zauzimaju Reggio.
* maj - Moritz Saski zauzeo Augsburg, zamalo zarobio cara Karla u Innsbrucku - beži u Korušku.
* 2. 6. - Budimski Ali-paša zauzeo Vesprem (privremeno).
* 26. 6. - Počela opsada Temišvara (vezir Ahmet-paša i beglerbeg Mehmed-paša Sokolović, grad brani Stjepan Lošonci).
* lipanj/srpanj - Komandant u Erdelju Giambattista Castaldo dobija pomoćne čete iz Njemačke, ali one se bune jer nisu dobile plaću - poharani Koložvar/Kluž i Weissenburg/Alba Iulia, građani i seljaci ih odbili od Sibinja.
* 9. 7. - Ali-paša zauzeo Zamak Drégely na severu Mađarske, herojska pogibija kapetana Györgya Szondyja.
* 27. 7. - Turci zauzeli **Temišvar**; nakon ovoga i Lipovu.
	+ Turci sada imaju svu zemlju između Erdelja, Moriša, Tise i Dunava, nastaje Temišvarski pašaluk, prvi mu je na čelu Kazim-paša.
* 30. 7. - Ulama-beg iz Požege opsjeo **Viroviticu**, grad se predao već 2. kolovoza;
	+ zatim srušio Grabrovnik i opsjeda tvrđicu Prodavić, zatim neuspješno Đurđevac (v. Picokijada) - strah u Koprivnici i Varaždinu; nakon toga padaju **Čazma**, napušteni Dubrava i Ustilonja - Turci se povlače iz Slavonije polovicom kolovoza.
	+ U ovo vrijeme knez Petar Erdedi porušio Gradišku i Kraljevu Veliku.
* 2. 8. - Passavski sporazum - mir u Nemačkoj, sloboda za zarobljene protestante, povučen Augsburški interim iz 1548.
* 5. 8. - Bitka kod Ponze: franko-otomanska flota porazila Đenovljane.
* 10. 8. - Ferdinandov vojskovođa Erasmus von Teufel poražen i zarobljen u Ugarskoj, većina ugarskih i hrvatskih kapetana izginula.
* avgust - Osvajanje Maskata: Osmanlija Piri-reis uzeo ovaj grad Portugalcima.
* 17. 8. - Završeno štampanje Beogradskog četvorojevanđelja, prve knjige štampane u Beogradu (rezao jeromonah Mardarije, štampao knez Radiša Dmitrović zatim beogradski Dubrovčanin Trojan Gundulić) (prva strana).
* 4. 9. - Mehmed-paša Sokolović (ili Ali-paša?), nakon Banata zauzeo i Solnok nakon što ga je napustila većina posade.
* 9. 9. - 18. 10. - Opsada Egera: István Dobó odbranio grad od Mehmed-paše i Ahmet-paše(odn. Ali-paše, Ahmet-paše i ostalih sandžaka).
* 1. 10. - Bosanski paša sa Ulama-begom i Malkoč-begom upao u Slavoniju i prodro do Varaždina; Nikola Zrinski i Luka Sekelj u nekoliko okršaja na Varaždinskom polju 3 - 4. 10. odbili tursku navalu.

"Blagoslovenno voinstvo nebesnogo Carja" - prikaz ruskog osvajanja Kazanja
* 2. 10. - Opsada Kazanja: Ivan Grozni osvojio grad i srušio Kazanjski kanat.
* 1. 11. - Vijest o upadu čazmanskog sandžaka do Gradca i Vrbovca, ali službenici bana Zrinskog oslobodili sve tada zarobljene.

### Kroz godinu

* Veliki broj Srba prelazi iz Banata u Erdelj, da bi se kasnije vratio
* Jevreji u Kučajni u severoistočnoj Srbiji .
* Osmanski pohod protiv Hormuza (1552-54): Turci ne uspevaju uzeti ovo ostrvo.
* Bartolomeo Eustachi završio *Tabulae anatomicae* ali objavljene tek 1714.
* Ambroise Paré uveo arterijsku ligaturu pri amputaciji.

## Rođenja

Cvijeta Zuzorić

* 18. 7. - Rudolf II, sveti rimski car († 1612)
* 17. 9. - Camillo Borghese, papa Pavao V. († 1621)
* 22. 9. - Vasilije IV., car Rusije († 1610)
* 6. 10. - Matteo Ricci, jezuitski misionar u Kinu († 1610)
* 11. 10. - Dmitrij Ivanovič, prvi sin Ivana Groznog († 1553)
* Boris Godunov, ruski car († 1605)
* Marfa Sobakina, treća žena Ivana Groznog († 1571)
* Cvijeta Zuzorić, pjesnikinja († 1648)
* pribl. - Derviš-paša Bajezidagić, pjesnik († 1603)

## Smrti

* 21. 4. - Petrus Apianus, matematičar, astronom, kartograf (\* 1495)
* 24. 4. - Petar Bakić (srpski plemić) (\* ca. 1488)
* 26. 5. - Sebastian Münster, kartograf (\* 1488)
* 9. 7. - György Szondy, vojnik (\* 1500)
* 1. 9. - Ştefan VI Rareş, vladar Moldavije
* 17. 10. - Andreas Osiander, protestantski teolog (\* 1498)
* 3. 12. - Sveti Franjo Ksaverski, jezuitski misionar (\* 1506)

## Reference

* Vjekoslav Klaić, Svezak treći: dio prvi..... Prva knjiga: Doba kraljeva Ferdinanda I., Maksimilijana i Rudolfa (1527-1608) (archive.org)
* Milenko M. Vukićević, Znameniti Srbi Muslomani (1906)