# 1280.

< |
12. vijek |
**13. vijek**
| 14. vijek
| >

< |
1250-e |
1260-e |
1270-e |
**1280-e**
| 1290-e
| 1300-e
| 1310-e
| >

<< |
< |
1276. |
1277. |
1278. |
1279. |
**1280..**
| 1281.
| 1282.
| 1283.
| 1284.
| >
| >>

1280.. po kalendarima
| Gregorijanski
 | 1280.. (MCCLXXX) |
| Ab urbe condita
 | 2033.
 |
| Islamski
 | 678–679.
 |
| Iranski
 | 658–659.
 |
| Hebrejski
 | 5040–5041.
 |
| Bizantski
 | 6788–6789.
 |
| Koptski
 | 996–997.
 |
| Hindu kalendari
 |
| • *Vikram Samvat* | 1335–1336.
 |
| • *Shaka Samvat* | 1202–1203.
 |
| • *Kali Yuga* | 4381–4382.
 |
| Kineski
 |
| • Kontinualno
 | 3916–3917.
 |
| • 60 godina
 | Yang Metal Zmaj (od kineske Ng.) |
| Holocenski kalendar
 | 11280.
 |
| p • r • u |
| Podrobnije: Kalendarska era |

Godina **1280** (**MCCLXXX**) bila je prijestupna godina koja počinje u ponedjeljak u julijanskom kalendaru (1. jan/sij.).

## Događaji

### Januar/Siječanj – Mart/Ožujak

* zima - Na zahtev kralja Ladislava IV, Kumani su zarobili papinog legata, Filipa biskupa od Ferma, pošto je ovaj kaznio Ugarsku interdiktom i kralja Ladislava crkvenim prokletstvom, zbog preljube i života sa paganskim Kumanima. Međutim, velikaši zatim zarobljavaju kralja. Kada obojica budu pušteni, kralj se obavezuje da će sprovoditi zakone o Kumanima, ali oni većinom radije napuštaju zemlju.
* početkom godine - Guverner Damaska Sunqur al-Ashqar se otcepio od novog egipatskog mamelučkog sultana Qalawuna.

* 6. 3. - Mletački dužd Jacopo Contarini je abdicirao, 31-og je izabran Giovanni Dandolo (do 1289), koji trenutno ratuje protiv Trsta i u Istri.
* 22. 3. - Prva pojava heraldičkog Berlinskog medveda, na pečatu krznarskog ceha.

### April/Travanj – Jun/Lipanj

* 9. 5. - Umro je norveški kralj Magnus Zakonoispravitelj, nasleđuje ga maloletni sin Erik II. (do 1299).

* 18. 6. - Kralj Ladislav je izdao povelju da bivši slavonski ban Joakim Pektar nije bio izdajica. I dalje traje rat između Gisingovaca i Babonića, kojima su se pridružili knezovi krčki i modruški Ivan i Dujam, te župan Gardun.
* 18. 6. - Bitka kod al-Džasore, nedaleko od Damaska: egipatski mameluci su porazili Sunkurovu pobunu.
* 23. 6. - Bitka ili Katastrofa kod Moclína: granadske snage sultana Muhameda II su potukle snage Kastilje i Santjagovog reda, na čelu sa infanteom Sančom. Red je zamalo uništen.
* jun-septembar - Vizantijski car Mihajlo VIII čisti levu obalu Sangarija/Sakarye od Turaka, koji su ranije pustošili od ušća te reke do Pruse/Burse. Njegov sin i suvladar Andronik ratuje na Meandru/Büyük Menderesu sa Turcima koji su ranije pustošili Milet, Prijenu, kao i okolinu Kajstera/Küçük Menderesa. Obnovljen je Tralis/Aydın, ali ubrzo nakon Andronikovog odlaska, Turci zauzimaju NIsu.

### Jul/Srpanj – Septembar/Rujan

* kolovoz - Kralj Ladislav IV je pušten nakon što je dao zadovoljštinu legatu i obećao da će učiniti ono na što se obavezao. Kraljica majka, koja je i herceginja Mačve i Bosne, obećaje da će raditi protiv krivovjeraca u Mačvi, Bosni i županijama Vukovskoj i Požeškoj.
* 22. 8. - Papa Nikola III je umro u Viterbu.

* 22. 9. - U Viterbu počinje konklava koja će trajati do februara. Od 13 elektora, sedmoricu je postavio Nikola III, među kojima su i trojica njegovih rođaka Orsinija. Tek kad dvojica njih budu uklonjeni, biće izabran favorit Karla Anžujskog.

### Oktobar/Listopad – Decembar/Prosinac

* 20. 10. - Ilhanidski Mongoli zauzeli Alep u Siriji, u ratu sa egipatskim mamelucima. Krstaši, osim hospitalera iz Markaba, nisu spremni za sadejstvo.
* 30. 10. - Kralj Ladislav je naredio u Ozlju Gisingovcima da se izmire sa svojim protivnicima. Zagrebački kaptol je potvrdio ugovor mira 17. 11..
* 1. 11. - Čazmanski prepošt Jakov kažnjava žitelje Virovitice i Lipove, u virovitičkoj županiji, crkvenim prokletstvom jer ne plaćaju desetinu zagrebačkom biskupu. Proglašava interdikt na Slavoniju, kojom upravlja kraljica majka Elizabeta. Gisingovci nakon ovoga otimaju imanja zagrebačkog biskupa, kao županiju Garešnicu i grad Garić; njihov hajduk Wryz je ove zime skoro uništio mjesto Vašku kraj Drave.

* 24. 12. - Začetak koledža Peterhouse, najstarijeg u Cambridgeu, prvobitno pri bolnici sv. Ivana, od 1284. zasebno.

### Kroz godinu

* Ozalj je u posjedu Babonića 1280-1325.
* Prvi put se spominju Velika Kladuša i Novi Grad
* c. - Juraj I. Šubić Bribirski je omiški knez, nakon zauzimanja kneževine Kačića.
* Bugarska: vizantijski kandidat Ivan Asen III je pobegao u Vizantiju, pa car postaje njegov zet Đorđe I Terter (do 1292), što je i smena dinastija u toj zemlji.
* 1280-81 - Raniji vođa ustanka Ivajlo i Ivan Asen III su pobegli mongolskom velikašu Nogaju, ovaj ubija Ivajla, ali Asen ne uspeva dobiti presto natrag.
* U Švedskoj je ustanovljeno plemstvo, time što su konjanici u ratu oslobođeni od kraljevskog poreza.
* Han Zlatne Horde Mengu-Timur umro je ubrzo nakon neuspešne ekspedicije u Poljsku. Nasleđuje ga brat Tode Mongke (do 1287), ali stvarni vladar je Nogaj.
* Moses de León je verovatno 1280-86. napisao Zohar, temeljno delo kabalističke literature.
* c. 1280-1320 - Veliki šumski požari na Novom Zelandu sugeriraju ljudsko prisustvo - ipak, sigurno naseljavanje dolazi 1320-50, nakon velike erupcije Tarawere, oko 1314.
* Sunčev ciklus: Wolfow minimum traje 1280-1350.

## Rođenja

* c. Ivan Arhiđakon Gorički, svećenik, pravni i povijesni pisac († >1353)
* c. Birger od Švedske († 1321)
* c. Mansa Musa, vladar Carstva Mali († ca. 1337)
* Wu Zhen, jedan od slikara Četvorice majstora dinastije Yuan († 1354)

## Smrti

* 9. 5. - Magnus Zakonoispravitelj, norveški kralj (\* 1238)
* 22. 8. - Nikola III, papa (\* ca. 1225)
* 15. 11. - Albert Veliki, dominikanac, filozof, svetac i Crkveni naučitelj (\* ca. 1200)
* 15. 12. - Drogön Chögyal Phagpa, lider Sakya škole tibetanskog budizma, prvi carski učitelj mongolske dinastije
* c. 1280/81 - Erthogrul, otac Osmana I

## Reference

Literatura
* Svezak prvi. Prvo doba: Vladanje knezova i kraljeva hrvatske krvi (641-1102) i Drugo doba: Vladanje kraljeva Arpadovića (1102-1301). Vjekoslav Klaić (archive.org)
* *Istorija srpskog naroda*, Prva knjiga, Od najstarijih vremena do Maričke bitke (1371), SKZ Beograd 1981 (I)