# 1630.

*Ovo je članak o godini 1630.*

|  |  |
| --- | --- |
| Milenijum:
 | 2. milenijum
 |
| Vjekovi:
 | 16. vijek – **17. vijek** – 18. vijek
 |
| Decenija:
 |  1600-e  1610-e  1620-e  – 1630-e –  1640-e  1650-e  1660-e  |
| Godine:
 | 1627 1628 1629 – **1630** – 1631 1632 1633
 |

1630.. po kalendarima
| Gregorijanski
 | 1630.. (MDCXXX) |
| Ab urbe condita
 | 2383.
 |
| Islamski
 | 1039–1040.
 |
| Iranski
 | 1008–1009.
 |
| Hebrejski
 | 5390–5391.
 |
| Bizantski
 | 7138–7139.
 |
| Koptski
 | 1346–1347.
 |
| Hindu kalendari
 |
| • *Vikram Samvat* | 1685–1686.
 |
| • *Shaka Samvat* | 1552–1553.
 |
| • *Kali Yuga* | 4731–4732.
 |
| Kineski
 |
| • Kontinualno
 | 4266–4267.
 |
| • 60 godina
 | Yang Metal Konj (od kineske Ng.) |
| Holocenski kalendar
 | 11630.
 |
| p • r • u |
| Podrobnije: Kalendarska era |

Godina **1630** (**MDCXXX**) bila je redovna godina koja počinje u utorak po gregorijanskom kalendaru odn. redovna godina koja počinje u petak po 10 dana zaostajućem julijanskom kalendaru.

## Događaji

* 18. 1. - Nicolò Contarini je novi mletački dužd (do 1631).
* 3. 3. - Holanđani zauzeli Recife od Portugalaca, i osnovali Nizozemski Brazil (do 1654).
* mart - Fedorovičev ustanak: pobunili se kozaci u Poljskoj-Litvaniji, traje do juna.
* 8. 5. - Marčanski iguman Maksim Predojević imenovan za vretanijskog episkopa (upravljao i ranije zbog bolesti episkopa Simeona) - upućen kod pape Urbana VIII, ali on odlazi kod patrijarha Pajsija.
* svibanj - Kralj Ferdinand na Ugarskom saboru obećava Hrvatima rješenje vlaškog pitanja.
* lipanj - Njemački sabor u Regensburgu: Ferdinand II Štajerski želi da njegov sin Ferdinand bude izabran za cara ali nije prihvaćeno (i utjecajem kapucina Josipa, izaslanika Luja XIII); prihvaćen zahtjev da bude smjenjen zapovjednik Wallenstein.
* jun - Italijanska kuga 1629-31 stiže i do Venecije gde će odneti trećinu stanovništva;
	+ 1630-32 - Posljednja epidemija kuge u Istri, neka mjesta nestala, mnoga izgubila većinu stanovništva (npr. iz Dvigrada prelaze u Kanfanar).
* jun - jul - Puritanska migracija u Novu Englesku: jedanaest brodova Winthropove flote sa 700 Puritanaca stiže u Koloniju Zaljeva Massachusetts na čelu sa Johnom Winthropom, prvim guvernerom kolonije.
	+ Winthrop na palubi održao propoved "Uzor hrišćanskog milosrđa", poznatu po izrazu "Grad na brdu".
* jun - novembar - Osmansko-safavidski rat (1623-39): veliki vezir Gazi Husrev-paša bezuspešno opseda Bagdad.
* 6. 7. - Švedska intervencija u Tridesetogodišnjem ratu: kralj Gustav II Adolf se iskrcao u Nemačkoj sa 13.000 vojnika.
* 18. 7. - Rat za mantovsko nasleđe: Mantova poharana od carske vojske pod komandom Aldringena i Gallasa.
* 20. 7. - Gustav II Adolf zauzima Ščećin.
* 13. 8. - Smenjen carski komandant Albrecht von Wallenstein (dobio ukaz 6. 9.).
* 4. 9. (25. 8. po j.k.) - Stettinski ugovor: Vojvodstvo Pomeranija pod švedskom vojnom kontrolom.
* 17. 9. (7. 9. po j.k.) - Osnovan Boston u Masačusetsu.
* 5. 10. - **Vlaški statuti** (*Statuta Valachorum*) - unutrašnja autonomija "Vlaha" između Save i Drave (Varaždinski generalat), ali sukobi sa vojnim zapovjednicima se zaoštravaju.
* 13. 10. - Regensburški mir okončava Rat za mantovsko nasleđe - Carlo I di Gonzaga-Nevers potvrđen za vojvodu.
* 22. 10. - Mletački dužd Contarini obećao na zahtjev Signorie da će podići crkvu u čast Blažene Djevice Marije (biće to Santa Maria della Salute).
* 5. 11. - Madridski ugovor okončava Anglo-španski rat (1625-30): rat je Englesku koštao mnogo novca i doprineo rušenju odnosa kralja i parlamenta.
* 10 - 12. 11. - "Dan nasamarenih": Maria de' Medici i njene pristalice poverovali da su srušili kardinala Richelieua, ali ona je prognana sa dvora.
* 29. 11. - João postaje vojvoda od Braganse.
* 1. 12. - Đorđe I Rakoci izabran za erdeljskog kneza (do 1648).

### Kroz godinu

* Oko ove godine se u Bosni javljaju kapetanije (*kapudanlik*).
* Osnovano Jevrejsko groblje u Sarajevu.
* Opljačkani krajevi prema Siraču.
* Srpske krajiške čete iz Gomirja premeštene sa vojvodama u Modruš.
* U Zagrebu je održana crkvena sinoda za svećenstvo zagrebačke biskupije.
* 1630-56 - Pokret za oslobađanje hrišćana u Osmanskom carstvu (tj. Staroj Srbiji).
* Iznenadna poplava nanela veliku štetu Kabi, sultan Murat IV odmah naređuje opravku kojom građevina dobija današnji oblik.
* Prema folkloru, Li Zicheng, čovek koji će zbaciti dinastiju Ming, odmetnuo se zbog nepravde i pridružio pobunjeničkoj vojsci u Shaanxiju.
* Johann Heinrich Alsted izdao *Encyclopaedia, Septem Tomis Distincta* u 35 knjiga.
* Engleski i francuski kolonisti se vratili na Tortugu pored Haitija - ostrvo će postati utočište bukanira.
* Englezi naselili Paramaribo u Surinamu.
* Počinje Dekanska glad 1630-32 u centralnoj Indiji.
* Prvi put se javlja Allonge perika.

## Rođenja

* 1627-30 - Shivaji, osnivač Maratha carstva († 1680)
* 28. 3. - Silvestro Valiero, mletački dužd († 1700)
* 8. 6. (29. 5. po j.k.) - Charles II, kralj Engleske, Škotske i Irske († 1685)
* 14. 10. - Sofija Hanoverska, naslednica britanske krune († 1714)
* 18. 11. - Eleonora Magdalena Gonzaga, supružnica cara Ferdinanda III († 1686)
* ? - Fran Đivo Gundulić, austrijski časnik, diplomat († 1700)
* ? - Kalinik II Carigradski, vaseljenski patrijarh († 1702)
* pribl. - Stenjka Razin - donski kozak, vođa ustanka († 1671)
* pribl. - Petar Bogdani, književnik i nadbiskup († 1689)
* pribl. - Hasan-dede Kaimi, pjesnik († 1691)
* pribl. - Augustin Benković, pavlinski general († 1702)

## Smrti

* januar? - Simeon Vretanja, marčanski episkop
* 26. 1. - Henry Briggs, matematičar (\* 1561)
* 10. 2. - Tomaž Hren, ljubljanski biskup (\* 1560)
* 26. 7. - Karlo Emanuel I, savojski vojvoda (\* 1562)
* 18. 9. - Melchior Klesl, bečki biskup i kardinal (\* 1552)
* 22. 9. - Yuan Chonghuan (pogubljen), mingovski general (\* 1584)
* 25. 9. - Ambrosio Spinola, italijansko-španski vojskovođa (\* 1569)
* 15. 11. - Johannes Kepler, astronom (\* 1571)

## Reference

Literatura
* Rudolf Horvat, *Ban Sigismund Erdedi* (hr Wikisource)
* *Historija naroda Jugoslavije II*, Školska knjiga Zagreb, 1959
* *Istorija srpskog naroda*, Treća knjiga, prvi tom, Srbi pod tuđinskom vlašću 1537-1699, SKZ Beograd 1993, ISBN 86-379-0383-5