# 1749.

*Ovo je članak o godini 1749.*

|  |  |
| --- | --- |
| Milenijum:
 | 2. milenijum
 |
| Vjekovi:
 | 17. vijek – **18. vijek** – 19. vijek
 |
| Decenija:
 |  1710-e  1720-e  1730-e  – 1740-e –  1750-e  1760-e  1770-e  |
| Godine:
 | 1746 1747 1748 – **1749** – 1750 1751 1752
 |

Kraljevski vatromet prilikom koga je izveden *Music for the Royal Fireworks*.

1749.. po kalendarima
| Gregorijanski
 | 1749.. (MDCCXLIX) |
| Ab urbe condita
 | 2502.
 |
| Islamski
 | 1162–1163.
 |
| Iranski
 | 1127–1128.
 |
| Hebrejski
 | 5509–5510.
 |
| Bizantski
 | 7257–7258.
 |
| Koptski
 | 1465–1466.
 |
| Hindu kalendari
 |
| • *Vikram Samvat* | 1804–1805.
 |
| • *Shaka Samvat* | 1671–1672.
 |
| • *Kali Yuga* | 4850–4851.
 |
| Kineski
 |
| • Kontinualno
 | 4385–4386.
 |
| • 60 godina
 | Yin Zemlja Zmija (od kineske Ng.) |
| Holocenski kalendar
 | 11749.
 |
| p • r • u |
| Podrobnije: Kalendarska era |

Godina **1749** (**MDCCXIX**) bila je redovna godina koja počinje u srijedu po gregorijanskom kalendaru odn. redovna godina koja počinje u nedjelju po julijanskom kalendaru.

## Događaji

### Januar/Siječanj – Mart/Ožujak

* 1. 1. -  Građani Rume sklopili ugovor sa spahijom Markom Pejačevićem: smatraju se varošanima a ne podložnicima, imaju povlastice (skupština Sremske županije potvrdila 14. 4.).
* 3. 1. - Guverner New Hampshirea Benning Wentworth daje prvi grant zemlje zapadno od reke Connecticut, na prostoru koji potražuje i New York, a koji će na kraju postati Vermont.
* 14. 1. - U Francuskoj su objavljeni detalji Aachenskog mira: radost mirom je zamenjena nezadovoljstvom i gnevom zbog odricanja od Austrijske Nizozemske (veći dio dan. Belgije).
* 22. 1. - Mitropolit karlovački Isaija Antonović umro u Beču (sahranjen u Budimu najkasnije 1. marta).
* početkom godine - Pećki patrijarh Atanasije II dolazi u vizitaciju primorju u pratnji cetinjskog mitropolita Save Petrovića. Atanasije poverava arhimandritu Vasiliju Petroviću da povrati relikvije koje je Arsenije IV odneo 1737, zbog čega ide u Beč (ili 1750).
	+ Vasilije je poslao svog čoveka ruskom poslaniku u Carigradu u vezi iseljavanja Crnogoraca u Rusiju.
* februar - U Londonu objavljen drugi deo erotskog romana *Fanny Hill* Johna Clelanda - valjda prvi pornografski roman, zabranjivan do 1960-tih.
* 17. 2. -  Marija Terezija proglasila Sombor slobodnim kraljevskim gradom.
* 28. 2. - U Londonu je objavljen komični roman *Tom Jones* Henryja Fieldinga, među prvim romanima na engleskom.
* 10. 3. - U Travniku udavljen mostarski baša, "zli i opaki".

### April/Travanj – Jun/Lipanj

* 14. 4. - Britanski brod *HMS Namur* potonuo pored indijske obale, utopilo se 520 ljudi.
* 24. 4. - Karlo Aleksandar Lorenski stiže u Brisel i realno započinje namesništvo u Austrijskoj Nizozemskoj (do 1780)
* 25. 4. - Abdulah-paša Muhsinović umro u Travniku, gdje je pokopan i izgrađeno turbe.
* 27. 4. - U Londonu prvi put izvedena Handelova suita *Music for the Royal Fireworks* na svečanosti povodom proslave prošlogodišnjeg sklapanja Aaachenskog mira.
* maj, početkom - Novi beogradski muhafiz Šerif Halil Jusuf-paša dobio odobrenje od Porte da sakuplja porez u užičkom kraju - Šejh Mehmed i narod ponovo pokreću pobunu.
* 10. 5. - Mletački sindici-inkvizitori zabranjuju u Dalmaciji pozivanje gostiju na slavlja, kako bi se sprečili izgredi i rasipanje - mletački senat potvrđuje u julu, ali se stari običaji nastavljaju, a zabrane ponavljaju.
* maj - Francuski kraj Louis XV izdaje dva reformska dekreta, projekat ministra finansija d'Arnouvillea: izdate obveznice za otplatu ratnog duga od 36 miliona livri; ratni porez desetina se zamenjuje dvadesetinom, koja se odnosi i na plemstvo i sveštenstvo, što izaziva njihove otpore.
* 19. 5. - Britanski kralj daje Ohajskoj kompaniji 200.000 jutara (81.000 ha) zemlje, uz mogućnost još 300.000. Irski trgovac George Croghan kupuje od Indijanaca manje-višu istu zemlju, ne znajući za grant.
* 6. 6. - Na hospitalerskoj Malti otkrivena zavera za pobunu muslimanskih robova, planirana za Petrovdan 29. juna.
* 16. ili 17. 6. - Spahijska konjica iz nekoliko sandžaka ušla u Užice, Šejh Mehmed je pružao otpor sa džamije dok nije pobegao u Bosnu (po predanju ubijen u Balotićima kod Rožaja).

### Jul/Srpanj – Septembar/Rujan

* 9. 7. - Britanci u Novoj Škotskoj osnivaju grad Halifax kao protivtežu francuskom uporištu Louisbourg, koji se istog meseca vraća Francuzima.

Pavle Nenadović
* 12. 7. - Na saboru u Karlovcima izabran novi mitropolit Pavle Nenadović (do 1768). Prihvaćen zahtev vlasti da se lepavinska eparhija spoji sa kostajničkom i karlovačkom, traženo je i da se aradska podeli između temišvarske i karansebeške (jer u privilegiji iz 1695. ima samo sedam episkopija)
* 18. 7. - Na saboru izabran odbor za pitanje zaduženosti Karlovačke mitropolije.
* 24. 7. - Denis Diderot je uhapšen nakon što je objavio "Pismo o slepima", *Lettre sur les aveugles à l'usage de ceux qui voient*, diskusiju o vidu u kojoj se otkrio kao ateista. Zatvoren je u zamku Vensen, posećuje ga Rousseau, pušten je početkom novembra.
	+ Diderot je poverio Rousseauu da napiše članke o muzici za Enciklopediju koja se priprema. Rousseau je video oglas Dižonske akademije za esej na temu da li je obnova nauke i umetnosti pročistila moral - dogodine će biti nagrađen.
* 25. 7. - Bećir-paša stigao u Travnik.
* 30. 7. - U Španiji pokrenuto Veliko hvatanje Cigana (*Gran Redada de Gitanos*): zatvoreno je 9.000 Roma, od nekoliko meseci do nekoliko godina, muškarci odvojeno od žena - većina je puštena usled lokalnih protesta.
* leto - Francuski oficir Pierre Joseph Céloron de Blainville prolazi Ohajskom teritorijom i postavlja ploče kojim prisvaja zemlju za Francusku - frikcije sa Britancima u Americi će dovesti do Francuskog i indijanskog rata 1754-63.
* 3. 8. - Počinje Drugi karnatički rat - u Bici kod Ambura Chanda Sahib, uz francusku pomoć, pobeđuje Anwaruddin Khana i postaje nawab Karnatika (do 1752).
* 19. 8. - Nakon skoro tri decenije sukoba, Španci i Apači u San Antoniju u Teksasu sklapaju mir, zakopavanjem ratnih sekira
* avgust - U Akadiji i Novoj Škotskoj počinje Rat oca Le Loutrea, otpor Indijanaca Mi'kmaq i francuskih naseljenika Britancima (do 1755).
* 31. 8. - Iordache Stavrach je knez Moldavije umesto Konstantina Mavrokordata, koji je početkom ove godine ukinuo kmetstvo u zemlji.
* 1. 9. - Francuzi vraćaju Britancima Madras.
* septembar - Izgorio gotovo sav Bihać; "u isto doba" izgorjela i Knežina na istoku Bosne, pa je sedište kadiluka preneseno u Vlasenicu.
* druga polovina godine - Ahmad bin Said al-Busaidi, vladar obale Omana, porazio je Bal'arab bin Himyara koji je vladao unutrašnjošću i tako postao neosporni vladar. Oman je oslobođen od persijske prevlasti.

### Oktobar/Listopad – Decembar/Prosinac

* 2. 10. - Britanci u Novoj Škotskoj naređuju da se uznemiravaju i ubijaju Indijanci Mi'kmaci, daje se nagrada za njihove skalpove. U ovo vreme počinje Akadijski egzodus, skoro polovina Akadijaca se seli na teritorije pod francuskom kontrolom.
* 9. 11. - Bitka kod Penfuia: Holanđani su porazili mnogobrojniju vojsku "Topasa", čime se učvršćuju na zapadnom Timoru.
* 21. 11. - Umro kostajnički episkop Aleksije Andrejević, naslediće ga Arsenije Teofanović 1750-53.
* 26. 12. (15. 12. po j.k.) - Osnivanje Rostova na Donu: carica Jelisaveta je ukazom osnovala Temernicku carinu, iznad ušća rečice Temernik u Don (tvrđava Svetog Dimitrija Rostovskog izgrađena 1761-63, skraćeno nazvana Rostov, na Donu).

### Kroz godinu

Canaletto: Westminsterska opatija sa procesijom vitezova od kupelji
* Reorganizirana centralna nadleštva Habsburške monarhije, Austrijska i Češka dvorska kancelarija zamijenjene zajedničkim nadleštvima za unutrašnje i financijske poslove (*Directorium in publicis et cameralibus*) i vrhovni sudom (*Oberste Justizstelle*). U svim pokrajinama su 1747-49. organizirane pokrajinske vlade i sudovi.
* Reinkorporacija Tamiško-pomoriške krajine 1749-51.
* Regulacija Banske krajine 1749-51.
* Ukinuti nedavno uvedeni desetina i novčani doprinos u Slavonskoj krajini, jer su se krajišnici bunili; stvorena jedna husarske regimenta umjesto dvije. U Srem i Slavoniju ove godine upućena komisija na čelu sa preds. Ugarske dvorske komore Antonom Grašalkovićem.
* U Karlovcima je otvorena Pokrovobogorodična škola, kao bogoslovska škola (do 1769).
* Zemun je vojnograničarski komunitet.
* Hrvatsko Primorje (bivši posjedi Zrinskih i Frankopana, Ozalj, Brod na Kupi i Ribnik) kupljeni od strane "Bečke bankovne komisije".
* Grof Anzelmo Kazimir Eltz počinje gradnju dvorca Eltz u Vukovaru.
* Vladika Sava dolazio u Kotor radi mirenja - u gradu je bilo sukoba Crnogoraca i Albanaca.
* Afgansko Duranijsko carstvo se širi: mogulski vladar mu prepušta Pendžab, Sind i krajeve zapadno od Inda, Ahmed-šah Durani zatim kreće na zapad i priključuje Herat i Mašhad.
* Francuzi su na Santo Domingu osnovali Port-au-Prince, glavni grad kolonije od 1770.
* U Rusiji je pronađen Krasnojarski meteorit, prvi palasitski meteorit (kameno-željezni meteoriti, silikati u željeznoj matrici).

## Rođeni

* 29. 1. - Kristijan VII, kralj Danske i Norveške († 1808)
* 9. 3. - Honoré-Gabriel Riqueti de Mirabeau, francuski političar († 1791)
* 10. 3. - Lorenzo Da Ponte, operski libretista († 1838)
* 23. 3. - Pierre-Simon Laplace, polihistor († 1827)
* 11. 4. - Adélaïde Labille-Guiard, slikarka († 1803)
* 17. 5. - Edward Jenner, engleski ljekar († 1823.)
* 19. 6. - Jean-Marie Collot d'Herbois, ekstremni revolucionar († 1796)
* 28. 8. - Johann Wolfgang von Goethe, njemački književnik († 1832.)
* 31. 8. - Aleksandar Radiščev, književnik († 1802)
* 4. 9. - Antun Pejačević, hrvatski plemić († 1802.)
* 8. 9. - Yolande de Polastron de Polignac, miljenica Marije Antoanete († 1793)
* 8. 9. - Madame de Lamballe, poverenica Marije Antoanete († 1792)
* 3. 11. - Daniel Rutherford, škotski kemičar i liječnik († 1819.)
* 17. 11. - Nicolas Appert, francuski kuhar i slastičar, "otac konzervi" († 1841.)
* 17. 12. - Domenico Cimarosa, talijanski skladatelj († 1801.)
* Pjerko Sorkočević, pjesnik († 1820)
* c. Aleksa Nenadović, knez tamnavsko-posavski († 1804)

## Umrli

* 22. 1. - Isaija Antonović, mitropolit karlovački (\* 1696)
* 24. 1. - Josif Monasterlija, habsburški pukovnik Srpske milicije (\* 1705)
* 8. 2. - Jan van Huysum, slikar (\* 1682)
* 13. 2. - Filip Grabovac, franjevac, književnik (\* ca. 1697)
* 12. 3. - Alessandro Magnasco, slikar (\* 1667)
* 9. 4. - Petar Jagodić Kuridža, pobunjenik, dugogodišnji zatvorenik (\* ca. 1666)
* 27. 4. - Mhitar Sebastaci, jermenski osnivač Mehitarskog reda (\* 1676)
* 28. 5. - Pierre Subleyras, slikar (\* 1699)
* 5. 7. - Petar Bakić, srijemski i bosansko-đakovački biskup (\* 1670.)
* 10. 9. - Émilie du Châtelet, naučnica (\* 1706)
* 4. 10. - Franjo Trenk, barun, habsburški vojnik (\* 1711)
* 21. 11. - Aleksije Andrejević, episkop kostajnički
* 4. 12. - Claudine Guérin de Tencin, salonistkinja, spisateljica (\* 1682)
* 5. 12. - Pierre Gaultier de Varennes et de La Vérendrye, istraživač Severne Amerike (\* 1685)
* Gavril Stefanović Venclović, književnik (\* 1680)

## Reference

Literatura
* *Historija naroda Jugoslavije II*, Školska knjiga Zagreb, 1959
* *Istorija srpskog naroda*, Četvrta knjiga, prvi tom, Srbi u XVIII veku, SKZ Beograd 1986 (IV-1)
* Nikola Lašvanin: *Ljetopis*, priredio dr fra Ignacije Gavran, Sarajevo, Zagreb 2003