# 1973. na filmu

Bruce Lee, hongkonški glumac i majstor borilačkih vještina koji je umro nedugo pred premijeru *U zmajevom gnijezdu*, filma koji ga je posthumno učinio globalnom filmskom zvijezdom i ikonom popularne kulture, te značajno popularizirao kako filmove o borilačkim vještinama, tako i hongkonšku kinematografiju.

| Godine na filmu  |
| --- |
|  |
| 1870-e
 |
| 1880-e
 |
| 1890-e
 |
| 1890 • 1891 • 1892 • 1893 • 1894 1895 • 1896 • 1897 • 1898 • 1899
 |
| 1900-e
 |
| 1900 • 1901 • 1902 • 1903 • 1904 1905 • 1906 • 1907 • 1908 • 1909  |
| 1910-e
 |
| 1910 • 1911 • 1912 • 1913 • 1914 1915 • 1916 • 1917 • 1918 • 1919
 |
| 1920-e
 |
| 1920 • 1921 • 1922 • 1923 • 1924 1925 • 1926 • 1927 • 1928 • 1929
 |
| 1930-e
 |
| 1930 • 1931 • 1932 • 1933 • 1934 1935 • 1936 • 1937 • 1938 • 1939
 |
| 1940-e
 |
| 1940 • 1941 • 1942 • 1943 • 1944 1945 • 1946 • 1947 • 1948 • 1949
 |
| 1950-e
 |
| 1950 • 1951 • 1952 • 1953 • 1954 1955 • 1956 • 1957 • 1958 • 1959
 |
| 1960-e
 |
| 1960 • 1961 • 1962 • 1963 • 1964 1965 • 1966 • 1967 • 1968 • 1969
 |
| 1970-e
 |
| 1970 • 1971 • 1972 • 1973 • 1974 1975 • 1976 • 1977 • 1978 • 1979
 |
| 1980-e
 |
| 1980 • 1981 • 1982 • 1983 • 1984 1985 • 1986 • 1987 • 1988 • 1989
 |
| 1990-e
 |
| 1990 • 1991 • 1992 • 1993 • 1994 1995 • 1996 • 1997 • 1998 • 1999
 |
| 2000-e
 |
| 2000 • 2001 • 2002 • 2003 • 2004 2005 • 2006 • 2007 • 2008 • 2009
 |
| 2010-e
 |
| 2010 • 2011 • 2012 • 2013 • 2014 2015 • 2016 • 2017 • 2018 • 2019
 |

**1973. godina bila je vrlo značajna za filmsku umjetnost** te je uključivala razne klasike, kao što su *Američka noć*, *Američki grafiti*, *Amarcord*, *Serpico*, *Sestre*, *Egzorcist*, *Westworld*, *Fantastični planet*, *Badlands*, *Moje ime je Nobody*, *Mjesec od papira*, *Šakalov dan*, *Sveta planina*, *Žalac*, *Divlje ulice*, *The Wicker Man*, *The Long Goodbye*, *U zmajevom gnezdu*, *Soylent Green*, *Tursko voće*, *Pat Garrett & Billy the Kid* i *Pustolovine rabina Jacoba*.

Na području Jugoslavije, značajniji filmovi bili su *Predstava Hamleta u selu Mrduša Donja*, *Jesenje cvijeće*, *Žuta*, *Živjeti od ljubavi*, *Leptirica*, *Kužiš stari moj* i *Sutjeska*, epski ratni film s međunarodnom glumačkom postavom.

## Filmovi

* *Američki grafiti*
* *The Sting*
* *Badlands*
* *The Exorcist*
* *Papillon*
* *Enter the Dragon*
* *Mean Streets*
* *Pat Garrett and Billy the Kid*
* *Serpico*
* *Sleeper*
* *The Long Goodbye*
* *The Wicker Man*
* *Don't Look Now*
* *The Harder They Come*
* *Američka noć*
* *La Planète sauvage*
* *La Maman et la Putain*
* *Amarcord*
* *Ludwig*
* *El espíritu de la colmena*
* *Turks fruit*
* *Soylent Green*
* *Westworld*
* *Live and Let Die*
* *The Three Musketeers*
* *Paper Moon*
* *Magnum Force*
* *The Way We Were*
* *The Last Detail*
* *Scarecrow*
* *The Paper Chase*
* *Black Caesar*
* *Cleopatra Jones*
* *Charley Varrick*
* *The Seven-Ups*
* *Shamus*
* *The Stone Killer*
* *Dillinger*
* *Emperor of the North Pole*
* *High Plains Drifter*
* *The Last of Sheila*
* *Walking Tall*
* *The Day of the Dolphin*
* *Executive Action*
* *Jesus Christ Superstar*
* *The Mackintosh Man*
* *Wicked, Wicked*
* *The Devil in Miss Jones*
* *The Day of the Jackal*
* *O Lucky Man!*
* *That'll Be the Day*
* *La Grande Bouffe*
* *Les Aventures de Rabbi Jacob*
* *Vérités et Mensonges*
* *Film d'amore e d'anarchia*
* *Malizia*
* *Il mio nome è Nessuno*
* *La proprietà non è più un furto*
* *Scener ur ett äktenskap*
* *Bitke bez časti i ljudskosti*
* *Ivan Vasiljevič mijenja profesiju*
* *Sedmi metak*
* *Sanatorium pod Klepsydrą*
* *Predstava Hamleta u Mrduši Donjoj*

## Događaji

* 22. februar - U Nizozemskoj premijerno prikazan *Turks fruit*, drama Paula Verhoevena posvećenu nesretnoj ljubavi dvoje mladih koja će, kombinirajući melodramatski sadržaj sa modernim stilom i eksplicitno erotskim sadržajima postići izuzetnu gledanost i slomiti sve rekorde glednosti u kinima matične države. Procjene su da je 3.338.000 osoba pogledalo film u kinima, odnosno gotovo četvrtina Nizozemske.. Zahvaljujući tom filmu će glumac Rutger Hauer otpočeti izuzetno uspješnu međunarodnu karijeru.
* maj - Na Kanskom festivalu prikazan čehoslovačko-francuski animirani SF film *Fantastični planet*, alegorijska priča o borbi za slobodu koji postaje prvi animirani film koji će osvajiti veliku nagradu žirija te u značajnoj mjeri afirmirati animirane filmove namijenjene odrasloj publici.
* 14. maj - Premijerno prikazana *Američka noć*, samoironična poluautobiografska komedija francuskog redatelja Françoisa Truffauta o redatelju koji doživljava poteškoće prilikom snimanja svog filma, a koja će kasnije dobiti niz pohvala kritičara te postati poznata kao jedan od najboljih filmova posvećenih samoj filmskoj djelatnosti.
* 3. jul - Premijerno prikazan *Sutjeska*, jugoslavenski partizanski spektakl snimljen povodom 30. obljetnice bitke na Sutjesci, poznat kao jedan je od najskupljih ratnih filmova na prostoru Jugoslavije, ali i po tome što je tadašnji predsjednik Tito osobno nadgledao njegovu produkciju te inzistirao da njegov lik u filmu tumači Richard Burton, britanski glumac koji se tada smatrao najvećom filmskom zvijezdom; usprkos ogromne količine financijskih i materijalnih resursa, *Sutjeska* nije ponovila uspjeh *Bitke na Neretvi* snimljene pet godina ranije.
* 20. jul - Hongkonški glumac i majstor borilačkih vještina Bruce Lee iznenada umire šest dana prije premijere svog filma *U zmajevom gnijezdu*; usprkos toga film postaje izuzetan hit, a sam Lee velika međunarodna zvijezda oko koje će se godinama stvarati urbane legende a on sam postati jedan od globalnih pop ikona; ti događaji znantno doprinose i globalnoj popularnosti borilačkih filmova, te omogućavaju hongkonškoj kinematografiji da se nametne na svjetskom tržištu.
* 2. august - Premijerno prikazani *Američki grafiti*, drugi dugometražni film u karijeri Georgea Lucasa; prikaz grupe adolescenata koji se tokom jedne noći početkom 1960-ih nastoje provesti doživljava izuzetan komercijalni uspjeh, kome je izuzetno pridonijelo i vješto korištenje autentične pop muzike iz tog vremena, ali i evociranje nostalgije kod publike koja je odrastala u tom periodu; sadržajnu i stilsku formulu *Američkih grafita* će tokom kasnijih decenija koristiti brojni drugi sineasti kako u SAD tako i uostatku svijeta.
* 5. decembar - Premijerno prikazan *Serpico*, film temeljen na istinitim događajima vezanim uz istoimenog njujorškog policajca koji se borio protiv korupcije; zahvaljujući društveno-političkoj angažiranosti i aktualnosti teme film doživljava izuzetan uspjeh, a Al Pacino, koji je tumačio naslovni lik, se potvrđuje kao jedna od najvećih glumačkih zvijezda svog vremena.
* 17. decembar - U Zapadnoj Njemačkoj premijerno prikazan *Moje ime je Nobody*, vestern komedija u kojoj glavne uloge tumače Terence Hill i Henry Fonda; film koji je velikim dijelom parodirao najpoznatije špageti vesterne se smatra jednim od posljednjih velikih ostvarenja žanra, a Sergio Leone, režiser poznat kao njihov autor, je režirao pojedine scene.
* 26. decembar - U SAD premijerno prikazan *Egzorcist* (Istjerivač đavola), horor film Williama Friedkina koji se isticao visokim budžetom, za tadašnje standarde izuzetno kvalitetnim specijalnim efektima, ali kontroverznim sadržajem vezanim uz religijske i nadnaravne teme koji je duboko uznemirio tadašnju publiku, ali i potakao trend sličnih filmova u Hollywoodu tokom sljedećih nekoliko godina.
* kraj godine - Brigitte Bardot, jedna od najvećih francuskih i svjetskih filmskih zvijezda, tokom postprodukcije filma *L'histoire très bonne et très joyeuse de Colinot Trousse-Chemise* objavljuje kako prekida svoju glumačku karijeru u 40. godini života.
* Veliki hollywoodski studio Metro-Goldwyn-Mayer prepušta distribuciju svojih filmova dotada suparničkom studiju United Artists.

## Nagrade

| Kategorija/Organizacija | Zlatni globus | BAFTA | Nagrade Udruženja njujorških filmskih kritičara | Oscar
 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Drama | Mjuzikl ili komedija
 |
| Najbolji film | The Exorcist | American Graffiti | La Nuit américaine | La Nuit américaine | The Sting |
| Najbolji redatelj | **William FriedkinThe Exorcist* | **François TruffautLa Nuit américaine* | **François TruffautLa Nuit américaine* | **George Roy HillThe Sting* |
| Najbolji glumac | **Al PacinoSerpico* | **George SegalA Touch of Class* | **Walter MatthauCharley Varrick* i *Pete 'n' Tillie* | **Marlon BrandoLast Tango in Paris* | **Jack LemmonSave the Tiger* |
| Najbolja glumica | **Marsha MasonCinderella Liberty* | **Glenda JacksonA Touch of Class* | **Stéphane AudranJuste avant la nuit* i *Le Charme discret de la bourgeoisie* | **Joanne WoodwardSummer Wishes, Winter Dreams* | **Glenda JacksonA Touch of Class* |
| Najbolji sporedni glumac | **John HousemanThe Paper Chase* | **Arthur LoweO Lucky Man!* | **Robert De NiroBang the Drum Slowly* | **John HousemanThe Paper Chase* |
| Najbolja sporedna glumica | **Linda BlairThe Exorcist* | **Valentina CorteseLa Nuit américaine* | **Valentina CorteseLa Nuit américaine* | **Tatum O'NealPaper Moon* |
| Najbolji adaptirani scenarij | The Exorcist William Peter Blatty | - | - | The Exorcist William Peter Blatty
 |
| Najbolji izvorni scenarij | Le Charme discret de la bourgeoisie Luis Buñuel, Jean-Claude Carrière | American Graffiti George Lucas, Gloria Katz, Willard Huyck | The Sting David S. Ward
 |
| Najbolji strani film | *Der Fußgänger* | - | - | *La Nuit américaine* |

**Zlatna palma, Cannes:The Hireling, Alan Bridges, UK
Strašilo, Jerry Strazberg, SAD
**Zlatna arena, Pula:Sutjeska*, Stipe Delić
## Rođenja

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| **datum** | **ime** | **nacionalnost i zanimanje** | **godina smrti** |
| 4. januar | Harmony Korine | američki scenarist i režiser |  |
| 11. februar | Jeon Do-yeon | južnokorejska glumica |  |
| 26. februar | Małgorzata Szumowska | poljska režiserka |  |
| 4. mart | Len Wiseman | američki scenarist i režiser |  |
| 20. mart | Jane March | britanska glumica |  |
| 26. mart | T. R. Knight | američki glumac |  |
| 3. april | Jamie Bamber | britanski glumac |  |
| 3. april | Adam Scott | američki glumac |  |
| 5. april | Élodie Bouchez | francuska glumica |  |
| 11. april | Jennifer Esposito | američka glumica |  |
| 14. april | Adrien Brody | američki glumac |  |
| 24. april | Damien Lindelof | američki scenarist i producent |  |
| 8. jun | Lexa Doig | kanadska glumica |  |
| 15. jun | Neil Patrick Harris | američki glumac |  |
| 21. jun | Juliette Lewis | američka glumica |  |
| 3. jul | Patrick Wilson | američki glumac |  |
| 15. jul | Brian Austin Green | američki glumac |  |
| 19. jul | Saïd Taghmaoui | francuski glumac |  |
| 23. jul | Omar Epps | američki glumac |  |
| 26. jul | Kate Beckinsale | britanska glumica |  |
| 29. jul | Stephen Dorff | američki glumac |  |
| 1. august | Eduardo Noriega | španski glumac |  |
| 3. august | Stephen Graham | britanski glumac |  |
| 6. august | Vera Farmiga | američka glumica |  |
| 24. august | Carmine Giovinazzo | američki glumac |  |
| 25. august | Fatih Akin | njemački režiser |  |
| 5. septembar | Rose McGowan | američka glumica |  |
| 7. septembar | Shannon Elizabeth | američka glumica |  |
| 12. septembar | Paul Walker | američki glumac | 2013
 |
| 18. septembar | James Marsden | američki glumac |  |
| 25. septembar | Bridgette Wilson | američka glumica |  |
| 3. oktobar | Neve Campbell | kanadska glumica |  |
| 3. oktobar | Lena Headey | britanska glumica |  |
| 6. oktobar | Ioan Gruffud | britanski glumac |  |
| 1. novembar | Aishwarya Rai | indijska glumica |  |
| 12. novembar | Radha Mitchell | australijska glumica |  |
| 26. novembar | Peter Facinelli | američki glumac |  |

## Smrti

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| **datum** | **ime** | **nacionalnost i zanimanje** | **godina rođenja** |
| 26. januar | Edward G. Robinson | američki glumac | 1893
 |
| 22. februar | Katina Paxinou | grčka glumica | 1900
 |
| 6. mart | Aleksandar Ptuško | sovjetski filmski animator | 1900
 |
| 10. mart | Robert Siodmak | njemački režiser | 1900
 |
| 26. mart | Noël Coward | britanski scenarist | 1899
 |
| 27. mart | Mihail Kalatozov | sovjetski režiser | 1903
 |
| 4. april | Carmine Gallone | italijanski režiser | 1886
 |
| 12. april | Arthur Freed | američki producent | 1894
 |
| 21. april | Merian C. Cooper | američki producent | 1893
 |
| 11. maj | Lex Barker | američki glumac | 1919
 |
| 12. maj | Frances Marion | američka scenaristica | 1888
 |
| 12. jun | William Inge | američki scenarist | 1913
 |
| 19. jun | Gustaf Molander | švedski režiser | 1888
 |
| 27. jun | Arthur P. Jacobs | američki producent | 1922
 |
| 2. jul | Betty Grable | američka glumica | 1916
 |
| 7. jul | Veronica Lake | američka glumica | 1922
 |
| 11. jul | Robert Ryan | američki glumac | 1909
 |
| 13. jul | Lon Chaney Junior | američki glumac | 1906
 |
| 13. jul | Willy Fritsch | njemački glumac | 1901
 |
| 18. jul | Jack Hawkins | britanski glumac | 1910
 |
| 20. jul | Bruce Lee | hongkonški glumac | 1940
 |
| 2. august | Jean-Pierre Melville | francuski režiser | 1917
 |
| 31. august | John Ford | američki režiser | 1894
 |
| 26. septembar | Anna Magnani | italijanska glumica | 1908
 |
| 3. novembar | Marc Allégret | francuski režiser | 1900
 |
| 23. novembar | Sessue Hayakawa | japanski glumac | 1889
 |
| 23. novembar | Constance Talmadge | američka glumica | 1898
 |
| 25. novembar | Laurence Harvey | britansko-južnoafrički glumac | 1928
 |
| 20. decembar | Käthe von Nagy | mađarsko-njemačka glumica | 1904
 |
| 26. decembar | William Haines | američki glumac | 1900
 |

## Filmski debiji

* John Candy - *Class of '44*
* Bernadette Peters - *Ace Eli and Rodger of the Skies*
* Victor Garber - *Godspell*

## Najkomercijalniji filmovi u američkim kinima

Najkomercijalniji filmovi u američkim kinima
| Rang | Naslov | Studio | Glumci | Zarada
 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1.
 | *The Sting* | Universal
 | Paul Newman, Robert Redford, Robert Shaw
 | **$156,000,000** |
| 2.
 | *The Exorcist* | Warner Bros.
 | Ellen Burstyn, Jason Miller, Linda Blair
 | **$128,000,000** |
| 3.
 | *American Graffiti* | Universal
 | Richard Dreyfuss, Ron Howard, Paul Le Mat, Charles Martin Smith, Candy Clark, Mackenzie Phillips, Cindy Williams, Wolfman Jack, Kathleen Quinlan, Harrison Ford
 | **$96,300,000** |
| 4.
 | *Papillon* | Allied Artists
 | Steve McQueen, Dustin Hoffman
 | **$53,267,000** |
| 5.
 | *The Way We Were* | Columbia
 | Barbra Streisand, Robert Redford
 | **$49,919,870** |
| 6.
 | *Magnum Force* | Warner Bros.
 | Clint Eastwood, Hal Holbrook
 | **$44,680,473** |
| 7.
 | *Last Tango in Paris* | United Artists
 | Marlon Brando, Maria Schneider
 | **$36,144,000** |
| 8.
 | *Live and Let Die* | United Artists
 | Roger Moore, Yaphet Kotto, Jane Seymour
 | **$35,377,836** |
| 9.
 | *Robin Hood* | Disney
 | Roger Miller, Phil Harris, Andy Devine
 | **$32,056,467** |
| 10.
 | *Paper Moon* | Paramount
 | Ryan O'Neal, Madeleine Kahn, Tatum O'Neal
 | **$30,933,743** |
| 11.
 | *The Devil in Miss Jones* | Pierre
 | Georgina Spelvin
 | **$15,000,000** |
| 12.
 | *Serpico* | Paramount
 | Al Pacino
 | **$29,800,000** |
| 13.
 | *Enter the Dragon* | Warner Bros.
 | Bruce Lee
 | **$25,000,000** |
| 14.
 | *Jesus Christ Superstar* | Universal
 | Ted Neeley, Carl Anderson
 | **$24,477,615** |
| 15.
 | *Walking Tall* | Cinerama
 | Joe Don Baker
 | **$23,000,000** |
| 16.
 | *The World's Greatest Athlete* | Disney
 | John Amos
 | **$22,583,370** |
| 17.
 | *Sleeper* | United Artists
 | Woody Allen
 | **$18,344,729** |
| 18.
 | *A Touch of Class* | AVCO Embassy
 | George Segal, Glenda Jackson
 | **$16,800,000** |
| 19.
 | *The Day of the Jackal* | Universal
 | Edward Fox, Michael Lonsdale
 | **$16,056,255** |
| 20.
 | *High Plains Drifter* | Universal
 | Clint Eastwood
 | **$15,700,000** |

## Reference

## Vanjske veze

* 1973. Arhivirano 2009-03-22 na Wayback Machine-u na Internet Movie Database
* 1973. na filmu Arhivirano 2013-08-18 na Wayback Machine-u na Numbers
* 100 najhvaljenijih filmova 1973. na Rotten Tomatoes