# Egipatski Kedivat

| **Egipatski kedivat** الخديوية المصرية |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|   |  |
| Zastava
 | Grb
 |

 |
|  Teritorija kedivata |
| Geografija
 |
| **Kontinent**  | Afrika
 |
| **Površina** | 34,184 km² (1882) km²
 |
| **Stanovništvo** | 6.805.000 (1882)
 |
| Društvo
 |
| **Zvanični jezici** | arapski, osmanski turski
 |
| **Religija** | Sunizam, Kopti
 |
| **Valuta** | Egipatska funta
 |
| Vladavina
 |
| **Vladar** | Ismail-paša
 |
| **Drugi vladar** | Teufik-paša
 |
| **Treći vladar** | Abas II od Egipta
 |
| **Osnivanje** | 1867
 |
| **Prestanak** | 1914
 |
| Događaji
 |
| Prethodnici i naslednici
 |
| **Prethodile su:** | **Nasledile su:** |
|  | Egipatski ejalet | Egipatski sultanat |  |
|  | Sultanat Darfur | Italijanska Libija |  |

**Egipatski Kedivat** (arapski: خديوية مصر; osmanski turski: خدیویت مصر) je bila vazalna država Osmanskog carstva koja je od 1867. do 1914. godine postojala na teritoriji današnjeg Egipta.

## Formiranje

Egiptom od 1805. vlada Dinastija Muhameda Alija, njen osnivač - Muhamed Ali, je sa osmanskim sultanom vodio dva rata u kojima se izborio za nasljedno pravo namesništva nad Egiptom. Godine 1863. na egipatski presto došao je Ismail-paša, Muhamedov unuk. Bio je veliki obožavalac Zapada. Žudeo je da Egipat učini evropskom, a ne afričkom zemljom. To je dovelo do više nepromišljenih i neodmerenih troškova koji su, istina, podigli nivo života i modernizacije Egipta, ali su istovremeno doveli do njegove propasti. Ismail-paša je 1867. godine od turskog sultana po visokoj ceni kupio titulu kediva (gospodara).

## Britanska okupacija Egipta

U vreme Ismailove vladavine, evropski činovnici, vaspitači, savetnici i vojnici masovno su pristizali u Egipat. Stranci su imali povlašćeni položaj; bili su oslobođeni od visokih poreza, za njih su formirani posebni sudovi i sl. To je dovelo do guranja Egipćana u stranu, a istovremeno i do pojave egipatskog nacionalizma. Rezultat je bio nacionalistički Urabijev ustanak 1881. godine. Francuska se povlači, a Velika Britanija je odlučila da vojno interveniše. Dana 11. jula 1882. Britanska mornarica bombardirala je Aleksandriju, i nakon četiri dana zauzela grad. Nakon pobeda u Bitci kod Tel el Kabira (Garnet Wolseley i Aḥmed Urabi) Velika Britanija je zagospodarila Egiptom. Strateška važnost Sueskog kanala bila je prevelika da bi Britanci mogli tolerisati nezavisnost Egipta. Vlada u Londonu je, nakon izvesnih nedoumica, odlučila da u Kairu postavi generalnog konzula. On bi trebalo da vlada Egiptom u ime Britanaca. Egipat se sada nalazio u paradoksalnoj situaciji. Zvanično je i dalje bio deo Osmanskog carstva, ali je njime upravljao kediv (vicekralj) nezavisan od Istanbula koji je, zapravo, bio pod političkom i vojnom kontrolom Velike Britanije.

## Ukidanje kedivata

Egipatski kedivat postojao je do izbijanja Prvog svetskog rata. Već 5. avgusta, egipatska vlada je objavila dokument koji je u suštini značio objavu rata Centralnim silama. Kako je Osmansko carstvo stalo na stranu Nemačke i Austrougarske, Britanci su i formalno proglasili kraj turskom suverenitetu i uveli svoj protektorat u Egipat koji je proglašen sultanatom.

## Povezano

* Egipatski Sultanat
* Egipatski Ejalet

## Literatura

* Vojna enciklopedija, tom 2, Beograd 1971. godina, 2. izdanje
* Istorija srednjeg istoka, Masimo Kampanini, Klio, 2001.