Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Habilitacija

**Habilitacija** (latinski: *habilis* - sposoban, pogodan) je najviši postdoktorski akademski ispit, sa kojim se dokazaju sposobnosti za poziv univerzitetskog docenta (*facultas docendi*), i u mnogim evropskim zemljama je uvjet za poziv univerzitetskog profesora.

Habilitacija je zapravo proces stjecanja kvalifikacije za izvođenje nastave iz određenog predmeta na univerzitetu, uveden na evropskim univerzitetima od sredine 19. vijeka. Uvjet za habilitaciju je stečena doktorska titula i određena praktična predavačka ili istraživačka iskustva iz navedeneg predmeta, uz koju se često zahtjeva i pisanje i javna odbrana određenog rada (habilitacione teze u njemačkim zemljama - Habilitationsschrift), čime se stiče *Venia legendi* (pravo da se podučava).

Pravo na podučavanje može se steći i bez habilitacije samo ako visoko univerzitetsko tijelo ili odgovarajuće ministarstvo procjeni da kandidat ima relevantne kvalifikacije, ali se ono rijetko provodi u praksi u onim zemljama gdje je to uvjet.

## Po zemljama

Habilitacija postoji u Francuskoj (Habilitation à diriger des recherches), Švicarskoj, Njemačkoj (Privatdozent i / ili Dr. habil.), Austriji (nekad Univ.-Doz., danas Priv.-Doz.), Danskoj, Bugarskoj, Poljskoj (dr hab.),Portugalu (Agregação), Švedskoj i Finskoj (Docent ili Doc.) Češkoj i Slovačkoj (Docent), Mađarskoj (Dr. habil.), u svim zemljama bivšeg Sovjetskog Saveza; Armenija, Azerbajdžan, Bjelorusija, Latvija, Litvanija (Habil. dr.), Moldovi, Kirgizstanu, Kazahstanu, Rusiji, Uzbekistanu, Ukrajini i drugim (Doktor nauk). Sličan proces potrebno je proći na javnim univerzitetima u brazilskoj državi São Paulo (Livre-docência), ali više ne postoji u ostalim državama Brazila. U Španjolskoj se taj proces zove *acreditación* i uvjet je za neka mjesta na državnim univerzitetima. Nešto slično postojalo je i u Italiji, - Libera docenza, no to je od do 1970 ukinuto. Do 1970-ih habilitacija je bila praksa i na jugoslavenskim univerzitetima, nakon reforme školstva provedene 1980-ih je napuštena, i zamjenjena internim pravilima rektorata pojedenih univeziteta Od kraja 1990-ih u Sloveniji je ponovno uvedena habilitacija, kao uvjet za univerzitetskog nastavnika. U Hrvatskoj habilitacija službeno ne postoji, ali se internim pravilima rektorata - traže slični uvjeti za docenta. U Bosni i Hercegovini provodi se slična praksa kao u Hrvatskoj, dakle od kandidata za docenta traži se; naučni stupanj doktora u datoj oblasti, najmanje tri naučna rada objavljena u priznatim publikacijama, pokazane nastavničke sposobnosti.

## Reference
# Pokret za građanska prava (Sjedinjene Američke Države)

Glavne ličnosti pokreta za građanska prava: W. E. B. Du Bois, Malcolm X, Rosa Parks, Martin Luther King, Jr.
**Pokret za građanska prava** (engleski: *Civil rights movement*) je izraz kojim se u kontekstu historije SAD označavaju nastojanja da se propagandom, agitacijom, demonstracijama, političkim lobiranjem i brojnim drugim, u pravilu nenasilnim akcijama kao što su demonstracije i bojkoti, izbore građanska prava za pripadnike crne, odnosno afroameričke zajednice u SAD, te ukine dotada institucionalna rasna segregacija i diskriminacija, te afroamerički državljani SAD izjednače u svojim pravima sa većinskim bijelcima. U užem smislu se pod time podrazumijeva kampanja koja se od sredine 1950-ih do kraja 1960-ih vodila, pretežno u državama američkog Juga, sa ciljem da se ukinu zakoni Jima Crowa koji su na razne, najčešće posredne načine, crnom stanovništvu spriječavali politički angažman, propisivala *de jure* rasna segracija a crnačko stanovništvo *de facto* stavljalo u neravnopravan i podređen socioekonomski položaj. Ona je pod vodstvom crnog baptističkog svećenika Martina Luthera Kinga, usprkos izrazitog neprijateljstva Demokratske stranke koja je dominirala američkim Jugom, a u nekim slučajevima i nasilnih i terorističkih akcija od strane lokalnih rasista, s vremenom uspjela steći široku podršku te sredinom 1960-ih potaknuti Johnsonovu federalnu administraciju i Kongres da donesu niz dalekosežnih zakona kojima su zakoni Jima Crowa ukinuti. Tako je afroameričko stanovništvo u SAD u formalnom smislu potpuno izjednačeno s bijelim, ali su Kingova kasnija nastojanja da se položaj crnaca poboljša u ekonomskom pogledu doživjela neuspjeh, odnosno koincidirala s nizom krvavih rasnih nereda i radikalizacijom unutar same crnačke zajednice koja će dodatno eskalirati nakon Kingovog ubistva 1968. godine. Usprkos toga, uspjeh tog pokreta često se uspoređuje s dostignućima ranijeg pokreta za indijsku nezavisnost, odnosno dokazom kako se i najradikalnija društvena promjena može postići mirnim putem, pa su brojni slični pokreti uzimali njega kao uzor, a za što je najnoviji primjer pokret za LGBT prava.

Pokret za građanska prava u SAD se često smješta u širi kontekst globalnog pokreta za građanska prava koji od sredine 20. vijeka postoji u gotovo svim zemljama svijeta.

## Povezano

* Marš na Washington 1963
* Renesansa iz Harlema

## Vanjske veze

* Arhiva najbitnijih događaja pokreta Arhivirano 2014-07-06 na Wayback Machine-u