# 1520.

*Ovo je članak o godini 1520.*

|  |  |
| --- | --- |
| Milenijum:
 | 2. milenijum
 |
| Vjekovi:
 | 15. vijek – **16. vijek** – 17. vijek
 |
| Decenija:
 |  1490-e  1500-e  1510-e  – 1520-e –  1530-e  1540-e  1550-e  |
| Godine:
 | 1517 1518 1519 – **1520** – 1521 1522 1523
 |

1520.. po kalendarima
| Gregorijanski
 | 1520.. (MDXX) |
| Ab urbe condita
 | 2273.
 |
| Islamski
 | 926–927.
 |
| Iranski
 | 898–899.
 |
| Hebrejski
 | 5280–5281.
 |
| Bizantski
 | 7028–7029.
 |
| Koptski
 | 1236–1237.
 |
| Hindu kalendari
 |
| • *Vikram Samvat* | 1575–1576.
 |
| • *Shaka Samvat* | 1442–1443.
 |
| • *Kali Yuga* | 4621–4622.
 |
| Kineski
 |
| • Kontinualno
 | 4156–4157.
 |
| • 60 godina
 | Yang Metal Zmaj (od kineske Ng.) |
| Holocenski kalendar
 | 11520.
 |
| p • r • u |
| Podrobnije: Kalendarska era |

Godina **1520** (**MDXX**) bila je prijestupna godina koja počinje u nedjelju (1. jan./sij. po julijanskom kalendaru).

## Događaji

### Januar/Siječanj – Mart/Ožujak

* 10. 1. - Magellanova ekspedicija stigla do Rio de la Plate.
* 19. 1. - Kalmarska unija: Kristijan II, kralj Danske i Norveške, porazio Šveđane na jezeru Åsunden pri čemu je smrtno ranjen švedski regent Sten Sture Mlađi. Komandu preuzima njegova supruga Kristina Gyllenstierna.
* siječanj-veljača - Turske čete provaljuju u okolicu mletačkih gradova Zadar, Šibenik, Trogir, Split; jedna četa od 3.000 ljudi se probila kroz Hrvatsku do Istre.

### April/Travanj – Jun/Lipanj

* 16. 4. - Izbija Pobuna Komunerosa u Kastilji protiv kralja Karla.
* maj? - De Narváezova ekspedicija stigla u Veracruz s naređenjem da uhvati Cortesa mrtvog ili živog, ali Cortes ga je (ostavivši de Alvarada u Tenochtitlánu) porazio i zarobio. Sa de Narvaezovom ekspedicijom je stigao i prenosilac boginja koje će napraviti pustoš u srednjoj Americi.
* svibanj - Bosanski Turci haraju Hrvatskom od Krbave i Une do Senja.
* maj - Španci na čelu sa Hugo de Moncadom zauzeli tunisko ostrvo Djerba (samo do 1524, i opet 1551-60).
* 17. 5. - Jak zemljotres u Dubrovniku, povodom kojeg će biti podignuta Crkva sv. Spasa.
* 20. 5. - Hrvatski ban Petar Berislavić poginuo na Plješivici; Ivan Karlović ga nasljeđuje iduće godine.
* 20. 5. - Karlo V odlazi iz Španije, za regenta postavlja kardinala Adrijana (do 1522).
* 21. 5. - Masakr u Glavnom hramu: de Alvarado preventivno pobio najuglednije Asteke koji su slavili praznik - Asteci opsedaju Špance.

Smrt Montezume
* svibanj/lipanj - Biskup Toma Niger, poslanik bana Berislavića, u Briselu kod cara Karla V.
* 7 - 24. 6. - Na Polju zlatotkanice se sastali François I od Francuske i Henry VIII od Engleske .
* jun - Zbačen astečki vladar Montezuma II jer se nalazi u zarobljeništvu opsednutih Španaca - nasleđuje ga brat Cuitláhuac.

Exsurge Domine
* 15. 6. - Papa Lav X. izdao bulu *Exsurge Domine* ("Ustani Gospode"), kojom Martinu Lutheru preti ekskomunikacijom, ako se ne odrekne svoje pozicije o indulgencijama i drugim katoličkim doktrinama.
* 30. 6. - Montezuma II ubijen u neredima, dok je pokušavao ubediti narod da se smiri.

### Jul/Srpanj – Septembar/Rujan

* 30. 6./1. 7. - *La Noche Triste* ("Tužna noć"), velika astečka pobeda nad Kortesovim konkistadorima i njihovim indijanskim saveznicima.
* 7. 7. - Bitka kod Otumbe je konkistadorska pobeda.

Sulejman I (vl. 1520-66)
* 7. 9. - Dansko-norveški kralj Kristijan II. trijumfalno ulazi u Stokholm - Kristina Gyllenstierna je kapitulirala u zamenu za pismo o amnestiji za sebe i svoje sledbenike.
* 22. 9. - **Sulejman I** nasleđuje Otomansko Carstvo, nakon smrti oca Selima I (vl. do 1566).
	+ Zatim: u Siriji dolazi do pobune namesnika Ghasalija pa Sulejman šalje Mađarima čauša Behrama sa mirovnom ponudom, ali ovi odugovlače i možda ubijaju poslanika - razlog za rat .

### Oktobar/Listopad – Decembar/Prosinac

* oktobar - Astečki vladar Cuitláhuac umire od boginja, nasleđuje ga nećak Cuauhtémoc.
* 19. 10. - Etiopskom caru Dawitu II stiže portugalsko poslanstvo - ali muslimanska pretnja trenutno ne deluje velika.
* 21. 10. - Portugalac João Álvares Fagundes otkrio Saint-Pierre i Miquelon (on ih je nazvao "Ostrva 11.000 devica" po danu sv. Ursule).
* 23. 10. - Krunisanje Karla V u Ahenu.
* 25. 10. - Poljska i Krimski Tatari sklopili primirje i savez protiv Moskve, ako to bude potrebno.

Magellanov tjesnac
* 4. 11. - Kristijan II krunisan i za kralja Švedske; nekoliko dana kasnije sledi verolomno Stokholmski masakr, pogubljenje preko 80 sveštenika i plemića protivnika danske vlasti. Gustav Vasa u januaru pokreće rat oslobođenja.
* 28. 11. - Tri broda Magelanove ekspedicije ušla u Tihi okean prošavši za 38 dana kroz kasnije nazvani Magellanov tjesnac. Četvrti brod, Gomesov, u međuvremenu je napustio ekspediciju i vratio se u Španiju. Ekspedicija zatim plovi 57 dana preko pučine.
* 10. 12. - Martin Luther spalio primerke Knjige kanonskog prava i papske bule Exsurge Domine - raskid sa rimskom crkvom.
* 11. 12. - Ferdinand se preko punomoćnika oženio Anom Jagelonskom, sestrom kralja Ludviga II; brat Karlo mu je u studenom izjavio dati pet habsburških vojvodstava (Gornja i Donja Austrija, Štajerska, Koruška, Kranjska).

### Kroz godinu

* Božidar Goraždanin otvorio štampariju u Goraždu (Božidar Vuković štampa u Veneciji).
* Teodosije je pećki episkop (u Žiči).
* Ćirilični *Libro od mnozijeh razloga* u Dubrovniku.
* Stanovništvo Osmanskog carstva se procenjuje na 12-13 miliona.
* Sultan Aceha Ali Mughayat Syah započeo vojne pohode za širenje vlasti na severu Sumatre.

## Rođenja

* 3. 3. - Matija Vlačić Ilirik, hrvatski protestantski teolog († 1575)
* 1. 8. - Zygmunt II August, poljski kralj († 1572)
* 5. 10. - Alessandro Farnese, kardinal († 1589)
* ca. Ilija Gregorić, seljački vođa († 1574)

## Smrti

* 4. 1. - Apolonija Frankapan, Krstina žena
* 6. 4. - Rafael, slikar (\* 1483)
* 11. 4. - Agostino Chigi, bankar i pokrovitelj umetnosti (\* 1466)
* 20. 5. - Petar Berislavić, hrvatski ban (\* 1475)
* 29. 6. - Montezuma II, vladar Tenočtitlana (\* ca. 1466)
* 15. 9. - Ilija Crijević, pjesnik (\* 1463)
* 22. 9. - Selim I, osmanski sultan (\* 1465)
* oktobar - Cuitláhuac, vladar Tenočtitlana (\* ca. 1476)
* ? - Jan Rak, donjolužički spisatelj (\* 1457-60)
* ? - Vavila, mitropolit crnogorski
* ? - Cacamatzin, vladar Texcocoa
* ? - Baltazar Alapić, plemić u Hrvatskoj
* ? - Juraj Dragišić, teolog (\* ca. 1445)
* ? - Grgur Frankopan, kaločki nadbiskup

## Reference

* Vjekoslav Klaić, Svezak drugi: dio treći.... Treća knjiga: Doba kralja Matijaša Korvina i Jagelovića (1458-1526) (archive.org)