Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Dinastija Satavahana

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |
| --- |
| **Satavahasko Kraljevstvo** |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| ?  | **230. pne–220** | ? |

 |
| Položaj Satavahanskog KraljevstvaTeritorijalni opseg Satavahanskog Carstva (puna linija), i osvajanja (točkasta linija). |
| **Glavni grad** | početni: Kotilingala kraj rijeke u Karimnagaru
 |
| **Jezik/ci** | Maharashtri Telugu
 |
| **Religija** | budizam Vedizam
 |
| **Vlast** | Monarhija
 |
| **Kraslj** |
|  - 230-207. pne.
 | Simuka
 |
|  - 190-e n.e.
 | Madhariputra Svami Sakasena(?)
 |
| **Historijska era** | Stari vijek
 |
|  - Uspostava
 |  |
|  - Prestanak
 |  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **Prethodi** | **Slijedi** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Maurijsko Carstvo
 |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Kadamba
 |  |
| Ikshvaku
 |  |
| Zapadni satrapi
 |  |
| Chutu
 |  |
| Pallava
 |  |

 |

 |

 |

**Satavahansko Carstvo** (Telugu:శాతవాహన సామ్రాజ్యం, engleski: *Sātavāhana Empire*) je naziv za drevnu državu čiji su vladari pripadali dinastiji govornika jezika telugu, te iz Dharanikote ili Amaravatija na obal današnje indijske države Andhra Pradesh, a kasnije iz Junnara (Pune), Prathisthan (Paithan) u Maharashtri i Kotilingale (Karimnagar) u vladali južnom i centralnom Indijom od 230-ih godina pne. Iako postoje određene nedoumice kada je točno dinastija prestala postojati, najšire procjene sugeriraju da je postojala oko 450 godina, odnosnop da je prestala postojati oko godine 220. n.e. Satavahanama se pripisuje održavanje mira na najvećem dijelu podkontinenta, odnosno obrana od stranih osvajača koji su nahruprili nakon pada Maurijskog Carstva.

## Veze

* Istočni Čalukje
* Gautamiputra Satakarni
* Andhra Pradesh

## Izvori

Opće

* Sastri, Kallidaikurichi Aiyah Nilakanta (1976). *A History of South India*. Madras: Oxford University Press.
* Rapson, E. J. (1990). *A Catalogue of Indian coins in the British Museum. Coins of Andhra Dynasty, the Western Ksatrapas etc.*. Patna.
* Majumdar, Ramesh Chandra (2003). *Ancient India*. Delhi: Motilal Banarsidass.

Napomene
## Vanjske veze

* History of the Andhras, by Durga Prasad Arhivirano 2007-03-13 na Wayback Machine-u
* Indian dynasties Arhivirano 2007-06-29 na Wayback Machine-u
* Simon Winchester*, "In the Holy Caves of India",* The New York Times *(November 5, 2006). History of Ajanta Caves.*
* Short history of the Satavahanas. Arhivirano 2008-06-14 na Wayback Machine-u
* The Satavahanas Arhivirano 2010-08-02 na Wayback Machine-u
* "A gap in Puranic history bridged" (Satavahanas) - Boloji.com Arhivirano 2010-01-14 na Wayback Machine-u
* "Telmun language Telugu - by Samyuktha Kooniah Arhivirano 2008-05-11 na Wayback Machine-u
# Saka

*Za ostale upotrebe, pogledajte Saka (razvrstavanje).*

| Saka
 |
| --- |
|  Procijenjeni opseg istočnoiranskih jezika u 1. vijeku pne je prikazan naračasto. |
|  |
| Ukupna populacija |
|
Unknown

 |
| Regioni sa značajnim brojem pripadnika |
|  |
| Jezik/ci |
|
skitski jezici: sakanski jezik |
| Religija |
|
politeizam |

**Saka** (staroiranski *Sakā*; latinizirano *Sacae*) su bili skitsko pleme u grčkim izvorima poznato kao Σάκαι, u kineskim kao 塞 (pinyin *sāi*; od starokineskog *\*sək*), te na sanskritu kao शक, a što je izraz koji se koristio za Skite koji su stvorili indo-skitsko kraljevstvo u 2. vijeku pne.

Saka (skitski) konjanik iz Pazyryka u Centralnoj Aziji, cca. 300. pnbe..
Zlatni artefakti Saka iz Baktrije, na nalazištu Tillia tepe.
## Vanjske veze

* Scythians/Sacae: Article by Jona Lendering Arhivirano 2013-11-12 na Wayback Machine-u
* Article by Kivisild et al. on genetic heritage of early Indian settlers Arhivirano 2007-06-27 na Wayback Machine-u
* Sacaes/Scythians/Chionits Arhivirano 2009-03-20 na Wayback Machine-u
* genetic heritage of central Asia
* genetic journeys and ancestors Arhivirano 2007-12-20 na Wayback Machine-u
* Indian, Japanese and Chinese Emperors
# Pallava

**Dinastija Pallava**
|  *Pallave cca. 645 za vrijeme Narasimharvana I* |
| **Službeni jeziici** | Tamilski
 |
| **Glavni grad** | Kanchipuram
 |
| **Vlast** | Monarhija
 |
| **Klan** |  |  |
| **Države prethodnice** | Satavahana, Dinastija Kalabhra
 |
| '*Države nasljednice* | Chola, Istočni Čalukje
 |

**Dinastija Pallava** je bila tamilska dinastija Južne Indije koja je vladala sjevernim dijelom oblasti Tamil Nadu i južnim dijelom oblasti Andhra Pradesh sa sjedištem u Kanchipuramu. Riječ Pallava na sanskritu znači *grana*. Područje njihove vladavine se i danas naziva Palnadu ili Pallava Nadu. Pallave su stekli moć nakon kolapsa dinastije Satavahana u Andhri i slabljenja dinastije Chola u Tamil Naduu. Pallave su poticale književnost na tamilskom, teluguu i sanskritu. Neki od najznamenitijih sanskrit pjesnika kao Bharavi i Dandin i hramova Mahabalipuramu potiču iz doba Pallava.

Pallave su svoj vrhnunac imale za vrijeme vladavine Mahendravarmana I (571 – 630) i Narasimhavarmana I (630 – 668) te dominirali Teluguima u sjevernim dijelovima tamilske oblasti sve do kraja 9. vuijeka.

Za vrijeme vladavine su bili u stalnom sukobu sa Čalukjama iz Badamija na sjeveru i tamilskim kraljevstvima Chola i Pandijama na jugu sve dok ih konačno nisu porazili Čola kraljevi u 8. vijeku.

Pallave su poznati kao kao pokrovitelji arhitekture, te ih se smatra osnivačima južnoindijskog stila, čliji je najbolji primjer Mahabalipuram. Kineski putnik Hiuen Tsang je posjetio Kanchipuram za vrijeme vladavine Pallava te opisao njihovu vladavinu.

Neki izvori tvrde da je **Bodhidharma**, osnivač Chan budizma kasnije poznat kao budistička škola **Zen** u Japanu, bio princ iz dinastije Pallava, suvremenik Skandavarmana IV i Nandivarmana I, te sin Simhavarmana II, a o čemu postoje kontroverze.

## Reference

## Vanjske veze

Commons logo
U Wikimedijinom spremniku nalazi se još materijala vezanih uz temu:
Pallava
# Historija Punjaba

| Historija Indijskog potkontinenta        |
| --- |
| Kameno doba | 70.000–7000. pne.
 |
| Mehrgarhska kultura | 7000–3300. pne.
 |
| Civilizacija Doline Inda | 3300–1700. pne.
 |
| Kasna harappanska kultura | 1700–1300. pne.
 |
| Vedska civilizacija | 1500–500. pne.
 |
| Dinastija Kuruu | 1200–316. pne.
 |
| Maha Džanapade | 700–300. pne.
 |
| Carstvo Magadha | 684–26. pne.
 |
| - Dinastija Shishunaga | - 684–424. pne.
 |
| - Dinastija Nanda | - 424–321. pne.
 |
| - Maurijska dinastija | - 321–184. pne.
 |
| - Dinastija Sunga | - 184–73. pne.
 |
| Srednja kraljevstva | 232. pne.–1279
 |
| - Kraljevstvo Satavahana | - 230. pne.–199
 |
| - Indo-Grci (Yavanas) | - 180. pne.–10
 |
| - Indo-Skiti (Sake) | - 110–10. pne.
 |
| - Kushanski imperij | - 1–375
 |
| - Indo-parti (Pahlave) | - 20–100
 |
| - Imperij Gupta | - 240–550
 |
| - Kraljevstvo Pallava | - 275–901
 |
| - Dinastija Chalukya | - 543–1200
 |
| - Kraljevstvo Pandyan | - 560–1365
 |
| - Imperij Harsha | - 606–648
 |
| - Imperij Chola | - 848–1279
 |
| Rana islamska carstva | 979–1596
 |
| - Ghaznavidski imperij | - 979–1160
 |
| - Sultanat Delhi | - 1210–1526
 |
| - Deccanski Sultanati | - 1490–1596
 |
| Imperij Hoysala | 1040–1346
 |
| Imperij Vijayanagara | 1336–1565
 |
| Mughalska era | 1526–1707
 |
| Marathski imperij | 1674–1761
 |
| Kolonijalna era | 1757–1947
 |
| Moderna Indija | 1947 do danas
 |
| **Opće historijeIndija** · **Pakistan** · **BangladešŠri Lanka** · **Nepal** · **Butan** · **Maldivi** |
| **Regionalne historije** Punjab · Južna Indija · Assam Regije Pakistana · Sindh · Bengal
 |
| **Posebne historije** Kronologija · Drevna Indija · Dinastije · Ekonomija Pomorstvo · Vojska . Matematika Nauka i tehnologija · Jezik
 |
| Ova kutijica: pogledaj • razgovor • uredi |

Prva upotreba riječi **Punjab** je u knjizi *Tarikh-e-Sher Shah* (1580), koja spominje izgradnju tvrđave od strane "Sher Khan od Punjaba". Naziv se ponovno spominje u djelu *Ain-e-Akbari* (I dio), koga je napisao Abul Fazal, te koji spominje da je teritorija Punjaba bila podijeljena u dvije provincije - Lahore i Multan. Također u drugom tomu *Ain-e-Akbarija*, nazivi poglavlja koriste riječ *Punjab*. Mogulski vladar Jahangir također spominje riječ *Punjab* u *Tuzk-i-Janhageeriju* .

## Predarijske civilizacije

*Glavni članci:* Mehrgarh, Civilizacija doline Inda
Ljudi su stanovništvo regije, međutim, bili još oko 7000. godine pne., za što postoje arheološki dokazi u Mehrgarhu u današnjem Baludžistanu. Kasnije je bazen rijeke Ind bio središte civilizacije doline Ind, jedne od najranijih u ljudskoj historiji. Civilizacija doline Inda je rasla od malih seoskih naselja prema prilično razvijenom urbanom životu. Na svom vrhuncu, negdje poslije 3000 godina pne., sadržavala je sjajne gradove Harrapa (blizu današnjeg Sahiwala u Zapadnom Punjabu) i Mohenjo Daro u današnjem Sindhu. Arheološki dokazi ukazuju da je civilizacija naglo nestala nakon 17. vijeka pne. iz razloga koji još nisu poznati.

## Reference
# Drevna Indija

| Historija Indijskog potkontinenta        |
| --- |
| Kameno doba | 70.000–7000. pne.
 |
| Mehrgarhska kultura | 7000–3300. pne.
 |
| Civilizacija Doline Inda | 3300–1700. pne.
 |
| Kasna harappanska kultura | 1700–1300. pne.
 |
| Vedska civilizacija | 1500–500. pne.
 |
| Dinastija Kuruu | 1200–316. pne.
 |
| Maha Džanapade | 700–300. pne.
 |
| Carstvo Magadha | 684–26. pne.
 |
| - Dinastija Shishunaga | - 684–424. pne.
 |
| - Dinastija Nanda | - 424–321. pne.
 |
| - Maurijska dinastija | - 321–184. pne.
 |
| - Dinastija Sunga | - 184–73. pne.
 |
| Srednja kraljevstva | 232. pne.–1279
 |
| - Kraljevstvo Satavahana | - 230. pne.–199
 |
| - Indo-Grci (Yavanas) | - 180. pne.–10
 |
| - Indo-Skiti (Sake) | - 110–10. pne.
 |
| - Kushanski imperij | - 1–375
 |
| - Indo-parti (Pahlave) | - 20–100
 |
| - Imperij Gupta | - 240–550
 |
| - Kraljevstvo Pallava | - 275–901
 |
| - Dinastija Chalukya | - 543–1200
 |
| - Kraljevstvo Pandyan | - 560–1365
 |
| - Imperij Harsha | - 606–648
 |
| - Imperij Chola | - 848–1279
 |
| Rana islamska carstva | 979–1596
 |
| - Ghaznavidski imperij | - 979–1160
 |
| - Sultanat Delhi | - 1210–1526
 |
| - Deccanski Sultanati | - 1490–1596
 |
| Imperij Hoysala | 1040–1346
 |
| Imperij Vijayanagara | 1336–1565
 |
| Mughalska era | 1526–1707
 |
| Marathski imperij | 1674–1761
 |
| Kolonijalna era | 1757–1947
 |
| Moderna Indija | 1947 do danas
 |
| **Opće historijeIndija** · **Pakistan** · **BangladešŠri Lanka** · **Nepal** · **Butan** · **Maldivi** |
| **Regionalne historije** Punjab · Južna Indija · Assam Regije Pakistana · Sindh · Bengal
 |
| **Posebne historije** Kronologija · Drevna Indija · Dinastije · Ekonomija Pomorstvo · Vojska . Matematika Nauka i tehnologija · Jezik
 |
| Ova kutijica: pogledaj • razgovor • uredi |

**Drevna Indija** je izraz koji se koristi:

* Drevna **historija Indije**, koja općenito uključuje historiju cijelog Indijskog podkontinenta (Južna Azija)
	+ Civilizacija Doline Inda — za vrijeme Brončanog doba
	+ Vedski period — period Vedskog sanskrita, koji obuhvaća kasno Brončano doba i rano Željezno doba
	+ Mahajanapade — za vrijeme kasnog Željeznog doba
	+ Magadha Carstvo — za vrijeme Klasične antike (6. do 4. vijek pne.)
	+ Maurijsko Carstvo — najveće drevno indijsko carstvo, suvremenik helenizma na zapadu (4. do 2. vijek pne.), zlatno doba rane klasične Sanskrit književnosti
		- Kraljevstva Drevne Indije opisana u sanskirt književnost
	+ Srednja kraljevstva Indije — za vrijeme Kasne antike i ranog srednjeg vijeka
		- Indo-grčka kraljevstva i Kušansko Carstvo (2. vijek pne. - 3. vijek n.e.)
		- Gupta Carstvo
# Indijska matematika

**Indijska matematika** se razvila na Indijskom potkontinentu od 1200. pne. sve do kraja 18. vijeka. U klasičnom periodu indijske matematike (400 - 1200) su zabilježena značajna postignuća zahvaljujući učenjacima kao što su Aryabhata, Brahmagupta i Bhaskara II. Decimalni sistem brojeva koji se koristi danas se prvi put koristio u indijskoj matematici. Indijski matematičari su dali rani doprinos proučavanju koncepta nule kao broja, negativnih brojeva, aritmetike i algebre. Uz to se u Indiji razvila i trigonometrija, uključujući suvremene defincije sinusa i kosinusa. Ti matematički koncepti su se kasnije prenijeli na Bliski Istok, Kinu i Evropu te bitno pridonijeli razvoju koncepata koji danas tvore temelj mnogih područja matematike.

Drevna i srednjovjekovni matematički tekstovi, svi napisani na sanskritu, najčešće su se sastojali od *sutra* u kojima su načela ili problemi izneseni u ekonomičnim stihovima kako bi ih učenik mogao što lakše upamtiti. Njih je slijedila druga sekscija koja se sastojala od komentara u prozi (ponekad nekoliko komentara od različitih učenjaka) koji su detaljnije obrazložili problem ili izložili njegovo rješenja. U proznom dijelu forma (i njena memorizacija) nisu bili tako važnio kao same ideje. Sva matematička djela su se prenosila usmenom predajom sve do oko 500. pne. a nakon čega su se prenosili i usmeno i preko rukopisa. Najstariji sačuvani matematički *dokument* na Indijskom kontinentu je rukopis iz Bakhshalija, otkriven godine 1881. u Bakhshaliju kraj Peshawara (moderni Pakistan) a koji datira iz 7. vijeka.

Važno poglavlje u historiji indijske matematike bio je razvoj ekspanzije nizova za trigonometrijske funkcije (sinuse, kosinuse i obrnute trigonometrijske funkcije) od strane Keralske škole u 15. vijeku. Njihovo djelo, napravljeno dva vijeka prije otkrića infinitezimalnog računa u Evropi, je predstavljao prvi primjer stepenog reda. Međutim, ona nije razvila koncepte diferencijala i integracije, niti ima neposrednih dokaza da su se ta dostignuća proširila izvan Kerale.

## Reference

## Vanjske veze

* Science and Mathematics in India Arhivirano 2010-07-28 na Wayback Machine-u
* An overview of Indian mathematics, *MacTutor History of Mathematics Archive*, St Andrews University, 2000.
* 'Index of Ancient Indian mathematics', *MacTutor History of Mathematics Archive*, St Andrews University, 2004.
* Indian Mathematics: Redressing the balance, Student Projects in the History of Mathematics. Ian Pearce. *MacTutor History of Mathematics Archive*, St Andrews University, 2002.
* Online course material for InSIGHT Arhivirano 2009-08-22 na Wayback Machine-u, a workshop on traditional Indian sciences for school children conducted by the Computer Science department of Anna University, Chennai, India.
# Harapa

]
**Harappa** je grad u Pendžabu, odnosno sjeveroistočnom Pakistanu, smješten u blizini negdašnjeg toka rijeke Rawi; oko 35 km jugozapadano od Sahiwala.

Moderni grad je sagrađen u blizini ostataka drevnog utvrđenog grada, koji je pripadao civilizaciji Groblja H i Doline Inde. Grad je postojao od oko 3300. pne. [1] do 1600. pne. [2]. Vjeuje se da je grad imao oko 40.000 stanovnika, što je veliki broj za tadašnje doba.

Godine 2005. su kontroverzni planovi za izgradnju zabavnog parka na nalazištu obustavljeni kada su građevinari pronašli veliki broj artefakata za vrijeme početnih radova. Molba uglednog pakistanskog arheologa Ahmeda Hasana Danija Ministarstvu kulture je rezultirao u ponovnom pregledu nalazištu i obustavi projekta uslijed optužbi za korupciju i nesposobnost.

## Napomene

* Najstarije radiokarbonsko datiranje spomenuto na webu je 2725+-185. pne. (nekalibrirano) ili 3338, 3213, 3203. pne. kalibrirano, što daje srednju točku od oko 3251. pne.. Kenoyer, Jonathan Mark (1991) Urban process in the Indus Tradition: A preliminary report. In Harappa Excavations, 1986-1990: A multidisciplanary approach to Third Millennium urbanism, edited by Richard H. Meadow: 29-59. Monographs in World Archaeology No.3. Prehistory Press, Madison Wisconsin.
* Periodi 4 i 5 nisu datirani u Harappi. Kraj Harappanske tradicije Harappi pada između 1900. i 1500. pne.
* Mohenjo-daro je još jedan veliki grad iz istog perioda, smješten u provinciji Sindh u Pakistanu.
* Dholavira je također jedan drevni grad.

## Povezano

* Mohenjo-daro
* Taxila
* Dholavira
* Lothal

## Vanjske veze

* Iskopine grada su opisan ena at
* Razgovor o harappanskoj tradiciji i bibliografija  Arhivirano 2007-02-24 na Wayback Machine-u.
# Instrumental

*Za ostale upotrebe, pogledajte Instrumental (razvrstavanje).*
**Instrumental** (lat. *instrumentum* = sredstvo) je padež u srpskohrvatskom jeziku, odgovara na pitanje **(s) kim(e)?(s) čim(e)?** i ovisi o glagolu, pridjevu, imenici i prijedlogu.

## Upotreba instrumentala

Instrumental bez prijedloga u rečenici označava:

* neizravni objekt

Zagrebom** dominiraju zgrade.*
* priložna oznaka mjesta

**Širio se glas o pobjedi** našim selom**. priložna oznaka vremena

*Bio je tamo **godinama**.*
* atribut

*Za rukovanje tim **računalom** potrebno je predznanje.*
* pridjevna dopuna

*Hrvatska se diči **morem**.*
* dio imenskog predikata, uz glagole *biti, postati, činiti se, zvati, smatrati...* i njihove izvedenice i ostale oblike

*Zvali smo je **lijepom vilom**.*
*Postao je **učiteljem**.*
Instrumental s prijedlogom može biti:

* priložna oznaka društva

*Hodao sam **s Robertom**.*
* priložna oznaka načina

*Dočekao me **sa smiješkom**.*
* priložna oznaka mjesta

*Auto je bio parkiran **pred crkvom**.*
* priložna oznaka vremena

S vremenom** se sve otkrilo.*
* priložna oznaka uzroka

*Zamislio se **nad njezinim postupcima**.*
* atribut

*Bila je to kuća **sa zelenim krovom**.*
* prijedložni objekt

*Odugovlačio je **s rješenjem** na postavljeni zadatak.*
## Vrste instrumentala

### Instrumental sredstva

Instrumental sredstva označava radnju koja se događa uz pomoć nekog predmeta:

**Vozio se** autom
### Subjektni instrumental

Subjektni instrumental označava sredstvo koje je ujedno i pasivan uzročnik radnje:

*Svi su bili prožeti **vjerom**.*
### Predikatni instrumental

Predikatni instrumental dolazi uz glagole *biti, postati, činiti se, zvati, smatrati...* i izvedenice

*Nazvao me **magarcem**.*
### Prostorni instrumental

Prostorni instrumental ili **prosekutiv** označava mjesto na kojemu se odvija neka dinamična radnja poput kretanja:

*Hodao sam **sunčanom stranom** ulice.*
### Vremenski instrumental

Vremenski instrumental označava vrijeme neke radnje:

*Ne radimo **nedjeljom** i **blagdanom**.*
### Instrumental daljeg objekta

Instrumental daljeg objekta dopunjuje neke glagole koji u tim konstrukcijama dolaze uz ovaj padež:

*Bavio se **matematikom**.*
### Instrumental podrijetla

Instrumental podrijetla ili **ablativni** instrumental govori o podrijetlu koga ili čega:

*Bogoslav Šulek bio je **rodom** Slovak, a **srcem** Hrvat.*
### Instrumental osnovne osobine

Instrumental osnovne osobine govori o nekoj osobini imenske riječi, najčešće subjekta, koja se veže uz predikat:

Govornikom** postaješ, a **pjesnikom** se rađaš.*
### Pridjevski instrumental

Pridjevski instrumental dolazi kao dopuna pridjevima:

*Blago siromasima **duhom**.*
Zanimanjem je načinski instrumental.

## Instrumental s prijedlozima

Prijedlozi uz instrumental:
s(a), pred, za, nad(a), pod(a), među

Neki se prijedlozi koriste i u akuzativu, ali samo ako označavaju dinamičan odnos:

Akuzativ: *Lopta je otišla **pod stol**.*
Instrumental: *Lopta je **pod stolom**.*
Nepravilno je za instrumental sredstva koristiti instrumental društva:

Putovao sam s vlakom. → Putovao sam vlakom.
Jeo sam s vilicom. → Jeo sam vilicom.