Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Mars (mitologija)

|  |
| --- |
| **Mars** |
| opis | bog rata
 |
| roditelji | Junona i Jupiter
 |
| djeca | Kupid, Timor, Formido, Konkordija, Romul i Rem
 |
| grčki pandan | Ares
 |

Joachim Wtewael: Mars i Venera otkriveni od bogova
**Mars** (latinski *Mars*) je bog iz rimske mitologije, bog rata. Nakon Jupitera je najvažniji bog kod Rimljana. Izvorno je bio povezan sa vegetacijom, kao što piše Caton u svojoj molitvi ratara upućenoj Marsu, a usto je čašćen i kao zaštitnik stoke.

## Opis i mitovi

Mars je sin Jupitera, vrhovnog boga, i njegove žene - Junone. Prema drugom mitu, sin je Junone i cvijeta kojeg je nosila Flora. Rimljani su kasnije poistovijetili ovoga boga sa grčkim bogom Aresom, te se tako bog ratara, koji su često bili prisiljeni ratovati, pretvorio u boga rata. Na taj su mu način pripale mnogostruke uloge: zaštitnik je radova na polju, daje plodnost, štiti borce i daje im ratnički duh. Marsova je ljubavnica Venera, žena Marsovog nakaznog brata Vulkana, a djeca su im Kupid, Timor, Formido i Konkordija. Vulkan je otkrio njihovu prijevaru, te je njihov čin pokazao svim bogovima, koji su mu se samo narugali. Mars je otac Romula i Rema koji su osnovali Rim, te tako praotac Rimljana. Njihova je majka bila svećenica Reja Silvija. Njegov je svećenik u Rimu bio *flamen maior*, a bili su mu posvećeni vuk (Mars je poslao vučicu da hrani njegovu djecu) i zelena žuna. Marsov astrološki znak je danas znak za muški spol.

## Kult

Mars je u službenoj rimskoj religiji bio i bog proljeća, pa je svečano slavljen u martu (odatle ime tome mjesecu). Ostale važne proslave u njegovu čast odvijale su se u februaru i oktobru. Svakih pet godina na *Campus Martius*, pred njegovim oltarom, popis stanovništva popraćen je obredom čišćenja. U Rimu su se nalazila i druga dva hrama: *ara Martis* na polju (138. pr. n. e.) i onaj izvan vrata *Capena* (388. pr. n. e.). Mars je štovan i u vrijeme Carstva, zahvaljujući Augustu koji je ustanovio kult Marsa *Ultora* ("osvetnika"). Mars je zauzeo mnogo važnije mjesto u rimskoj mitologiji nego što je to slučaj sa Aresom, njegovim grčkim pandanom. Razlog je tomu vjerojatno u tome što ga se držalo ljubavnikom Reje Silvije i ocem Romula i Rema koji su utemeljili Rim. Stoga je čašćen kao otac rimskoga naroda, a Rimljani su se nazivali djecom Marsa. Marsu je bio posvećen i dan u sedmici, (utorak, italijanski: *martedì*) te planeta Sunčevog sistema (Mars).

## Galerija

* Mars i njegov sin Kupid, Kopenhagen
* Statua Marsa u Berlinu
* Peter Paul Rubens: Mars i Reja Silvija
* Marsov simbol

## Vanjske veze
# Tibar

Tok reke Tibar
**Tibar** (lat. *Tiber*, ital. *Tevere*), treća po dužini reka u Italiji sa 406 km, posle Poa i Adiđea, protiče kroz Rim u pravcu od planine Fumajolo do Tirenskog mora, u koje utiče sa dva rukavca: jedan koji prolazi kroz predgrađe Ostije na jugu, a drugi kroz Fijumićino na severu. Sliv Tibra je oko 18.000 km².

## Ime

Verovatno je ime *Tibar* pre-latinskog porekla, kao i rimski naziv Tibur (danas Tivoli). Priča se da se mitski kralj Tibernije, deveti od legendarnih kraljeva Alba longe, utopio u reci Albula, koja je potom nazvana Tibar. Ovaj mit možda može objasniti sećanje na raniji pre-indoevropski naziv reke, 'bele' od sedimenata. Legende kažu da su braća blizanci Romul i Rem ostavljeni na obali Tibra, gde ih je spasila vučica.

S druge strane, ako je etrursko lično ime Thefarie, nastao od imena reke, etrursko ime za Tibar bilo bi Thefar. Da li to znači "belo" nije poznato. Najsrodnija poznata etrurska reč je verovatno thafna, "pehar."

## Historija

Tibar je bio važna trgovačka reka od vremena Punskih ratova, kada je luka Ostija postala ključna pomorska baza. Kada je luka Ostije zatrpana muljem, krajem prvog veka izgrađen je novi put, *via Portuensis,* koji je povezivao Rim s novom lukom, Fiumićino.

U Tibar se uliva rimska rečica Anio, a na njemu se nalazi ostrvo (*Isola Tiberina*) u centru Rima, između Trastevere i antičkog centra. Gaz na ostrvu je verovatno najstarija naseobina u gradu. Legenda kaže da je majka Romula i Rema, Rea Silvija, vestalska devica, naterana da se utopi u reci Tibar. Tibar se njome oženio i poplavio okolinu zbog nepravde koja je nanesena njegovoj ženi.

Pogled na Tibar iz Vatikana
Popularno zvan *flavus*, "žuta reka", Tibar ima dosta nanosa ali ne pravi deltu, zahvaljujući jakoj severnoj morskoj struji koja teče blizu obale, strmoj obali i tektonskim nanosima. Obala se od drevnih vremena pomerila za oko 3 km, ostavivši antičku Ostiju na suvom. Od pre jednog veka, obala u Fijumićinu se pomera za oko 4 m godišnje.

Rukavac koji povezuje Fiumićino s morem je kanal, koji je prokopan u vreme imperatora Klaudija i opravljen u doba Trajana. U srednjem veku kanal je zatrpao mulj, ali ga je papa Pavle V 1612. ponovo otvorio za plovidbu.

Stari Rimljani su povezali reku s odvodnim kanalom (*Cloaca Maxima*) i podzemnom mrežom tunela i kanala da bi doveli vodu u središte grada. Izgradnja modernog kamenog nasipa počela je 1876.

Poplave Tibra bile su česte kroz istoriju. U modernim vremenima, poznate poplave bile su 1598, 1870. and 1900.

Benito Musolini, rođen u Romanji, pomerio je granicu između Toskane i Emilije-Romanje, da bi izvor Tibra bio u Romanji. Pored bistrog izvora podignut je antički stub s natpisom  QUI NASCE IL TEVERE SACRO AI DESTINI DI ROMA (= Ovde je rođen Tibar, posvećen sudbini Rima).

Kada se anglikanac preobrati u katoličanstvo, za njega se kaže da je "preplivao Tibar". U obratnom slučaju, kaže se "preplivati Temzu".
# Tron

Prijestolja na kojima sjede Elizabeta II kao kraljica Kanade i vojvoda od Edinburgha u Kanadskom Senatu u Ottawi. Te stolice obično zauzima generalni guverner prilikom otvaranja Parlamenta.
**Tron** (grčki: θρόνος – "sjedalo"), **prijestolje**, **prijestol** ili **prijesto** (ijek.), odn. **prestolje**, **prestol** ili **presto** (ek.), službena stolica na kojoj sjedi monarh prilikom javnih ceremonija. "Tron" se metaforički koristi za monarhiju, odnosno za vlast koja proizlazi od kraljevskog naslova, pa "zasjesti na prijestolje" znači "doći na vlast" ili biti proglašen vladarom.

## Vanjske veze

* RoyalArk- here India
# 750-e pr. n. e.

|  |  |
| --- | --- |
| **Milenijum:** | 1. milenijum pne. |
| **Vjekovi:** | 9. vijek pne. – **8. vijek pne.** – 7. vijek pne. |
| **Decenije:** | 780-e pne. 770-e pne. 760-e pne. – **750-e pne.** – 740-e pne. 730-e pne. 720-e pne. |
| **Godine:** | 759 pne. 758 pne. 757 pne. 756 pne. 755 pne. 754 pne. 753 pne. 752 pne. 751 pne. 750 pne. |
| **Kategorije:** | Rođenja – Smrti – Arhitektura Nastanci – Prestanci
 |

## Događaji i trendovi

* 756. pne. – Osnivanje Kizika.
* 755. pne. – Ashur-nirari V nasljeđuje Ašur-Dana III kao kralj Asirije
* 755. pne. – Eshil, kralj Atene, umire nakon vladavine od 23 godina i nasljeđuje ga Alkmeon.
* 753. pne. – Alkmeon, kralj Atene, umire nakon vladavine od 2 godine. Zamjenjuje ga Harops, arhont izabran na mandat od deset godina.

Romul i Rem
* 21.4. 753. pne. – Grad Rim i Rimsko Kraljevstvo osniva i nad njime vlada prvi kralj (moguće Etrurac) Romul (prema tradiciji). Početak rimskog 'Ab urbe condita' kalendara. Rim prihvaća Etrurski alfabet, koji su Etrurci adaptirali od Grka.
* cca. 750. pne. – Napravljen Čovjek i kentaur, moguće iz Olympije. Danas se nalazi u njujorškom Muzeju Metropolitam.
* cca. 750. pne. - 700. pne. – Napravljena Pogrebna vaza (Krater), iz atenskog groblja Dipylon. Pripisuje se Hirschfieldskoj radionici. Danas se nalazi u njujorškom Muzeju Metropolitan.

## Značajne osobe

* Shoshenq V, faraon Dvadeset druge dinastije Egipta (767–730. pne.)
* Osorkon III, faraon Dvadeset druge dinastije Egipta (787–759. pne.)
* Takelot III, faraon Dvadeset treće dinastije Egipta (764–757. pne.)
* Rudamun, faraon Dvadeset treće dinastije Egipta (757–754. pne.)
* Iuput II, faraon Dvadeset treće dinastije Egipta (754–715. pne.)
* Niumateped, kralj Libijaca (775–750. pne.)
* Titaru, kralj Libijaca (758– 750. pne.)
* Ker, kralj Libijaca (750–745. pne.)
* Manava, autor indijskog geometrijskog teksta Sulba Sutras. (r. 750. pne.)

## Smrti

## Rođenja

* 757. pne. – Vojvoda Zhuang od Zhenga
# 500-e pr. n. e.

|  |  |
| --- | --- |
| **Milenijum:** | 1. milenijum pne. |
| **Vjekovi:** | 7. vijek pne. – **6. vijek pne.** – 5. vijek pne. |
| **Decenije:** | 530-e pne. 520-e pne. 510-e pne. – **500-e pne.** – 490-e pne. 480-e pne. 470-e pne. |
| **Godine:** | 509 pne. 508 pne. 507 pne. 506 pne. 505 pne. 504 pne. 503 pne. 502 pne. 501 pne. 500 pne. |
| **Kategorije:** | Rođenja – Smrti – Arhitektura Nastanci – Prestanci
 |

Istočna hemisfera godine 500. pne.
## Događaji i trendovi

* 13.9. 509. pne. – Jupiterov hram je posvećen na rimskom Kapitol na septembarske ide.
* 509. pne. – 27. pne. – Republikanski period u Rimu.
* 508. pne. – U Rimu uvedena služba *pontifex maximus*.
* 508. pne./*507. pne.* – Klisten preuzima vlast u Areni, organizira deme i uvodi demokratske reforme.
* 506. pne. – Bitka kod Bojua: Snage Države Wu pod komandom Sun Tzua tuku snage države Chu, uništavaju njen glavni grad Ying i tjeraju kralja Jinga na bijeg.
* 505. pne. – Izabran prvi par rimskih konzula.
* 4.12. 502. pne. – Solarna eklipsa zamračuje Egipat.
* 502. pne. – Latinski savez poražava Etrurce pod Lars Porsenom kod Aricije.
* 502. pne. – Naksos diže pobunu protiv perzijske dominacije što predstavlja početak Jonskog ustanka.
* 501. pne. – Klisten reformira demokraciju u Ateni.
* 501. pne. – Naksos je napadnut od Perzijskog Carstva.
* 501. pne. – Kao odgovor na prijetnje Sabinjana, Rim stvara službu diktatora.
* 501. pne. – Konfucije je imenovan guvernerom Chung-tua.
* 501. pne. – Gadir (današnji Cádiz) osvaja Kartaga. (približan datum)
* 500. pne. – Narodi koji govore Bantu dolaze u jugozapadnu Ugandu sa zapada. (približan datum)
* 500. pne. – Izbjeglice s Teosa ponovno naseljavaju Abderu.
* 500. pne. – Darije I od Perzije proglašava aramejski kao službeni jezik zapadne polovice svog carstva.
* 500. pne. – Završetak civilizacije nordijskog prončanog doba prema periodizaciji Oscara Monteliusa i početak Predrimskog željeznog doba.
* 500. pne. – Osnovana prva republika u Vaishaliju, u današnjoj indijskoj državi Bihar.
* 500. pne. – Stanovništvo svijeta: 100,000.000
* cca. 500. pne. – Vulka radi Apolona iz Vejia, iz hrama Portonaccio. Danas se čuva u Museo Nazionale di Villa Giulia u Rimu.

Zapadni Mediteran godine 509. pne.
## Značajne osobe

* cca. 500. pne. – Heraklit, grčki filozof
* Siddharta Gautama
* cca. 585–501. pne. – Pitagora, matematičar

## Reference
# 27. pr. n. e.

|  |  |
| --- | --- |
| **Vjekovi:**  |  2. vijek pne.  - **1. vijek pne.** - 1. vijek  |
| **Decenije:** |  50-e pne.  40-e pne.  30-e pne. -  20-e pne. - 10-e pne.  0-e pne.  0-e
 |
| **Godine:** | 30. pne. 29. pne. 28. pne. - **27. pne.** - 26. pne. 25 pne. 24 pne.
 |

Godina **27. pne.** bila je redovna godina koja počinje u nedjelju u julijanskom kalendaru. U svoje vrijeme je bila poznata kao **Godina Drugog konzulstva Oktavijana i Agripe** ili, rjeđe, **godina 727. *Ab urbe condita. Oznaka 27. pne. za ovu godinu je u upotrebi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavna metoda za imenovanje godina.

August

27. pne. po kalendarima
| Gregorijanski
 | 27. pne.
 |
| Olimpijada
 | 188:1.–188:2.
 |
| Ab urbe condita
 | 727.
 |
| Seleukidski
 | 285–286.
 |
| Islamski
 | 668–667. BH
 |
| Hebrejski
 | 3734–3735.
 |
| Bizantski
 | 5482–5483.
 |
| Koptski
 | -310–-309.
 |
| Iranski
 | -648–-647. BP
 |
| Hindu kalendari
 |  |
| • *Vikram Samvat* | 30–31.
 |
| • *Shaka Samvat* | *N/D* |
| • *Kali Yuga* | 3075–3076.
 |
| Kineski
 | 2610–2611.
 |
| Holocenski kalendar
 | 9974.
 |
| p • r • u |
| Podrobnije: Kalendarska era |

## Događaji

* Gaj Julije Cezar Oktavijan postaje po sedmi put rimski konzul, a njegov prijatelj Marko Vipsanije Agripa konzulom postaje po teći put.
* 16. januar – Oktavijan formalno sve svoje dosadašnje ovlasti vraća Senatu koji mu daje titule *Princeps* i **August**. On ih prihvaća, nakon što je odbio ranije predloženu titulu **Romul**. Tim činom formalno počinje postojati Rimsko Carstvo, odnosno državno uređenje rimske države poznato kao principat.
* August započinje niz vojnih reformi u novoustrojenom Carstvu - broj legija je smanjen na 26, a Pretorijanska garda dobiva 1000 ljudi.
* August formira Classis Misenensis, glavnu flotu rimske mornarice, sa sjedištem u Portus Juliusu u Mizenu.
* Agripa provinciju Hispania Ulterior dijeli na provincije Baetica i Lusitania, s time da je povećana teritorija provincije Hispania Citerior.
* Sjevernu od dvije egipatske statue poznate kao Memnonovi kolosi uništava potres (prema Strabonu).
* 27. pne. – 25. pne. – Marko Agripa u Rimu gradi staru zgradu Panteona.

## Rođenja

* Car Ai od Hana, kineski car (u. 1. pne.)

## Smrti

* Marko Terencije Varon, rimski učenjak (r. 116. pne.)

## Literatura
# 410.

|  |  |
| --- | --- |
| Milenijum:
 | 1. milenijum
 |
| Vjekovi:
 | 4. vijek – **5. vijek** – 6. vijek
 |
| Decenija:
 |  380-e  390-e  400-e  – 410-e –  420-e  430-e  440-e  |
| Godine:
 | 407 408 409 – **410** – 411 412 413
 |

Alarikova pljačka Rima, francuska minijatura iz 15. vijeka

410.. po kalendarima
| Gregorijanski
 | 410.. (CDX) |
| Ab urbe condita
 | 1163.
 |
| Islamski
 | 219 BH – 218 BH.
 |
| Iranski
 | 212 BP – 211 BP.
 |
| Hebrejski
 | 4170–4171.
 |
| Bizantski
 | 5918–5919.
 |
| Koptski
 | 126–127.
 |
| Hindu kalendari
 |
| • *Vikram Samvat* | 465–466.
 |
| • *Shaka Samvat* | 332–333.
 |
| • *Kali Yuga* | 3511–3512.
 |
| Kineski
 |
| • Kontinualno
 | 3046–3047.
 |
| • 60 godina
 | Yang Metal Pas (od kineske Ng.) |
| Holocenski kalendar
 | 10410.
 |
| p • r • u |
| Podrobnije: Kalendarska era |

Godina **410.** (**CDX**) bila je redovna godina koja počinje u subotu u julijanskom kalendaru. U svoje vrijeme je bila poznata kao **Godina konzulstva Honorija i Teodozija** (ili, rjeđe, **godina 1163. *Ab urbe condita). Oznaka 410. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.

## Događaji

* Vizigotski poglavica Alarik I svrgava Priska Atala sa mjesta zapadnorimskog cara.
* 24.8.–27.8. - Vizigoti pod Alarikom zauzimaju i pljačkaju Rim. Iako sa sobom odnose brojna blaga, oštećenja javnih zgrada su relativno malena; međutim, s obzirom da je ovo prvi slučaj da je Rim pao pod stranu vlast od 390. pne., građani Rima i Carstva ga doživljavaju kao nezamislivu katastrofu i smrtni udarac vlastitom moralu.
* Zapadnorimski car Honorije poručuje rimskim građanima u Britaniji da se pri obrani od barbara ubuduće oslanjaju isključivo na vlastite snage, čime *de facto* prestaje rimska vlast nad Britanijom.
* Honorije imenuje svog general Konstancija III za *magister milituma*.
* Ataulf nasljeđuje svog šurjaka Alarika na mjestu vizigotskog kralja.
* Sabor u Seleukiji-Ktesifonu, na kome perzijski kršćani, uz blagoslov sasanidskog kralja Jezdigerda I organiziraju vlastitu nacionalnu crkvu i prihvaćaju Nikejsko vjerovanje.
* Prithivisena postaje kralj države Vakataka na Dekanskoj visoravni.
* Grad Alalija na otoku Korzika pogođen katastrofalnim požarom pri čemu je uništena luka.

## Rođenja

## Smrti

* Sveta Marcela, kršćanska mučenica
* Alarik I, kralj Vizigota
* Kumarajiva, budistički redovnik koji je djelovao u Kini i Kašmiru
* Murong Chao, posljednji vladar države Južni Yan
* Yujiulü Shelun, poglavica Rourana

## Reference
# Barbari

**Barbari** ili **varvari** (grčki: *βάρβαρος*), je bio naziv u starogrčkom za sve koji su slabo ili nikako govorili grčki. Dok su 'Barbari' za Rimljane bili neobrazni ljudi (*paideia*). Danas se koristi naziv *Barbar* za osobu koja se ne uklapa u društvo i ima jako neciviliziran, nekulturan pristup, takozvana "sirovina". Sličan naziv 'Barbarima' se koristi u novijem vemenu i to Vandali.

Već su arijski indijci koristili Sanskrit-riječ *barbarāh* (množina) ‚Mucaroš‘ za opis naroda koji nije njihovim pripadao. U grčkom jeziku se prvi put pojavlja kao izraz "oni koji pričaju barbarski (*barbarophonoi*)" u Homerovom "Ilias II, 867".
# 752.

|  |  |
| --- | --- |
| Milenijum:
 | 1. milenijum
 |
| Vjekovi:
 | 7. vijek – **8. vijek** – 9. vijek
 |
| Decenija:
 |  720-e  730-e  740-e  – 750-e –  760-e  770-e  780-e  |
| Godine:
 | 749 750 751 – **752** – 753 754 755
 |

752.. po kalendarima
| Gregorijanski
 | 752.. (DCCLII) |
| Ab urbe condita
 | 1505.
 |
| Islamski
 | 134–135.
 |
| Iranski
 | 130–131.
 |
| Hebrejski
 | 4512–4513.
 |
| Bizantski
 | 6260–6261.
 |
| Koptski
 | 468–469.
 |
| Hindu kalendari
 |
| • *Vikram Samvat* | 807–808.
 |
| • *Shaka Samvat* | 674–675.
 |
| • *Kali Yuga* | 3853–3854.
 |
| Kineski
 |
| • Kontinualno
 | 3388–3389.
 |
| • 60 godina
 | Yang Voda Zmaj (od kineske Ng.) |
| Holocenski kalendar
 | 10752.
 |
| p • r • u |
| Podrobnije: Kalendarska era |

Godina **752.** (**DCCLII**) bila je prijestupna godina koja počinje u subotu u julijanskom kalendaru. Oznaka 752. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.

## Događaji

* 23. 3. – Stjepan je izabran za papu, ali umire nakon samo tri dana, i prije službenog posvećenja, pa se ne smatra zakonitim papom.
* 26. 3. – Zahariju (i trodnevnog papu Stjepana) nasljeđuje Stjepan II (ponekad navođen i kao Stjepan III) kao 92. papa.
* Cuthred od Wessexa u Battle Edgeu kraj Burforda diže ustanak protiv Aethelbalda od Mercije.
* Arapsko-muslimanski vođa Abd al-Rahman b. Habib vodi prvi veliki napad na Sardiniju; mogući početak muslimansko-arapske vlasti nad otkom koja je trajala do 1005.
* Yaxun B'alam IV nakon desetogodišnje borbe za prijestolje postaje vladar majanskog grada-države Yaxchilan.
* Umirovljeni japanski car Shōmu učestvuje u ceremoniji posvete velike statue Vairokana Bude u hramu Tōdai-ji i sebe službeno proglašava budistom.

## Rođenja

* Irena, carica Bizanta

## Smrti

* 14. 3. – Papa Zaharija
* 26. 3. – Izabrani papa Stjepan
* Li Linfu, kancelar Kine (ili 753)

## Reference
# 756.

|  |  |
| --- | --- |
| Milenijum:
 | 1. milenijum
 |
| Vjekovi:
 | 7. vijek – **8. vijek** – 9. vijek
 |
| Decenija:
 |  720-e  730-e  740-e  – 750-e –  760-e  770-e  780-e  |
| Godine:
 | 753 754 755 – **756** – 757 758 759
 |

756.. po kalendarima
| Gregorijanski
 | 756.. (DCCLVI) |
| Ab urbe condita
 | 1509.
 |
| Islamski
 | 138–139.
 |
| Iranski
 | 134–135.
 |
| Hebrejski
 | 4516–4517.
 |
| Bizantski
 | 6264–6265.
 |
| Koptski
 | 472–473.
 |
| Hindu kalendari
 |
| • *Vikram Samvat* | 811–812.
 |
| • *Shaka Samvat* | 678–679.
 |
| • *Kali Yuga* | 3857–3858.
 |
| Kineski
 |
| • Kontinualno
 | 3392–3393.
 |
| • 60 godina
 | Yang Vatra Majmun (od kineske Ng.) |
| Holocenski kalendar
 | 10756.
 |
| p • r • u |
| Podrobnije: Kalendarska era |

Godina **756.** (**DCCLVI**) bila je prijestupna godina koja počinje u četvrtak u julijanskom kalendaru. Oznaka 756. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.

## Događaji

* An Shi ustanak: Pobunjenička vojska pod generalom An Lushanom zauzima kinesku prijestolnicu Chang'an tjerajući cara Xuanzonga i druge članove dinastije Tang na bijeg.
* proljeće - An Shi ustanak: Bitka kod Yongqiua u kojoj kineska carska vojska pod Zhang Xunom odnosi pobjedu.
* Franački kralj Pipin Mali organizira pohod na sjevernu Italiju i nanosi poraz Langobardima koji su ugrožavali papu Stjepana II. Time sui stvoreni uvjeti za Pipinovu donaciju, odnosno dodjelu zemlje oko Ravenne papi, a koja će kasnije postati temelj Papinske Države.
* Odbjegli omejadski princ Abd-ar-rahman I zajedno sa svojim pristašama zauzima al-Andalus (Iberiju) te uspostavlja novu islamsku državu - emirat sa sjedištem u Cordobi.
* 15. 7. - An Shi ustanak: Kineski carski vojnici ubijaju kancelara Yang Guozhonga, držeći ga odgovornim za poraz od pobunjenika; pri tome je ubijena i njegova rođaka, carica Yang Guifei, kao i većina članova porodice Yang.
* 12. 8. - An Shi ustanak: Kineska carska vojska izbjeglog krunskog princa Li Henga proglašava novim carem (Suzong), a što nakon nekog vremena formalnom abdikacijom priznaje i njegov otac car Xuanzong koji se sklonio na jug u Sečuan.
* Vineh nasljeđuje Kormisoša kao kralj Bugarske.
* decembar - Desiderije nasljeđuje Aistulfa kao kralj Langobarda.

## Rođenja

## Smrti

* 24. 1. – Feng Changqing, kineski vojskovođa u službi dinastije Tang
* 24. 1. – Gao Xianzhi, korejski vojskovođa u službi kineske dinastije Tang
* 15. 7. – Yang Guozhong, kineski kancelar dinastije Tang
* 15. 7. – Yang Guifei, supruga cara Xuanzonga (pogubljhenje)
* Car Shōmu, car Japana (r. 701)
* decembar – Aistulf, kralj Langobarda

## Reference
# Lav III (papa)

| Lav III. Leon III
 |
| --- |
|   |
| Papinstvo počelo
 | 795.
 |
| Papinstvo završilo
 | 816.
 |
| Prethodnik
 | Hadrijan I. ( 772. - 795.)
 |
| Nasljednik
 | Stjepan IV. (816. - 817.)
 |
| Rođen
 | oko 750. Rim, Italija
 |
| Umro
 | 12. lipnja 816. Rim
 |
| Ostali pape imena Lav
 |

**Sveti Lav III.** (Rim, 750. - Rim, 12. lipnja 816.) bio je papa od 795. do 816. godine. Često je bio u sukobu s rimskim plemstvom. Uz franačku zaštitu, za Božić 800. godine, okrunio je Karla Velikog za cara Svetog Rimskog Carstva.

Pomogao je kralju Eardwulfu od Northumbrije da se vrati na prijestolje i pomirio je nadbiskupe Yorka i Canterburyja. Također je poništio odluku svog prethodnika, pape Hadrijana I. koji je dozvolio *pallium* biskupu Lichfielda, Higbertu. Vjerovao je kako je engleska biskupija krivo predstavljena i da je pallium nevaljan. Godine 803., Lichfield je povratio u svoju dijacezu.

Lav III. je dao da se Nicejsko vjerovanje ugravira u srebrnu ploču kako se ne bi mijenjalo u budućnosti kako komu odgovara. Dodao je: *HAEC LEO POSUI AMORE ET CAUTELA ORTHODOXAE FIDEI* (Ja, Lav, stavio sam ovo za ljubav i zaštitu prave vjere)

Kanonizirao ga je papa Klement X. za sveca 1673. godine, a njegov dan bio je 12. lipnja.

## Povezano

* Enchiridion pape Lava III.

## Reference

## Vanjske veze

* Prijevod Einhardova *Život Karla Velikog* iz oko. 817.-830. Arhivirano 2008-05-14 na Wayback Machine-u (`en`)
* Pope St. Leo III - Catholic Encyclopedia (`en`)
# 800.

|  |  |
| --- | --- |
| Milenijum:
 | 1. milenijum
 |
| Vjekovi:
 | 7. vijek – **8. vijek** – 9. vijek
 |
| Decenija:
 |  770-e  780-e  790-e  – 800-e –  810-e  820-e  830-e  |
| Godine:
 | 797 798 799 – **800** – 801 802 803
 |

Istočna hemisfera godine 800.

800.. po kalendarima
| Gregorijanski
 | 800.. (DCCC) |
| Ab urbe condita
 | 1553.
 |
| Islamski
 | 183–184.
 |
| Iranski
 | 178–179.
 |
| Hebrejski
 | 4560–4561.
 |
| Bizantski
 | 6308–6309.
 |
| Koptski
 | 516–517.
 |
| Hindu kalendari
 |
| • *Vikram Samvat* | 855–856.
 |
| • *Shaka Samvat* | 722–723.
 |
| • *Kali Yuga* | 3901–3902.
 |
| Kineski
 |
| • Kontinualno
 | 3436–3437.
 |
| • 60 godina
 | Yang Metal Zmaj (od kineske Ng.) |
| Holocenski kalendar
 | 10800.
 |
| p • r • u |
| Podrobnije: Kalendarska era |

Godina **800.** (**DCCC**) bila je prijestupna godina koja počinje u srijedu u julijanskom kalendaru. Oznaka 800. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.

## Događaji

* 25. 12. – Papa Lav III u Bazilici sv. Petra kruni franačkog kralja Karla Velikog za cara Svetog Rimskog Carstva.
* U Mezoamerici počinje kultura Itza (približni datum).

## Rođenja

* Nominoe, prvi kralj sve Bretanje (približni datum)

## Smrti

* 28. 3. – Sveta Alkelda
* 3. 6. – Stavrakije, glavni ministar Bizantskog Carstva

## Reference