# 1660.

*Ovo je članak o godini 1660.*

|  |  |
| --- | --- |
| Milenijum:
 | 2. milenijum
 |
| Vjekovi:
 | 16. vijek – **17. vijek** – 18. vijek
 |
| Decenija:
 |  1630-e  1640-e  1650-e  – 1660-e –  1670-e  1680-e  1690-e  |
| Godine:
 | 1657 1658 1659 – **1660** – 1661 1662 1663
 |

Charles II: Engleska restauracija

1660.. po kalendarima
| Gregorijanski
 | 1660.. (MDCLX) |
| Ab urbe condita
 | 2413.
 |
| Islamski
 | 1070–1071.
 |
| Iranski
 | 1038–1039.
 |
| Hebrejski
 | 5420–5421.
 |
| Bizantski
 | 7168–7169.
 |
| Koptski
 | 1376–1377.
 |
| Hindu kalendari
 |
| • *Vikram Samvat* | 1715–1716.
 |
| • *Shaka Samvat* | 1582–1583.
 |
| • *Kali Yuga* | 4761–4762.
 |
| Kineski
 |
| • Kontinualno
 | 4296–4297.
 |
| • 60 godina
 | Yang Metal Miš (od kineske Ng.) |
| Holocenski kalendar
 | 11660.
 |
| p • r • u |
| Podrobnije: Kalendarska era |

Godina **1660** (**MDCLX**) bila je prijestupna godina koja počinje u subotu po gregorijanskom kalendaru odn. prijestupna godina koja počinje u utorak po 10 dana zaostajućem julijanskom kalendaru.

## Događaji

### Januar/Siječanj – Mart/Ožujak

* 11. 1. (1. 1. po j.k.) - Samuel Pepys /Semjuel Pips/ započinje svoj dnevnik.
* 12. 1. - Pukovnik George Monck ulazi iz Škotske u Englesku i stiže u London mesec dana kasnije, gde vraća vlast Parlamentu.
* 23. 2. (13. 2. po j.k.) - Četvorogodišnji Karl XI postaje kralj Švedske (do 1697).
* 26. 3. - Posle 20 godina raspušten engleski Dugi parlament.

### April/Travanj – Jun/Lipanj

* 14. 4. - Engleska restauracija: kralj Charles II izdaje Deklaraciju iz Brede kojom daje amnestiju za one koje ga priznaju.
* proleće? - Kandijski rat u Egeju: Francesco Morosini neuspešan kod Negropontea (Halkide), uspeva zauzeti ostrvo Skijatos. Francuska flota se u aprilu pridružila Morosiniju.
* 3. 5. - Olivski mir između Poljske-Litvanije, Švedske, Habsburga i Brandenburg-Pruske: Švedskoj potvrđena Livonija sa Rigom, Kući Hohenzollern potvrđen suverenitet u Pruskoj, do 1657. poljskom feudu.
* maj i kasnije - Kandijski rat u Dalmaciji: bosanski Melek Ahmed-paša uništava letinu u široj okolini Splita, zatim i Šibenika, nailazi na zasedu na Cetini, opet se vraća u Dalmaciju, još jedna morlačka zaseda, nakon čega se povlači u Bosnu.
* maj - Turska invazija Erdelja, knez Đorđe II Rakoci smrtno ranjen kod Gyule.
* 18. 5. - Engleski parlament proglašava da je Čarls II zakoniti vladar od 1649 (kao da *Commonwealtha* nije ni bilo).

Skandinavija 1660. (zelena teritorija vraćena Danskoj-Norveškoj)
* 4. 6. - Čarls II se iskrcao u Doveru, a u London ulazi četiri dana kasnije, na svoj rođendan (29. 5. po julijanskom kalendaru, kasnije praznik *Oak Apple Day*).
* 6. 6. - Drugi severni rat: Dansko-švedski rat (1658-60) okončan Kopenhagenskim mirom - Švedska vraća deo centralne Norveške, ustanovljene granice su uglavnom iste kao danas.

Sastanak na Ostrvu fazana
* 9. 6. - Luj XIV se venčao sa španskom princezom Marijom Terezom, dva dana nakon Sastanka na Ostrvu fazana.

### Jul/Srpanj – Septembar/Rujan

* 24 - 26. 7. - Veliki požar u Istanbulu i okolini.

Veliki Varadin
* 27. 8. - Turci Köse Ali-paše zauzeli Veliki Varadin, biće sedište Velikovaradinskog pašaluka (do 1692). Vest o ovome u Bosnu nosi Evlija Čelebija (tamošnji paša je njegov poznanik).
* avgust-septembar - Mlečani i Francuzi napadaju turske logore kod Kanije i Kandije, bez značajnijih rezultata.
* septembar - Grigore I Ghica novi knez Vlaške (vl. 1660-64. i 1672-74.).
* 27. 9. - Rusko-poljski rat (1654-67): Bitka kod Ljubara je poljska pobeda na jugu.

### Oktobar/Listopad – Decembar/Prosinac

* 18. 10. - U Danskoj ukinut *Rigsråd* čime Danska-Norveška postaje apsolutna monarhija (Frederik III).
* 19. 10. - Car Leopold privilegijom potvrđuje samoupravu Srba krajišnika u Gomirju, Vrbovskom i Moravicama.
* 27. 10. - Desetorica regicida Čarlsa II obešena i raščerečena u Londonu.
* 2. 11. - Bitka kod Čudnova je ubedljiva pobeda Poljaka i Tatara nad Rusima i ukrajinskim kozacima.
* novembar - "Hrišćani iz Kuča" i Klimenti digli pobunu protiv Turaka.
* novembar - Evlija Čelebija u Čakovcu otkupio bihaćkog kapetana Mustaj-bega Hasumovića od Nikole Zrinskog.
* 8. 12. - Dvanaestorica objavljuju stvaranje "Kolegijuma za promociju fiziko-matematičke eksperimentalne učenosti", kasnije *Royal Society*.
* prosinac - Crnogorci obećavaju mletačkom Kotoru da ga neće napadati, da će sprečiti prolaz manjih pljačkaških odreda iz Podgorice i obavestiti o pokretu većih vojski (inače, Crnogorci su ove godine platili harač Turcima).

### Kroz godinu

* Evlija Čelebija prolazi našim krajevima (Srbija, Bosna, Dalmacija). Za Beograd kaže da ima 38 muslimanskih mahala, po tri ciganske, grčke i srpske i po jednu jermensku i židovsku. U Bosanskom ejaletu samo 73.000 haračkih obveznika.
* Dubrovnik: hajduci privremeno uzimaju Cavtat kako bi prebacili plen iz Turske, turski gusari iz Novog i Ulcinja se sukobljavali sa hajdučkim barkama.
* Cetinjski mitropolit Visarion II Kolinović sklopio ugovor o saradnji sa Mlečanima.
* Iguman Trebinjskog Manastira Ćirilo izražava posredovanjem peraštanskog opata Zmajevića želju da dođe u Rim. Justin Popović izražava sumnju u autentičnost Vasilijevog pisma.
* Trideset crnogorskih obitelji se naselilo u istarski Kavran.
* "Adrijanskoga mora Sirena" - Petar Zrinski prepjevao spjev brata Nikole na hrvatski.
* Na Zagrebačkom kaptolu osnovan Veliki ceh.
* Prvi pomen Busovače.
* Engleski kralj dobio "Holandski poklon", kolekciju slika, skulptura i jahtu, kao i Klenckeov atlas, najveći na svetu (do *Earth Platinum*-a iz 2012).
* Otto von Guericke predvideo oluju uz pomoć barometra.
* Luj XIV naredio uništenje Pascalove knjige *Lettres provinciales*.
* Karibi iseljeni sa francuskog Martinika nakon pobune.

## Rođenja

* 2. 6. - Alessandro Scarlatti, kompozitor († 1725)
* 28. 5. - George I, kralj Velike Britanije i Irske († 1727)
* 22. 11. - Franz Karl von Auersperg, carski general († 1713)
* c. - Daniel Defoe, pisac itd. († 1731)

## Smrti

* 23. 2. - Karl X Gustav, kralj Švedske (\* 1622)
* 7. 6. - Đorđe II Rakoci, erdeljski knez (\* 1621)
* 6. 8. - Diego Velázquez, slikar (\* 1599)

## Reference

Literatura
* Kenneth Meyer Setton. *Venice, Austria, and the Turks in the Seventeenth Century*. American Philosophical Society; 1991. ISBN 978-0-87169-192-7.
* *Historija naroda Jugoslavije II*, Školska knjiga Zagreb, 1959
* *Istorija srpskog naroda*, Treća knjiga, prvi tom, Srbi pod tuđinskom vlašću 1537-1699, SKZ Beograd 1993, ISBN 86-379-0383-5