# Usporedba srpskohrvatskih standardnih varijanti

Zemlje u kojima se govori neka od varijanti srpskohrvatskog jezika.
Srpskohrvatski standardni jezik se poput drugih policentričnih standardnih jezika uvijek ostvaruje u jednoj od svojih standardnih varijanti. Postoje četiri varijante vezane za nacije odnosno države: srpska, hrvatska, bosanska (ili bošnjačka) i crnogorska. Srpskohrvatski kao i njemački jezik nikada nije bio ujednačeno standardiziran, nego je otkako je standardiziran u 19. stoljeću čitavo vrijeme imao svoje prepoznatljive i normirane varijante kao i danas. Razlike među njima su čak manje od razlika između varijanti drugih policentričnih jezika. Npr. manje su od razlika između kanadske varijante engleskog i ostalih varijanata engleskog jezika. Također su manje od razlika između varijanata standardnog španjolskog u Španjolskoj i Latinskoj Americi, portugalskog u Portugalu i Brazilu, francuskog u Francuskoj, Belgiji, Kanadi i Africi, ili između hindske i urdske varijante hindustanskog. Manje su i od razlika između njemačke i austrijske varijante njemačkog jezika. Također su manje od razlika između ’holandske’ (sjevernonizozemske) i ’flamanske’ (južnonizozemske) varijante nizozemskog jezika.

## Razlike

Kao i u drugim policentričnim jezicima, u srpskohrvatskom su razlike između varijanata najprimjetnije na leksičkoj razini, a manje u gramatici (morfologiji, sintaksi). Budući da su razlike male, radi se i dalje o jednom te istom jezičnom sistemu. Neznatnost razlika omogućava da govornici različitih varijanata s lakoćom međusobno komuniciraju.

### Pravopis

U hrvatskoj varijanti koristi se latinica, a u srpskoj i bosanskoj koriste se ravnopravno latinica i ćirilica. Novi crnogorski pravopis ima dva slova više u svojoj latinici i ćirilici.

Srpski pravopis drukčije provodi transkripciju i transliteraciju stranih imena: pišu se ne kao u originalu, nego onako kako se izgovaraju (fonetski).

Pisanje futura se također razlikuje:

* hrvatska i bosanska varijanta: *Uradit ću to.*
* srpska i crnogorska varijanta: *Урадићу то.*/*Uradiću to.*

### Fonetika

| hrvatska varijanta | srpska varijanta
 |
| --- | --- |
| b**u**rza | b**e**rza
 |
| porc**u**lan | porc**e**lan
 |
| tanj**u**r | tanj**i**r
 |
| so**l** | so
 |
| vo**l** | vo
 |
| *Srpska standardna varijanta često izostavlja slovo **h**:* |
| ča**h**ura | čaura
 |
| **h**rvač | rvač
 |
| **h**rđa | rđa
 |

### Morfologija

| bosanska varijanta | hrvatska varijanta | srpska varijanta | crnogorska varijanta
 |
| --- | --- | --- | --- |
| tačka | točka | tačka | tačka
 |
| tačno | točno | tačno | tačno
 |
| općina | općina | opština | opština
 |
| svećenik | svećenik | sveštenik | svještenik
 |
| studentica | studentica | studentkinja | studentkinja studentica
 |
| profesorica | profesorica | profesorka | profesorka profesorica
 |
| naučnik | znanstvenik | naučnik | naučnik
 |
| prevodilac | prevoditelj | prevodilac | prevodioc
 |
| čitalac | čitatelj | čitalac | čitaoc
 |
| ronilac | ronilac | ronilac | ronioc
 |
| mislilac | mislilac | mislilac | mislioc
 |
| predsjednik | predsjednik | predsednik | predśednik
 |
| predsjednica | predsjednica | predsednica | predśednica
 |

Javljaju se razlike u rodu pojedinih imenica.

| srpska varijanta | hrvatska varijanta
 |
| --- | --- |
| minut/minuta | minuta
 |
| sekund/sekunda | sekunda
 |
| planeta | planet
 |
| kometa | komet
 |
| teritorija | teritorij
 |
| misterija | misterij
 |

### Sintaksa

U hrvatskoj varijanti se češće koristiti infinitiv, a u srpskoj da+prezent:

* hrvatska varijanta: *Ja ću to učiniti.*
* srpska varijanta: *Ja ću to da učinim.*

### Rječnik

Nazivi mjeseci:

| hrvatska varijanta | srpska varijanta | bosanska varijanta
 |
| --- | --- | --- |
| siječanj | januar | januar
 |
| veljača | februar | februar
 |
| ožujak | mart | mart
 |
| travanj | april | april
 |
| svibanj | maj | maj
 |
| lipanj | jun/i | juni
 |
| srpanj | jul/i | juli
 |
| kolovoz | avgust | a**u**gust
 |
| rujan | septembar | septembar
 |
| listopad | oktobar | oktobar
 |
| studeni | novembar | novembar
 |
| prosinac | decembar | decembar
 |

Imenice:

| srpska varijanta | hrvatska varijanta | bosanska varijanta
 |
| --- | --- | --- |
| hiljada | tisuća | hiljada
 |
| pirinač/riža/oriz | riža | riža
 |
| šargarepa | mrkva | mrkva
 |
| pantalone | hlače | pantalone, pantole
 |
| fabrika/tvornica
 | tvornica
 | tvornica
 |
| muzika | glazba | muzika
 |
| biblioteka | knjižnica | biblioteka
 |
| hleb/hljeb | kruh | hljeb/kruh
 |
| milenijum | tisućljeće | milenij
 |
| spanać | špinat | špinat
 |
| fudbal | nogomet | fudbal/nogomet
 |
| voz | vlak | voz
 |
| talas/val | val | talas/val
 |
| lice/osoba | osoba | lice/osoba
 |
| nevaspitan | neodgojen | neodgojen
 |
| sopstveno/vlastito | osobno/vlastito | vlastito/sopstveno
 |
| put/cesta/drum | cesta/put | put/cesta
 |
| drumarina/putarina | cestarina | putarina
 |
| tata/otac | tata/otac | tata/babo/otac
 |
| paradajz | rajčica | paradajz
 |

Glagoli:

| srpska varijanta | hrvatska varijanta | bosanska varijanta
 |
| --- | --- | --- |
| prihvatati | prihvaćati | prihvatati/prihvaćati
 |
| srećan/sretan | sretan | sretan
 |
| shvatati | shvaćati | shvatati/shvaćati
 |

## Povezano

* Serbokroatistika
* Srpskohrvatski jezik
* Policentrični standardni jezik

## Izvori