# 1714.

*Ovo je članak o godini 1714.*

|  |  |
| --- | --- |
| Milenijum:
 | 2. milenijum
 |
| Vjekovi:
 | 17. vijek – **18. vijek** – 19. vijek
 |
| Decenija:
 |  1680-e  1690-e  1700-e  – 1710-e –  1720-e  1730-e  1740-e  |
| Godine:
 | 1711 1712 1713 – **1714** – 1715 1716 1717
 |

Evropa 1714.

1714.. po kalendarima
| Gregorijanski
 | 1714.. (MDCCXIV) |
| Ab urbe condita
 | 2467.
 |
| Islamski
 | 1125–1126.
 |
| Iranski
 | 1092–1093.
 |
| Hebrejski
 | 5474–5475.
 |
| Bizantski
 | 7222–7223.
 |
| Koptski
 | 1430–1431.
 |
| Hindu kalendari
 |
| • *Vikram Samvat* | 1769–1770.
 |
| • *Shaka Samvat* | 1636–1637.
 |
| • *Kali Yuga* | 4815–4816.
 |
| Kineski
 |
| • Kontinualno
 | 4350–4351.
 |
| • 60 godina
 | Yang Drvo Konj (od kineske Ng.) |
| Holocenski kalendar
 | 11714.
 |
| p • r • u |
| Podrobnije: Kalendarska era |

Godina **1714** (**MDCCXIV**) bila je redovna godina koja počinje u ponedjeljak po gregorijanskom kalendaru odn. redovna godina koja počinje u četvrtak po 11 dana zaostajućem julijanskom kalendaru.

## Događaji

* januar - Pećki patrijarh Mojsije Rajović je posetio Sarajevo - "nevoljno" je primljen. Melentije Milenković je novi mitropolit dabrobosanski (do 1740/41).
	+ Patrijarh je ove godine bio u srpskim naseljima oko Knina, molio je za pomoć od karlovačke mitropolije za otkup patrijaršijske zemlje koju su zauzeli Albanci.
* 2. 3. - Veliki severni rat: bitka kod Storkyra je velika ruska pobeda nakon koje okupiraju Finsku (period poznat kao Veći gnev).
* 7. 3. - Rastattski ugovor je mir između Francuske i Austrije nakon Rata za špansko nasleđe: Austrija dobija španske posede Napulj, Milano i Sardiniju, kao i južnu Nizozemsku, a od Francuske Freiburg itd.
* april - Vlaški knez Constantin Brâncoveanu svrgnut od Turaka, a postavljen Ștefan Cantacuzino (do 1716); Brâncoveanu će u avgustu biti pogubljen sa četvoricom sinova u Carigradu.
* april - Patrijarh Mojsije Rajović u poseti Dalmaciji; prošao kroz Sarajevo, iz Hercegovine šalje pismo na Cetinje kojim osuđuje hajdučke napade na Boku, Dubrovnik i Hercegovinu.
* 8. 6. - Sofija Hanoverska, naslednica britanske kraljice Ane, umire u 84. godini.
* jul - Britanski parlament nudi Nagradu za longitudu onome ko bi pronašao način za precizno određivanje geografske dužine.
* leto - Patrijarh Mojsije Rajović odlučio od crkve sarajevsku opštinu i mitropolita - nije dobio zahtevani novac (Pećka patrijarhija je pritisnuta od albanskih paša i begova). Odnosi popravljeni 1720, u međuvremenu su i Turci globili srpsku crkvu.
* 7. 8. - Veliki severni rat: Bitka kod Ganguta je prva značajna pobeda ruske mornarice nad Šveđanima, na ruskoj strani se istakao Matija Zmajević.
* 12. 8. (1. 8. po j.k.) - Umrla britanska kraljica Anne. Hanoverski knez Georg postaje George I, kralj Velike Britanije i Irske (do 1727) - prvi iz Kuće Hanover.
* 7. 9. - Badenski ugovor formalno okončava rat Francuske i Svetog Rimskog Carstva.
* 11. 9. - Opsada Barcelone okončana nakon 14 meseci pobedom novog burbonskog kralja Španije Filipa V koji time zauzima Kataloniju i okončava Rat za špansko nasleđe (Nacionalni dan u današnjoj Kataloniji).
* oktobar - Bosanski paša Numan-paša Ćuprilić u invaziji Crne Gore nanosi teške gubitke ("drugi rasip Jerusalima" po vladici Savi), vladika Danilo s izbeglicama odlazi na mletačku teritoriju; posljednji odred branilaca se 17. listopada prebacio na mletački teritorij, vladika zatim odlazi u Rusiju po pomoć.
	+ Numan-paša Ćuprilić sa 15.000 vojnika, hercegovački sandžakbeg Ebu Bećir-paša sa 5.000, skadarski sandžakbeg Ahmed-paša sa 8-10.000. Ubijeno je možda 2.000 Crnogoraca i zarobljeno 3.000, najviše je stradala Katunska nahija. Nešto je preseljeno na Glasinac i okolinu.
* 11. 11. - Posle 15 dana jahanja (i pet godina pritvora u Osmanskom carstvu), švedski kralj Karl XII stiže u Švedsku Pomeraniju.
* 10. 12. - Osmansko Carstvo objavljuje rat Mletačkoj Republici - Mletačko-otomanski rat 1714.-1718., poznat kao Drugi morejski rat ili, u Hrvatskoj, Sinjski rat - povod je neizručivanje crnogorskih izbeglica i neki incidenti na moru.
* 23. 12. - Moćna kraljevska komornica Marie Anne de La Trémoille proterana iz Španije po želji nove kraljice Elisabette Farnese.
* 24. 12. - Španski kralj Filip V se oženio Elizabetom Farneze iz Parme.
* krajem godine - Crnogorski vladika Danilo je krenuo u Rusiju.

### Kroz godinu

* Gligorije je prvi poznati episkop Ariljsko-užičke eparhije (poznate i kao Valjevska).
* Smijenjen ohridski arhiepiskop Dionisije jer je prethodniku mitom i pritiskom uzeo položaj.
* U Liku i Krbavu upućen kapucin Kazimir kao poseban misionar za preveravanje "šizmatika" - neke grupe pravoslavnih su prevedene u Katoličanstvo.
* Beogradski muhafiz Halil-paša Ćosa stradao u borbi sa korumpiranim vojnim starešinama.
* Jedan primer "separacije" u Vojnoj granici: "suvišni, prekobrojni" graničari su izdvojeni i upućeni u unutrašnjost na komorske i spahijske posede.
* Henry Mill patentirao pisaću mašinu (ali bez opisa aparata).
* Daniel Gabriel Fahrenheit definirao skalu temperature (*de wiki*).

## Rođenja

* 25. 2. - René Nicolas Charles Augustin de Maupeou, kancelar Francuske († 1792)
* 6. 6. - José I "Reformator", kralj Portugala († 1777)
* 2. 7. - Christoph Willibald Gluck, kompozitor († 1787)
* 17. 7. - Alexander Gottlieb Baumgarten, njemački filozof († 1762)
* 26. 10. - Benedikt Stay Stojković, svećenik, pjesnik († 1801)
* 3. 11. - Anica Bošković, pjesnikinja, Ruđerova sestra († 1804)
* 2. 12. - Jeremijaš Šoštarić, književnik († 1770)
* 18. 12. - Nikola Josip Esterházy "Veličanstveni" († 1790)
* 1714-15 - Bogomir Palković, književnik († 1778)

## Smrti

* 14. 2. - María Luisa Gabriela de Saboya, kraljica-supružnica Španije (\* 1688)
* 8. 6. - Sofija Hanoverska, naslednica britanske krune (\* 1630)
* 12. 8. (1. 8. po j.k.) - Anne, kraljica Velike Britanije i Irske (\* 1665)
* 15. 8.? - Constantin Brâncoveanu, knez Vlaške (\* 1654)
* 29. 11. - Jerolim Kavanjin, pjesnik (\* 1641)

## Reference

Literatura
* *Historija naroda Jugoslavije II*, Školska knjiga Zagreb, 1959
* *Istorija srpskog naroda*, Četvrta knjiga prvi tom, SKZ Beograd 1986

## Vanjske veze