# 1525.

*Ovo je članak o godini 1525.*

|  |  |
| --- | --- |
| Milenijum:
 | 2. milenijum
 |
| Vjekovi:
 | 15. vijek – **16. vijek** – 17. vijek
 |
| Decenija:
 |  1490-e  1500-e  1510-e  – 1520-e –  1530-e  1540-e  1550-e  |
| Godine:
 | 1522 1523 1524 – **1525** – 1526 1527 1528
 |

Bitka kod Pavije, zarobljen François I

1525.. po kalendarima
| Gregorijanski
 | 1525.. (MDXXV) |
| Ab urbe condita
 | 2278.
 |
| Islamski
 | 931–932.
 |
| Iranski
 | 903–904.
 |
| Hebrejski
 | 5285–5286.
 |
| Bizantski
 | 7033–7034.
 |
| Koptski
 | 1241–1242.
 |
| Hindu kalendari
 |
| • *Vikram Samvat* | 1580–1581.
 |
| • *Shaka Samvat* | 1447–1448.
 |
| • *Kali Yuga* | 4626–4627.
 |
| Kineski
 |
| • Kontinualno
 | 4161–4162.
 |
| • 60 godina
 | Yin Drvo P(ij)etao (od kineske Ng.) |
| Holocenski kalendar
 | 11525.
 |
| p • r • u |
| Podrobnije: Kalendarska era |

Godina **1525** (**MDXXV**) bila je redovna godina koja počinje u nedjelju (1. jan./sij. po julijanskom kalendaru).

## Događaji

* januar - Bitka kod Punta Quemade - Francisco Pizarro doduše porazio domoroce u Kolumbiji, ali se morao povući - neuspešna prva ekspedicija na Inke.
* 21. 1. - Najčešće navođeni datum za nastanak anabaptističkog pokreta u Švajcarskoj.
* 24. 2. - Bitka kod Pavije je odlučujuća špansko-nemačka pobeda nad francuskim kraljem François I koji je i zarobljen.
* 27. 2. - Turci Skradinjani uništili (Karlo)Bag, odvedeno roblje, među kojima braća Perušići, knez Ivan Posedarski i knez Gregorije Banić.
* 28. 2. - Astečki vladar Cuauhtémoc ubijen po Cortésovom naređenju, Tlacotzin postavljen za novog vladara.
* 12. 3. - Ferenc Batthyány je novi hrvatski ban (utjecaj samo u Slavoniji), uz njega je i Ivan Tahi kojeg plemstvo ne priznaje.
* ožujak - travanj? - Turci se zaleću do Vinodola i Modruša, narod bježi na Krk ili Italiju; u ovo vrijeme Petar Kružić odbio Turke od Senja.
* 10. 4. - Dva dana nakon Krakovskog ugovora, Albert von Brandenburg-Ansbach se odriče položaja Velikog majstora Tevtonskih vitezova i postaje vladar sekularizovanog Pruskog Vojvodstva, kao vazal poljskog kralja Zigmunta (to je prva protestantska država)
* 16. 4. (Uskrs) - Kardinal Lorenzo Campeggi zaredio za svećenika ostrogonskog nadbiskupa László Szalkay-a.
* april, krajem - Afrički brodovi plove ispred Boke ka gornjem Jadranu; Novljanin *Mistan-rajs* ovih godina gusari oko južne Italije.
* 13. 5. - Deputacija ugarskog nižeg plemstva zahtjeva od kralja Ludviga da se s dvora, kao luterani, uklone svi Nijemci, kao i njemački i mletački poslanik, da niže plemstvo učestvuje u Državnom vijeću, da se smijeni kancelar Salkaj i, kao prikriveni Židov, spali podblagajnik Emerik Szerencses - kralj uglavnom odbija ovo.
* 15. 5. - Bitka kod Frankenhausena je odlučujući poraz nemačkih seljaka u Seljačkom ratu.
* 18. 5. - Kralj Ludvig došao sam na Rakoško polje među niže plemstvo, gdje su izloženi novi zahtjevi.
* 22. 5. - Deset prelata i 14 ugarskih magnata sklopilo savez za međusobnu obranu.
* 24. 5. - Nemiri u Budimu i Pešti povodom puštanja iz pritvora podblagajnika Serenčeša, napadnut i židovski kotar.
* 11. 6. - Krsto I. Frankapan Brinjski uspio, poslije 18 mjeseci, doturiti hranu i pomoć u opkoljeno Jajce (kasnije izloženo jakim napadima).
* 3. 7. - Ugarski sabor u Hatvanu počinje dolaskom kralja (koji mu se prvobitno protivio); dva dana kasnije za palatina izabran István Werbőczy umjesto pobjeglog Ištvana Batorija - pobjeda patriotske stranke.
* 11. 7. - Sukob između novog i starog palatina Batorija i Verbeca (magnati se opiru nižem plemstvu, formirali su konfederaciju "kolednika").
* 19. 7. - U severnoj Nemačkoj osnovana kratkotrajna antiluteranska Liga iz Dessaua.
* 29. 7. - Rodrigo de Bastidas osniva Santa Martu, najstariji postojeći grad u Kolumbiji.
* 30. 8. - Sukob Krste Frankopana (koji traži stari obiteljski grad Senj) i ugarskog primasa Lasla Salkaja; Krsto ošamario nadbiskupa, zbog čega je bačen u tamnicu na neko vrijeme.
* listopad - Pál Tomori provalio preko Save i spalio "neki grad".
* 1. 12. - Sultan Sulejman I poziva podanike na oružje i da se u Beograd dovozi građa za mostove - sprema se pohod na Budim.
* decembar - Šumadijski vlastelin Pavle Bakić prešao na mađarsku stranu, u dogovoru sa Tomorijem.

+ Turska četa spalila Titel.
+ Poslanici hrvatskog plemstva izjavljuju kralju da će se nagoditi sa Turcima ako ne dobiju pomoć; istovremeno i kod nadvojvode Ferdinanda koji im daje nešto novca.
+ Lujza Savojska, majka zarobljenog francuskog kralja, šalje preko Jeana Frangipanija pismo sultanu Sulejmanu (prethodna misija izgubljena u Bosni?).
### Tokom/tijekom godine

* Iloku potvrđen status grada; prvi spomen Kraljevice (*Portus Reginus*).
* Kosinj opustio u ovo vrijeme.
* Obitelj Keglević dobija grad Lobor.
* Govor *O poreklu i zgodama Slovena* Vinka Pribojevića.
* Petar Kopić napravio kartu Istre i Balkanskog poluotoka.
* Pedro de Alvarado osvaja Mixco Viejo u Gvatemali.
* 1524-25 - Aleixo Garcia istražuje dan. Paragvaj, dolazi do periferije Carstva Inka.
* 1525-27 - Epidemija boginja u Peruu, bolest se proširila iz centralne Amerike - umro i car Inka Huayna Cápac.
* Kinesko ministarstvo rata naređuje presretanje i uništavanje brodova sa više od jednog jarbola na jugoistočnoj obali, kako bi se sprečilo gusarenje i ograničila spoljna privatna trgovina.

## Rođenja

* 6. 1. - Caspar Peucer, nemački reformator († 1602)
* 5. 2. - Juraj II. Drašković, državnik i kardinal († 1587)
* pribl. - Nurbanu Sultanija, namesnica Murata III († 1583)
* pribl. - Nikola Brozić, glagoljaš († ca. 1579-85)

## Smrti

* 28. 2. - Cuauhtémoc, astečki vladar (\* ca. 1495)
* 27. 5. - Thomas Müntzer, pobunjenički vođa (\* ca. 1489)
* 30. 12. - Jakob Fugger, trgovac i bankar (\* 1459)

## Reference

* Vjekoslav Klaić, Svezak drugi: dio treći.... Treća knjiga: Doba kralja Matijaša Korvina i Jagelovića (1458-1526) (archive.org)