# 1719.

*Ovo je članak o godini 1719.*

|  |  |
| --- | --- |
| Milenijum:
 | 2. milenijum
 |
| Vjekovi:
 | 17. vijek – **18. vijek** – 19. vijek
 |
| Decenija:
 |  1680-e  1690-e  1700-e  – 1710-e –  1720-e  1730-e  1740-e  |
| Godine:
 | 1716 1717 1718 – **1719** – 1720 1721 1722
 |

Naslovnica prvog izdanja *Robinsona Crusoea*.

1719.. po kalendarima
| Gregorijanski
 | 1719.. (MDCCXIX) |
| Ab urbe condita
 | 2472.
 |
| Islamski
 | 1131–1132.
 |
| Iranski
 | 1097–1098.
 |
| Hebrejski
 | 5479–5480.
 |
| Bizantski
 | 7227–7228.
 |
| Koptski
 | 1435–1436.
 |
| Hindu kalendari
 |
| • *Vikram Samvat* | 1774–1775.
 |
| • *Shaka Samvat* | 1641–1642.
 |
| • *Kali Yuga* | 4820–4821.
 |
| Kineski
 |
| • Kontinualno
 | 4355–4356.
 |
| • 60 godina
 | Yin Zemlja Svinja (od kineske Ng.) |
| Holocenski kalendar
 | 11719.
 |
| p • r • u |
| Podrobnije: Kalendarska era |

Godina **1719** (**MDCCXIX**) bila je redovna godina koja počinje u nedjelju po gregorijanskom kalendaru odn. redovna godina koja počinje u srijedu po julijanskom kalendaru.

## Događaji

### Januar/Siječanj – Mart/Ožujak

* 5. 1. - Bečki ugovor: savez Austrije, Poljske, Saksonije i V. Britanije s namerom izvlačenja poljskog kralja Augusta II iz ruskog tutorstva - poljski sabor će krajem godine odbiti ugovor.
* 12. 1. - Veliki severni rat: Šveđani prekidaju opsadu Trondheima.
* 23. 1. -  Objedinjenjem Grofovije Vaduz i Gospodstva Schellenberg, nastaje Kneževina Liechtenstein kao jedna od država Svetog Rimskog Carstva, u korist Antona Florijana, predsednika tajnog Veća cara Karla VI.
* januar - Ukvartirenjem pet četa kirasira dolazi do nemira u Primorskoj krajini, krajišnici Hrvati se bune u Brinju i Sv. Đurđu a Srbi u Brlogu, Dabru i Vrhovinama, nemiri traju do juna, šire se zbog cene soli. Veće bune u Karlovačkom generalatu se dešavaju svake decenije zbog gladi, globa, rabota itd.
* 3. 2. (23. 1. po j.k.) - Ulrika Eleonora izabrana za kraljicu Švedske, nakon što je pristala potpisati ustav (abdicira u korist supruga 1720). Era slobode u Švedskoj, vreme parlamentarne monarhije, traje do 1772.
* 13. 2. (Sretenje) - Sava Petrović Njegoš, Danilov sinovac, zavladičen od patrijarha Mojsija za Danilovog pomoćnika u Boki. Mojsije je takođe hirotonisao Stefana Ljubibratića za episkopa novskog i mitropolita Dalmacije (sedište manastir Dragović) i jednog kaluđera iz Srbije za episkopa barsko-skadarskog. Dalmatinski katolički biskupi, na čelu sa Vickom Zmajevićem će pokrenuti kampanju protiv Ljubibratića.
* 19. 2. - U Švedskoj pogubljen Georg Heinrich von Görtz, omrznuta desna ruka bivšeg kralja Karla XII.
* 28. 2. - Mogulski car Farrukhsiyar zbačen od braće Sayyid, oslepljen i ubijen u aprilu. Slede Rafi ud-Darajat (do juna), Shah Jahan II (jun-septembar) pa Muhammad Shah (do 1748).
* februar - Posle Jedrena, Sofije i Bitolja, i Niš postaje jedno od sedišta Rumelije - beglerbeg Abdulah-paša Muhsinzade je upućen za muhafiza, s nalogom za izgradnju tvrđave. Rumelijski beglerbeg raspoređuje zaime i spahije iz nahija Osat, Požega i Užice između Užica i Kruševca, radi borbe sa hajducima u okolini Požege, koji dolaze iz Starog Vlaha.
* 18. 3. - Trst i Rijeka proglašeni slobodnim lukama Habsburškog carstva.
* 29. 3. - Španska invaziona flota upućena prema Britaniji, teško je oštećena u oluji kod rta Finisterre.

### April/Travanj – Jun/Lipanj

* 8. 4. - Nakon otkrića zlata u brazilskom Mato Grossu osnovan grad Cuiabá.
* april - Graf Mercy, guverner Banata, dobio komandu nad habsburškim trupama na Siciliji.
* april - Rat četvornog saveza: francuska vojska vojvode od Berwicka ušla u špansku Baskiju - imaju velike gubitke zbog bolesti, slično se dešava i u Kataloniji.
* 17. 4. - Petar Veliki proteruje jezuite iz Rusije.
* 25. 4. - Objavljen *Robinson Crusoe*, znameniti pustolovni roman Daniela Defoea.
* 6. 5. - Umro ruski carević Petar Petrović (3), zvanični prestolonaslednik.
* 10. 5. - Jakobitski ustanak u Škotskoj, u korist Jamesa Stewarta, uz špansku pomoć: zauzet zamak Eilean Donan.
* 14. 5. - Francuzi iz Mobila zauzimaju Pensacolu u španskoj Floridi - ovi će je povratiti, a Francuzi će je zauzeti opet.
* maj - Turski porez u Rumeliji imdadi seferija, "ratna pomoć", postaje stalan kao imdadi hazarije, "mirnodopska pomoć" - muslimani koji ne služe vojsku postaju podanici.
* 23. 5. - Francuska *Compagnie du Mississippi* postaje *Compagnie Perpetuelle des Indes* nakon što je pripojila kompanije Istočnih Indija i Kine, s monopolom pomorske trgovine. *Banque Royale* izdaje novčanice bez pokrića što dovodi do inflacije.
* 27. 5. - U Beču osnovana Carska privilegovana orijentalna kompanija sa ograncima u Beogradu, Trstu i Rijeci (bankrotirala 1740).
	+ Dubrovačka vlada se bezuspešno pokušava sporazumeti o kupovini vune u Srbiji i Bugarskoj, gde bi austrijski trgovci išli samo do Sofije a trgovina iz Srbije i Banata išla preko Dubrovnika (Požarevački mir je oštetio dubrovačke trgovce, jer sada imaju konkurenciju).
* 4. 6. (24. 5. po j.k.) - Bitka kod Ösela je ruska pomorska pobeda nad Šveđanima.
* 10. 6. - Bitka kod Glen Shiela: jakobitski ustanici u Škotskoj su odlučujuće poraženi.
* 15. 6. - Razmena habsburškog i osmanskog carskog poslanstva: svečani susret na putu između Paraćina i Ražnja.
* 20. 6. - Bitka kod Francaville na Siciliji: Španci porazili grafa Mercyja.

### Jul/Srpanj – Septembar/Rujan

* 10 - 16. 7. - Uspešna dano-norveška opsada Marstranda i tvrđave Carlsten u Švedskoj.
* 21. 7. - Neuspešni danski napad na Göteborg.
* jul - *South Sea Company* predstavila javnosti ponudu za refinansiranje britanskog državnog duga - akcije rastu (ali dogodine dolazi do kraha).
* avgust - Rat četvornog saveza: Holanđani se pridružili Francuzima, Britancima i Austrijancima.
* 12. 8. - Veliki severni rat: počinje Ruska pljačka (*Rysshärjningarna*) - kako bi se ubrzao kraj rata, ruska flota pali i pljačka na obali Švedske, odbijen je napad na Stokholm.
* septembar - Dukađinski sandžakbeg Tahir-paša Mahmudbegović izvadio ferman za istragu razbojnika. Problem u turskom carstvu je i seoba iz sela i kasaba u gradove, za šta se objavljuju fermani o hvatanju begunaca (na drugom mestu se tvrdi da je Tahir-paša stradao prošle godine?).

### Oktobar/Listopad – Decembar/Prosinac

* 10. 10. - Britanci zauzimaju Vigo i još dva mesta u Španiji - napuštaju ih par nedelja kasnije nakon pljačke i razaranja.
* oktobar - Graf Mercy zauzeo Messinu i opseo Palermo.
* oktobar - Mitropolit Vikentije Popović-Hadžilavić boravi sledećih godinu dana u Beču, gde mora potrošiti više od 30.000 groša za narodne poslove, potvrde i očuvanja povlastica.
* 20. 11. - Prvi Stokholmski ugovor: mir između Švedske i Hanovera - Bremen-Verden pripada Hanoveru.
* 5. 12. - Španski predsednik vlade kardinal Giulio Alberoni je smenjen, naređeno mu je da napusti zemlju.
* 11. 12. - Umro splitski nadbiskup Stjepan II. Cupilli, nasljediće ga Ivan Krstitelj Laghi (1720-30).

### Kroz godinu

* Daskal Stefan obnavlja manastir Ravanicu.
* Smatra se da pesma "Vuk Stanišić i Beg Ljubović" peva o događajima iz 1719.
* U Austrijancima okupiranoj Srbiji je povećana desetina, što sa nerodnom godinom i prestupima vlasti izaziva nezadovoljstvo, naročito u severoistočnoj Srbiji (deo Tamiškog Banata).
* U pruskoj Markgrofoviji Brandenburg sproveden prvi sistematski popis stanovništva u Evropi.
* U švedskom rudniku Falun pronađeno "okamenjeno" telo Fet-Matsa - inspiracija za romantičare u 19. st..

## Rođenja

* 24. 1. - Rajmund Kunić, isusovac, jezikoslovac († 1794)
* 28. 6. - Étienne-François de Choiseul, francuski državnik († 1785)
* 14. 11. - Leopold Mozart, njemačko-austrijski skladatelj, Wolfgangov otac († 1787)

## Smrti

* 15. 1. - Tihon Strešnjev, boljar (\* 1649)
* 16. 1. - Petar Kanavelić, književnik (\* 1637)
* 28. 2. - Boris Šeremetjev, ruski maršal (\* 1652)
* 7. 4. - Jean-Baptiste de La Salle, edukator, katolički svetac (\* 1651)
* 15. 4. - Françoise d'Aubigné, markiza de Maintenon, morganatatska supruga Louisa XIV (\* 1635)
* 19. 4. - Farrukhsiyar, bivši mogulski car (\* 1685)
* 7. 5. - Sebastiano Bombelli, slikar (\* 1635)
* maj - Anne-Marguerite Petit du Noyer, novinarka (\* 1663)
* 17. 6. - Joseph Addison, književnik (\* 1672)
* 21. 7. - Marie Louise Élisabeth d'Orléans, vojvotkinja od Berryja (\* 1695)
* 8. 11. - Michel Rolle, matematičar (\* 1652)
* 30. 11. - Yamamoto Tsunetomo, samuraj, pisac (\* 1659)
* 7. 12. - Baltazar III. Patačić, barun, savjetnik Ugarske dvorske kancelarije (\* 1663)
* 11. 12. - Stjepan II. Cupilli, splitski nadbiskup (\* 1659)
* 24. 12. - Frano Getaldić Kruhoradić, pjesnik (\* 1650)
* 31. 12. - John Flamsteed, astronom (\* 1646)
* Numan-paša Ćuprilić, namesnik Krita (\* 1670)
* Benjamin Hornigold, pirat i lovac na pirate (\* 1680)

## Reference

Literatura
* *Historija naroda Jugoslavije II*, Školska knjiga Zagreb, 1959
* *Istorija srpskog naroda*, Četvrta knjiga, prvi tom, Srbi u XVIII veku, SKZ Beograd 1986 (IV-I)

## Vanjske veze