Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Uvoz

| Uvoz Import |
| --- |
| Vanjsko trgovinska bilanca Evropske unijeVanjsko trgovinska bilanca Evropske unije
 |
|  |

**Uvoz** ili **Import** (od latinske sintagme in + portare = unijeti) je privredna aktivnost koja se sastoji od nabave roba, usluga ili kapitala iz inozemstva
na teritorij vlastite države.
Iz budžetske perspektive pod uvozom se smatra samo ono što je prošlo carinu i za što su plaćeni svi carinski
doprinosi.

## Karakteristike

Države najčešće uvoze onu robu koju njihova vlastita industrija ne može proizvesti efikasno i jeftino, ali i sirovine i dobra
koja im nisu dostupna unutar vlastitih granica. Na primjer brojne zemlje moraju uvoziti naftu, jer je nemaju ili nemaju dovoljno da zadovolje
potražnju.
Uz izvoz, uvoz čini okosnicu međunarodne trgovine. Što je veća vrijednost uvoza u neku zemlju, u odnosu na
vrijednost izvoza, to je negativnija njena vanjsko trgovinska bilanca.
Uvoz zajedno sa izvozom formira glasovitu trgovinsku bilancu koja bilježi ravnotežu transakcija - u i - iz zemlje. Aktivna trgovinska
bilanca (odnosno veći izvoz od uvoza) povećava vrijednost domaće valute i njen bruto domaći proizvod,
te je stoga korisna podrška procesu ekonomskog rasta.

Uvoz može utjecati na carinu (koja je usmjerena uglavnom na obranu domaćeg tržišta od strane konkurencije, ali se smatra i
sredstvom ubiranja poreza na potrošnju. Stoga se kojiput nastoji ograničiti kvotama (najčešće da se obrani domaća valuta). Kojiput se čak
i zabranjuje (gotovo uvijek zbog zdravstvenih i higijenskih razloga).

Većina zemalja nastoji osloboditi carina sirovine i poluproizvode potrebne domaćoj industriji radi izvoza, kako bi njihov proizvod bio
konkurentniji.

## Reference

## Vanjske veze

* *Import licensing* na portalu World Trade Organization (`en`)
# Mlinsko-pekarska industrija

| Mlinsko-pekarska industrija
 |
| --- |
| Tipični proizvodi mlinsko pekarske industrijeTipični proizvodi mlinsko pekarske industrije
 |
|  |

**Mlinsko-pekarska industrija** je jedna od grana prehrambene industrije.

## Karakteristike

Mlinarstvo je djelatnost koja se bavi čuvanjem i preradom u brašno brojnih žitarica (pšenica, raž, kukuruz, riža, ječam, zob, sirak, proso) te drugih biljnih zrnatih plodova (suncokret, soja, slanutak).

Pekarstvo se bavi pečenjem hljeba i sličnih proizvoda koji se dobijaju miješanjem brašna s vodom, mlijekom ili nekom drugom prikladnom tekućinom uz dodatak kuhinjske soli i drugih aditiva i pekarskoga kvasca. Tako nastaje tijesto koje se zatim oblikuje, fermentira i peče. Pored navedenih koriste se i drugi sastojci, pa se zavisno o njima razlikuju tri grupe pekarskih proizvoda;

* osnovne vrste hljeba i peciva,
* specijalne vrste hljeba i peciva i
* ostali pekarski proizvodi.

Specijalne vrste hljeba i peciva pripremaju se od posebnih sirovina po specijalnom metodu. U njih se ubrajaju; mliječni hljeb i pecivo, masni hljeb i pecivo, trajni hljeb i pecivo, kruh i pecivo s jajima, obogaćeni hljeb, dvopek, mliječni i čajni dvopek. Za njihovu pripremu, pored brašna, koriste se mlijeko, mlijeko u prahu, surutka, bjelančevine surutke, mast, maslac, vrhnje, jaja, šećer, suho voće i drugi dodatci.

U ostale pekarske proizvode ubrajaju se: pite, tjestenine, punjena peciva, burek, pogačice, krafne, pereci, krušne mrvice i slični proizvodi. Svaki od tih proizvoda priprema se prema naročitoj recepturi i tehnološkoj metodi.

## Historija

Prvi kruh je ispečen još u neolitu, prije gotovo 12.000 godina, najvjerojatnije od grubo usitnjenog zrnja pomiješanog s vodom. Takvo tijesto se vjerojatno položilo na vrući kamen i peklo tako da se prekrilo vrućim pepelom.

Egipćani su navodno otkrili da tijesto ukoliko odstoji fermentira i širi se. Oni su proizveli prvi hljeb nalik na današnji i napravili prvu peć.

Za Antičkog Rima mlinarstvo i pekarstvo se već razvilo do gotovo industrijskog nivoa (uz rad robova). Oni su imali javne peći čiji su rad kontrolirali edili.

Prvi pokušaji stvaranja pekarskih mašina dogodili su se u drugoj polovici 18. vijeka. Iako su već Rimljani koristili neku vrst mješalice koju su pokretali konji, to znanje se izgubilo, pa su tadašnji pekari pokušali konstruirati mješalicu za tijesto. Prvu praktičnu mješalicu proizveo je 1810. pariški pekar Lembert.

## Izvori

## Vanjske veze

* *Želi li opstati, mlinsko-pekarska industrija mora se povezati* (`sh`)
# Mliječna industrija

| Mliječna industrija
 |
| --- |
| Mlijeko tipični proizvod konditorske industrijeMlijeko tipični proizvod konditorske industrije
 |
|  |

**Mliječna industrija** ili **mljekarstvo** je jedna od grana prehrambene industrije, koja se bavi proizvodnjom, distribucijim i prodajom mlijeka i mliječnih proizvoda, sira, jogurta, maslaca i svih drugih artikala dobijenih od njega.

Mliječnim proizvodima se smatraju svi proizvodi koji se dobijaju od mlijeka (kravljeg, ovčjeg, kozjeg, bivoljeg, kobiljeg i jakova) i (ili) oni dobijeni od njihovih mješavina, ukoliko sadrže više od 50% mlijeka ili nekog drugoga mliječnog proizvoda.

## Karakteristike

Bazni proizvodni procesi u mljekarstvu su homogenizacija, pasterizacija i sterilizacija.

Homogenizacijom se smanjuje i ujednačava veličina masnih kapljica (globula), koja se u sirovom mlijeku kreće između 1 i 10 μm, na veličinu od 0,5 do 1 μm. Ona sprječava izdvajanje masti na površinu i poboljšava konzistenciju i okus mliječnih proizvoda.

Pasterizacija je metoda zagrijavanja mlijeka na temperature niže od 100 °C radi eliminacije svih patogenih i velikoga dijela ostalih mikroorganizama kojih ima u mlijeku te čuvanja svih prirodnih karakteristika sirovog mlijeka.

Sterilizacija je postupak kratkog zagrijavanja mlijeka na temperature više od 100 °C, a radi se da se produži rok trajanja proizvoda. Za razliku od pasterizacije, sterilizacija smanjuje kvalitet pojedinih prirodnih sastojaka i prerađivačke karakteristike mlijeka.

Tankovi Mljekare Skånemejerier iz Malmöa
## Historija

Mljekarstvo je jedna od najstarijih industrija čija se geneza može pratiti još od neolita. Metode prerade i distribucije su se poboljšavale, da bi se došlo do današnjih relativno sigurnih po zdravlje, iako su u suštini ostale iste.

I pored visokog rasta mliječne industrije u Južnoj Americi i Novom Zelandu, Evropa je i dalje najveći izvoznik mliječnih proizvoda u svijetu, čak i kad se iz tog izuzme trgovina unutar same Evropske Unije. Prema Organizaciji za prehranu i poljoprivredu, potrošnja mlijeka u razvijenim zemljama je relativno stabilna. U EU je potrošnja mlijeka po glavi stanovnika 1990. iznosila je 363 litre, a 2007. 382 litara, dok je u Sjedinjenim Američkim Državama u istom periodu potrošnja po stanovniku iznosila 274 l. i 295 li..

Kompanije koje se bave tim poslom - mljekare postaju sve veće, a njihovi profiti sve veći.

Po mišljenju Evropskog ekonomskog i socijalnog komiteta iz 2010 samo se oko 8% svjetske mliječne proizvodnje trguje na svjetskom tržištu.

## Reference

## Vanjske veze

* *Dairy product* (`en`)
# Ljetne olimpijske igre 1960.

**XVII. Olimpijske igre - Rim 1960**

| XVII. Olimpijske igre - Rim 1960
 |
| --- |
|  |
| **Opći podaci** |
| **Grad domaćin** | Rim, Italija
 |
| **Otvaranje** | 25. kolovoza 1960.
 |
| **Zatvaranje** | 11. rujna 1960.
 |
| **Statistika** |
| **Broj država** | 83
 |
| **Broj sportaša** | 5348
 |
| **Broj sportova** | 14
 |
| **Broj takmičenja** | 150
 |

U Rimu su se Olimpijske igre trebale održati još 1908. godine, ali su lokalni organizatori, nakon erupcije Vezuva 1906. godine, od toga odustale, pa su igre umjesto toga održane u Londonu.

Rim je pravo na domaćinstvo Igara 1960. godine izborio u konkurenciji s Lausanneom, Bruxellesom, Detroitom, Ciudad de Mexicom i Budimpeštom.

Na rimskoj Olimpijadi su se zlatnim medaljama ovjenčali buduća boksačka zvijezda Muhammad Ali (koji je tada nastupao pod imenom Cassius Clay) i budući grčki kralj Konstantin II.

Najveća heroina igara bila je američka atletičarka Wilma Rudolph, koja je osvojila tri medalje u sprintu usprkos toga što je u djetinjstvu bila preboljela dječju paralizu.

Najveći događaj Igara bila je utrka u maratonu, gdje je sudjelovao Etiopljanin Abebe Bikila. On je trčao bosonog, a dodatna motivacija mu je bila to što su se igre održavale u Italiji koja je 1935. godine bila napala i osvojila njegovu zemlju u italijansko-etiopskom ratu. Uspio je ne samo pobijediti nego i postaviti svjetski rekord u maratonu od 2 sata, 15 minuta i 16,2 sekunde. Abebe Bikila je tako postao prvi crni Afrikanac sa zlatnom medaljom.

Rimska Olimpijada je bila posljednja na kojoj će sudjelovati Južna Afrika pod režimom apartheida.
# Konjički sport

Zagrebački hipodrom
**Konjički sport** je izraz koji uključuje različite vrste sportova kojima je zajedničko korištenje konja, bilo kroz jahanje, bilo kroz vožnju dvokolica. Najčešći i najpopularniji oblik konjičkog sporta jesu konjske utrke, potom utrke dvokolica te dresura.

## Historija

Prva jahačka natjecanja održana su na 33. Olimpijadi. Športsko jahanje razvilo se u Engleskoj u 18. stoljeću. Od 1912. konjička natjecanja uvrštena su u program Olimpijskih igara.

## Konjičke utrke

Konjičke utrke poznate su prvenstveno po konjima. Najbrži način kretanja konja je galop. U početku su ljudi konje koristili kao pomoć pri fizičkim radovima, a vremenom su shvatili da oni mogu biti puno zabavniji. Ima više vrsta konjičkih utrka. Mogu se nabrojiti neke: preponsko jahanje, dresurno jahanje, daljinsko jahanje, zatim polo koji je malo grublji konjički šport. Također se može uvrstiti među to i kasački i galopski šport. Kasački šport se može odvijati pod sedlom ili u sulkama. Sulke su male lagane kočije na kojima sjedi onaj koji upravlja konjem. U Zagrebu je Zagrebački hipodrom na kojem je mogućnost odvijanja svih popularnih konjičkih športova.

## Povezano

* Preponsko jahanje
* Rodeo

## Reference

## Literatura

* Ina Dietzsch (Hrsg.): *Vergnügen in der Krise. Der Berliner Trabrennsport zwischen Alltag und Event.* Panama-Verlag, Berlin 2005, ISBN 3-938714-00-X.
* Stephan Lebert: *Pferderennen.* Deutscher Taschenbuch Verlag, 2000, ISBN 3-423-20418-4.

## Vanjske veze

* International Federation for Equestrian Sports FEI official homepage
* United States Equestrian Federation USEF Official web site
* Equestrian Federation of Australia Equestrian Federation of Australia web site Arhivirano 2022-10-13 na Wayback Machine-u
* Equestrian Federation of Ireland - EFI web site Arhivirano 2007-02-10 na Wayback Machine-u
* Equestrian Federation of Kazakhstan Arhivirano 2009-07-27 na Wayback Machine-u Russian - Equestrian Federation of Kazakhstan Arhivirano 2009-07-27 na Wayback Machine-u English
* United States Dressage Federation
* American Endurance Ride Conference
* The North American Trail Ride Conference Arhivirano 2011-03-16 na Wayback Machine-u - Competitive Trail Riding
* UK Endurance Horse Riding
* Ride and Tie Association
* The American Vaulting Association - Equestrian Vaulting
* National Cutting Horse Association
* Regionalni konjički portal - Regional horse community
# Automobilizam

Zagrevanje pred trku u Dejtoni, Sad
**Automobilizam** je naziv za sve oblike sportskih takmičenja u kojima se koriste motorna vozila na četiri točka.

## Kategorije takmičenja

* Formula 1 - je najpoznatije natjecanje, gdje se takmiče posebno konstruirani automobili jednosjedi
* Reli - etapna utrka automobila, dva najpoznatija relija su Reli Dakar, koji je niz godina imao start u Parizu (i zvao se *Reli Pariz-Dakar*) i Svjetsko prvenstvo u reliju (poznato pod kraticom *WRC*)
* kružne utrke - poznata je staza Grobnik kraj Rijeke.
* brdske utrke
* vožnje spretnosti
* karting
# Radžastan

| Radžastan
 |
| --- |
| Radžastan -राजस्थान
 |
| Država: | Indija
 |
| Glavni grad:
 | Džajpur
 |
| Površina:
 | 342.236 km²
 |
| Stanovništvo:
 | 56.473.122 *(2001)*
 |
| Gustina stanovništva: | 165 stan./km²
 |
| Jezik:
 | hindi i radžastani
 |
| Religija:
 |  |
| Veb-sajt:
 | www.rajasthan.gov.in
 |
| Mapa
 |
|  |

**Radžastan** je savezna država Indije sa površinom od 342.236 km² i 56.473.122 stanovnika (stanje: 1. jan. 2001). Najveća je država u Indiji po površini. Graniči sa Pakistanom na zapadu, Gudžaratom na jugozapadu, Madja Pradešom na jugoistoku, Utar Pradešom i Harajanom na severoistoku i Pendžabom na severu. Glavni grad je Džajpur. Pustinja Tar se nalazi na zapadu Radžastana. Jedna od najstarijih planina sveta Aravali se tu nalazi. Istočni Radžastan ima dva rezervata za tigrove, kao i nacionalni park Keoladeo, koji je čuven po pticama.

## Geografija

Glavna geografska značajka Radžastana su planine Aravali, koje se protežu 850 km od jugozapada do severoistoka . Oko tri petine Radžastana leži severozapadno od Aravali planina. Severozapadni deo Radžastana je suv i peskovit i većinu toga područja pokriva pustinja Tar, koja se proteže u susedni Pakistan. Planine Aravali zaustavljaju monsume , koji dolaze iz pravca Arapskog mora, tako da severozapadni deo ostaje bez kiše. Pustinja Tar je jako slabo nastanjena, a grad Bikanar je najveći grad pustinje. Severozapadne trnovite šume od grmlja nalaze se oko pustinje Tar. Područje prima manje od 400 mm kiše, a letnje temparature premašuju 45 °C tokom leta. Grad Džodpur se nalazi u zoni trnovitih grmova.
Aravali planine i područje istočno predstavljaju plodnije područje sa više kiša. To ima više stanovništva i gradova.

Džajsalmer
## Historija

Radžastan je istorijski bio Radžputana, tj. kraljevstva Radžput. Radžput znači sin kralja. Radžpute su uspostavile kraljevstvo u 6. veku posle Hrista. Radžpute su se suprostavljale muslimanskim invazijama na Indiju. Brojna Radžput kraljevstva su ipak postala vazali Delhijskog sultanata, a kasnije i Mogulskog Carstva. Slabljenjem moći Mogulskog carstva Radžpute ponovo uspostavljaju nezavisnost. Sa Britancima sklapaju brojne sporazume u 19. veku, prihvatajuđi suverenost engleskog kralja. Adžmer u Radžputani je postao deo Britanske Indije, a ostali su postali jedna vrsta engleskih vazala sa velikom autonomijom. Radžastanska nezavisna kraljevstva su stvorila bogato arhitektonsko i kulturno nasleđe, koje se vidi u mnogim tvrđavama i palatama (Mahala i Havelis), koje su obogaćene i muslimanskom i džainu arhitekturom.

Mapa Radžastana
## Ekonomija

Radžastanska ekonomija je prvenstveno poljoprivredna. Najviše se gaji pšenica i ovas, šećerna trska , pamuk i duvan. Najveći je proizvođač jestivog ulja u Indiji. Najveći je i proizvođač vune u Indiji. Indira gandi kanal služi za navodnjavanje severozapadnog Radžastana.

Radžastan je veliki proizvođač poliesterskih vlakana. Ima rudnike soli i bakra. Veliki je proizvođač cementa, gipsa, azbesta, cinka, mramora, olova, fosfatnih stena.

## Značajni gradovi

* Džajsalmer
* Džodpur
* Amber
* Alvar
# Baralle

| Baral Baralle
 |
| --- |
|  |
|  |
|  Grb
 |
| Osnovni podaci
 |
| Država
 |  Francuska
 |
| Region
 | Sever-Pa de Kale
 |
| Departman
 | Pas-de-Calais
 |
| Okrug
 | Aras
 |
| Kanton
 | Markion
 |
| Stanovništvo
 |
| Stanovništvo (2011-01-01) | 478
 |
| Gustina stanovništva
 | 60,13 st./km²
 |
| Geografija
 |
| Koordinate
 | ﻿ / ﻿ |
| Vremenska zona
 | UTC+1, ljeti UTC+2
 |
| Nadmorska visina
 | 69 m
 |
| Površina
 | 7,95 km²
 |
| BaralBaral (Francuske)
 |
| Ostali podaci
 |
| Poštanski kod
 | 62860
 |
| INSEE kod
 | 62081
 |

**Baral** (francuski: *Baralle*) je naselje i opština u severoistočnoj Francuskoj u regionu Sever-Pa de Kale, u departmanu Pa de Kale koja pripada prefekturi Aras.

Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 487 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 61 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 7,95 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 69 metara (maksimalnoj 78 m, a minimalnoj 44 m).

## Demografija

Demografija| 1962. | 1968. | 1975. | 1982. | 1990. | 1999. | 2011. |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 482 | 491 | 442 | 418 | 468 | 487 | 478 |

*Grafik promene broja stanovnika u toku poslednjih godina*

## Reference

## Literatura

* Alexandra Hughes, Alex Hughes, Keith A Reader, Keith Reader, ur. (2001). *Encyclopedia of Contemporary French Culture* (Routledge; Routledge World Reference edition izd.). ISBN 0415263549.
* Robb, Graham (2008). *The Discovery of France: A Historical Geography*. W. W. Norton & Company. ISBN 0393333647.
* Ardagh, John (1991). *France* (Cultural Atlas of izd.). Facts on File. ISBN 081602619X.
* Jones, Colin (1999). *The Cambridge Illustrated History of France* (Cambridge Illustrated Histories izd.). Cambridge University Press. ISBN 0521669928.
* Sowerwine, Charles (2009). *France since 1870: Culture, Society and the Making of the Republic* (2nd izd.). Palgrave Macmillan. ISBN 0230573398.
* Roberts, William J. (2004). *France: A Reference Guide from the Renaissance to the Present (European Nations)* (European Nations izd.). Facts on File. ISBN 0816044732.

## Vanjske veze

* Baza podataka: Insee (`fr`)
* Baral na stranici Nacionalnog geografskog instituta Francuske (`fr`)
* Baral na stranici organizacije INSEE (`fr`)
* Najbliža naselja (kilometraža, pravac i koordinate) (`fr`)
* Položaj mesta Baral na mapi Francuske (sa osnovnim podacima o mestu) (`fr`)
* Plan naselja Baral na mapi (Mapquest)
# Banda

*Za ostale upotrebe, pogledajte Banda (razvrstavanje).*
Sukob policije i apaša na ulicama Pariza, novinska ilustracija iz 1904. godine
**Banda** je izraz, najčešće kolokvijalni, kojim se opisuje grupa ljudi koje povezuje zajedničko bavljenje različitim oblicima kriminalne aktivnosti. Ukoliko je riječ o čvršće povezanoj grupi ili vezanoj za određeno područje, ponekad se koristi engleska riječ **gang**, odnosno izrazi kao što su ulične ili zatvorske bande. Bande se mogu značajno razlikovati po aktivnostima, broju članova ili razini organizacije - od neformalnih grupe prijatelja i rođaka do složenih i čvrsto postavljenih i discipliniranih oblika organiziranog kriminala nalik tajnim udruženjima i paravojnim formacijama. Za pripadnika bandi se najčešće koristi izraz gangster; iako ima sličnu etimologiju, izraz bandit se može odnositi i na pojedinačnog kriminalca koji nije član nijedne bande.

Banda se u širem smislu koristi i za grupe ljudi koji se ne bave neposredno kriminalom, ali se zbog različitih razloga, najčešće vezanih uz "problematični" svjetonazor, religiju ili etničku pripadnost smatraju opasnošću ili štetnim elementom za neku širu društvenu zajednicu. Jedan od primjera je korištenje izraza "banda" od strane partizana za sve pripadnike kvislinških i drugih neprijateljskih formacija, ali i njihove simpatizere i članove porodica.

## Popis najpoznatijih bandi

* Apaši (Pariz, početak 20. vijeka)
* Latin Kings (SAD)
* Bloods (SAD)
* Crips (SAD)
* MS-13 (Centralna Amerika i SAD)
* 18th Street gang (SAD)
* Comando vermelho (Rio de Janeiro)

## Povezano

* Organizirani kriminal

## Vanjske veze

* O bandama Arhivirano 2006-04-28 na Wayback Machine-u
# Jamuna

| Jamuna Jamna  |
| --- |
|  |
| Lokacija |
| Države |  Indija |
| Gradovi | Delhi, Mathura, Agra, Alahabad |
| Hidrografija |
| Izvor   – aps. visina | Planina Bandarpunch Himalaja 3293 m |
| Ušće   – aps. visina | Ganges kod grada Alahabad (Utar Pradeš) 74 m |
| Dužina | 1376 km |
| Pritoke | Tons, Čambal |
| Hidrologija |
| Protok   – srednji |  2930 m³/s |
| Sliv   – površina |  366.223 km² |
| Ulijeva se u | Ganges |

**Jamuna** ili **Jamna** je velika pritoka indijske rijeke Ganges duga 1376 km, i ona je kao i Ganges za hinduse sveta rijeka.

## Hidrografija

Jamuna izvire na obroncima planine Bandarpunch u masivu Himalaji, kod svetog mjesta Jamunotri u indijskoj državi Utarakand.

Od tamo rijeka teče gotovo pravolinijski prema jugu, preko obronaka Himalaja, dok ne dođe do nizine, zatim teče uz granicu između indijskih država Utar Pradeš i Harajana. Kod Delhija se dio voda iz Jamuna prebacuje u kanal Agra. Južno od Delhija, rijeka ulazi potpuno u Utar Pradeš kod grada Mathura Jamuna zavija prema jugoistoku, prolazi gradove Agra, Firozabad i Etava. Ispod Etava prima niz južnih pritoka, od kojih su najveći Čambal, Sindh, Betwa i Ken.

Pored grada Alahabada Jamuna uvire u rijeku Ganges, to ušće je za hinduse posebno sveto mjesto.

 Karta Indije sa slivom rijeke Jamune
Jamuna ima sliv velik oko 366.223 km² koji se proteže preko cijele sjeverne Indije. To je teritorij u kom živi 57,000.000 ljudi, vode Jamune osiguravaju oko 70% potreba grada Delhija.

Brodski promet po Jamuni je slab, jer iznad Agre u ljeto rijeka liči na mali potok, jer se većina njenih voda kanalima usmjjerava u polja za navodnjavanje.

## Povezano

* Ganges
* Lista najdužih rijeka na svijetu

## Izvori

## Vanjske veze

* *Yamuna River* na portalu Encyclopædia Britannica (`en`)
# Manipur

| Manipur
 |
| --- |
| Manipur -मणिपुर
 |
| Država: | Indija
 |
| Glavni grad:
 | Impal
 |
| Površina:
 | 22.327 km²
 |
| Stanovništvo:
 | 2.388.634 *(2001)*
 |
| Gustina stanovništva: | 107 stan./km²
 |
| Jezik:
 | manipuri
 |
| Religija:
 |  |
| Veb-sajt:
 | manipur.nic.in
 |
| Mapa
 |
|  |

**Manipur** je savezna država Indije sa površinom od 22.327 km² i 2.388.634 stanovnika (stanje: 1. jan. 2001). Nalazi se na severoistoku Indije. Graniči sa indijskim državama Nagalandom na severu, Mizoramom na jugu, Asamom na zapadu. Graniči sa Mijanmarom na istoku. Meitei su osnovna etnička grupa, a njihov jezik manipuri postao je službeni tek 1992. Manipur se smatra osetljivom graničnom državom. Stranci moraju imati specijalnu dozvolu da bi ušli u Manipur. Te dozvole vrede samo 10 dana i izdaju se organiziranim turističkim grupama.

## Historija

Manipur i Asam su bili uključeni u sporove sa Burmom i Tajlandom. Kada je Burma izvršila invaziju Tajlanda u 19. veku, Manipur je to iskoristio i ušao duboko u teritoriju Burme. To je izazvalo burmansku invaziju Manipura i Asama, pa je uvuklo u rat Britance, koji su vladali obližnjim Bengalom. Britanci su intervenisali, pobedili Burmu i zauzelki Asam, a Manipur stavili pod kontrolu 1891. godine. Lord Irvin je opisivao Manipur kao "Švajcarsku Indije".

Tokom Drugog svetskog rata Manipur je bio poprište žestokih bitaka japanskih i savezničkih trupa. To je bilo najdalje dokle su Japanci došli u svom napredovanju. Na strani Japanaca se borila Indijska nacionalna armija pod komandom Subasa Bozea. Japanci i njihovi indijski saveznici su potučeni pre Impala. Nisu uspeli ući u Impal, a to je predstavljalo jednu od prekretnica u ratu. Tokom proglašenja indijske nezavisnosti Manipur je postao najpre nezavisno kraljevstvo. Kralj Maharadža Budačandra je započeo proces demokratizacije. Kralj je 1949. prihvatio da Manipur bude deo Indije. Od 1956. Manipur se smatra saveznom teritorijom, a od 1972. državom u Indiji.

## Problemi u Manipuru

Postoje tri glavne etničke grupe u Manipuru. Meitei predstavljaju etničku grupu, koja čini većinu u dolini Manipur. Ponekad se za njih kaže da su Manipuri. Sedam plemena pripadaju Meiteima. Ima 29 plemena na brdima i podeljeni su na dve glavne grupe Nagase i Kuku-Činse. Unutar samog Manipura postoje međuetnički problemi. Posebno između Meiteia iz doline i Nagasa sa brda.

Postoji nekoliko manjih problema oko određivanja granice sa Mijanmarom (prijašnjom Burmom). Dugo je postojao zahtev da manipuri postane službeni jezik. To je odobreno tek 1992. Dugo vremena jedan od velikih problema je bio problem istorijske Kangla palate. To je bila palata starih vladara Manipura. Zauzeli su je bili Britanci 1891., a kasnije paravojna grupa Asamske puške. Kangla palata je konačno 2004. vraćena Manipuru.