# 1670.

*Ovo je članak o godini 1670.*

|  |  |
| --- | --- |
| Milenijum:
 | 2. milenijum
 |
| Vjekovi:
 | 16. vijek – **17. vijek** – 18. vijek
 |
| Decenija:
 |  1640-e  1650-e  1660-e  – 1670-e –  1680-e  1690-e  1700-e  |
| Godine:
 | 1667 1668 1669 – **1670** – 1671 1672 1673
 |

1670.. po kalendarima
| Gregorijanski
 | 1670.. (MDCLXX) |
| Ab urbe condita
 | 2423.
 |
| Islamski
 | 1080–1081.
 |
| Iranski
 | 1048–1049.
 |
| Hebrejski
 | 5430–5431.
 |
| Bizantski
 | 7178–7179.
 |
| Koptski
 | 1386–1387.
 |
| Hindu kalendari
 |
| • *Vikram Samvat* | 1725–1726.
 |
| • *Shaka Samvat* | 1592–1593.
 |
| • *Kali Yuga* | 4771–4772.
 |
| Kineski
 |
| • Kontinualno
 | 4306–4307.
 |
| • 60 godina
 | Yang Metal Pas (od kineske Ng.) |
| Holocenski kalendar
 | 11670.
 |
| p • r • u |
| Podrobnije: Kalendarska era |

Godina **1670** (**MDCLXX**) bila je redovna godina koja počinje u srijedu po gregorijanskom kalendaru odn. redovna godina koja počinje u subotu po 10 dana zaostajućem julijanskom kalendaru.

## Događaji

### Januar/Siječanj – Mart/Ožujak

* 21. 1. - U Londonu pogubljen "džentlmen-razbojnik" Claude Duval.
* 9. 2. - Kristijan V je novi kralj Danske i Norveške (do 1699).
* 17. 2. - Bavarski izborni knez Ferdinand Maria sklopio savez sa Lujem XIV.
* 24. 3. - Zrinsko-frankopanska urota: Sabor u Brezovici, Fran Krsto Frankopan pokušava organizirati otpor Habsburzima.
* ožujak, krajem - Sastanak u Čakovcu, Petar Zrinski pozvao i turske poslanike, napustio ga grof Ivan Drašković, kao i Nikola Erdödy jer ne žele pregovarati s Turcima. Ovo je od urote udaljilo i biskupa Borkovića.
* 28. 3. - Gen. Herberstein razbio Frankopanovu četu na Banskoj krajini - time je planirani ustanak već svladan.

### April/Travanj – Jun/Lipanj

* 3. 4. - U Hrvatskoj namjesto bana postavljeni banski namjesnici - za vojne poslove Nikola Erdödy i civilne biskup Martin Borković.
* 13 - 18. 4. - Zrinski i Frankopan došli putuju u Beč gdje im je obećana pomirba ali su uhićeni .
* 29. 4. - Kardinal Emilio Bonaventura Altieri je novi papa Klement X., izabran nakon četiri meseca konklave kao kompromisni kandidat (vl. do 1676).
* proleće - Stenjka Razin digao ustanak na Volgi.
* 2. 5. - Osnovana Hudson's Bay Company, de fakto vlada dela Severne Amerike.
* 20. 5. - Estephan El Douaihy izabran za patrijarha Maronitske crkve (do 1704).
* 23. 5. - Cosimo III de' Medici je novi veliki vojvoda Toskane (do 1723).
* 1. 6. - Tajni doverski ugovor: engleski kralj Čarls II bi se vratio katolicizmu, pomoći će Luju XIV protiv Holanđana.

### Jul/Srpanj – Septembar/Rujan

* 18. 7. - Madridski ugovor: Španija priznaje engleske posede u Karibima - Kajmanski Otoci i Jamajka i formalno pod engleskom vlašću.
* 25. 7. - Car Leopold I. proteruje Jevreje iz bečkog Leopoldstadta.
* 4. 9. - Mletački poslanik iz Jedrena piše da su poslata naređenja za proizvodnju baruta u Beogradu te "bombi i granata" u Banjoj Luci iz čega zaključuje da će sultan ratovati u Evropi (→ Poljsko-turski rat (1672–76)).

### Oktobar/Listopad – Decembar/Prosinac

* 14. 10. - Praizvedba Molièrove komedije-baleta *Le Bourgeois gentilhomme*.
* oktobar - Marčanski vladika Gavrilo Mijakić uhapšen nakon što su kaluđeri napali prounijatskog paroha Pavla Zorčića, na teret mu se stavlja i učešće u zaveri Zrinskog i Frankopana - ostaće u pritvoru do smrti 1686.
* 24. 11. - Luj XIV naredio gradnju Doma invalida (*Les Invalides*).
* 10. 12. - Carske snage zauzimaju Oravski zamak urotnika Istvána Thökölyja koji je umro pre nekoliko dana, tokom opsade. Njegov sin Imre Thököly se sklanja u Erdelj.
* decembar - Pirat Henry Morgan hara obalom Kolumbije i Paname.

### Kroz godinu

* Druga posavačka buna 1670-71.
* Turci zauzimaju Cetingrad.
* Po Evlijinom svedočenju, hajdučka družina upala u Bitolj i opljačkala tamošnji bezistan.
* U Amsterdamu anonimno objavljen Spinozin *Tractatus Theologico-Politicus*.
* Osnovan Charleston, South Carolina.
* Isusovac Francesco Lana de Terzi zamišlja "leteći brod".
* oko 1670. godine Sir Isaac Newton tvrdi da je različita gustoća tvari posljedica različite ispunjenosti atomima te uvodi pojam čestice 1., 2. i 3. reda

## Rođenja

* 12. 5. - August II Jaki, vladar Poljske i Litvanije, elektor Saksonije († 1733)
* 28. 9. - Petar Bakić, biskup srijemski i bosansko-đakovački († 1749)
* 30. 11. - John Toland, filozof († 1722)
* 30. 12. - Vicko Zmajević, zadarski nadbiskup († 1745)
* ? - Ivan Aletin Natali, polihistor i kolekcionar († 1743)
* ? - Petar Mattei (Matejević), slikar († 1726)
* c. - Visarion Pavlović, episkop bački († 1756)
* c. - Danilo Ščepćević Njegoš, vladika, prvi iz dinastije († 1735)

## Smrti

* 9. 2. - Frederik III, kralj Danske i Norveške (\* 1609)
* 16. 3. - Johann Rudolph Glauber, hemičar (\* 1604)
* 21. 5. - Niccolò Zucchi, astronom, fizičar (\* 1586)
* 23. 5. - Ferdinando II de' Medici, veliki vojvoda Toskane (\* 1610)
* 30. 6. - Henrietta od Engleske, kćerka Čarlsa I (\* 1644)
* 15. 11. - Jan Amos Komenský, edukator, pisac (\* 1592)
* 31. 12. - Magdalena Pereš-Vuksanović, hrvatska redovnica (\* 1606.)

## Reference

Literatura
* Kenneth Meyer Setton. *Venice, Austria, and the Turks in the Seventeenth Century*. American Philosophical Society; 1991. ISBN 978-0-87169-192-7.
* *Historija naroda Jugoslavije II*, Školska knjiga Zagreb, 1959