# 1501.

*Ovo je članak o godini 1501.*

|  |  |
| --- | --- |
| Milenijum:
 | 2. milenijum
 |
| Vjekovi:
 | 15. vijek – **16. vijek** – 17. vijek
 |
| Decenija:
 |  1470-e  1480-e  1490-e  – 1500-e –  1510-e  1520-e  1530-e  |
| Godine:
 | 1498 1499 1500 – **1501** – 1502 1503 1504
 |

1501.. po kalendarima
| Gregorijanski
 | 1501.. (MDI) |
| Ab urbe condita
 | 2254.
 |
| Islamski
 | 906–907.
 |
| Iranski
 | 879–880.
 |
| Hebrejski
 | 5261–5262.
 |
| Bizantski
 | 7009–7010.
 |
| Koptski
 | 1217–1218.
 |
| Hindu kalendari
 |
| • *Vikram Samvat* | 1556–1557.
 |
| • *Shaka Samvat* | 1423–1424.
 |
| • *Kali Yuga* | 4602–4603.
 |
| Kineski
 |
| • Kontinualno
 | 4137–4138.
 |
| • 60 godina
 | Yin Metal P(ij)etao (od kineske Ng.) |
| Holocenski kalendar
 | 11501.
 |
| p • r • u |
| Podrobnije: Kalendarska era |

Godina **1501** (**MDI**) bila je redovna godina koja počinje u petak (1. jan./sij. po julijanskom kalendaru).

## Događaji

* 18. 1. - Mlečani proglasili vitezom poljičkog vojvodu Žarka Dražojevića koji je u dva navrata upadao u tursku Bosnu odn. Hercegovinu.
* 10. 3.? - João da Nova poveo treću portugalsku indijsku armadu, od četiri broda - otkrio otok Ascension u južnom Atlantiku, ustanovio faktoriju u indijskom gradu Kannuru.
* siječanj - ožujak? - Vojvoda Dražojević i banovci iz Knina i Ostrovice upali treći put u Bosnu odn. Hercegovinu, ali ovaj put razbijeni i jedva umakli.
* 3. 4. - Kralj Vladislav II. obaveštava slavonske staleže o potrebi ojačanja Jajca (primirje s Turcima isteklo 24. 2.).
* 10. 5. - Gonçalo Coelho kreće sa tri karavele iz Lisabona da ispita Cabralovo otkriće (Brazil), s njim je i Firentinac Amerigo Vespucci.
* 13. 5. - Sklopljen ugovor između Mletačke Republike, Ugarske i pape Aleksandra VI..
* 23. 6. - Nicolau Coelho se sa svojom karavelom vratio u Lisabon ispred Cabrala.
* jul - Despot Jovan Branković provaljuje sa beogradskim banom u Srbiju, nakon čega mu Turci nude povratak Despotovine u zamenu za mir.
* jul - Ismail I krunisan za šaha u iranskom Azerbejdžanu, glavni grad Tabriz; ovo je početak Safavidske dinastije (do 18. st.), Ismail proglašava šiitizam za zvaničnu i obaveznu religiju pod pretnjom smrtne kazne.
* 21. 7. - Pedro Álvares Cabral se vratio u Portugal iz Indije; bilans ekspedicije: izgubljeno šest brodova, pet se vratilo puno tovara, dva prazna, profit 800%.
* jul/avgust - Milenijska poplava Dunava (u Beču 15. 8.), takođe i Elbe i Odre (nivo ove poplave će u Beču 20. veka biti reper za protivpoplavne radove).
* 15. 8. - Uništene mletačke snage koje su pokušale iskrcavanje kod Valone, Turci zatim zauzimaju Drač (ili je Drač osvojen dan ranije).
* 27. 8. - Bitka na Serici, Livonski red porazio moskovsko-pskovske snage.
* 2. 10. - Novi venecijanski dužd je Leonardo Loredan (do 1521).
* 13. 10. - Ugovor iz Trentea: car Maksimilijan I priznaje francuska osvajanja u severnoj Italiji.
* 30. 10. - Cesare Borgia drži kontroverzni Banket kestenja u Rimu.
* oktobar - Mađarska vojska pod temišvarskim županom upada u Srbiju, pali i pljačka u Pomoravlju, Turci pobeđeni dva puta kod Smedereva, zarobljen jedan paša.

+ Dogovorena Mjelnička unija između Poljske i Litvanije, ali nije ratifikovana.
+ Neuspešni napad krstaške flote na Lezbos.
* novembar - Ivan III. opet porazio Litvance, kod Mstislavlja.
* ca. studeni - Hrvatski ban Ivaniš Korvin razbio tursku vojsku koja je opsjedala Jajce.
* 12. 12. - Aleksandar Jagelončik postaje kralj Poljske (do 1506).
* decembar - Despot Jovan Branković provalio u Bosnu, ili zapadnu Srbiju.
* 31. 12. - De Nova porazio flotu kalikutskog zamorina - prva portugalska pomorska pobeda u Indijskom okeanu.

### Tokom/tijekom godine

* Marko Marulić napisao *Juditu* (objavljena 1521).
* Vlaški vladar Radu IV Veliki izgradio manastir Lapušnja kod Krivog Vira.
* Aldus Manutius upotrebio kurziv u izdanju Vergilija.
* Napuljsko kraljevstvo podeljeno između aragonskog kralja Ferdinanda i francuskog Luja XII (sporazum ubrzo pokvaren).
* Michelangelo počinje rad na *Davidu*.
* Kantoni Basel i Schaffhausen se otcepili od SRC i priključili Staroj Švajcarskoj Konfederaciji.
* Portugalska braća Gaspar i Miguel Corte-Real plove uz obalu Severne Amerike (Gaspar nestao).
* Španac Rodrigo de Bastidas istražuje Panamski zemljouz.

## Rođenja

* 17. 1. - Leonhart Fuchs, nemački botaničar († 1566)
* 6. 5. - Marcello Cervini degli Spannochi, papa Marcel II († 1555)
* 24. 9. - Girolamo Cardano, italijanski matematičar († 1576)

## Smrti

* 17. 6. - Jan Olbraht, poljski kralj (\* 1459)
* 15. 8. - Konstantin Laskaris, grčki učenjak (\* 1434)
* 20. 9. - Agostino Barbarigo, mletački dužd (\* ca. 1420)
* 26. 9. - Džore Držić, dubrovački pjesnik (\* 1461)
* novembar - Mesih-paša, veliki vezir, nećak Konstantina XI
* Milož Belmužević, srpski vojvoda

## Reference

* Vjekoslav Klaić, Svezak drugi: dio treći.... Treća knjiga: Doba kralja Matijaša Korvina i Jagelovića (1458-1526) (archive.org)