# 1747.

*Ovo je članak o godini 1747.*

|  |  |
| --- | --- |
| Milenijum:
 | 2. milenijum
 |
| Vjekovi:
 | 17. vijek – **18. vijek** – 19. vijek
 |
| Decenija:
 |  1710-e  1720-e  1730-e  – 1740-e –  1750-e  1760-e  1770-e  |
| Godine:
 | 1744 1745 1746 – **1747** – 1748 1749 1750
 |

Krunidba Ahmada Shaha Durranija u Kandaharu.

1747.. po kalendarima
| Gregorijanski
 | 1747.. (MDCCXLVII) |
| Ab urbe condita
 | 2500.
 |
| Islamski
 | 1159–1160.
 |
| Iranski
 | 1125–1126.
 |
| Hebrejski
 | 5507–5508.
 |
| Bizantski
 | 7255–7256.
 |
| Koptski
 | 1463–1464.
 |
| Hindu kalendari
 |
| • *Vikram Samvat* | 1802–1803.
 |
| • *Shaka Samvat* | 1669–1670.
 |
| • *Kali Yuga* | 4848–4849.
 |
| Kineski
 |
| • Kontinualno
 | 4383–4384.
 |
| • 60 godina
 | Yin Vatra Zec (od kineske Ng.) |
| Holocenski kalendar
 | 11747.
 |
| p • r • u |
| Podrobnije: Kalendarska era |

Godina **1747** (**MDCCXLVII**) bila je redovna godina koja počinje u nedjelju po gregorijanskom kalendaru odn. redovna godina koja počinje u četvrtak po julijanskom kalendaru.

## Događaji

### Januar/Siječanj – Mart/Ožujak

* 12. 1. - Francuski maršal Maurice de Saxe je imenovan za generalnog maršala kraljevih logora i armija - poslednji od petorice s tim zvanjem u vreme starog režima.
* 2. 2. - Rat za austrijsko naslijeđe (RzAN) - Opsada Antiba: pošto su Francuzi u gradu dobili pojačanje, austro-sardinske snage prekidaju opsadu, kasnije tokom godine će ponovo opsedati Đenovu.
* 10 - 11. 2. - Rat kralja Georgea: Bitka kod Grand Pré u Novoj Skotiji je francuski uspeh.
* 12. 3. - Umro je tibetanski vladar, pod qingovskim sizerenstvom, Polhané Sönam Topgyé, nasleđuje ga drugi sin Gyurme Namgyal (do 1750), poslednji dinastički vladar.

### April/Travanj – Jun/Lipanj

* 9. 4. - Lordu Lovatu, škotskom jakobitskom vođi osuđenom zbog veleizdaje u Londonu odrubljena glava, te je tako postao posljednja osoba na kojoj je u Ujedinjenom Kraljevstvu primijenjena ta metoda egzekucije.
* 17. 4. - RzAN: Francuska objavljuje rat holandskim Ujedinjenim provincijama, ubrzo zauzimaju Zeelandsku Flandriju i Barijerne tvrđave.
* april - Adel-šah Afšar, nećak persijskog vladara Nadera, zauzeo je Herat zajedno sa sistanskim pobunjenicima i naveo Kurde u toj regiji na pobunu protiv Nadera.
* proleće - Pogodba grofa Josipa Draškovića i njegovih "Vlaha": oslobođeni su većine kmetskih obaveza (povlastice erodiraju već 1750-tih zbog zaduženosti Draškovića).
* 1. 5. - Otvorena letnja palata Fridriha Velikog, *Sanssouci* ("Bez brige").
* 4. 5. - U strahu od francuske invazije, Willem IV je imenovan za stadtholdera nizozemskih Ujedinjenih provincija (do 1751), čime se posle 45 godina završava period bez stadtholdera u Holandiji.
* maj, prva polovina - Otmica Garofalije, udovice gusara Krila Cvjetkovića, pogubljenog prošle godine, iz zatvora skadarskog paše. Mlečani kažnjavaju Perast da bi udovoljili Turcima, zbog čega ekonomski opada.

Bitka kod rta Finisterre
* 14. 5. - Rat za austrijsko nasljedstvo: Prva bitka kod rta Finisterre u kojoj britanska mornarica nanosi težak poraz francuskoj floti koja je pokušala dostaviti namirnice kolonijalnim snagama u Novoj Francuskoj.
* 20. 5. - Poručnik James Lind, brodski lekar na *HMS Salisbury*, započinje eksperimente sa raznim supstancama, koji pokazuju da citrusi leče skorbut - prvi eksperiment sa kontrolnim grupama (citrusi se koriste protiv skorbuta tek od 1790-tih).
* 9. 6. - Japanski car Sakuramachi je abdicirao u korist sina princa Toohita koji postaje car Momozono (do 1762). Stvarni vladar je šogun Tokugawa Ieshige.

Ellisovo putovanje 1746-47 u potrazi za Severozapadnim prolazom
* jun - Henry Ellis istražuje Hudsonov zaljev ne bi li našao Sjeverozapadni prolaz, bez uspjeha.
* 20. 6. - Persijski vladar Nader-šah Afšar, na pohodu u Horasanu protiv kurdskih pobunjenika, ubijen je od svojih dvorana, uplašenih za svoje živote. Nasleđuje ga nećak Adel-šah Afšar (do 1748), ali carstvo se ubrzo raspada: osamostaljuju se duranijski Afganistan, kanati Buharski (emirat 1785, ruski protektorat od 1873, Sovjeti zauzeli 1920), Ardabilski (do 1808), Gandžanski (do 1805), Nahičevanski (do 1828) i Šekinski (do 1819).

### Jul/Srpanj – Septembar/Rujan

"Bitka kod Lauffeldta"
* 2. 7. - RzAN - Bitka kod Lauffelda: Francuzi maršala de Saxa su porazili savezničku vojsku u Limburgu. Zatim opsedaju Bergen op Zoom u Brabantu.

"Smrt chevalier de Belle-Islea"
* 19. 7. - RzAN - Bitka na Assietti: Francuzi su pokušali zauzeti sardinsko utvrđenje u Alpima ali su potučeni uz 3.700 mrtvih, uključujući komandanta, viteza od Belle-Islea.
* 5. 8. - Ilirska dvorska komisija postaje deputacija (*Hofdeputation in Transsylvanicis, Banaticis et Illyricis*), potčinjena neposredno vladaru, a ne Ugarskoj, ravnopravna drugim dvorskim kancelarijama (ukinuta 1777) - mađarske vlasti su bile protivne Komisiji, izazivale su sukobe kompetencija.
* 15. 8. - Sanktpeterburška konvencija: vojni savez Rusije, Britanije i Holandije protiv Francuske i Pruske.
* 24. 8. - Smenjen je veliki vezir Tirjaki Hadži Mehmet-paša, postavljen je Sejid Abdulah-paša (do 1750).

"Zauzeće i pljačka Bergen-op-Zooma"
* 18. 9. - Francuzi zauzimaju Bergen op Zoom.
* septembar-oktobar - Izveštaji o uraganu ili dva u Karibima, severnoameričkoj obali i na Bermudima. Još jedan u novembru u Karibima.

### Oktobar/Listopad – Decembar/Prosinac

* 12. 10.? (? 7. ševal 1160.) - Paštunska plemenska skupština, Loya jirga, u Kandaharu izabire Ahmada Shaha Durranija za emira, čime nastaje Duranijsko Carstvo, država od koje potiče suvremeni Afganistan. Pored Kandahara, Durrani za sada ima i Gazni, Kabul i Pešavar.
* 25. 10. - Rat za austrijsko nasljedstvo: Druga bitka kod rta Finisterre u kojoj Britanci uništavaju još jedan francuski konvoj za američke i karipske kolonije. Te kolonije su na ivici gladi, Englezi kontrolišu La Manš pa trpi i ekonomija francuske metropole.

Muzička fešta u Rimu povodom venčanja francuskog dofena, 15. jul 1747
* 17 - 19. 11. - Knowlesovi neredi u Bostonu, nakon što je britanski admiral Knowles prinudio 46 Bostonaca na službu. Nekoliko dana kasnije objavljen je pamflet u kome se neredi hvale kao odbrana prirodnih prava, što bi bilo prvi put da se ideje Johna Lockea koriste za opravdanje otpora vlastima u Americi.
* 22. 11. - Princu Willemu IV je dodijeljeno nasljedno stadtholdersko zvanje Nizozemske Republike čime je Nizozemska postala de facto nasljedna monarhija.
* 29. 11. - Fra Filip Grabovac zatočen u Veneciji zbog knjige "Cvit razgovora naroda i jezika iliričkoga aliti rvackoga", inkvizicija je u prosincu naredila spaljivanje primeraka knjige.
* 17. 12. - Državni prokurator Marko Foscarini iznosi u Velikom vijeću nedostatke i nepravilnosti mletačke uprave i vlasti u Dalmaciji: situacija je teška, domaći i strani funkcioneri koriste položaje za bogaćenje. Otpor kolona traje već desetak godina - nakon nereda na Rabu, Pagu i Šolti, u Kaštelima i okolici Zadra, mletačke vlasti hapšenjem istaknutijih ljudi 1747-48. za sada zavode mir.

### Kroz godinu

Canaletto: "Reka Temza iz Doma Richmond"
* Ali-paša Hećimoglu ponovo dolazi za vezira u Bosnu, ponovo da bi uterao poreze, s istim rezultatom kao i 1745. U Bosni do 1756 preovlađuju nemiri i bune. Ove godine, muslimanski seljaci tuzlanskog kadiluka dižu pobunu zbog višeg poreza, taksita (obroka) i kuluka, neposredno zbog podizanja grada.
* Sejid Mehmed-paša Silahdar je beogradski muhafiz 1747-48. Šejh Mehmed-paša iz Užica ga optužuje da je "uništio vilajet" jer su njegovi zulumćari uzeli stotine kesa groša od sirotinje (2.000 haračkih glava duguje 42.000 groša). U Užicu izbija pobuna, vođena je bitka sa čačanskim muteselimom. Na beogradskog vezira se žali i kruševački sandžakbeg Ismail-beg, kao i na leskovačke spahije U Beogradskom pašaluku do 1780-ih preovlađuju "nered, zulum i pokvarenost".
* Osmanlije prihvataju zahtev Marije Terezije za obnovu Beogradskog mira, tj. sklopljen je "večni mir". Mir se nastavlja još četiri decenije, u Šumadiju se doseljava dosta ljudi iz drugih srpskih krajeva.
* Podmaršal Engelshofen započinje regulaciju u Slavonskoj i Srijemskoj krajini - drugačija organizacija, uvedena klasa "kontribuenata", kmetova, što izaziva nezadovoljstvo i neuspeh. Nova Gradiška (osnovana sljedeće godine) i Slavonski Brod sjedišta pukovnija.
* U Kupinovu osnovana šajkaška četa, od krajišnika rasformirane Pomoriške krajine osniva se 1746-47 zemaljska pokrajinska milicija.
* Osuđen Franjo Trenk.
* U Subotici osnovana katolička latinska škola, pod vođstvom franjevačkog samostana.
* 1747-49 - Organiziraju se pokrajinske vlade i sudovi u svim pokrajinama Habsburške monarhije.
* Atanasije II Gavrilović je novi pećki patrijarh (do 1752).
* I ove godine, kao prošle, ima sukoba između Crnogoraca i Albanaca u Kotoru.
* Qianlongovih Deset velikih pohoda – Jinchuanska kampanja, protiv Sloba Dpona, poglavice naroda Gyalrong u Jinchuanu na severu Sečuana.
* Andreas Sigismund Marggraf objavio otkriće šećera u šećernoj repi (njegov učenik Franz Karl Achard je razradio praktičan metod dobijanja).
* U Francuskoj osnovana Nacionalna škola mostova i puteva, dan. *École des ponts ParisTech*.

## Rođenja

* 4. 1. - Vivant Denon, prvi direktor Louvrea († 1825)
* 10. 1. - Abraham-Louis Breguet, horolog († 1823)
* 19. 1. - Johann Elert Bode, astronom († 1826)
* 13. 4. - Louis Philippe II od Orléansa, francuski plemić i pristalica Revolucije († 1793)
* 5. 5. - Leopold II., car Svetog Rimskog Carstva († 1792)
* 2. 7. - Rose Bertin, modna kreatorka († 1813)
* 6. 7. - John Paul Jones, američki pomorac († 1792)
* 26. 10. - Ivan Mane Jarnović, violinist i skladatelj († 1804)
* Teodor Popović, ikonopisac († 1807)
* 1747-48 - Petar I Petrović Njegoš, crnogorski vladika († 1830)

## Smrti

* 12. 3. - Polhané Sönam Topgyé, tibetanski vladar (\* 1689)
* 14. 3. - Johann Matthias von der Schulenburg, saski i mletački časnik, kolekcionar umjetnosti (\* 1661)
* 23. 3. - Claude Alexandre de Bonneval, Humbaradži Ahmet-paša (\* 1675)
* 3. 4. - Francesco Solimena, slikar (\* 1657)
* 20. 4. - Stjepan Badrić, redovnik i vjerski pisac (\* 1687)
* 19. 6. - Nader-šah Afšar, persijski vladar (\* 1688)
* 8. 7. - Štefan Fuček, kajkavski pisac i svećenik (\* ca. 1690)
* Fevzi Mostarac, pisac (\* 1670-77)

## Reference

Literatura
* *Historija naroda Jugoslavije II*, Školska knjiga Zagreb, 1959
* *Istorija srpskog naroda*, Četvrta knjiga, prvi tom, Srbi u XVIII veku, SKZ Beograd 1986 (IV-1)

## Vanjske veze