# Ugljen-dioksid

| Ugljen-dioksid
 |
| --- |
|  |
| Ball-and-stick model of carbon dioxide | Space-filling model of carbon dioxide |
| Drugi nazivi
 | Gas ugljene kiseline Ugljen anhidrid Ugljen oksid Ugljen(IV) oksid Suvi led (čvrsta faza)
 |
| Identifikacija
 |
| CAS registarski broj
 | 124-38-9Y |
| PubChem
 | 280 |
| ChemSpider
 | 274Y |
| UNII
 | 142M471B3JY |
| EINECS broj
 | 204-696-9 |
| UN broj
 | 1013
 |
| KEGG
 | D00004 |
| MeSH
 | Carbon+dioxide |
| ChEBI
 | 16526 |
| ChEMBL
 | CHEMBL1231871Y |
| RTECS registarski broj toksičnosti
 | FF6400000
 |
| ATC code
 | V03AN02 |
| Bajlštajn
 | 1900390
 |
| Gmelin Referenca
 | 989
 |
| 3DMet
 | B01131 |
| Jmol-3D slike
 | Slika 1 Slika 2
 |
|

| proširiSMILES |
| --- |
| O=C=O

---

C(=O)=O |

 |
|

| proširiInChI |
| --- |
| InChI=1S/CO2/c2-1-3Y Kod: CURLTUGMZLYLDI-UHFFFAOYSA-NY

---

InChI=1/CO2/c2-1-3 Kod: CURLTUGMZLYLDI-UHFFFAOYAO |

 |
| Svojstva
 |
| Molekulska formula
 | CO2 |
| Molarna masa
 | 44.01 g mol−1 |
| Agregatno stanje
 | Bezbojni gas
 |
| Miris
 | Bez mirisa
 |
| Gustina
 | 1562 kg/m3 (čvrst na 1 atm i −78.5 °C) 770 kg/m3 (tečan na 56 atm i 20 °C) 1,977 kg/m3 (gas na 1 atm i 0 °C) |
| Tačka topljenja
 |
-78 °C, 194.7 K, -109 °F (*subl.*)

 |
| Tačka ključanja
 |
-57 °C, 216.6 K, -70 °F (na 5.185 bar)

 |
| Rastvorljivost u vodi
 | 1,45 g/L na 25 °C, 100 kPa
 |
| Napon pare
 | 5,73 MPa (20 °C)
 |
| p*K*a | 6,35, 10,33
 |
| Indeks prelamanja (*n*D)
 | 1,1120
 |
| Viskoznost
 | 0,07 cP na −78.5 °C
 |
| Dipolni moment
 | 0 D
 |
| Struktura
 |
| Kristalna rešetka/struktura
 | trigonalna
 |
| Oblik molekula (orbitale i hibridizacija)
 | linearan
 |
| Termohemija
 |
| Standardna entalpija stvaranja jedinjenja Δf*H*~~o~~298 | −393,5 kJ·mol−1 |
| Standardna molarna entropija *S*~~o~~298 | 214 J·mol−1·K−1 |
| Specifični toplotni kapacitet, *C* | 37,135 J/K mol
 |
| Opasnost
 |
| Podaci o bezbednosti prilikom rukovanja (MSDS)
 | Sigma-Aldrich
 |
| NFPA 704
 |
0
2
0 |
| Srodna jedinjenja
 |
| Drugi anjoni
 | Ugljen disulfid Ugljen diselenid
 |
| Drugi katjoni
 | Silicijum dioksid Germanijum dioksid Kalaj dioksid Olovo dioksid
 |
| Srodna oksidi ugljenika
 | Ugljen monoksid ugljen suboksid Diugljen monoksid ugljen trioksid
 |
| Srodna jedinjenja
 | ugljena kiselina karbonil sulfid
 |
| Y (šta je ovo?)
  (verifikuj)

Ukoliko nije drugačije napomenuto, podaci se odnose na standardno stanje (25 °C, 100 kPa) materijala

 |
| Infobox references
 |

**Ugljen-dioksid**, **ugljični dioksid**, **karbon dioksid** ili **ugljenik(IV)-oksid** je atmosferski gas koji se sastoji od od jednog atoma ugljenika i dva atoma kiseonika. Hemijska formula ovog gasa je CO2.

## Osobine

Pod normalnim uslovima **ugljen-dioksid** je u gasovitom agregatnom stanju. Bez mirisa je, zagušljiv, nezapaljiv, teži od vazduha. Adijabatskom ekspanzijom (širenjm sa visokog na atmosferski pritisak) delimično prelazi u čvrsto stanje (suvi led).

## Primena

* U proizvodnji pića i napitaka za gaziranje, zaštitu i pretakanje;
* U hemijskoj industriji za dobijanje karbonata, bikarbonata, đubriva, sinteznih smesa, u neutralizaciji alkalnih rastvora, proizvodnji boja, itd.;
* U tehnici zavarivanja, u metalurgiji, livarstvu, u hlađenju i zaštiti proizvoda.

## Način proizvodnje i isporuke

* Dobija se prečišćavanjem sirovog ugljendioksida iz prirodnih izvora ili iz procesa hemijske industrije i utečnjavanjem u robni gas.
* U čeličnim sudovima - bocama, pod pritiskom od 70-150 bara u tečnom agregatnom stanju ili u tečnom agregatnom stanju specijalnim transportnim sudovima pod pritiskom do suda korisnika gasa.

## Postupak i materijali

* Gas u suvom stanju nije korodivan. Za vlažan gas je neophodna primena legiranih čelika. Za tečnost se koriste legirani čelici za niske temperature. Dozvoljena je upotreba većine plastičnih materijala.
* U radu sa gasom ili tečnošću pod pritiskom treba se pridržavati propisanih uputstava i mera zaštite.

## Suvi led

* Suvi led se isporučuje u blokovima dimenzija 25 cm x 25 cm x 40 cm, prosečne težine oko 25 kg.
* Pakuje se i transportuje u izolovanim kontejnerima u koje staje oko 250 kg.

## Primena

Osnovna upotreba je za hlađenje u transportu.

## Reference

## Povezano

* Ugljen suboksid
* Ugljen monoksid

## Vanjske veze

* Proizvođač u Beogradu Arhivirano 2007-02-09 na Wayback Machine-u