Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Josip Hamm

Grob Josipa Hamma na Mirogoju.
**Josip Hamm** (Gat, 3. prosinca 1905. – Beč, 23. studenog 1986.) bio je hrvatski filolog, lingvist i slavist. Jedan je od potpisnika Novosadskog dogovora o zajedničkom srpskohrvatskom jeziku 1954. godine.

## Biografija

Hamm je rođen u Gatu kraj Valpova. Godine 1924. završava klasičnu gimnaziju u Osijeku, a 1929. godine na Sveučilištu u Zagrebu studij slavistike i germanistike. Radio je kao predavač na gimnazijama u Prištini, Karlovcu i Zagrebu. Godine 1931. postaje honorarni lektor za poljski jezik na Filozofskom fakultetu u Zagrebu. Godine 1934. doktorira s temom *Matija Petar Katančić, njegova djela i njegov dijalekt*. Godine 1946. postaje stalni lektor za poljski. Godine 1948. postavljen je za docenta slavenske filologije s osobitim obzirom na staroslavenski jezik. Izvanredni profesor postao je 1954., a redoviti 1958. Godine 1960. prihvaća mjesto redovitoga profesora slavenske filologije na Katedri za slavistiku Bečkoga sveučilišta. Prihvaća i mjesto pročelnika Instituta za slavensku filologiju u Beču. Također je bio predstojnik Lingvističkoga odjela Balkanske komisije (osnivača V. Jagić 1897.), Austrijske akademije znanosti koje je bio i redoviti član, kao i redoviti član JAZU.

Godine 1952. zajedno sa Svetozarom Rittigom i Vjekoslavom Štefanićem osniva Staroslavenski institut u Zagrebu, pod čijim pokroviteljstvom izlazi njegov časopis *Slovo*.
# Mate Hraste

**Mate Hraste** (Brusje na Hvaru, 25. siječnja 1897. - Zagreb, 29. studenog 1970.) hrvatski jezikoslovac, sveučilišni profesor i akademik.

## Biografija

Mate Hraste pohađa gimnaziju u Splitu i Dubrovnik, na Filozofskom fakultetu u Zagrebu diplomirao je 1923. godine grupu za hrvatski ili srpski jezik i jugoslavenske književnosti. Posvetio se proučavanju hrvatskih dijalekata (prvenstveno čakavskog) i povijesti jezika, 1938. godine u Beogradu postaje doktor lingvistike analizom govora žitelja otoka Brača. Radio je kao srednjoškolski profesor u Srijemskoj Mitrovici, Sisku i Petrinji, 1946. godine postaje docent na Katedri za hrvatski ili srpski jezik na Filozofskom fakultetu u Zagrebu. Jedan je od potpisnika Novosadskog dogovora o zajedničkom srpskohrvatskom jeziku 1954. godine. Od 1955. godine do umirovljenja 1965. redovni je profesor na katedri. Akademik JAZU (danas HAZU) od 1961. godine.

## Nagrade

Godine 1970. dobio je nagradu "Božidar Adžija" za životno djelo.

## Nepotpun popis djela

* "Osobine govora otoka Šolte, Čiova, Drvenika i susjedne obale", Zagreb, 1947.
* "Gramatika hrvatskosrpskoga jezika" (suautori Ivan Brabec, Sreten Živković), Zagreb, 1952.
* "Antroponimija i toponimija općine hvarske", Zagreb, 1956.
* "Govor otoka Suska" (suautori J. Hamm, P. Guberina), Zagreb, 1956.
* "O kraju postanka bugarštica na osnovu analize njihova jezika", Krakow, 1961.
* "Čakavisch-Deutsches Lexicon" (suautor Petar Šimunović, redakcija Reinhold Olesch) Koln-Wien (Teil 1 - 1979., Teil 2 - 1981., Teil 1 1983.)

## Izvori

* Ljudevit Jonke Slovo, broj 20, 1970.
# Jure Kaštelan

Crtež Miljenka Stančića.
**Juraj - Jure Kaštelan** (Zakučac kraj Omiša, 18. prosinca 1919. - Zagreb, 24. veljače 1990.) je bio hrvatski pjesnik.

U drugom svjetskom ratu se priključio partizanima i ta iskustva su snažno djelovala na njegov opus. Autor je poznate partizanske pesme Oj Mosore, Mosore.

Jedan je od potpisnika Novosadskog dogovora o zajedničkom srpskohrvatskom jeziku 1954. godine.

Do 1980. godine voditelj je *Katedre za teoriju književnosti* na Filozofskom fakultetu u Zagrebu, a neko vrijeme i lektor na Sorboni. U početku nastavlja tradicionalni izraz hrvatske poezije koji zatim proširuje europskim vidicima (Lorca). Spoj moderniteta i narodne umjetnosti nalazimo u poemi "*Tifusari*". Jedan je od utemeljitelja hrvatskog modernog pjesničkog izraza. Objavljivao je i članke, prozu, eseje i drame u kojima je nazočna mitska koncepcija. Prevodio je s ruskog i talijanskog.

## Zbirke

* "Crveni konj",
* "Pijetao na krovu",
* "Biti ili ne",
* "Malo kamena i puno snova",
* "Divlje oko",
* "Čudo i smrt".

## Vanjske veze

* Jure Kaštelan - Kratka biografija i izbor pjesama
# Mihailo Stevanović

**Mihailo Stevanović** (Stijena Piperska, 3. april 1903 – 14. januar 1991, Beograd) srpski filolog, lingvist, profesor Beogradskog univerziteta, redovni član Srpske akademije nauka i umetnosti. Jedan je od potpisnika Novosadskog dogovora o zajedničkom srpskohrvatskom jeziku 1954. godine. Objavio je više od 600 radova, uključujući monumentalno dvosvezačno delo *Savremeni srpskohrvatski jezik: gramatički sistemi i književnojezička norma* (Beograd, 1964–1969). Kao urednik sarađivao je na izradi svih naših velikih i važnih rečnika: Rečnik srpkohrvatskoga književnog jezika (Matica srpska 1967–1976), Rečnik srpskohrvatskog književnog i narodnog jezika (SANU, 1959– ), Rečnik Njegoševa jezika (Beograd–Cetinje, 1983). S Ljudevitom Jonkeom bio je suurednik prvog zajedničkog srpskog i hrvatskog pravopisa (Novi Sad – Zagreb, 1960). Bio je urednik naučnih časopisa *Srpskog dijalektološkog zbornika*, *Južnoslovenskog filologa* i *Našeg jezika*.
Bio je redovni profesor (od 1951) i upravnik Katedre za južnoslovenske jezike i opštu lingvistiku Filozofskog fakulteta u Beogradu. Za dopisnog člana Srpske akademije nauka i umetnosti izabran 1958., a za redovnog 1963. Bio je direktor Instituta za srpskohrvatski jezik (1963–1973).

Godine 1973. dodeljena mu je Sedmojulska nagrada, Vukova 1987., Orden rada prvog reda 1960., Orden zasluge za narod sa zlatnom zvezdom 1964.
# Ustav Srbije od 1990. godine

**Ustav Republike Srbije** iz 1990. godine je izbacio iz naziva Srbije prefiks "socijalistička", a pokrajini Kosovo je vraćen stari naziv Kosovo i Metohija.
Uz to, Ustav je definitivno oduzeo pokrajinama u sastavu Srbije (Vojvodina, Kosovo i Metohija) sve elemente državnosti i potvrdio odluku republičkog parlamenta iz 1989.
Po Ustavu, Predsednik Republike je uѕ Skupštinu najviša je vlast u zemlji. On predlaže Skupštini mandantara za sastav Vlade. Mandat predsednika traje pet godina.
Skupština Srbije ima mandat četiri godine, i u njenom sastavu je 250 narodnih poslanika. Oni se, kao i Predsednik Republike, biraju na slobodnim,neposrednim i tajnim izborima.

Vlada je direktno odgovorna parlamentu, koji sa najmanje 126 poslanika može izabrati Vladu.

Prema članu 72, stav 1: "Republika Srbija uređuje i obezbeđuje: 1. suverenost, nezavisnost i teritorijalnu celokupnost Republike Srbije i njen međunarodni položaj i odnose s drugim državama i međunarodnim organizacijama".

Ustav iz 1990. godine prestao je da važi 8. novembra 2006. godine kada je Narodna skupština Republike Srbije proglasila novi Ustav, donesen kao odgovor na nove okolnosti (raspad Državne zajednice SCG i osamostaljenje Srbije, očuvanje teritorijalnog integriteta države itd.). Izglasavanju novog Ustava prethodio je referendum 28. i 29. oktobra 2006. kada su građani Srbije tesnom većinom glasali za donošenje novog najvišeg akta.

## Vanjske veze

* Ustav Republike Srbije iz 1990. godine (digital.nb.rs) (ćirilicom)
# Republika Srbija (1992–2006)

| **Republika Srbija Republika Srbija** |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|   |  |
| Zastava
 | Grb
 |

 |
|  Položaj u Evropi |
| Geografija
 |
| **Kontinent**  | Evropa
 |
| **Regija** | Balkan, Srednja Evropa
 |
| **Zemlja** |  SR Jugoslavija  Srbija i Crna Gora
 |
| **Glavni grad** | Beograd
 |
| **Površina** | 88.361 km²
 |
| **Stanovništvo** | 7.498.001 (2002)
 |
| Društvo
 |
| **Zvanični jezici** | srpskohrvatski
 |
| **Religija** | Pravoslavlje, Islam, Katolicizam, Protestantizam
 |
| **Valuta** | Jugoslovenski dinar
 |
| Vladavina
 |
| **Oblik vladavine** | Republika
 |
| **Predsednik** | Boris Tadić (poslednji)
 |
| **Premijer** | Vojislav Koštunica (poslednji)
 |
| **Istorijsko doba** | Savremeno doba
 |
| **Osnivanje** | 1992.
 |
| **Prestanak** | 2006.
 |
| Događaji
 |
| Prethodnici i naslednici
 |
| **Prethodile su:** | **Nasledile su:** |
|  | SR Srbija (SFR Jugoslavija) | Srbija |  |
| Portal:Istorija
 |

**Republika Srbija** je ime koje je imala Srbija od 1992. do 2006, u okviru Savezne Republike Jugoslavije do 2003, i onda do 2006. godine u SCG.

Donošenjem Ustava iz 1990. godine odlučio je da se ime Socijalistička Republika Srbija promeni u Republika Srbija, koja je zadržala to ime i posle 1992. godine.

Deo Srbije je takođe bila AP Vojvodina sa Novim Sadom kao glavnim gradom, i AP Kosovo i Metohija sa Prištinom kao glavnim gradom. Međutim, od 1999. posle rata na Kosovu i Rezolucije 1244 Saveta bezbednosti Ujedinjenih nacija AP KiM je međunarodni protektorat UNMIK-a u sastavu Republike Srbije.

Godine 2002. u saveznom parlamentu u Beogradu, postignut je sporazum o restrukturiranju Federacije i Jugoslavija je prestala da postoji. Time je Republika Srbija ušla u sastav SCG.

Godine 2006, nakon proglašenja nezavisnosti Crne Gore (koje je usledilo posle referenduma), SCG je raspuštena i nasleđe Republike Srbije je prikupljeno od strane srpske države. Republika Srbija je, po Ustavnoj povelji Državne zajednice Srbija i Crna Gora, država-kontinuiteta (ista država (samo sa drugim nazivom i teritorijom, ali sa istim pravima i obavezama)) sa Državnom zajednicom Srbija i Crna Gora.

## Povezano

* Republika Crna Gora (1992–2006)
* Srpsko-crnogorski unionizam

## Galerija

*
* Okruzi Srbije, od 29. januara 1992.

## Reference
# Ustav Srbije

Narodna Skupština Republike Srbije je 30.septembra 2006. godine, na posebnoj sednici kojoj su prisustvovali predsednik Republike Boris Tadić, premijer Vojislav Koštunica i članovi Vlade, jednoglasno usvojila predlog novog Ustava Republike Srbije. Predlog je dobio podršku građana na referendumu održanom 28. oktobra i 29. oktobra 2006. na kome je za predlog novog Ustava glasalo 53.04% od ukupnog broja građana sa pravom glasa.

**Prema konačnim rezultatima Republičke izborne komisije** na referendum je izašlo 54,91% ili 3.645.517 birača, a za novi ustav glasala su 3.521.724 birača, odnosno 53,04%.

U preambuli Ustava kaže se da je Kosovo i Metohija sastavni deo Republike Srbije, što sadrži i prethodni Ustav Srbije od 1990. godine, a prvi član kaže da je Srbija država srpskog naroda i svih građana koji u njoj žive.

## Referendum

Narodna skupština je jednoglasno, sa 242 glasa narodnih poslanika, usvojila Predlog odluke o raspisivanju republičkog referenduma radi potvrđivanja novog ustava Republike Srbije.
Prema ovoj odluci referendum o potvrđivanju predloga ustava Republike Srbije održan je 28. i 29. oktobra 2006. godine.

Na ovom referendumu građani su se izjasnili na pitanje: „Da li ste za potvrđivanje novog Ustava Republike Srbije?“ i to odgovorom „da“ ili „ne“.

Drugog novembra 2006. godine, Republička izborna komisija je objavio konačne rezultate referenduma: na birališta je izašlo 3.645.517 građana ili 54,91%. Za Ustav je glasalo 3.521.724 ili 53,04%.

Poslanici Skupštine Srbije su 8. novembra, na svečanoj sednici kojoj je prisustvovao državni vrh Srbije, verski velikodostojnici i strani ambasadori, proglasili novi Ustav.

## Značajnije promene

Promene u odnosu na prethodni Ustav su sledeće:

* Ukinuta je društvena svojina i stvoreni su temelji tržišne ekonomije

Stranci mogu steći svojinu nad nepokretnostima što otvara vrata stranim investicijama

* Reizbor svih sudija
* Predsednik Republike komanduje vojskom
* Predsednika Republike neposredno bira narod, a smenjuje ga Skupština
* Prvi put se u Ustavu spominju evropske vrednosti i standardi
* Omogućena je puna nezavisnost NBS
* Omogućava suštinsku decentralizaciju, opštine dobijaju imovinu
* Prvi put je rodna ravnopravnost postala ustavna kategorija
* Poslanički mandati pripadaju strankama čime se štiti volja građana
* Vojvodina ima visoku ekonomsku autonomiju (ima svoju imovinu i njom slobodno raspolaže)
* Zabranjena je rasna, nacionalna i verska diskriminacija
* Zabranjen je sukob interesa
* Zvanična himna je Bože pravde
* Uneto je pravo na prigovor savesti
* Uneto je pravo na obaveštenost građana informacijama od javnog značaja
* Posebno se štite majke i deca, kao i samohrani roditelji
* Brak se ograničava na zajednicu između muškarca i žene
* Zaštićeni su potrošači
* Ropstvo je zabranjeno Ustavom

## Povezano

* Ustavi Srbije
* Referendum radi potvrđivanja novog Ustava Republike Srbije 2006

## Reference
# Srđan Dragojević

| Srđan Dragojević |
| --- |
|  |
| Rođenje | 1. januara 1963.  (1963-01-01) Beograd  |

**Srđan Dragojević** je srpski filmski režiser. Rođen je 1. januara 1963. u Beogradu. Po obrazovanju je klinički psiholog i reditelj. Izdao je i tri zbirke pesama, a za jednu od njih "Knjiga akcione poezije" je 1986. dobio nagradu "Branko Radičević".

Kao mlad reditelj snimio je film *Mi nismo anđeli*, tinejdžersku komediju kojom je postao priznati reditelj. Sledeći njegov film, *Lepa sela lepo gore* je ratna drama po tekstu Vanje Bulića, koja govori o proteklom ratu na prostorima bivše Jugoslavije. Sledeći njegov film *Rane* govori o posledicama rata i stanju društva utonulog u kriminal. Nekoliko godina je pokušavao snimiti film u Holivudu, ali se zbog različitosti mentaliteta vraća u Srbiju. Poslednjih godina radi producentske poslove usput pokušavajući da snimi i novi film. Prvo je pokušao da snimi "Bodljikavo prase" po romanu Džulijana Barnsa, potom "After - postholokaustnu dramu", adaptaciju romana Melvina Bukea te film "Sveti Georgije ubiva aždahu" po drami Dušana Kovačevića. Snimio je nastavak prvog filma pod nazivom *Mi nismo anđeli 2* i napisao scenario za treći nastavak koji je snimljen pod nazivom *Mi nismo anđeli 3*.

## Filmografija

|  |
| --- |
| **Filmovi koje je režirao Srđan Dragojević**  |
| God. | Naziv | Žanr | Nagrada
 |
| 1992. | Mi nismo anđeli
 |
| 1996. | Lepa sela lepo gore
 |
| 1998. | Rane
 |
| 2005. | Mi nismo anđeli 2
 |
| 2009. | Sveti Georgije ubiva aždahu
 |
| 2011. | Parada
 |

## Vanjske veze

* Srđan Dragojević na sajtu IMDb
# Phoenix, Arizona

| Phoenix
 |
| --- |
|  Centar Finiksa |
| Osnovni podaci
 |
| Država
 |  Sjedinjene Američke Države
 |
| Gradonačelnik
 | Fil Gordon
 |
| Savezna država
 |  Arizona
 |
| Osnovan
 | 1868
 |
| Stanovništvo
 |
| Stanovništvo (2010.) | 1,445,632
 |
| Geografija
 |
| Koordinate
 | ﻿ / ﻿ |
| Vremenska zona
 | MST
 |
| Nadmorska visina
 | 340 m
 |
| Površina
 | 1.334,1 km²
 |
| PhoenixPhoenix (Sjedinjenih Država)
 |
| Ostali podaci
 |
| FIPS kod
 | 55000
 |
| Web-stranica
 | www.phoenix.gov |

**Phoenix** je glavni grad američke savezne države Arizone. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 1,445,632 stanovnika, što ga čini šestim po veličini gradom u SAD. Nalazi se na rijeci Salt River.

Zbog blage i suhe klime turistički je i liječilišni centar. Značajne grane gospodarstva su industrija konzervi i građevnog materijala, ljevaonice bakra, pilane, grafička industrija, turizam i drugo. Phoenix je i važno željezničko čvorište u kojem se sastaju dvije transkontinentalne pruge.

## Demografija

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **Grupa** | **2000.** | **2010.** |
| Belci
 | 736.844 (55,8%)
 | 672.573 (46,5%)
 |
| Crnci
 | 67.416 (5,1%)
 | 93.608 (6,5%)
 |
| Azijati
 | 26.449 (2,0%)
 | 45.597 (3,2%)
 |
| Hispanoamerikanci
 | 449.972 (34,1%)
 | 589.877 (40,8%)
 |
| Ukupno
 | 1.321,045
 | 1.445,632
 |

## Reference

## Literatura

* Morris, Richard B. (1996). *Encyclopedia of American History* (Seventh izd.). Collins Reference. ISBN 0062700553.
* Peter C. Mancall, Gary B. Nash, Allan M. Winkler, Charlene Mires, John W. Jeffries, ur. (2009). *Encyclopedia of American History*. Facts on File. ISBN 0816071365.
* Stanley I. Kutler (2002). *Dictionary of American History* (Third izd.). Charles Scribners & Sons. ISBN 0684805332.
* Paul S. Boyer (2001). *The Oxford Companion to United States History*. Oxford University Press. ISBN 0195082095.
* Michael Kazin, Rebecca Edwards, Adam Rothman, ur. (2011). *The Concise Princeton Encyclopedia of American Political History*. Princeton University Press. ISBN 0691152071.
* Kane, Joseph and Aiken, Charles (2004). *The American Counties: Origins of County Names, Dates of Creation, and Population Data, 1950-2000*. Scarecrow Press. ISBN 0-8108-5036-2.

## Povezano

* Phoenix Suns
* Phoenix Coyotes

## Vanjske veze

|  |  |
| --- | --- |
|  | U Wikimedijinoj ostavi nalazi se članak o temi: **Phoenix, Arizona** |

* Službena stranica Arhivirano 2011-02-25 na Wayback Machine-u
* Gospodarska komora Phoenixa Arhivirano 2021-05-22 na Wayback Machine-u
* Turistički ured Phoenixa
* Javna knjižnica Phoenixa
* Video vodič kroz Phoenix Arhivirano 2007-08-23 na Wayback Machine-u
# Nacionalni preporod

**Nacionalni** ili **narodni preporod** je osmišljena aktivnost koju pokreću obrazovani pripadnici etničke zajednice koja nema književnu tradiciju na svom jeziku, nije formirala sopstvenu nacionalnu državu i koja nije dominantna u državi koju nastanjuje jer njeni pripadnici ne čine njeno plemstvo ili vladajuću klasu, kada zaključe da je etnička zajednica nacija koju treba "probuditi" (oživeti, preporoditi, prosvetliti...) sa ciljem da postigne sve atribute potpuno formirane nacije.

## Povezano

* Albanski narodni preporod
* Bugarski narodni preporod

## Reference
# Germanizam

**Germanizam** je reč, izraz ili rečenička konstrukcija uzeta iz nemačkog ili nekog drugog germanskog jezika.

Primeri ovakvih reči su: *malati* umesto *slikati*, *špacirati* um. *šetati*, *pegla* um. *glačalo*, *šporet* um. *štednjak*, *šrafciger* um. *odvijač* (kao i još mnogi izrazi iz mehanike). Neki germanizmi su ušli u književni jezik: *vaga* (die Wage), *ceh* (die Zeche) itd.

Osim pojedinačnih reči tu su i sledeći obrti: soba *za izdati* pod kiriju (od nemačke konstrukcije *zu* + infinitiv); on je sebi *dao načiniti* par odela; *deset godina star*. Zatim *doći k sebi* (od nem. *zu sich kommen*) um. osvestiti se; *bez da ja za to znam* um. a da ja za to ne znam; *bez da kažem* (nem. *ohne zu sagen*) um. da ne kažem. Pominju se i primeri *sa i bez vrednosti*; *pola tri* um. dva i po, *profesor na gimnaziji* um. profesor gimnazije, *kod prijema* um. pri prijemu itd.

Neke srpskohrvatske reči su stvorene u duhu nemačkog jezika: *izgledati* (nem. aussehen) um. činiti se, *dopasti se* (nem. gefallen) um. svideti se, *vodopad* (nem. Wasserfall) um. slap i dr. Kurir.

## Literatura

* *Enciklopedijski leksikon* Mozaik znanja: Srpskohrvatski jezik, Interpres Beograd 1972.
* Kordić, Snježana (1991). „Germanizmi u osječkom govoru danas”. u: Andrijašević, Marin; Vrhovac, Yvonne ur. *Prožimanje kultura i jezika*. Zagreb: Hrvatsko društvo za primijenjenu lingvistiku. str. 89–97. OCLC 443222199. SSRN 3434569. CROSBI 447532. S2CID 64774247. Arhivirano iz originala na datum 2022-04-18. Pristupljeno 2022-05-09.
# Prakeltski jezik

| Protokeltski |
| --- |
| Regije | Centralna i zapadna Evropa |
| Jezična porodica | Protoindoevropski
* **Protokeltski**
 |
| Jezični kodovi |
| ISO 639-1 | – |
| ISO 639-3 | – |
|  |

**Protokeltski** (engleski: *Proto-Celtic*) je ime izumrlog hipotetičkog zajedničkog prajezika kog su govorili Kelti.

*Protokeltski* se pojavio krajem brončanog doba u posljednem kvartalu 2. milenija pne., kad se pojavila Kultura polja urni u Centralnoj Evropi, a počeo se fragmetirati na druge jezike za Halštatske kulture oko 800. pne..

## Historija

Protokeltski je izravni potomak Indoevropskih jezika i smatra se i prvim od Indoevropskih jezika koji se raspršio po sjeverozapadnoj Evropi.

Ni danas nije potpuno jasno gdje se nalazila prvobitna domovina Kelta, ali se na bazi postojećih dokaza pretpostavlja da je to bio istočni dio Centralne Evrope. Kelti su dolazili u kontakte sa drugim indoevropskim narodima, jedno pleme Kelta, graničilo je sa germanskim plemenima, što je zbunilo antičke pisce pa su na osnovu nekih riječi koje su Germani preuzeli od Kelta, zaključili da su oni isti. Izgleda da su Kelti postigli višu razinu društvene organizacije od germanskih plemena, pa su oni od njih preuzeli riječi u svoj gotski kao **reiki** (kraj, kraljevstvo) i **andbahts** (služben) koje u današnjem njemačkom glase *reich* i *amt*.

S druge strane Kelti su očigledno bili kulturno inferiorni prema Grcima i Rimljanima, pa ima vrlo malo keltskih riječi koje su ušle u starogrčki a one su ograničene na one koje opisuju keltske običaje, kao što je riječ **bardoi** - pjesnici. Slična je stvar sa latinskim koji je iz keltskog preuzeo svega nekoliko riječi, poput; *lancea* - koplje, *carrus* - zaprežna kola i *cervesia* - pivo.

Pitanje odnosa *protokeltskog* prema drugim indoevropskim jezicima i danas ostaje otvoreno. Dugo se mislilo da je *protokeltski* bio u bliskoj vezi sa Italskim jezicima, čak su neki su lingvisti iznjeli tezu da je krajem 2. milenija pne. egzistirao Italo-Keltski "narod", na osnovu nekih jezičnih podudarnosti, ali je to u suvremenoj lingvistici odbačeno.

## Rekonstrukcija

Rekonstrukcija *protokeltskog* - roditeljskog jezika keltskih jezika iz kog su izrasli kontinentalni i otočni keltski jezici vrlo je nezahvalan posao. Dok kontinentalni keltski jezici pružaju dosta materijala za rekonstrukciju fonologije, ipak imaju premalo dokumenata za rekonstrukciju gramatike (morfologije i sintakse). Najbolje konzervirani (iako mlađi) otočni staroirski na kom ima dosta literature pruža nadu da bi se mogao rekonstruirati i leksik uz pomoć komparativne metode historijske lingvistike.
Postoji mogućnost da su Kimerijci pretci Kimbra bili i predci Sikambra, na taj način bi se mogla objasniti etimologija riječi **Cymru** - Wales.

Iako je sličan latinskom i germanskim jezicima, ipak se njegov samoglasnički sistem razlikuje od onog kog je rekonstruirao francuski lingvist Antoine Meillet za indoevropske jezike.

## Reference

## Vanjske veze

* *Celtic languages* (`en`)
* *Idioma protocéltico* (`es`)
# Ladinski jezik

Jezik **ladin** (ladin: *ladin*) je romanski jezik iz grupe retoromanskog jezika. To je maternji jezik za oko 30.000 ljudi na severoistoku Italije u regionu planina Dolomita. To je jedan od najmanjih jezika Evrope po broju govornika.

Ovaj jezik ne treba mešati sa jezikom ladino (jezik španskih jevreja), koji je po poreklu i gramatici svakako varijanta španskog jezika i sa gore spomenutim ladinskim jezikom ima samo zajedničku pripadnost skupini romanskih jezika.

## Teritorija

Region u kome se govori jezik ladin je podeljen između više administrativnih jedinica. Planinske doline doprinose izolaciji i očuvanju jezika, ali jedna od posledica je dijalekatska iscepkanost.

Jezik ladin se govori:

* u provinciji Trentino-Južni Tirol: oblast Bolcana, Val Gardene, Val Badije, Val di Fase
* u provinciji Veneto: oblast Beluno, Kortina d'Ampeco

U nekim opštinama jezik ladin se koristi u školstvu i administraciji.

## Primer

Ovo je tekst molitve Oče naš na jednom od dijalekata jezika ladin (dijalekt Val Gardene).

*Pere nost, che t'ies en ciel,*
l sibe santificà ti inuem,

l vënie ti rëni,

sibe fata ti ulentà,

coche en ciel enscì en tiera.

## Zanimljivost

Poznate ličnosti koje govore jezik ladin su skijašica Izolda Kostner i kompozitor Đorđo Moroder.

## Vanjske veze

* Novosti o jeziku ladin
* Biro za planiranje jezika ladin Arhivirano 2007-08-08 na Wayback Machine-u