# 1757.

*Ovo je članak o godini 1757.*

|  |  |
| --- | --- |
| Milenijum:
 | 2. milenijum
 |
| Vjekovi:
 | 17. vijek – **18. vijek** – 19. vijek
 |
| Decenija:
 |  1720-e  1730-e  1740-e  – 1750-e –  1760-e  1770-e  1780-e  |
| Godine:
 | 1754 1755 1756 – **1757** – 1758 1759 1760
 |

Bitka kod Leuthena.

1757.. po kalendarima
| Gregorijanski
 | 1757.. (MDCCLVII) |
| Ab urbe condita
 | 2510.
 |
| Islamski
 | 1170–1171.
 |
| Iranski
 | 1135–1136.
 |
| Hebrejski
 | 5517–5518.
 |
| Bizantski
 | 7265–7266.
 |
| Koptski
 | 1473–1474.
 |
| Hindu kalendari
 |
| • *Vikram Samvat* | 1812–1813.
 |
| • *Shaka Samvat* | 1679–1680.
 |
| • *Kali Yuga* | 4858–4859.
 |
| Kineski
 |
| • Kontinualno
 | 4393–4394.
 |
| • 60 godina
 | Yin Vatra Vo(l) (od kineske Ng.) |
| Holocenski kalendar
 | 11757.
 |
| p • r • u |
| Podrobnije: Kalendarska era |

Godina **1757** (**MDCCLVII**) bila je redovna godina koja počinje u subotu po gregorijanskom kalendaru odn. redovna godina koja počinje u srijedu po julijanskom kalendaru.

## Događaji

### Januar/Siječanj – Mart/Ožujak

* 2. 1. - Britanci na čelu sa Cliveom su povratili Kalkutu od bengalskog nawaba.
* 5. 1. - Bivši vojnik Robert-François Damiens izvodi atentat nožem na francuskog kralja Luja XV koji je pri tome lakše ranjen.
* 5. 1. - Giacomo Casanova je opet u Parizu, par meseci nakon spektakularnog bekstva iz Venecije. Organizuje lutriju za potrebe Vojne škole, od čega se i sam bogati. Kasnije tokom godine upoznaje bogatu i naivnu udovicu Madame d’Urfé, koju opčinjava okultističkim pristupom.
* 12. 1. - Kodža Ragip-paša je novi osmanski veliki vezir (do smrti 1763), sprovodi reforme administracije i finansija, ne meša se u evropski rat.
* januar - Afganski vladar Ahmed-šah Durani je opet upao u Severnu Indiju, zauzeo Delhi i stavio mogulskog cara u pritvor - odlazi u aprilu, vraća cara na presto, ali pravu vlast ima Afganac Najib ad-Dawlah.
* januar - Kineske ćingovske snage su kod jezera Khövsgöl na severu Mongolije porazile pobunjenika Čingunžava, princa Halka Mongola. Sada mogu krenuti na ojratskog princa Amursanu, koji se pobunio u Džungariji, u dan. Xinjiangu.
	+ Amursana je ubrzo poražen, po treći put beži kod tasta u Kazaški kanat, zatim Rusima, nakon što je tast priznao kinesko sizerenstvo, da bi u septembru umro od boginja u Tobolsku.
* januar - Pennsylvanijska skupština šalje Benjamina Franklina u London radi spora kolonije sa porodicom Penn (do 1762, i opet 1764-74).
* 17. 1. - Sedmogodišnji rat: Proglašen Carski rat (*Reichskrieg*) protiv Pruske.
* početkom godine - Nakon pat-pozicije u turskom vojnom pohodu, u Nikšiću dogovoreno da Crnogorci plaćaju harač i prestanu s četovanjem. Među Turcima i Crnogorcima vlada mir sledećih deset godina.
* januar-april - Jovan Horvat tvrdi da su u ovom periodu 822 srpska doseljenika došla u Rusiju.
	+ Grupa od 150 Crnogoraca stupa u rusku vojnu službu ove godine, ali većinom se vraćaju.
* 1. 2. - Kralj Luj XV otpušta dvojicu najuticajnijih savetnika, državnog sekretara za rat grofa d'Argensona i za mornaricu grofa d'Arnouvillea.
* 2. 2. - Sedmogodišnji rat: Austro-ruski savez protiv Pruske.
* 5. 2. - *Calcutta Gauntlet*: britansko-indijske snage su se probile kroz logor znantno brojnijih snaga bengalskog nawaba - ovaj potvrđuje Kalkutu Britancima i obećava odštetu, prema Alinagarskom ugovoru od 9-tog.
* 23. 2. - U Portu izbijaju neredi zbog vinskog monopola - preko 400 lica će na jesen biti kažnjeno na različite načine.

"Damienovo pogubljenje"
* 14. 3. - Britanski admiral John Byng je streljan na palubi broda *HMS Monarch*, pošto je osuđen zbog prošlogodišnjeg gubitka Minorke.
* mart - U Sarajevu pogubljena braća Morić. Sarajevski građani, koji su trpeli stalne nerede, za jedan dan su pohvatali "dvadeset tri jaramaza, ukoljice i odmetnika" i podavili ih uz gruvanje topova.
* 18. 3. - Christoph Anton von Migazzi postavljen za nadbiskupa Beča (do 1803), uglavnom se protivi prosvetiteljskim tendencijama.
* 21. 3. - Sedmogodišnji rat - Stokholmska konvencija: Švedska pristupa savezu protiv Pruske.
* 23. 3. - Treći Karnatski rat: Britanci zauzeli francuski Chandannagar u Bengalu (vraćen Francuzima 1763).
* 28. 3. - Nakon što je osuđen za pokušaj regicida, Robert-François Damiens je u Parizu javno pogubljen četvorenjem; prizor okrutne kazne koja se u Francuskoj nije primjenjivala vijek i pol izaziva šok i zgražanje među prosvijećenim intelektualcima i slavnim ličnostima Francuske i Evrope te pokreće pokret za ukidanje mučenja i smrtne kazne; Damiens ostaje posljednja ličnost koja je bila pogubljena na taj način.

### April/Travanj – Jun/Lipanj

* 6. 4. - William Pitt Stariji je isključen iz britanske vlade ali je vraćen već u junu nakon velike podrške javnosti.
* april - Španjolske misije u Teksasu: kod dan. Menarda, među Lipanskim Apačima, osnovana misija Santa Cruz de San Sabá i (utvrda) Presidio San Luis de las Amarillas. Apački neprijatelji Komanči dogodine uništavaju misiju.
* 18. 4. - Sedmogodišnji rat: Fridrih Veliki ulazi u Češku.
* 21. 4. - Sedmogodišnji rat: Bitka kod Reichenberga (Libereca): Prusi pod von Bavernom porazili Austrijance pod Königseggom i zaplenili zalihe.
* 1. 5. - Drugi Versajski ugovor: Francuska će pomoći Austriji da povrati Šlesku, a pripala bi joj Austrijska Nizozemska (Belgija) - odredbe su promenjene sledeće godine.
* 6. 5. - Sedmogodišnji rat: Bitka kod Praga u kojoj pruski kralj Friedrich II nanosi poraz austrijskim snagama pod Karlom Aleksandrom Lotarinškim i poslije čega započinje opsadu Praga.
* 6. 5. - Pad Obnovljene Kraljevine Hanthawaddy: gornjeburmanski konbaunški vladar Alaungpaya je zauzeo prestonicu Pegu/Bago. Mnogi Moni beže u Sijam, izloženi su asimilaciji.

Vojni Red Marije Terezije
* 18. 6. - Sedmogodišnji rat: Bitka kod Kolina u kojoj Austrijanci pod feldmaršalom von Daunom nanose poraz Friedrichu II i tjeraju pruske snage da napuste Češku. Carica je ustanovila Vojni Red Marije Terezije, najviše habsburško odlikovanje (donosi godišnju apanažu od 300 - 500 forinti, molbom vladaru se može dobiti austrijski baronat.).

"Robert Clive i Mir Jafar posle Bitke kod Plasseya"
* 23. 6. - Sedmogodišnji rat: Bitka kod Plasseya u kojoj trupe Britanske istočnoindijske kompanije pod Robertom Cliveom nanose odlučujući poraz trupama bengalskog pro-francuskog vladara Siraja ud-Daulaha, kojeg je izdao komandant vojske Mir Džafar.
	+ tom bitkom simbolički počinje britanska vojna i politička ekspanzija u Južnoj Aziji i stvaranje Britanskog Radža.
* 27. 6. - Razoran potres pogodio Viroviticu.
* sredinom godine - Vladika Vasilije, guvernadur Radonjić i dr. kreću u Rusiju - stižu početkom sledeće godine.

### Jul/Srpanj – Septembar/Rujan

* 2. 7. - Sedmogodišnji rat: Francuzi zauzeli prusku luku Emden.
* 2. 7. - Bivši bengalski nawab Siradž ud-Daula je ubijen, nasleđuje ga Mir Džafar, u zavisnosti od Britanske istočnoindijske kompanije (do 1760. i 1763-65).
* 5. 7. - Pruski Memel se predao Rusima posle kraće opsade i bombardovanja.
* jul - Vrućina u Evropi, možda najtoplije leto između 1540. i 2003. - u Parizu je 14-tog bilo 37,5 stepeni.
* jul - U Versaju se sreli markiz Mirabeau i François Quesnay, začetnici fiziokratske škole.
* 23. 7. - Sedmogodišnji rat: Austrijsko granatiranje i požar uništavaju saksonski grad Zittau.
* 26. 7. - Sedmogodišnji rat: Bitka kod Hastenbecka u kojoj francuske trupe nanose poraz Britancima i tjeraju Hanover (u personalnoj uniji sa Velikom Britanijom) na Klosterzevensku konvenciju kojom je to područje djelomično okupirano od Francuza, a ostatak proglasio neutralnost u daljem ratu - koncem godine se ipak vraćaju u rat.
* 31. 7. - Mladi Dimitrije Obradović dolazi u manastir Hopovo - kaluđer je Dositej 1758-60.
* 9. 8. - Francuski i indijanski rat: Opsada Fort William Henryja, u dan. Lake George, New York, završava predajom britanskog garnizona kome je francuski general Louis-Joseph de Montcalm obećao prethodno uvjetni otpust, ali čiji su dijelovi tijekom marša do britanskih linija podvrgnuti masakru od strane Montcalmovih indijanskih saveznika (historijska pozadina romana "Posljednji Mohikanac").
* 11. 8. - Sedmogodišnji rat: Francuzi zauzeli grad Hanover.
* 11. 8. - Bitka za Delhi: maratske snage uzimaju grad od afgansko-mogulskih.
* 30. 8. - Sedmogodišnji rat: Bitka kod Gross-Jägersdorfa u kojoj ruske snage nanose težak poraz pruskim trupama u Istočnoj Pruskoj, ali ne koriste priliku da zauzmu Königsberg i ostatak te oblasti. Prva ruska bitka u ovom ratu, učestvuju i Srpski husarski puk, kao i puk Ševića i Preradovića.
* 7. 9. - Sedmogodišnji rat: Bitka kod Moysa u Gornjoj Lužici: Prusi su poraženi, njihov komandant Hans Karl von Winterfeldt je smrtno ranjen.
* 10. 9. - Sedmogodišnji rat: Klosterzevenska konvencija znači povlačenje Hanovera iz rata i delimičnu francusku okupaciju.
* 13. 9. - Sedmogodišnji rat - Pomeranski rat: švedske snage iz Švedske Pomeranije prelaze u Prusku Pomeraniju.
* septembar - Sedmogodišnji rat: Neuspešni britanski napad na Rochefort, na zapadnoj francuskoj obali. Za sada nema uspeha ni u ekspediciji na Louisbourg u Novoj Škotskoj, pošto su britanski brodovi rasuti olujom 24-tog (grad ipak zauzimaju sledeće godine).
* septembar - oktobar - Najveći beduinski napad na jedan hodočasnički karavan, koji se iz Meke vraćao u Siriju - procenjuje se da je stradalo 20.000 hadžija, što od razbojnika, što od gladi i žeđi u pustinji.

### Oktobar/Listopad – Decembar/Prosinac

* 12. 10. - Jovan Apostolović odbranio doktorsku disertaciju u Haleu - prvi Srbin doktor medicine, prvi školovani lekar.
* 16. 10. - Sedmogodišnji rat: Austrijska konjica, tj. mađarski husari pod gen. Hadikom, upadaju u prusku prijestolnicu Berlin - uzimaju otkup od 200.000 talira i tuce rukavica za caricu.
* 30. 10. - Umro je osmanski sultan Osman III, nasljeđuje ga brat od strica Mustafa III (do 1774).
* jesen - Mehmed-paša Kukavica je ponovo u Bosni (do 1760), sada i sam vrši nasilja i ucjenjuje narod - većinu vremena troši na dovršavanje svojih mnogobrojnih zadužbina.
	+ 1757/58 - U Travniku se grade džamije, Hadži-Alibegova u Gornjoj Čaršiji (podigao Mehmed-paša Kukavica, izgorjela 1856), a u Donjoj Čaršiji džamiju diže vezir Sopa Salan Ahmed-paša.
* 5. 11. - Sedmogodišnji rat: Bitka kod Rossbacha u kojoj Friedrich II iznenadnim konjičkim napadom razbija nadmoćnu francusko-austrijsku vojsku u Saksoniji.
	+ Navodno je madam Pompadur prokomentarisala lošu vest rečima *Après nous, le déluge*. Ove godine se očekivala i Halejeva kometa, za koju se mislilo da je donela potop iz Postanja.
* 10. 11. - Umro je marokanski kralj Abdallah, nasledio ga je sin Mohammed ben Abdallah (do 1790).
* 25. 11. - Sedmogodišnji rat: Austrijske snage zauzimaju Breslau.
* 30. 11. - Francuska flota od 15 brodova iz Tulona se zbog oluje mora skloniti u Kartahenu u Španiji, gde će biti blokirana od strane Britanaca i sprečena da napusti Mediteran i pomogne Louisbourgu sledeće godine.
* 2. 12. - Umro episkop temišvarski Georgije Popović, naslediće ga Vićentije Jovanović Vidak (1759-74).
* 6. 12. - Sedmogodišnji rat: Bitka kod Leuthena u kojoj Friedrich II nanosi težak poraz brojčano nadmoćnoj austrijskoj vojski i tjera je na povlačenje iz Šleske; ta se bitka često navodi kao najsvjetliji trenutak u vojnoj karijeri Friedricha II i vrhunac ratne vještine 18. vijeka.
* 14. 12. - Bitka kod Hresilija: Solomon I, kralj Imeretija, u zapadnoj Gruziji, porazio je osmansku vojsku. Nakon dva stoleća vazalstva, Imereti se osamostaljuje od Osmanlija.

### Kroz godinu

* Karlobag je dobio statut.
* Pošto je vojska opkolila moslavinske seljake, oni predaju svoje vođe i prihvataju novo feudalno uređenje.
* Neka pobuna graničara u Lici.
* Pošto su dalmatinski Srbi tražili da im se episkop Simeon Končarević vrati sa Popine, mletačke vlasti ga optužuju da podbunjuje narod - odlazi u Rusiju s nekoliko kaluđera iz Krupe i tridesetak porodica (nakratko se vraća 1762).
* Crkve: Mali Lošinj (Porođenja Marijina), Šarengrad (Petra i Pavla), Orahovica (Našašća Sv. križa), Srpski Semarton (Vaznesenja Gospodnjeg), Negoslavci (Uspenja Presvete Bogorodice), Crkva brvnara u Javoranima.
* Zagrebačko izdanje "Osmostrune kitare" (*Cithara octochorda*, ranije u Beču 1701. i 1723), zbirke crkvenih napjeva.
* Iz Franjevačke provincije Bosne Srebrene izdvojena provincija sv. Ivana Kapistrana, hrvatsko-ugarski krajevi.

Orfelinov "Pozdrav Mojseju Putniku"
* Mojsije Putnik je bački episkop (do 1774).
* Jovan Stefanov Balević: "Kratak i objektivan opis sadašnjeg stanja Crne Gore" (objavljeno tek 1884).
* Ćingovska Kina je zavladala Tuvom, tj regionom Tandi Urjanhaj.
* ? Nam tiến, "napredovanje na jug": vijetnamski naseljenici stižu u deltu Mekonga, koja je ranije pripadala kmerskoj državi.
* John Baskerville je otisnuo Vergilija na pergament papiru - glatkoća omogućuje veću oštrinu.
* Vincenzo Riccati: *Opusculorum ad res physicas et mathematicas pertinentium*, prvi tom; uvodi hiperbolične funkcije.
* Ivan Šuvalov osniva Akademiju tri najplemenitije umetnosti, Imperijalna akademija umetnosti 1764-1918, dobija svoju zgradu 1789.
* Marokanski sultan obnavlja Kazablanku, stradalu u potrestu 1755.
* 1756-57 - Mehmed Bušatlija je zavladao u Skadru - Porta će ga priznati za pašu, Bušatlije vladaju Skadrom do 1831.
* Robert Wood: *The ruins of Balbec, otherwise Heliopolis in Coelosyria*. Opis Baalbeka, uz opis Palmire iz 1753, ima uticaja na neoklasičnu arhitekturu.
* Mistik Emanuel Swedenborg tvrdi da se Sudnji dan dogodio ove godine, u Svetu duhova, o čemu će pisati dogodine u "Nebeskoj doktrini".
* Braća Cinzano su otvorili radnju u Torinu, prave crveni vermut.
* U Sankt Peterburgu izgrađen Voroncovski dvorac, po Rastrellijevom projektu.
* Engleska je dobila prvi moderan kanal, Sankey blizu Liverpoola.

## Rođenja

* 4. 1. - Tituš Brezovački, književnik († 1805)
* 11. 1. - Alexander Hamilton, prvi sekretar trezora SAD († 1804) (najčešći datum)
* 15. 2. - Ante Alberti, pravnik, skladatelj i zborovođa († 1804)
* 30. 5. - Henry Addington, 1. vikont Sidmouth, britanski premijer († 1844)
* 31. 5. - Friedrich Franz Xaver von Hohenzollern-Hechingen, habsburški feldmaršal († 1844)
* 5. 6. - Pierre Jean Georges Cabanis, fiziolog, filozof († 1808)
* 22. 6. - George Vancouver, moreplovac, istraživač († 1798)
* 17. 8. - Adam Bartsch, grafičar, pionir istorije grafike († 1821)
* 6. 9. - Gilbert du Motier, markiz de La Fayette, učesnik Američke i Francuske revolucije († 1834)
* 9. 10. - Šarl X, kralj Francuske († 1836)
* 21. 10. - Pierre Augereau, maršal Francuske († 1816)
* 1. 11. - Antonio Canova, vajar († 1822)
* 15. 11. - Jacques Hébert, revolucionar († 1794)
* 28. 11. - William Blake, engleski književnik, slikar i grafičar († 1827)
* 27. 12. - Stefan Stratimirović, karlovački mitropolit († 1836)
* Riga od Fere, grčki revolucionar († 1798)

## Smrti

* 9. 1. - Bernard Le Bovier de Fontenelle, pisac (\* 1657)
* 24. 1. - Francesco Robba, vajar (\* 1698)
* 26. 1. - René Louis de Voyer de Paulmy d'Argenson, pisac i političar (\* 1694)
* 12. 3. - Giuseppe Galli Bibiena, scenograf (\* 1696)
* 14. 3. - John Byng, britanski admiral (\* 1704)
* 6. 5. - Kurt Christoph von Schwerin, pruski feldmaršal (\* 1684)
* 26. 6. - Maximilian Ulysses Browne, habsburški feldmaršal (\* 1705)
* 28. 6. - Sophie Dorothea von Hannover, kraljica-majka Fridriha Velikog (\* 1687)
* 23. 7. - Domenico Scarlatti, italijanski kompozitor (\* 1685)
* 21. 9. - Amursana, džungarski princ (\* 1723)
* 2. 10. - Luigi Centurione, general Društva Isusovog (\* 1686)
* 17. 10. - René Antoine Ferchault de Réaumur, entomolog, fizičar (\* 1683)
* 30. 10. - Osman III., otomanski sultan (\* 1699)
* 30. 10. - Edward Vernon, britanski admiral (\* 1684)
* 13. 11. - Baba Deep Singh, mučenik sikizma (\* 1682)
* 17. 11. - Marija Josipa Austrijska, poljska kraljica (\* 1699)
* 12. 12. - Georgije Popović, episkop temišvarski (\* ca. 1700)
* 26. 12. - Sofronije Jovanović, episkop pakrački (\* 1714)
* Francois Didot, prva generacija tipografske porodice
* Dalaj Lama VII, (\* 1708)

## Reference

Literatura
* *Historija naroda Jugoslavije II*, Školska knjiga Zagreb, 1959
* *Istorija srpskog naroda*, Četvrta knjiga, prvi tom, Srbi u XVIII veku, SKZ Beograd 1986 (IV-1)