Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Điva

**Điva** (sanskrit: जीव *jīva* - živa) je hinduistički pojam koji znači život, a u užem značenju označava besmrtnu suštinu živih bića (poput duše).

Đaini veruju da dušu nemaju samo ljudi; imaju je sve stvari, pa i sami elementi. Svaki atom sadrži vlastitu dušu, čiji je on omotač. Čitav svemir vri od njihovog života, a dimenzije im variraju u zavisnosti od tela za koje su vezane.

## Điva u đainizmu

Đaini su smatrali da je stvarnost podeljena na dve oprečne grupe: na jednoj strani supstanca s životnom snagom i svojstvom misli (*điva* - živa), a na drugoj beživotna supstanca, lišena misli (*ađiva* - neživa). Principi điva su beskonačni, ali prožimaju, iako nematerijalni, tela s kojima su spojeni, a i sami su prožeti materijom. Atribut đive je inteligencija, koja se manifestuje kao opšte viđenje (*daršana*) ili kao posebno saznanje (*đnana*) i blaženstvo.

### Sputanost đive

Duša nije savršena pre no što se sjedini sa svetom: njena suštinska svojstva se ukazuju posle iskustva življenja i samoprevazilaženja, dakle pošto se raskine njena veza s materijom ili okov uticaja (*asrava*) materije na nju. Ova težnja za oslobođenjem znak je urođene čistote duše, iako se ona nalazi u zamci svoje suprotnosti. Điva izbija iz iskonskog stanja koje se naziva *nigoda*, a veličina đive zavisi od tela u koje ona ulazi, uzimajući njegove proporcije.

U našoj duši, dakle, postoji urođena težnja ka savršenstvu, koja je zamračena time što dušu poseduje materija. Stoga se đive dele na one sputane ciklusom rađanja i umiranja (*samsarin*), pod vlašću karme, i na slobodne (*kevalin*), koje su se oslobodile te tiranije i postale čista svetlost.

Šta je uzrok susretu đive i ađive, inteligentnog i inertnog? Do njega dolazi usled priliva materije, kojim ona sputava đivu, pretvorivši se u karmu, delanje. Karma je telesna materija, sačinjena od tananih elemenata koji se stežu oko đive i zarobljavaju je, dajući joj i jednu posebnu boju.

### Vrste điva

Mnoge su vrste sputanih điva, koje se dele prema broju posedovanih čula:

1. đive s jednim čulom, čulom dodira, lišene lokomotornih organa (*sthavara*); tu spadaju četiri elementa — zemlja, voda, vatra, vazduh — i čitavo biljno carstvo;
2. đive s dva čula, dodirom i ukusom, kao što su crvi;
3. đive s tri čula, dodirom, ukusom i mirisom, kao što su mravi;
4. đive koje, uz tri navedena, poseduju i čulo vida, kao što su pčele, itd.;
5. đive koje, pored navedenih, imaju i čulo sluha, kao sisari, ptice, čovek.

## Povezano

* Atman
* Nesopstvo

## Reference

## Literatura

* Tuči, Đuzepe (1982). *Istorija indijske filozofije*. Beograd: NOLIT.
# Radžastanci

**Radžastanci** je naziv koji u širem smislu označava stanovništvo indijske države Rajahstan, a u užem smislu specifičnu etničku grupu iz te oblasti.

Radžastanci uglavnom govore Rajahstani jezikom, a po vjeri su hinduisti, iako ima i dosta džainista i muslimana.
# Dravidski jezici

Dravidski jezici
**Dravidski jezici** jezična porodica iz Indije. Obuhvaćala je (75), a po novijim klasifikacijama 73, odnosno (**85**) jezika

**A) Središnji** (5)
a1 Kolami-Naiki (2): kolami (sjeverozapadni, jugoistočni)
a2 Parji-Gadaba (3): duruwa, gadaba (2 jezika: mudhili, pottangi ollar).
**B) sjeverni** (5): brahui, kumarbhag paharia, kurux, nepalski kurux, sauria paharia.
**C) središnji jug/South-Central** (21); po novijoj klasifikaciji (**22**)
c1 Gondi-Kui (16); po novijoj klasifikaciji (**17**)
Gondi (10): gondi (dva jezika: sjeverni i južni), khirwar, maria (2 jezika: dandami i maria), muria (3 jezika: istočni, daleki zapad/far western i zapadni), nagarchal, pardhan.
Konda-Kui (6); po novijoj klasifikaciji (**7**): konda-dora, koya, kui, kuvi, manda, pengo; mukha-dora [mmk]
c2 Telugu (5): chenchu jezik, manna-dora, savara, telugu, waddar.
**D) južni** (34); po novijoj klasifikaciji (**47**)
d1 Tamil-Kannada (28); po novijoj klasifikaciji (**31**)
Kannada (4): badaga, holiya, kannada, urali.
Tamil-Kodagu (24); po novijoj klasifikaciji (**26**) : aranadan, irula , kadar , kaikadi, kanikkaran, kodagu, kota, kurumba (5 jezika, alu, kurumba, jennu, mullu, betta), malapandaram, malaryan, malavedan, malayalam, mannan, muthuvan, paliyan, paniya, ravula, sholaga, tamil, toda, yerukula. **Novopriznat**: eravallan [era].
neklasificirani: **Novopriznat**: wayanad chetti [ctt].
d2 Tulu (5): bellari, koraga (2 jezika: korra, mudu), kudiya, tulu.
d3 neklasificirani (**4**; prije 1): mala malasar [ima]; malasar [ymr]; thachanadan [thn]; ullatan [ull].
d4: Kalanadi [wkl], Kumbaran [wkb], Kunduvadi [wku], Kurichiya [kfh], Attapady Kurumba [pkr], Muduga [udg], Pathiya [pty].
**E) neklasificirani** (8); po novijoj klasifikaciji (**6**): allar, bazigar, bharia, kamar, malankuravan, vishavan; kanikkaran (uklopljen u tamilsku skupinu), kurichiya (uklopljen u južnodravidsku skupinu),
## Izvori

## Vanjske veze

* Familia Dravídica
# Kerala

|  |
| --- |
|  |
| Kerala
 |
| Kerala - കേരളം
 |
| Država: | Indija
 |
| Glavni grad:
 | Tiruvanantapuram *(794.000 stan.)* |
| Površina:
 | 38.863 km²
 |
| Stanovništvo:
 | 32.803.000 *(2006)*
 |
| Gustina stanovništva: | 844 stan./km²
 |
| Jezik:
 | malajalam (zvanični); tamilski, tulu, konkani, engleski
 |
| Religija:
 | hinduizam *(56,2 %)*, islam *(24,7 %)*, hrišćanstvo *(19,0 %)*, i druge
 |
| Veb-sajt:
 | www.kerala.gov.in Arhivirano 2006-01-18 na Wayback Machine-u
 |
| Mapa
 |
|  |

**Kerala** (malajalam: കേരളം, *Kēraḷam*, eng. *Kerala*) je savezna država Indije sa površinom od 38.863 km² i 32.802.812 stanovnika (stanje: 1. jan. 2006). Gustina stanovništva je 844 stan./km², što čini Keralu jednim od najgušće naseljenih krajeva Indije. Glavni grad je Tiruvanantapuram (nekada se zvao Trivandrum).

Savezna država *Kerala* nastala je 1956. ujedinjenjem triju nekadašnjih kneževina: Kočina, Malabara i Travankorea. Ime *Kerala* znači „Zemlja kokosovih palmi“. Na jeziku malajalam *kera* znači kokosova palma, koja je veoma česta u ovom regionu, dok *alam* znači zemlja.

## Vanjske veze

* Zvanični veb-sajt vlade Kerale Arhivirano 2006-01-18 na Wayback Machine-u
* Turizam u Kerali Arhivirano 2012-08-08 na Wayback Machine-u (eng, nem, fra)
* Fotografije Kerale Arhivirano 2006-07-18 na Wayback Machine-u
* Fotografije Kerale
# Lakadivi

| Lakadivi
 |
| --- |
| Lakadivi - ലക്ഷദ്വീപ്
 |
| Država: | Indija
 |
| Glavni grad:
 | Kavarati
 |
| Površina:
 | 32 km²
 |
| Stanovništvo:
 | 60.595 *(2001)*
 |
| Gustina stanovništva: | 1894 stan./km²
 |
| Jezik:
 | malajalamski
 |
| Religija:
 |  |
| Veb-sajt:
 | lakshsdweep.nic.in
 |
| Mapa
 |
|  |

Mapa Lakadiva
Jedno od nenastanjenih ostrva
**Lakadivi** su ostrva u Arapskom moru, koja predstavljaju najmanju saveznu teritoriju Indije. Sastoje se od 12 koralnih atola, 5 morskih uzdignuća i brojnih malih ostrva, koji se nalaze na 200–300 km od indijske države Kerale. Ukupna površina je 32 km² . Jedanaest osrvra je nastanjeno. Naseljena ostrva su: Agati, Amini, Androt, Bangaram, Bitra, Četlat, Kadmat, Kalpeni, Kavarati, Kiltan i Minikoj. Glavna ostrva su Kavarati, Minikoj, Agati i Amini. Ukupno sva ostrva imaju 60.595 stanovnika. Aerodrom se nalazi na Agatiju. Turistima je potrebna dozvola da bi posetili Lakadive, a strancima je zabranjena poseta nekim ostrvima.

## Historija

Vasko da Gama je bio prvi Evropljanin, koji je posetio Lakadive, a Englezi su bili prvi, koji su ih istražili. Pre njih arapski putopisac Ibn Batuta opisao je Lakadive. Portugalci su uspostavili tvrđavu 1498. , ali stanovništvo se pobunilo i proteralo ih. Tigar od Majsora je 1787. zauzeo grupu ostrva Amindivi (Amini, Kadmat,Kiltan,Četlat i Bitra). Posle Trećeg anglo-majsorskog rata Englezi zauzimaju Amindive i priključuju ih južnokanarskom distriktu. Ostatak Lakadiva ostaje u vazalnom položaju pod Čirakalima. Posle nekog vremena Britanci potpuno preuzimaju kontrolu Lakadiva. Ostrva su postala 1956. savezna teritorija Indije. Lakadivima upravlja administrator, koga postavlja indijska vlada

## Demografija

Na ostrvima se govori malajalam jezik . Narodno je predanje da su njihovi preci bili trgovci, koje su oluja i brodolom bacili na Lakadive.
Ljudi su etnički slični narodu Kerale i predstavljaju mešavinu Indijaca i Arapa. Izuzetak je najjužnije ostrvo Minikoj, gde su ljudi slični narodu Maldiva i govore jezik sličan jeziku na Maldivima. Na Minikoju je 93% stanovništva muslimansko.

## Ekonomija

Zbog izolovanosti i lepote Lakadivi postaju velika turistička atrakcija. Turizam postaje značajan izvor prihoda.

## Vanjske veze

* Indian Reef Region – Lakadivi Arhivirano 2006-02-09 na Wayback Machine-u
* službeni sajt Lakadivija
* Prelepe fotografije Lakadiva Arhivirano 2006-11-06 na Wayback Machine-u
# 12. vijek

|  |  |
| --- | --- |
| Milenijum: | 2. milenijum
 |
| Vjekovi: | 11. vijek • 12. vijek • 13. vijek
 |
| Decenije: | 1100-e 1110-e 1120-e 1130-e 1140-e 1150-e 1160-e 1170-e 1180-e 1190-e
 |
| Kategorije: | Rođenja – Smrti Nastanci – Prestanci
 |

**12. vijek** je razdoblje koje je trajalo od 1101. do 1200. godine.

| 1101
 | 1102
 | 1103
 | 1104
 | 1105
 | 1106
 | 1107
 | 1108
 | 1109
 | 1110
 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1111
 | 1112
 | 1113
 | 1114
 | 1115
 | 1116
 | 1117
 | 1118
 | 1119
 | 1120
 |
| 1121
 | 1122
 | 1123
 | 1124
 | 1125
 | 1126
 | 1127
 | 1128
 | 1129
 | 1130
 |
| 1131
 | 1132
 | 1133
 | 1134
 | 1135
 | 1136
 | 1137
 | 1138
 | 1139
 | 1140
 |
| 1141
 | 1142
 | 1143
 | 1144
 | 1145
 | 1146
 | 1147
 | 1148
 | 1149
 | 1150
 |
| 1151
 | 1152
 | 1153
 | 1154
 | 1155
 | 1156
 | 1157
 | 1158
 | 1159
 | 1160
 |
| 1161
 | 1162
 | 1163
 | 1164
 | 1165
 | 1166
 | 1167
 | 1168
 | 1169
 | 1170
 |
| 1171
 | 1172
 | 1173
 | 1174
 | 1175
 | 1176
 | 1177
 | 1178
 | 1179
 | 1180
 |
| 1181
 | 1182
 | 1183
 | 1184
 | 1185
 | 1186
 | 1187
 | 1188
 | 1189
 | 1190
 |
| 1191
 | 1192
 | 1193
 | 1194
 | 1195
 | 1196
 | 1197
 | 1198
 | 1199
 | 1200
 |

----

## Glavni događaji i razvoji

* 1187 - Saladin preotima Jeruzalem od križara.

## Važnije osobe

* Saladin, muslimanski vođa na Bliskom Istoku.

## Izumi i otkrića

| Milenijum | Vijek
 |
| --- | --- |
| **4. pne.**:
 | 40. pne.
 | 39. pne.
 | 38. pne.
 | 37. pne.
 | 36. pne.
 | 35. pne.
 | 34. pne.
 | 33. pne.
 | 32. pne.
 | 31. pne.
 |
| **3. pne.**:
 | 30. pne.
 | 29. pne.
 | 28. pne.
 | 27. pne.
 | 26. pne.
 | 25. pne.
 | 24. pne.
 | 23. pne.
 | 22. pne.
 | 21. pne.
 |
| **2. pne.**:
 | 20. pne.
 | 19. pne.
 | 18. pne.
 | 17. pne.
 | 16. pne.
 | 15. pne.
 | 14. pne.
 | 13. pne.
 | 12. pne.
 | 11. pne.
 |
| **1. pne.**:
 | 10. pne.
 | 9. pne.
 | 8. pne.
 | 7. pne.
 | 6. pne.
 | 5. pne.
 | 4. pne.
 | 3. pne.
 | 2. pne.
 | 1. pne.
 |
| **1.**:
 |   1.
 |   2.
 |   3.
 |   4.
 |   5.
 |   6.
 |   7.
 |   8.
 |   9.
 | 10.
 |
| **2.**:
 | 11.
 | 12.
 | 13.
 | 14.
 | 15.
 | 16.
 | 17.
 | 18.
 | 19.
 | 20.
 |
| **3.**:
 | 21.
 | 22.
 | 23.
 | 24.
 | 25.
 | 26.
 | 27.
 | 28.
 | 29.
 | 30.
 |
| **4.**:
 | 31.
 | 32.
 | 33.
 | 34.
 | 35.
 | 36.
 | 37.
 | 38.
 | 39.
 | 40.
 |
# Asamski jezik

| Asamski jezik (অসমীয়া Ôxômiya)
 |
| --- |
| Govori se u:
 | Indija (država Asam), manje u okolnim državama
 |
| Broj govornika:
 | 13 miliona, i oko 7 miliona kojima nije prvi jezik
 |
| Jezička grupa:
 | indoevropski
 indoiranski
  indoarijevski
   **asamski** |
| **Status jezika** |
| Zvanični jezik u:
 | Indijska država Asam
 |
| Kodovi i šifre asamskog jezika
 |
| ISO 639-1 | as
 |
| ISO 639-2 | asm
 |
| SIL | ASM
 |

**Asamski jezik** (অসমীয়া Ôxômiya) pripada grupi indoarijevskoj grani indoevropskih jezika. Govore ga stanovnici indijske države Asam u severoistočnoj Indiji, gde je zvanični jezik. Govori se i u delovima države Arunačal Pradeš. Narod koji govori ovaj jezik svoju državu Oksom (*Ôxôm*), a svoj jezik oksomija (*Ôxômiya*).

Asamski jezik se zapisuje modifikovanim bengalskim pismom.

Asamski jezik je blizak bengalskom i orija jeziku, sa kojima deli zajedničko poreklo. Najstariji zapisi na asamskom jeziku potiču iz 14. veka nove ere, iz vremena vladavine kralja Durlabnarajana. Tibeto-burmanski i austro-azijski jezici su dosta uticali na razvoj asamskog jezika.

## Vanjske veze

* englesko-asamski rečnik
* Asamski jezik i literatura Arhivirano 2007-02-03 na Wayback Machine-u
* Pesme na Asamskom
* Primer asamskog jezika
* Etnološki izveštaj o asamskom jeziku
# Bengalski jezik

**Bengalski jezik** (*Bangga Bhasa*) je indoarijski jezik južne Azije koji je evoluirao iz sanskrta, palija i prakritskog jezika. Ponekad se za njega, pod utjecajem engleskog, koristi izraz **bengali**, dok se on sam naziva **bangla** jezikom.

Njime se govori u regiji Bengal, koja sadržava Bangladeš i indijsku saveznu državu Zapadni Bengal, ali se, zahvaljujući velikoj dijaspori proširio po svijetu, tako da danas njime govori preko 200 miliona ljudi.

Ovisno o tome da li se hindi i urdu smatraju jednim jezikom, bengalski jezik predstavlja četvrti ili peti jezik na svijetu.

Bangla jezik je svoju renesansu doživio u 19. i 20. vijeku, tako da je Rabindranath Tagore, prvi Indijac koji je dobio Nobelovu nagradu za književnost, pisao upravo na tom jeziku.
# Bodo jezik

| Bodo jezik
 |
| --- |
| Govori se u:
 | država Asam i deo države Zapadni Bengal u Indiji
 |
| Ukupno ljudi koji govore bodo jezik:
 | 0,6-1,2 miliona
 |
| Jezička grupa: Klasifikacija:
 | sino-tibetanski
 tibeto-burmanski
  **bodo jezik** |
| Status jezika
 |
| Zvanični jezik u:
 | Indijska država Asam
 |
| Kodovi i šifre bodo jezika
 |
| ISO 639-1 | -
 |
| ISO 639-2 | sit
 |
| SIL | BRX
 |

**Bodo** je tibeto-burmanski jezik koji koristi narod Bodo u severoistočnoj Indiji. Jezik je jedan od zvaničnih u indijskoj državi Asam, kao i jedan od zvaničnih jezika Indije.

U jeziku Bodo postoji 7 padeža (nominativ, genitiv, dativ, akuzativ, instrumental, ablativ, lokativ), dva broja (jednina i množina) i dva gramatička roda (muški i ženski).

Do 19. veka Bodo je bio samo usmeni jezik, a od tada je počeo da se piše bengalskim pismom. Postojali su pokušaji da se bodo jezik piše latinicom. Danas se za pisanje koristi devangari pismo.

## Vanjske veze

* „Bodolend“ Arhivirano 2010-11-24 na Wayback Machine-u
* Bodo jezik Arhivirano 2005-09-07 na Wayback Machine-u
# Dogri jezik

| Dogri jezik (डोगरी dogrī)
 |
| --- |
| Govori se u:
 | Indija (država Džamu i Kašmir) i Pendžab (Indija i Pakistan)
 |
| Broj govornika:
 | 2 miliona
 |
| Jezička grupa:
 | indoevropski
 indoiranski
  indoarijevski
   **dogri** |
| **Status jezika** |
| Zvanični jezik u:
 | Indijska država Džamu i Kašmir
 |
| Kodovi i šifre dogri jezika
 |
| ISO 639-1 | -
 |
| ISO 639-2 | doi
 |
| SIL | DGO
 |

**Dogri jezik** (डोगरी *dogrī*) je jedan od jezika Indije. Govori ga oko 2 miliona ljudi u Džamuu (država Džamu i Kašmir), kao i u Kašmiru i Pendžabu. Ranije se smatralo da je dogri dijalekat pundžabi jezika. Narod koji govori ovaj jezik se naziva *Dogra*.

Dogri jezik za pisanje koristi varijantu arapsko-persijskog pisma (*takri*).
# Kanada jezik

| Kanada jezik (Kannada [ಕನ್ನಡ]) |
| --- |
| Govori se u:
 | država Karnataka u Indiji
 |
| Ukupno ljudi koji govore kanada jezik:
 | 45-55 miliona
 |
| Jezička grupa: Klasifikacija:
 | dravidski jezici
 južnodravidski
  **kanada jezik** |
| Status jezika
 |
| Zvanični jezik u:
 | Indijska država Karnataka
 |
| Kodovi i šifre kanada jezika
 |
| ISO 639-1 | kn
 |
| ISO 639-2 | kan
 |
| SIL | KAN
 |

**Kanada jezik** (*Kannada* ಕನ್ನಡ ) je južno indijski jezik, koji se uglavnom koristi u saveznoj državi Karnataka. Pripada porodici dravidskih jezika. Sa oko 45 miliona govornika jedan je od 4 najveća jezika južne Indije. Ako se uračunaju i oni kojima kanada nije prvi jezik, broj govornika dostiže 55 miliona. Kanada je jedan od 23 zvanično priznata jezika Indije.

Kanada je jedan od najstarijih dravidskih jezika, i ima dugu literarnu tradiciju. Porocenjuje se da je kao poseban jezik nastao pre 2500 godina. Prvi zapis na jeziku kanada je „Bramagiri ukaz“ cara Ašoke iz 230. godine pne. Pre nove ere, a i u prvim vekovima nove, jezik kanada je bio u bliskom kontaktu sa grčkim i rimskim teritorijama na zapadu. U nekim starim grčkim dramama, nailazi se na kanada reči i fraze.

Jezik kanada ima bogatu fleksiju, sa 3 roda (muški, ženski, neutralni) i dva broja (jednina, množina). Jezik je fonetski i ima 49 fonema i grafema (simbola u alfabetu). Pisani simboli su slični drugim indijskim pismima, t.j. potiče od brami pisma.

Kao i mnogi jezici indijskog potkontinenta, kanada jezik je pozajmio brojne reči iz sanskrita. Savremeni rečnik sadrži mnogo pozajmljenica iz engleskog jezika.

Putokaz ispisan na jeziku kanada
## Primer teksta

Član 1 Univerzalne deklaracije o ljudskim pravima

```
ಸ್ವತಂತ್ರರಾಗಿಯೇ ಜನಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಹಾಗೂ ಘನತೆ ಮತ್ತು ಹಕ್ಕು ಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಾನರಾಗಿದ್ದರೆ.
ವಿವೇಕ ಮತ್ತು ಅಂತಃಕರಣ ಗಳನ್ನು ಪಡೆದವರಾದ್ದರಿಂದ ಅವರು ಪರಸ್ಪರ ಸಹೋದರ ಭಾವದಿಂದ ವರ್ತಿಸಬೇಕು.

```

## Vanjske veze

* Jezik kanada u indijskoj kulturi Arhivirano 2007-04-15 na Wayback Machine-u
* Etnološki izveštaj o jeziku kanada
* Opis jezika kanada
* Istorija kanada jezika i literature
* Centar za učenje kanada jezika Arhivirano 2006-10-01 na Wayback Machine-u
* Kurs jezika kanada (sa audio primerima)
* Osnovne rečenice na jeziku kanada Arhivirano 2005-09-02 na Wayback Machine-u
* Robert Zydenbos (2020): *A Manual of Modern Kannada.* Heidelberg: XAsia Books (Open Access, PDF format)
# Kašmirski jezik

| Kašmiri jezik (کٲشُر, कॉशुर)
 |
| --- |
| Govori se u:
 | Indija (država Džamu i Kašmir), Pakistan
 |
| Broj govornika:
 | 7,1 miliona
 |
| Jezička grupa:
 | indoevropski
 indoiranski
  indoarijevski
   **kašmiri** |
| Kodovi i šifre kašmiri jezika
 |
| ISO 639-1 | ks
 |
| ISO 639-2 | kas
 |
| SIL | KAS
 |

**Kašmiri jezik** ili **Kašmirski jezik** (کٲشُر, कॉशुर) pripada indoarijevskoj grani indoevropskih jezika. Prvenstveno je u upotrebi u dolini Kašmir, regionu podeljenom između Pakistana i Indije.

Kašmiri jezik se zapisuje modifikovanim persijsko-arapskim pismom. U Indiji se nekada piše devanagari pismom. Prvi literarni tekstovi na kašmirskom su pesme iz 14. veka, pesnikinje Lalešvari.

Danas je kašmiri jezik uglavnom govorni jezik. Zvanični jezik Kašmira je Urdu jezik. Poslednjih decenija pokušalo se sa uvođenjem kašmirskog u škole u ovoj dolini. Postoji samo jedan on-lajn magazin na ovom jeziku.

## Vanjske veze

* Etnološki izveštaj o kašmirskom jeziku
* Uvod u govorni kašmirski jezik
* Osnovne reči i fraze u kašmirskom jeziku
# Manipuri jezik

**Manipuri** ili **meitei** je tibeto-burmanski jezik, inače glavni i zvanični jezik države Manipur u severoistočnoj Indiji. Govori se još u državi Asam, Bangladešu i Burmi.

| Manipuri jezik
 |
| --- |
| Govori se u:
 | Severoistočna Indija (država Manipur i okolne države), Bangladeš, Burma
 |
| Ukupno ljudi koji govore manipuri jezik:
 | 1,2-2,5 miliona
 |
| Jezička grupa: Klasifikacija:
 | sino-tibetanski
 tibeto-burmanski
  **manipuri** |
| Status jezika
 |
| Zvanični jezik u:
 | Indijska država Manipur
 |
| Kodovi i šifre manipuri jezika
 |
| ISO 639-1 | -
 |
| ISO 639-2 | mni
 |
| SIL | MNR
 |

Do 18. veka, manipuri je pisan sopstvenim pismom (*metei-majek*). Kasnije je za pisanje korišteno bengalsko pismo.

Manipuri je priznat 1992. kao zvanični jezik Manipura i Indije. Danas se izučava na indijskim univerzitetima.

## Vanjske veze

* Pismo manipuri jezika
* Uvod u manipuri jezik
* Udžbenik manipuri jezika
* Poezija na manipuri jeziku
# Maithili jezik

| Maithili jezik (मैथिली, maithilī)
 |
| --- |
| Govori se u:
 | Indija (država Bihar) i manje u Nepalu
 |
| Broj govornika:
 | verovatno 24-35 miliona, zvanično 8 miliona
 |
| Jezička grupa:
 | indoevropski
 indoiranski
  indoarijevski
   **maithili** |
| **Status jezika** |
| Zvanični jezik u:
 | Indijska država Bihar
 |
| Kodovi i šifre maithili jezika
 |
| ISO 639-1 | -
 |
| ISO 639-2 | mai
 |
| SIL | MAI
 |

**Maithili jezik** (मैथिली, *maithilī*) je jedan od indoarijevskih jezika, indoiranske grane, i uglavnom se govori u istočno indijskoj državi Bihar, u njenom severnom delu, kao i u Nepalu. U Indiji ima oko 30 miliona govornika, a u Nepalu oko 2,8 miliona.

Ovaj jezik je blizak hindiju i bengalskom jeziku, i smatran je njihovim dijalektoim. Godine 2003, jezik maithili je stekao status posebnog jezika u Indiji.

Maithili jezik je prvobitno zapisivan sopstvenim pismom, kasnije bengalskim, a danas devanagarijem.

## Literatura

Literatura na maithili jeziku postoji već oko 800 godina. Najznačajniji književnik, koji je stvarao na maithili jeziku, je pesnik Viđapati, koji je živeo na kraju 14. i početkom 15. veka. Njegove pesme se i danas pevaju na svim proslavama u Biharu.

## Vanjske veze

*  Arhivirano 2006-11-26 na Wayback Machine-u
* Maithili jezik na projektu „Rozeta“ Arhivirano 2006-11-07 na Wayback Machine-u
# Marathi jezik

| Marati jezik (Marāthī, मराठी)
 |
| --- |
| Govori se u:
 | Indija (država Maharaštra), Mauricijus
 |
| Broj govornika:
 | 68 - 80 miliona
 |
| Jezička grupa:
 | indoevropski
 indoiranski
  indoarijevski
   **marati** |
| Alfabet:
 | Devanagari
 |
| **Status jezika** |
| Zvanični jezik u:
 | Indijska država Maharaštra
 |
| Kodovi i šifre marati jezika
 |
| ISO 639-1 | mr
 |
| ISO 639-2 | mar
 |
| SIL | MRT
 |

**Marathi jezik** (Marāthī, मराठी) je jedan od indoarijevskih jezika iz familije indoevropskih jezika.

Njime govori oko 80 miliona ljudi (2002), uglavnom u Indiji (država Maharaštra) i na Mauricijusu. Jedan je od 23 zvanična jezika Indije, i jedan od 20 najvećih jezika sveta po broju govornika.

Marati jezik je star bar hiljadu godina. Gramatika i sintaksa mu je izvedena iz, starijeg, sanskrita.

## Vanjske veze

* portal o marati informacijama Arhivirano 2019-05-05 na Wayback Machine-u
* Marati kultura i jezik
* Kurs jezika marati Arhivirano 2008-07-19 na Wayback Machine-u
* Etnološke informacije o jeziku marati Arhivirano 2012-10-02 na Wayback Machine-u
# Nepalski jezik

| Nepalski jezik (नेपाली Nepālī)
 |
| --- |
| Govori se u:
 | Nepal, Indija, Butan
 |
| Broj govornika:
 | 17 miliona (kao prvi jezik), ukupno 35 miliona
 |
| Status jezika:
 | Zvanični jezik Nepala i indijske države Sikim
 |
| Pismo:
 | Devanagari
 |
| Jezička grupa:
 | indoevropski
 indoiranski
  indoarijski
   **nepalski** |
| Kodovi i šifre nepalskog jezika
 |
| ISO 639-1 | ne
 |
| ISO 639-2 | nep
 |
| SIL | NEP
 |

**Nepalski jezik** (नेपाली Nepālī, *kaškura*) je jezik iz indoevropske porodice jezika. Nepalski jezik je maternji jezik za oko polovinu stanovništva Nepala, dok većina ostalih stanovnika govori nepalski kao drugi jezik. Ovaj jezik se govori i na severu Indije, gde je zvanični jezik države Sikim.

Nepalski jezik se ponekad naziva *gurkali* ili *gorkali*, što bi značilo jezik naroda Gurka, i *parbatija*, „jezik planina“. Kaškura je najstariji naziv, što je jezik naroda *Ka*, indoarijevskog naroda, koji je gajio pirinač u području zapadnog Nepala od praistorijskih vremena. Drugi tradicionalni jezik ovog područja je kamkura jezik, grupa tibeto-burmanskih dijalekata iz centralnog Nepala, karakterističnih za narod *Kam*.

Nepalski je najistočniji od jezika *pahari*, grupe jezika i dijalekata iz podnožja Himalaja. Na ovaj jezik su uticali tibeto-burmanski jezici i indoevropski jezici. Nepalski je veoma sličan hindiju, ali je konzervativniji, sa manje persijskih i engleskih pozajmljenica, a više izvornih izraza iz sanskrita.

## Primeri

* namaste नमस्ते—pozdrav: „pozdravljam Boga u tebi“
* tapain ko naam ke ho? तँपाईको नाम के हो? - Kako se zoveš?
* mero naam aalok ho मेरो नाम आलोक हो - Zovem se Alok.
* kaaThmaDau jaane baaTo derai laamo ča. काठमाडौँ जाने बाटो धेरै लामो छ - Put do Katmandua je veoma dug.
* nepalma baneko. नेपालमा बनेको - Proizvedeno u Nepalu.
* Ma Nepali hu. म नेपाली हूँ - Ja sam Nepalac.
* Pugjo. पुग्यो - Dovoljno je.

## Vanjske veze

Forum za diskusije na nepalskom jeziku