# 1885.

|  |  |
| --- | --- |
| Milenijum:
 | 2. milenijum
 |
| Vjekovi:
 | 18. vijek – **19. vijek** – 20. vijek
 |
| Decenija:
 |  1850-e  1860-e  1870-e  – 1880-e –  1890-e  1900-e  1910-e  |
| Godine:
 | 1882 1883 1884 – **1885** – 1886 1887 1888
 |

1885.. po kalendarima
| Gregorijanski
 | 1885.. (MDCCCLXXXV) |
| Ab urbe condita
 | 2638.
 |
| Islamski
 | 1302–1303.
 |
| Iranski
 | 1263–1264.
 |
| Hebrejski
 | 5645–5646.
 |
| Bizantski
 | 7393–7394.
 |
| Koptski
 | 1601–1602.
 |
| Hindu kalendari
 |
| • *Vikram Samvat* | 1940–1941.
 |
| • *Shaka Samvat* | 1807–1808.
 |
| • *Kali Yuga* | 4986–4987.
 |
| Kineski
 |
| • Kontinualno
 | 4521–4522.
 |
| • 60 godina
 | Yin Drvo P(ij)etao (od kineske Ng.) |
| Holocenski kalendar
 | 11885.
 |
| p • r • u |
| Podrobnije: Kalendarska era |

Godina **1885** (**MDCCCLXXXV**) bila je redovna godina koja počinje u četvrtak po gregorijanskom, odn. redovna godina koja počinje u utorak po 12 dana zaostajućem julijanskom kalendaru (linkovi pokazuju godišnje kalendare).

## Događaji

### Januar/Siječanj

"Gordonov poslednji položaj"
* 1. 1. - U Novom Sadu izašao prvi broj nedeljne književne revije "Stražilovo".
* 2. 1. - Prvi broj novina *Agramer Tagblatt*.
* 4. 1. - Kinesko-francuski rat, bitka kod Nui Bopa - francuske trupe pobedile brojniju kinesku vojsku u severnom Vijetnamu.
* 11. 1. - Građanski rat u Kolumbiji: pobuna u gradu Tuluá.
* januar? - Uz posredovanje strane diplomatije (AU) potpisan sporazum o srpsko-turskoj železničkoj vezi kod Ristovca, blizu Vranja.
* 15. 1. - U Nemačkoj odobren patent za Nipkowljev disk.
* 15. 1. - Wilson Bentley prvi fotografisao snežnu pahulju.
* 17. 1. - Mahdijev rat: britanska pobeda kod Abu Klee, na putu prema opsadnutom Kartumu.
* 26. 1. - Opsada Khartuma okončana posle 313 dana mahdističkim zauzećem grada i pogibijom generala Gordona.

### Februar/Veljača

Washingtonov spomenik
* 1. 2. - Ugovor iz Simulambuca između Portugala i lokalnih kneževa: Cabinda je portugalski protektorat (danas eksklava Angole).
* 3 - 13. 2. - Francuska Kampanja za Lạng Sơn - osvajaju taj strateški grad.
* 5. 2. - Italijani uz britansku pomoć zauzimaju Massawu u današnjoj Eritreji, izgovor je ubistvo istraživača Gustava Bianchija i njegove grupe prošlog oktobra.
* 10. 2. - Kirbekanska bitka: britanci potukli Mahdiste, ali poginuo i general William Earle.
* 16. 2. - Charles Dow izdao prvo izdanje berzanskog indeksa *Dow Jones Average*
* 21. 2. - Posvećen Washingtonov spomenik, sa 169 metara najviša građevina na svetu do podizanja Ajfelove kule 1889.
* 23. 2. - Englez John Babbacombe Lee preživeo tri pokušaja vešanja, kazna mu izmenjena u doživotni zatvor (pušten 1907).
* 23. 2. - Francuzi odnose važnu pobedu kod Đồng Đănga, nakratko ulaze i na kinesku teritoriju.
* 26. 2. - Utrka za Afriku: završena Berlinska, ili Kongoanska, konferencija o evropskoj kolonizaciji Afrike: dogovoren Princip efektivnosti, tj. posed na osnovu efektivne okupacije, zabrana trgovine robljem, definisan pojam "sfera uticaja" - ubrzanje "Utrke za Afriku".

Okončana Berlinska konferencija (spomen-ploča)
* 27. 2. - Vlada je uzela u zaštitu područje Nemačke istočnoafričke kompanije u današnjoj Tanzaniji (Nemačka Istočna Afrika 1891-1919).
* 28. 2. - *Intentona de Barrios*: gvatemalski predsednik Justo Rufino Barrios jednostrano objavio ujedinjenje Centrale Amerike, ali ga Salvador, Kostarika i Nikaragva odbijaju; krajem marta dolazi do rata.
* veljača-ožujak - Carević Rudolf boravi na Lokrumu i posjećuje Dubrovnik.

### Mart/Ožujak

* 3. 3. - U Njujorku osnovana *American Telephone and Telegraph Company* (AT&T).
* 4. 3. - Grover Cleveland (D) postaje predsednik SAD nakon Chester A. Arthura (R) (jedini sa dva neuzastopna mandata, 1885-89 i 1893-97).
* 11. 3. - U Austro-Ugarskoj radno vreme ograničeno na 11 sati, zabranjen noćni rad za žene i mlade.
* 11. 3. - Gustav Nachtigal stavlja Mahinland kod Lagosa u Nigeriji pod nemački protektorat, ali već u oktobru pripada Britancima po sporazumu.
* 14. 3. - U Londonu prikazana komična opera *The Mikado*.
* mart - Kinesko-francuski rat: Francuzi zauzeli Peskadorska ostrva (Penghu).
* 22. 3. - Bitka kod Tofreka, ubedljiva britanska pobeda blizu crvenomorske obale Sudana - ali dva meseca kasnije napuštaju zemlju po odluci vlade.
* 26. 3. - U Kanadi izbija Severozapadna pobuna Metisa (suzbijena u maju).
* 26. 3. - Pruske deportacije 1885-90: u Pruskoj naređeno proterivanje svih Poljaka i Jevreja sa ruskim državljanstvom (od jula i sa austrijskim).
* 26. 3. - Slikarica Jeanette Pickersgill je prva osoba legalno kremirana u Engleskoj.
* 28. 3. - Francuzi se povukli iz Lang Sona, što u metropoli dovodi do Tonkinske afere i pada premijera Julesa Ferryja.
* 30. 3. - Velika igra: Boj za Kušku je okršaj Rusa i Afganaca u današnjem Turkmenistanu, koji je zamalo doveo do rusko-britanskog rata; biće osnovana komisija za razgraničenje.
* 31. 3. - Uspostavljen britanski Protektorat Bechuanaland (od 1966. nezavisna Bocvana).

### April/Travanj

Šefovi država (fotomontaža iz 1889, odgovara ovoj godini)
* 2. 4. - Gvatemalski predsednik Justo Rufino Barrios poginuo u bici kod Chalchuape u Salvadoru.
* 2. 4. - Masakr na Frog Lake: tokom Severozapadne pobune, ratnici Kri ubili devet naseljenika na istoku današnje Alberte.
* 3. 4. - Gottlieb Daimler patentirao jednocilindrični motor s vodenim hlađenjem.
* 4. 4. - Manifestacije u Tunisu protiv francuske vlasti.
* 8. 4. - Wituland: nemačka braća Clemens i Gustav Denhardt dobili od lokalnog sultana zemlju u današnjoj Keniji, što nemačka vlada uzima pod zaštitu a sultan Zanzibara Barghash bin Said protestuje.
* 14. 4. - Poslednja bitka Kinesko-francuskog rata je francuska pobeda kod Képa.
* april - Proglašen nemački protektorat nad Sjevernim Solomonskim otocima (s izuzetkom Bougainvillea prebačeni Britaniji 1890).
* 18. 4. - Tjencinska konvencija između Japana i Kine: kraj isključivog uticaja Kine u Koreji.
* 18. 4. - Crnogorski mitropolit Mitrofan Ban hirotonisan u Sankt Peterburgu.
* 28. 4. - Na praznik Vesak je u Kolombu na Sri Lanci prvi put istaknuta budistička zastava ().
* 30. 4. - Slapovi Niagare postaju državni park.
* proleće - Srpski političar Jovan Ristić svečano primljen u Rusiji kod cara - demonstrativno na račun austrofilske politike kralja Milana.
* proleće - Srpska vlada priprema besplatne knjige za Staru Srbiju u Osmanskom carstvu, ove godine počinju neuspešni pregovori sa Vaseljenskom patrijaršijom da prizrenski mitropolit bude Srbin, kao i episkopi u Skoplju, Velesu, Debru, Bitolju i Ohridu.

### Maj/Svibanj

* 1. 5. - Pad grčkog premijera Harilaosa Trikupisa nakon poraza na izborima, ali vraća se već sledeće godine.
* 3. 5. - Bivši knez Srbije Aleksandar Karađorđević umro u Temišvaru.
* maj - Vincent van Gogh naslikao "Jedače krompira", svoje prvo veće delo.
* 2. 5. -  Belgijski kralj Leopold II osnovao Slobodnu Državu Kongo, to je njegov lični posed do 1908, kada ga zbog međunarodnog odijuma preuzima belgijska vlada.
* 2. 5. - Bitka kod Cut Knife: Krijevi i Assiniboini odbili kanadski napad u Saskatchewanu.
* 9 - 12. 5. - Bitka kod Batoche u Saskatcheanu je odlučujuća kanadska pobeda nad metiskim pobunjenicima.
* 17. 5. - Britanske trupe generala Grahama napuštaju Sudan zbog Gladstonove antiimperijalističke politike i komplikacija sa Rusijom. Sudan prepušten mahdistima do velike kampanje 1896-98.
* 17. 5. - Apački poglavica Geronimo po treći i poslednji put beži iz rezervata.
* 19. 5. - Plivački instruktor Robert Emmet Odlum je prva osoba koja je skočila sa Bruklinskog mosta - poginuo je.
* maj (po j.k.) - Srbija: nova vlada Milutina Garašanina, bez Stojana Novakovića.

### Jun/Juni/Lipanj

* 3. 6. - Bitka na Loon Lake je poslednja čarka sa Krijevima i poslednji oružani okršaj u Kanadi.
* 9. 6. - Tjencinski ugovor, zvanični kraj Francusko-kineskog rata, priznat francuski protektorat nad Tonkinom i Annamom (veći deo današnjeg Vijetnama).
* 14. 6. - Željeznička pruga Sarajevo — Ploče, bosanska Južna pruga: puštena u promet dionica Metković-Mostar.
* 14. 6. - Sarajevski mitropolit Sava Kosanović podnosi ostavku vaseljenskom patrijarhu usled sukoba sa austrougarskim vlastima i nadbiskupom Stadlerom - prihvaćeno tek u septembru, pod austrougarskim pritiskom, Kosanoviću je određen Beč za mesto stanovanja.
* 17. 6. - Kip slobode stigao u delovima u njujoršku luku, pijedestal se još gradi.
* 22. 6. -  Mahdistički Sudan: Muhamed Ahmed umro od tifusa, nasleđuju ga trojica kalifa koje je imenovao, ali oni se sukobljavaju do 1891, kada Abdallahi ibn Muhammad ostane jedini.
* 23. 6. - Konzervativac Robert Gascoyne-Cecil, 3rd Marquess of Salisbury prvi put postaje britanski premijer. Randolph Churchill je državni sekretar za Indiju u novom kabinetu.
* jun - jul - Marabut Mamadou Lamine Dramé digao pobunu u Senegalu protiv francuske kolonizacije (do 1887).

### Jul/Juli/Srpanj

* 4. 7. - *Cần Vương*: u Vijetnamu izbija ustanak protiv franuskog protektorata. Francuzi u septembru smenjuju mladog cara Hàm Nghija njegovim polubratom Đồng Khánhom (do 1889).
* 6. 7. - Louis Pasteur uspešno testirao vakcinu protiv besnila na malom Josephu Meisteru.
* 23. 7. - Umro bivši predsednik SAD i general Armije Ulysses S. Grant (dvanaest godina kasnije za njega je napravljen veliki mauzolej).

### Avgust/August/Kolovoz

* 7. 8. - Nemački brodovi uperili topove u palatu zanzibarskog sultana, što ga je ubedilo da prizna nemačke protektorate na kontinentu; u blokadi učestvuju i Britanci i Italijani; na kraju Nemci dobijaju obalu Tanganjike a Britanci Kenije.
* 14. 8. - Izmenjen Krivični zakon u UK: starost pristanka povišena sa 13 na 16 godina, mere protiv prostitucije maloletnica, rekriminalizovana muška homoseksualnost.
* avgust - Britanci ukinuli bursku Republiku Stellaland i priključili je Bečuanalendu.
* 17. 8. - U UK obnovljen Državni sekretarijat za Škotsku.
* 18. 8. - Željeznička pruga Pčelić – Daruvar – Banova Jaruga: otvorena dionica od Barče do Pakraca.
* c. 20. 8. - Opažena prva supernova van naše galaksije, SN 1885A (S Andromedae).
* 21. 8. - Mahdisti zauzeli Kasalu na granici sa Etiopijom - sledi rat sa tom zemljom.
* 24. 8. - Istaknuta nemačka zastava na Karolinskim ostrvima, što dovodi do spora sa Španijom.

### Septembar/Rujan

Bugarsko ujedinjenje i Srpsko-bugarski rat
* 1. 9. - Osnovana kolonija Britanski Bečuanaland (od 1895. deo Kolonije Rta dobre nade).
* 2. 9. - Masakr u Rock Springsu, Vajoming, beli rudari ubili najmanje 28 kineskih kolega.
* 15. 9. - Čuveni slon *Jumbo* poginuo u sudaru sa lokomotivom.
* 18. 9. (6. 9. po j.k.) - Plovdivski prevrat u Istočnoj Rumeliji (južna Bugarska, autonomna pokrajina Osmanskog carstva), zbačen Gavril-paša, poziv bugarskom knezu Aleksandru da prihvati ujedinjenje sa Kneževinom Bugarskom (severna Bugarska, vazalna kneževina Osmanlija).
* 20. 9. - Aleksandar Batenberg uzeo titulu "kneza severne i južne Bugarske" - ujedinjenje te zemlje.
* 23. 9. - Bitka kod Kufita, Etiopljani odbili mahdističke snage Osmana Digne.
* 23. 9. - U Nemačkoj patentirana Auerova mrežica, naprava za osvetljenje.
* 27. 9. - Prvo vatrogasno društvo u Beogradu.
* 27. 9. - Presretnuti proglas Nikole Pašića poziva na pobunu u Srbiji.
* 28. 9. - U Brazilu donesen zakon kojim su oslobođeni robovi stariji od 60 godina (svi robovi oslobođeni 1888).
* 30. 9. (18. 9.) - Bugarski knez Batenberg upućuje lično pismo kralju Milanu, nudi mu zajedništvo protiv Turske, ali Milan odbija; Nikola Pašić je u Bugarskoj zatvoren još ranije a sa granice su rastureni radikalski emigranti.

### Oktobar/Listopad

* 1. 10. - U govoru pred skupštinom Kralj Milan izjavljuje da će po pitanju Istočne Rumelije tražiti povratak na prethodno stanje ili kompenzaciju - mobilizacija proglašena još ranije. Pošto je Bugarska sada veća od Srbije, smatra se da ima prednost u akciji u Makedoniji, što je za Srbiju jedini mogući pravac širenja.
* 1. 10. - U Nemačkoj stupio na snagu Zakon o osiguranju od nezgoda.
* 4. 10. - Potpuni monopol duvana u Srbiji, na gajenje, preradu i trgovinu - zalog za strane zajmove.
* 5. 10. - Narodna banka Srbije ovlašćena da izdaje novčanice od 10 dinara sa srebrnom podlogom - novčanice se ustaljuju u privatnom saobraćaju.
* 5. 10. - "Saborski vritnjak": pravaški zastupnik Josip Gržanić udario bana Khuen-Héderváryja nogom u stražnjicu, revoltiran nezakonitim odvozom Komornih spisa iz zagrebačkog Hrvatskog arhiva u Budimpeštu.
* 10. 10. - Detonacijom 140 tona eksploziva uništena stena Flood Rock u "Vratima pakla", tjesnacu njujorške East River.
* 15. 10. - Maršalovi Otoci stavljeni pod njemačku zaštitu.
* 17. 10. - Vojvođanski liberal Miša Dimitrijević pokrenuo novine "Branik", nasuprot Tomićevoj "Zastavi".
* 19. 10. - Kralj Milan odbio da primi pismo bugarskog kneza Aleksandra.
* 21. 10. - Neuspešni atentat na danskog premijera Estrupa.
* 22. 10. - Špansko-nemački spor o Karolinskim ostrvima: papa Lav XIII presudio u korist Španije (biće prodata Nemačkoj 1899).
* 24. 10. - Praizvedba operete "Ciganin baron" Johanna Straussa mlađeg u Beču.
* 29. 10. - Mučenici iz Ugande: u Kraljevini Buganda ubijen anglikanski biskup James Hannington, u zemlji je progon hrišćana.
* jesen - U osmanskom Vanu osnovana tajna Jermenska demokratska liberalna partija (Armenakan).

### Novembar/Studeni

* 5. 11. - Konferencija Sila u Carigradu povodom bugarskog ujedinjenja - bez rezultata.
* 7. 11. - Zvanično završena gradnja Kanadske pacifičke železnice, saobraćaj počinje za sedam meseci nakon što se poboljša stanje pruge.
* 7 - 29. 11. - Treći anglo-burmanski rat donosi kraj nezavisne Burme (dinastija Konbaung) i priključenje Britanskoj Indiji (→ Britanska Burma, provincija Indije do 1937, zatim zasebna kolonija, nezavisna od 1948).
* 10. 11. - *Daimler Reitwagen* je prvi motocikl, napravili su ga Gottlieb Daimler i Wilhelm Maybach; Daimlerov sin ga je danas vozio nekoliko kilometara, dok se sedište nije zapalilo.
* 14. 11. (2. 11. po j.k.) - Kralj Milan objavio **rat Bugarskoj**, pravdajući ga napadom bugarskih četa na srpske položaje kraj Vlasine. Moravska divizija zauzela Caribrod (Dimitrovgrad), operacije teku prema Sofiji i Vidinu.
* 15. 11. - Šumadijska divizija razbila jedan bugarski odred kod Vrapče, a Dunavska uveče zauzela Dragomanski tesnac.
* novembar - Građanski rat u Kolumbiji se okončava pobedom konzervativne vlade, koja će dogodine promeniti ustav Sjedinjenih Kolumbijskih Država.
* 16. 11. - Moravska divizija zauzima napušteni Trn, Dunavska i Drinska su pred Slivnicom, napad odložen za 18, u očekivanju ostalih.
* 16. 11. - Louis Riel, vođa kanadskih Metisa, pogubljen nakon što je osuđen za veleizdaju.
* 17 - 19. 11. - Bitka kod Slivnice: nakon što su prebacili snage iz Istočne Rumelije, Bugari preuzimaju inicijativu i srpsku vojsku, koja pati od fragmentiranog komandovanja, teraju na povlačenje.

*Daimler Reitwagen*
* 22. 11. - Bugarski napad, srpska vojska se sa Dragomanskog tesnaca povlači na granicu
* 23. 11. - Bugari povratili Caribrod.

Spomen ploča na Neškovom vrhu
* 24. 11. - Boj na Neškovom visu iznad Pirotske kotline - Bugari ga zauzimaju. Trojecarski savez predlaže primirje, koje Srbija jednostrano prihvata.
* 25. 11. - Umro španski kralj Alfonso XII, trudna kraljica Marija Kristina postaje regent, Alfonso XIII rođen sledećeg maja. Lideri konzervativne i liberalne stranke postižu Pakt iz Parda o smenjivanju na vlasti, prvih pet godina premijer je liberal Práxedes Mateo Sagasta.
* 25. 11. - Nacionalni park Banff je prvi u Kanadi.
* 26 - 27. 11. - Pirotska bitka, Bugari u drugom napadu zauzimaju Pirot.
* 27. 11. - Kralj Milan nudi abdikaciju, koju premijer Garašanin s indignacijom odbacuje.
* 27. 11. - Još jedan spektakularan meteorski pljusak Andromedida, ostataka Bielinog kometa, kasnije znatno slabiji.
* 28. 11. - Bugarski knez Aleksandar prihvata primirje, pod austrougarskim pritiskom. (na sporednom ratištu, u međuvremenu, Srbi opseli Vidin).
* 29. 11. - Thibaw Min, poslednji burmanski kralj, izgnan sa porodicom u Indiju.
* novembar-decembar? - Srpsko-bugarski rat izaziva vrenje među Albancima, naročito u Đakovici i Mitrovici; konferencije plemenskih poglavara u Vučitrnu.

### Decembar/Prosinac

* 11. 12. - Britanci priznali nezavisnost Džohora na čelu sa Abu Bakrom (protektorat 1914-42 i 1945-46, od 1957. sastavni deo Malezije)
* 17. 12. - Madagaskarska kraljica Ranavalona III. pristala pod pritiskom na francuski protektorat.
* 18. 12. - Okončani parlamentarni izbori u Ujedinjenom Kraljevstvu, prvi po novom izbornom sistemu: najviše glasova za liberale, ali bez apsolutne većine, treća stranka je Irska parlamentarna partija - novi izbori već sledećeg jula.
* 22. 12. - Itō Hirobumi je prvi japanski premijer.
* 22. 12. - U Somboru osnovano prvo srpsko zabavište.
* 22. 12. - Papska enciklika *Quod Auctoritate* najavljuje Svetu godinu 1886.
* 26. 12. - *Aide-mémoire* lidera srpskih naprednjaka i liberala, Jovana Ristića, Stojana Novakovića, Milana Piroćanca i Radivoja Milojkovića predsedniku vlade Garašaninu i kralju Milanu: traži se častan mir sa Bugarskom i veća uloga Skupštine.
* 28. 12. - Prvi broj književnog časopisa "Bosanska vila".
* 30. 12. - Bitka kod Ginnisa je anglo-egipatska pobeda nad mahdistima.
* 31. 12. - U Bombaju osnovan Indijski nacionalni kongres.

### Kroz godinu

* Popis stanovništva u Bosni i Hercegovini 1885.: 1.336.091 stanovnika, 42,76% pravoslavaca, 36,88% muslimana i 19,89% rimokatolika; u gradu Sarajevu 26.268 stanovnika, od čega 60,1% muslimana.
* Razlaz Tesle i Edisona nakon nesporazuma/prevare oko obećane novčane nagrade za odrađeni težak posao.
* Osnovano Prvo hrvatsko društvo biciklista.
* Zolin roman *Germinal*.
* Formirana firma *Johnson & Johnson*, sledeće godine iznose prve proizvode, obloge za rane.
* Osnovana *Boston Fruit Company* za prevoz banana i drugog voća iz Kariba na severoistok Amerike - suosnivač *United Fruit Company* 1899.
* Georg von Schönerer dodao "arijevski paragraf" Programu iz Linca.
* Nauka i tehnika
	+ Carl Auer von Welsbach otkrio prazeodijum i neodimijum.
	+ Karl Benz napravio *Benz Patent-Motorwagen* (patentiran dogodine).
	+ John Kemp Starley napravio *Rover Safety Bicycle*, s točkovima današnje veličine.
	+ 1884-85 - U Čikagu izgrađena *Home Insurance Building*, sa 10 spratova prvi neboder na svetu.
	+ Theodor Escherich otkrio bakteriju *Escherichia coli*.
	+ Johann Jakob Balmer dao empirijsku formulu za vidljive spektralne linije vodonika (→ Balmerova serija).
	+ Ottmar Mergenthaler napravio mašinu za linotipiju.

## Rođenja

### Januar/Siječanj – Mart/Ožujak

* 21. 1. - Umberto Nobile, aeronautičar, istraživač Arktika († 1978)
* 2. 2. - Mihail Frunze, boljševički lider, komandant Crvene armije († 1925)
* 7. 2. - Sinclair Lewis, pisac-nobelovac († 1951)
* 8. 2. - Ivan Kozarac, hrvatski književnik († 1910.)
* 9. 2. - Alban Berg, austrijski skladatelj († 1935.)
* 12. 2. - Julius Streicher, nacistički političar i izdavač († 1946)
* 18. 2. - Josip Goldberg, geofizičar, profesor, akademik JAZU († 1960)
* 24. 2. - Chester Nimitz, admiral flote SAD († 1966)
* 1. 3. - Rista Marjanović, foto-reporter († 1969)
* 11. 3. - Malcolm Campbell, motorista na zemlji i vodi († 1948)
* 18. 3. - Josip Berković, hrvatski političar († 1968)
* 22. 3. - Josip Račić, hrvatski slikar († 1908.)
* 25. 3. - August Marić, general u KJ, načelnik stožera u NDH († 1957)
* 29. 3. - Deže Kostolanji, književnik, novinar, publicista († 1936)

### April/Travanj – Jun/Lipanj

* 12. 4. - Robert Delaunay, slikar, suosnivač orfizma († 1941)
* 12. 4. - Hermann Hoth, nemački general († 1971)
* 13. 4. - György Lukács, filozof († 1971)
* 15. 4. - Franz Böhme, nemački general († 1947)
* 17. 4. - Karen Blixen, danska književnica († 1962)
* 29. 4. - Egon Erwin Kisch, pisac, novinar († 1948)
* 2. 5. - Hedda Hopper, trač-novinarka († 1966)
* 14. 5. - Krizina Bojanc, jedna od Drinskih mučenica († 1941)
* 16. 5. - Aleksandar Binički, operni pjevač, tenor-buffo, i glumac († 1963)
* 20. 5. - Alexander Löhr, nemački general († 1947)
* 21. 5. - Sofi od Albanije, kneginja († 1936)
* 22. 5. - Arthur Conan Doyle, engleski književnik († 1930.)
* 22. 5. - Giacomo Matteotti, vođa italijanskih socijalista († 1924)
* 3. 6. - Jakov Sverdlov, sovjetski političar († 1919)
* 5. 6. - Georges Mandel, francuski političar, vođa Otpora († 1944)
* 19. 6. - Stevan Hristić, srpski kompozitor († 1958)
* 22. 6. - Milan Vidmar, elektro-inženjer, šahista, filozof († 1962)

### Jul/Srpanj – Septembar/Rujan

* 4. 7. - Petar Šain, slikar († 1965)
* 8. 7. - Ernst Bloch, filozof († 1977)
* 8. 7. - Hugo Ferdinand Boss, tekstilni preduzetnik († 1948)
* 14. 7. - Sisavang Vong, kralj Laosa († 1959)
* 15. 7. - Abd al-Rahman al-Mahdi, religijsko-politički lider u Sudanu († 1959)
* 28. 7. - Branko Gavella, kazališni reditelj († 1962)
* 29. 7. - Theda Bara, glumica († 1955)
* 1. 8. - George de Hevesy, radiokemičar, nobelovac († 1966)
* 25. 8. - Georg Wilhelm Pabst, režiser († 1967)
* 2. 9. - Dragiša Vasić, književnik i publicista († 1945)
* 8. 9. - Ernst Bloch, njemački filozof († 1977.)
* 10. 9. - Dora Pejačević, hrvatska skladateljica († 1923.)
* 11. 9. - D. H. Lawrence, engleski pisac († 1930)
* 11. 9. - Juraj Demetrović, političar († 1945)
* 22. 9. - Erich Von Stroheim, glumac i režiser († 1957)
* 28. 9. - Branko Gavella, hrvatski redatelj, teatrolog i kazališni pedagog († 1962.)

### Oktobar/Listopad – Decembar/Prosinac

* 7. 10. - Niels Bohr, danski fizičar, nobelovac († 1962.)
* 27. 10. - Vladimir Ćorović, istoričar († 1941)
* 27. 10. - Franjo Čutura, pjesnik i putopisac († 1959)
* 28. 10. - Karlo Afan de Rivera, hrvatski slikar († 1979)
* 30. 10. - Ezra Pound, književnik († 1972)
* 31. 10. - Karl Radek, političar u SSSR († 1939)
* 2. 11. - Harlow Shapley, astronom († 1972)
* 5. 11. - Will Durant, pisac i filozof († 1981)
* 8. 11. - Tomoyuki Yamashita, japanski general, osuđen za ratne zločine († 1946)
* 9. 11. - Velimir Hlebnjikov, ruski književnik († 1922)
* 10. 11. - Katarina Bogdanović, književni kritičar i istoričarka književnosti († 1969)
* 11. 11. - George S. Patton, američki general sa 4 zvezdice († 1945)
* 14. 11. - Sonia Delaunay, slikarica, suosnivač orfizma († 1979)
* 26. 11. - Heinrich Brüning, kancelar Nemačke († 1970)
* 30. 11. - Albert Kesselring, nemački feldmaršal († 1960)
* 3. 12. - Edward Lasker, šahista i goista († 1981)
* 14. 12. - Miroslav Kraljević, hrvatski slikar († 1913.)
* 22. 12. - Borivoje Ž. Milojević, geograf, akademik SANU († 1967)
* 25. 12. - Svetozar Pisarević, operski pevač, bas († 1929)
* 28. 12. - Vladimir Tatlin, sovjetski slikar i arhitekta († 1953)

### Kroz godinu

* Petar Mišković, izumitelj († 1950)

## Smrti

### Januar/Siječanj – Jun/Lipanj

* 5. 1. - Adolf von Auersperg, bivši austrijski premijer (\* 1821)
* 26. 1. - Charles George Gordon, britanski general, guverner Sudana (\* 1833)
* 27. 1. - Miša Anastasijević, bogati srpski trgovac i dobrotvor (\* 1803)
* 1. 2. - Sidney Gilchrist Thomas, pronalazač (\* 1850)
* 7. 2. - Iwasaki Yatarō, osnivač *Mitsubishi*-ja (\* 1835)
* 2. 4. - Justo Rufino Barrios, predsednik Gvatemale (\* 1835)
* 20. 4. - Gustav Nachtigal, nemački istraživač Afrike i administrator (\* 1834)
* 25. 4. - Ema Havajska, bivša kraljica-supružnica Havaja (\* 1936)
* 3. 5. - Knez Aleksandar Karađorđević, bivši vladar Srbije (\* 1806)
* 7. 5. - Marija Marica Petrović, crnogorska princeza (\* 1869)
* 22. 5. - Victor Hugo, francuski književnik (\* 1802)
* 2. 6. - Karl Anton von Hohenzollern-Sigmaringen, otac rumunskog kralja Karola (\* 1811)
* 11. 6. - Amédée Courbet, francuski admiral (\* 1827)
* 17. 6. - Edwin von Manteuffel, nemački feldmaršal (\* 1809)
* 22. 6. - Muhamed Ahmed, sudanski Mahdi (\* 1844)
* 25. 6. - Emilijan Kengelac, episkop vršački (\* 1807)

### Jul/Srpanj – Decembar/Prosinac

* 23. 7. - Ulysses S. Grant, američki vojskovođa, političar i predsjednik SAD-a (\* 1822.)
* 28. 7. - Moses Montefiore, britanski finansijer, prethodnik cionizma (\* 1784)
* 7. 8. - Dragutin Accurti, hrvatski političar i publicist (\* 1829.)
* aug. - Aga Khan II, imam nizaritskih muslimana (\* 1830)
* 29. 10. - George B. McClellan, američki general i političar (\* 1826)
* 16. 11. - Louis Riel, vođa kanadskih Metisa (\* 1844)
* 25. 11. - Alfonso XII, španski kralj (\* 1857)
* 25. 11. - Mate Baštijan, književnik i političar (\* 1828)
* 25. 11. - Thomas A. Hendricks, potpredsednik SAD (\* 1819)
* 2. 12. - Ivan Vončina, hrvatski političar, izdavač (\* 1827)
* 8. 12. - Stephan von Jovanović, austrougarski podmaršal, namjesnik Dalmacije (\* 1828)
* 8. 12. - William Henry Vanderbilt, poslovni čovek i filantrop (\* 1821)
* 15. 12. - Ferdinand II, supružnik portugalske kraljice Marije II (\* 1816)

### Kroz godinu

* Jovan Anđelković, srpski general (\* 1840)
* c. Tomo Skalica, istraživač, putopisac (\* 1825)

## Fikcija

* *Povratak u budućnost 3*.

## Reference