# 1527.

*Ovo je članak o godini 1527.*

|  |  |
| --- | --- |
| Milenijum:
 | 2. milenijum
 |
| Vjekovi:
 | 15. vijek – **16. vijek** – 17. vijek
 |
| Decenija:
 |  1490-e  1500-e  1510-e  – 1520-e –  1530-e  1540-e  1550-e  |
| Godine:
 | 1524 1525 1526 – **1527** – 1528 1529 1530
 |

Ferdinand I, nadvojvoda austrijski od 1521, kralj češki, ugarski i hrvatski 1527-1564

1527.. po kalendarima
| Gregorijanski
 | 1527.. (MDXXVII) |
| Ab urbe condita
 | 2280.
 |
| Islamski
 | 933–934.
 |
| Iranski
 | 905–906.
 |
| Hebrejski
 | 5287–5288.
 |
| Bizantski
 | 7035–7036.
 |
| Koptski
 | 1243–1244.
 |
| Hindu kalendari
 |
| • *Vikram Samvat* | 1582–1583.
 |
| • *Shaka Samvat* | 1449–1450.
 |
| • *Kali Yuga* | 4628–4629.
 |
| Kineski
 |
| • Kontinualno
 | 4163–4164.
 |
| • 60 godina
 | Yin Vatra Svinja (od kineske Ng.) |
| Holocenski kalendar
 | 11527.
 |
| p • r • u |
| Podrobnije: Kalendarska era |

Godina **1527** (**MDXXVII**) bila je redovna godina koja počinje u utorak (1. jan./sij. po julijanskom kalendaru).

## Događaji

Januar/Siječanj
* 1. 1. - Cetinski sabor: plemstvo Kraljevine Hrvatske bira nadvojvodu Ferdinanda za kralja, nakon što su njegovi poslanici prihvatili obvezu da će braniti zemlju.
* 5. 1. - Protestantska vlast u Zürichu udavila anabaptistu Felixa Manza.
* 6. 1. - Slavonski sabor u Dubravi kraj Vrbovca, na čelu sa Krstom Frankapanom, bira Ivana Zapolju za hrvatskog kralja.
* januar - Jovan Nenad odbio pokušaj Valentina Tereka da se vrati u Suboticu (Nenad je još uvek u dobrim odnosima sa Zapoljom).

Februar/Veljača
* veljača - Velika turska vojska u Lici, haraju do Istre i Kranjske; turski konjanici i pred Obrovcem.
* 24. 2. - Ferdinand u Pragu okrunjen za češkog kralja.

Mart/Ožujak
* mart - Paracelzus je gradski lekar u Bazelu, u junu spaljuje Avicennine knjige.
* 17. 3. - Ugarski sabor u Budimu: Ferdinandove pristaše proglašene izdajnicima kojima se oduzima imovina; kralju za obranu zemlje dozvoljen deseti dio od gotova novca, zlata, srebra i stoke svih podanika.

+ Bitka kod Khanwe je pobeda mogulskog cara Babura nad radžputima.
* 26. 3. - Ferdinand potvrđuje primirje sa Zapoljom, dogovoreno poljskim posredovanjem (Zapolja potvrđuje 14. 4.).
	+ Ferdinand zatim pridobija despota Berislavića - ozvaničio mu Vukovar i Borovo, te Mitrovicu i Radince ako ih osvoji od Turaka; prišli mu još neki slavonski plemići.
* 30. 3. - Murat-beg Šibenčanin, Husref-begov zapovednik, zauzeo Obrovac.

April/Travanj
* travanj - Turci osvajaju posljednje gradove u Krbavi (Udbina, Komić, Mrsinj...).
* april - Jovan Nenad, koji je pristao uz Ferdinanda, odbio napad Zapoljinog vojvode Lasla Čakija.
	+ Terek ipak povratio Suboticu, pa je Nenad preneo sedište u Segedin.

Maj/Svibanj
Pohara Rima
* 1. 5. - Seleška bitka: Jovan Nenad porazio i Petra Perenjija.
* 6. 5. - Rat Konjačke lige: Pohara Rima - pobunjeni nemački i španski vojnici, kao i razbojnici, opljačkali Rim - ovo se smatra krajem Visoke Renesanse.
* 16. 5. - Grupa posvećena uspomeni na Savonarolu proterala Medicije iz Firence (Alessandro i Ippolito) i obnovila republiku.
* 23. 5. - Slavonski sabor u Križevcima, neki pro-Ferdinandovi plemići prijetili Krsti Frankapanu.

Jun/Lipanj
* 9. 6. - Ivan Zapolja imenovao Radiča Božića za srpskog despota (jer je Berislavić uz Ferdinanda).
* 17. 6. - Pánfilo de Narváez kreće na ekspediciju prema Floridi.
* 17. 6. - Počinje Reformacija u Švedskoj - biće formirana Crkva Švedske.

Jul/Srpanj
* srpanj - Nikola Jurišić uredio Bihaćku kapetaniju.

+ Ivan Karlović ponovo hrvatski ban (do 1531) uz Franju Baćana.
* 25. 7. - Bitka na Sedfalskom polju: Zapoljine erdeljske snage konačno razbile vojsku Jovana Nenada, koji je ubijen dva dana kasnije.
	+ Jovanov vojskovođa Radoslav Čelnik odlazi u osmanski Srem.
* 31. 7. - Ferdinand ulazi u Ugarsku, nakon što je plemićima na čelu sa palatinom Stjepanom Batorijem položio zakletvu (rat Zapolji je objavljen polovicom srpnja).

Avgust/Kolovoz
* kolovoz? - Krsto Frankapan ranjen u sukobu sa Ljudevitem Pekrijem.
* 20. 8. - Ferdinand ušao u Budim, Zapolja je u Hatvanu kod Pešte.

+ Skupština u Odenseu, danski kralj Frederik I objavljuje toleranciju luterana, zabranjuje traženje papskog odobrenja za imenovanje crkvenih zvaničnika.
Septembar/Rujan
* rujan - Krsto Frankapan razorio kastele Ljudevita Pekrija, Ferdinandova vojska se okuplja na Dravi ali izbjegava bitku.
* 27. 9. - Bitka kod Tarcala (ili Tokaja) - Ferdinand ubedljivo porazio Zapolju.
	+ Većina Srba napušta Zapolju (npr. Pavle Bakić).
* 27. 9. - Krsto I. Frankapan Brinjski smrtno ranjen pri opsadi Varaždinske tvrđave.

Oktobar/Listopad
* 7. 10. - Sabor u Budimu priznao Ferdinanda za ugarskog kralja.

Novembar/Studeni
* 3. 11. - Ferdinand I krunisan za ugarskog kralja u Stolnom Biogradu.
	+ kasnije: Stefan Štiljanović dobio od Ferdinanda Miholjac i Glogovnicu u virovitičkoj županiji (pripadalo Petru Mrsinjskom); despot Berislavić dobio Bač, Feleđhaz, Sotin i dr. (bivši posedi Jovana Nenada).
* 25. 11. - Rok za Zapoljine pristalice da se poklone Ferdinandu (Ivan Tahi, zagrebački biskup Šimun od Erdeda u siječnju, Ivan Banić odbija).

Decembar/Prosinac
* decembar - Ferdinandova vojska (Ivan Kacijaner) potiskuje Zapolju iz severne Ugarske.
* 22. 12. - Zapoljin poslanik Hieronymus Jaroslaw Łaski stigao u Carigrad, gde će dogovoriti savez sa sultanom.
* prosinac/siječanj 1528 - Husrev-beg osvaja Jajce i ostatak Jajačke banovine: Vrbaski grad, Banjaluka, Levač, Sokol, Zvečaj, Komotin, Greben - dovršeno tursko osvajanje Bosne.

### Tokom/tijekom godine

* Turska osvajanja: Banja Luka, Gračac (župa Hotuča), Lapac sa župom, Karin, Obrovac, Benkovac; spaljen Novi Vinodolski.
* Hrvatski sabor tražio od Ferdinanda da priključi Hrvatsku nasljednim austrijskim pokrajinama (nije se dogodilo).
* Početak teškog perioda za Pulu - kuga i ratovi.
* 1527-34 i 1536-40 - Gazi Mehmed-beg Jahjapašić je novi smederevski (beogradski) paša - nasledio umrlog starijeg brata Bali-bega.
* Poslednji pomen Skender-bega Crnojevića, u Vranjinskoj povelji.
* Pohara sela Orahovac u Boki Kotorskoj.
* 1525-27 - Od boginja umro inkanski car Huayna Capac - carstvo podelio sinovima Huáscaru (jug) i Atahualpi (sever), između kojih ubrzo počinje građanski rat.

## Rođenja

* 14. 4. - Abraham Ortelius, kartograf i geograf († 1598)
* 21. 5. - Filip II, kralj Španije († 1598)
* 13. 7. - John Dee, matematičar, astronom, okultista († ca. 1609)
* 31. 7. - Maksimilijan II, sveti rimski car († 1576)

## Smrti

* 21. 6. - Niccolò Machiavelli, političar, istoričar, filozof (\* 1469)
* 27. 7. - Jovan Nenad, samoproglašeni car (\* ca. 1492)
* 27. 9. - Krsto I. Frankapan Brinjski, hrvatski ban (\* 1482)
* Ludovik Crijević Tuberon, latinista (\* 1459)
* Šiško Menčetić, pjesnik (\* 1457)
* Gazi Bali-beg Jahjapašić, smederevski sandžak

## Reference

* Vjekoslav Klaić, Svezak treći: dio prvi..... Prva knjiga: Doba kraljeva Ferdinanda I., Maksimilijana i Rudolfa (1527-1608) (archive.org)