# 1538.

*Ovo je članak o godini 1538.*

|  |  |
| --- | --- |
| Milenijum:
 | 2. milenijum
 |
| Vjekovi:
 | 15. vijek – **16. vijek** – 17. vijek
 |
| Decenija:
 |  1500-e  1510-e  1520-e  – 1530-e –  1540-e  1550-e  1560-e  |
| Godine:
 | 1535 1536 1537 – **1538** – 1539 1540 1541
 |

Urbinska Venera

1538.. po kalendarima
| Gregorijanski
 | 1538.. (MDXXXVIII) |
| Ab urbe condita
 | 2291.
 |
| Islamski
 | 944–945.
 |
| Iranski
 | 916–917.
 |
| Hebrejski
 | 5298–5299.
 |
| Bizantski
 | 7046–7047.
 |
| Koptski
 | 1254–1255.
 |
| Hindu kalendari
 |
| • *Vikram Samvat* | 1593–1594.
 |
| • *Shaka Samvat* | 1460–1461.
 |
| • *Kali Yuga* | 4639–4640.
 |
| Kineski
 |
| • Kontinualno
 | 4174–4175.
 |
| • 60 godina
 | Yang Zemlja Pas (od kineske Ng.) |
| Holocenski kalendar
 | 11538.
 |
| p • r • u |
| Podrobnije: Kalendarska era |

Godina **1538** (**MDXXXVIII**) bila je redovna godina koja počinje u utorak (1. jan./sij. po julijanskom kalendaru).

## Događaji

* 6. 1. - Sabor Hrvatske i Slavonije u Križevcima, ustoličeni novi banovi Tomo Nadaždi i Petar Keglević, doneseni zaključci o obrani zemlje i pomoći kralju za rat.
* 19. 1. - Božidar Vuković u Veneciji odštampao Praznični minej.
* 31. 1. - Ivan Kacijaner bježi iz zatvora u Beču, odlazi u Susjedgrad gdje radi protiv kralja Ferdinanda.
* 8. 2. - Formirana kratkotrajna Sveta liga protiv Turaka (papa, Habsburzi, Mleci i dr.).
* 24. 2. - Mir u Velikom Varadinu između Ferdinanda i Zapolje - tajni deo ugovora priznaje Zapolji ono što drži a naslednik će mu biti Ferdinand - okončan Građanski rat u Hrvatskoj i Ugarskoj (1527-1538).
* 4. 4. - Umrla ruska regentkinja Jelena Glinska, majka Ivana IV (moguće da je otrovana) - vlast preuzimaju porodice Šujski i Bjelski.
* 20. 4. - Mletačko-osmanski rat 1537. - 1540.: Gazi Husrev-beg uzeo Mlečanima Nadin i Vranu.
* 24. 4. - Turci osvajaju **Dubicu**.
	+ Zatim: posade Novske i Jasenovca zapalile svoje gradove; Nadaždi i Marko Tomasović porazili Turke u Jasenovcu.
* 26. 4. - Bitka kod Las Salinasa u Peruu je odlučujuća pobeda braće Pizarro nad Diegom de Almagrom koji je zarobljen i pogubljen u julu.
* svibanj, druga polovica - Sabor u Zagrebu povodom pada Dubice, neki traže da se Turcima plaća danak.
* 10. 6. - U Nirnbergu osnovana Katolička liga (neefektivna, formalno raspuštena 1549).
* 18. 6. - Italijanski rat (1536-38): uz posredovanje pape Pavla III. postignuto primirje u Nici između François I od Francuske i cara Karla V (car nastavlja rat sa Turcima).
* 6. 8. - Gonzalo Jiménez de Quesada osnovao Bogotu (prvi pokušaj).
* septembar - Moldavski ("karabogdanski") pohod Sulejmana Veličanstvenog: osvojena Moldavija, za vojvodu umesto Petrua Rareša postavljen Ștefan Lăcustă, zauzet deo Besarabije do Benderija.
* 28. 9. - Pomorska bitka kod Preveze: Hajrudin Barbarosa pobedio Andrea Doriju.
* 29. 9. - 6. 10. - Vulkanska aktivnost u Flegrejskim poljima kod Napulja stvara Monte Nuovo - zatrpan je veći deo jezera Lucrino, selo Tripergole i antički ostaci, uključujući Ciceronovu vilu.
* 27. 10. - Sveta liga (Vincenzo Cappello i Ferrante I Gonzaga) zauzeli Herceg Novi od Turaka (drže ga Španjolci, samo do 1539.).
* 4. 11. - "Exeterska zavera", navodni pokušaj zbacivanja Henryja VIII.
* 30. 11. - Osnovan Sucre (*Ciudad de la Plata de la Nueva Toledo*).
* 17. 12. - Papa definitivno ekskomunicirao Henryja VIII i stavio Englesku pod interdikt.
* 28. 12. - Umro mletački dužd Andrea Gritti, od 19. 1. ga nasleđuje Pietro Lando (do 1545).

### Tokom/tijekom godine

* Turci razorili franjevački samostan u Zvorniku.
* Turci zauzeli Neorić.
* Prva u jednodecenijskom nizu gladi u centralnoj i jugoistočnoj Kini dinastije Ming.
* Ticijanova *Urbinska Venera*.
* Konjanička statua Marka Aurelija preneta na *Piazza del Campidoglio* tokom Mikelanđelovih radova na ovom rimskom trgu.
* Nekoliko stotina kuća iz Srba i obrovačkih Čiča, sa 40.000 komada stoke prešlo sa turske na austrijsku teritoriju, 1540. smešteni na ogulinska dobra Stjepana Frankopana.

## Rođenja

* 25. 3. - Christopher Clavius, jezuita i astronom († 1612)
* 9. 6. - Antun Vramec, hrv. književnik († 1587)
* 2. 10. - Sveti Karlo Boromejski, milanski nadbiskup i kardinal († 1584)
* 8. 12. - Miklós Istvánffy, istoričar, pesnik, političar († 1615)
* Sebastijan Krelj, slovenački protestantski reformator († 1567)
* Natal Bonifacij, bakrorezac, kartograf († 1592)

## Smrti

* 2. 1. - Federik Grisogono, liječnik i kozmograf (\* 1472)
* 4. 4. - Jelena Glinska, regentkinja Rusije (otrovana?) (\* ca. 1510)
* 8. 7. - Diego de Almagro, konkistador (pogubljen) (\* ca. 1475)
* 28. 12. - Andrea Gritti, mletački dužd (\* 1455)

## Reference

* Vjekoslav Klaić, Svezak treći: dio prvi..... Prva knjiga: Doba kraljeva Ferdinanda I., Maksimilijana i Rudolfa (1527-1608) (archive.org)