Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# William L. Shirer

William L. Shirer (1961)
**William Lawrence Shirer** (23. februar 1904. – 28. decembar 1993.) američki novinar i historičar. Poznat je postao zahvaljujući tome što je bio dopisnik američke radio-mreže CBS iz Berlina u godinama pred i na samom početku drugog svjetskog rata, te tome što je, koristeći tada još uvijek pionirsku radio-tehnologiju, neke od najvažnijih događaja uspio direktno prenositi publici preko oceana. Svoja iskustva je upisao u knjizi memoara *Berlin Diary* izdanoj 1941. godine, a kasnije je kao reporter pratio Nirnberški proces. Nedugo nakon toga je došao u sukob sa svojim prijateljem i mentorom Edwardom R. Murrowom, a potom je stavljen u doba makartističkih progona stavljen na crnu listu kao navodni ljevičar. Godine 1960. je izdao svoje kapitalno djelo - historijsku knjigu *Uspon i pad Trećeg Reicha* u kojem opisuje historiju nacistička Njemačke, dijelom temeljenu na svojim iskustvima, a dijelom na tajnim dokumentima objavljenim iza rata. Godine 1984. objavio je knjigu memoara *The Nightmare Years*, pet godina kasnije adaptiranu u televizijsku mini-seriju gdje je njegov lik tumačio Sam Waterston.

## Djela

### Historija

* "Berlinski dnevnik" (*Berlin Diary* - 1941.)
* *Mid-century Journey* (1952.)
* *The Challenge of Scandinavia* (1955.)
* "Uspon i pad Trećeg Reicha" (*The Rise and Fall of the Third Reich* - 1960.)
* *The Rise and Fall of Adolf Hitler* (1961.)
* *The Sinking of the Bismarck* (1962.)
* *The Collapse of the Third Republic* (1969.)
* *20th Century Journey* (1976.)
* *Gandhi: A Memoir* (1980.)
* *The Nightmare Years* (1984.)
* *A Native's Return* (1990.)
* *This is Berlin* (1999.)

### Romani

* *The Traitor* (1950.)
* *Stranger Come Home* (1954.)
* *The Consul's Wife* (1956.)
# Bugarska u Drugom svjetskom ratu

Na početku Drugog svetskog rata Bugarska je objavila neutralnost. Car Boris III i premijer Bogdan Filov, odbiili su ponude o paktovima sa drugim savezima i državama, uključujući Sovjetski Savez 1939. godine.

Nakon pada Francuske i počeo je pritisak Nemačke na balkanske zemlje da pristupe Trojnom paktu. U okviru te kampanje Nemačka daje Bugarskoj južnu Dobrudžu koju je izgubila u Drugom balkanskom i Prvom svetskom ratu, kako bi je pridobila kao svog saveznika.

Bugarska tokom Drugog svetskog rata
U 12. 1940. Bugarska i Nemačka započinju pregovore pošto Nemačka planira invaziju na Grčku. Bogdan Filov 1.3. 1941. u Beču potpisuje sporazum tekst sa Trojnim paktom, pridružujući Bugarsku Silama osovina, čime je nemačka vojska mogla da prolazi kroz Bugarsku do Grčke. Okupiranjem Grčke i Jugoslavije, Bugarska dobija zapadnu Trakiju, istočnu Srbiju, Makedoniju i nekoliko ostrva u Egejskom moru. Car Boris III nije želeo da bugarske trupe učestvuju u ratu sa Sovjetskim Savezom, pa su umesto toga zamenili nemačke trupe u okupiranoj Jugoslaviji. Takođe, car uspeva da odoli nemačkom pritisku da deportuje bugarske Jevreje, čiji su životni uslovi tokom rata ipak bili mnogo loši. Međutim, makedonski i trački Jevreji su poslati u koncentracione logore, uglavnom u Aušvic.

Bugarska u ovo vreme nije prekinula sve dipolomatske odnose sa Sovjetskim Savezom i nije učestvovala u nemačkom napadu na Sovjetski Savez u 6. 1941. godine. Ipak, dešavale su se borbe između bugarske i sovjetske flote u Crnom moru. U Bugarskoj je organizovan gerilski pokret na inicijativu komunističke partije, koji se protivio pronacističkoj vladi.

Krajem 1941. godine Bugarska objavljuje rat Ujedinjenom Kraljevstvu i SAD .

Boris III, koji je patio od srčane bolesti, umro je u 8. 1943, ubrzo po povratku iz Berlina, gde se sreo sa Adolfom Hitlerom. Pošto je princ Simeon bio premlad, zemljom je upravljao savet sa Filovom na čelu. Krajem iste godine, saveznici bombarduju Sofiju i druge bugarske gradove . Bugarska sada želi da izađe iz rata, ali američki uslov za to je potpuna bugarska kapitualicija. Bugarska to ne prihvata, ali i pored toga objavljuje svoju neutralnost i zahteva da sve nemačke trupe napuste zemlju. Tada je Crvena armija već stigla do Rumunije, i Sovjetski Savez ne prihvata bugarsku objavu. Nemci 7. septembra napuštaju zemlju.

Sledećeg dana Crvena armija prelazi Dunav i za tri dana osvaja severoistočnu Bugarsku pre nego što Bugarska menja stranu. Bugarska vojska zatim učestvuje u ratu protiv Nemačke sa Crvenom armijom u Mađarskoj i Austriji, spasavajući 48.000 Jevreja .

## Reference
# Nova Britanija

**Nova Britanija** (tok pisin *Niu Briten*, engleski: *New Britain*, bivša Nova Pomeranija *Neu Pommern*) je najveće ostrvo Bizmarkovog arhipelaga. Pripada Papua Novoj Gvineji, i odvojeno je od ostrva Nova Gvineja Dampijerovim prolazom.

Satelitski snimak ostrva Nova Britanija
Dugo je oko 600 kilometra, široko 80 kilometra, i ima površinu od 35.145 kilometra kvadratnih, što ga čini tridesetosmim ostrvom po veličini na svetu. Ostrvo ima pet aktivnih vulkana i šesnaest koji su ugašeni ili uspavani. Najviši vrh ostrva ima 1438 metra nadmorske visine. Nova Britanija je podeljena na dve provincije: Istočna Nova Britanija čiji centar je Kokopo, i Zapadna Nova Britanija čiji centar je Kimbe.

Vilijam Dampijer, engleski istraživač je prvi evropljanin koji je posetio Novu Britaniju 27. februara 1700. i dao joj je ime Nova Britanija. U novembru 1884. Nemačka je proglasila svoj protektorat nad Novom Britanijom i promenila ime ostrva u Nova Pomeranija. Dana 11. septembra 1914. na ostrvu se odigrala jedna od najranijih bitaka Prvog svetskog rata, kada su se Australijske snage iskrcale na ostrvo. U to vreme Nova Pomeranija je činila deo Nemačke Nove Gvineje.

Na ostrvu živi 404.873 stanovnika (2000). Domorodačko stanovništvo Nove Britanije je podeljeno u dve grupe, Papuance koji žive na ostrvu već deset hiljada godina, i Austronezijance koji su stigli na ostrvo pre dve hiljade godina. Na ostrvu se govori deset papuanskih i oko četrdeset austronezijskih jezika, kao i tok pisin i engleski.
# Archibald Wavell

| Archibald Wavell
 |
| --- |
|  |
| Biografski podaci
 |
| **Datum rođenja** | 5. maj 1883.
 |
| **Mjesto rođenja** | Colchester, Ujedinjeno Kraljevstvo
 |
| **Datum smrti** | 24. maj 1950.
 |
| **Mjesto smrti** | London, Ujedinjeno Kraljevstvo
 |
| **Nacionalnost** | Englez
 |
| **Puno ime** | Archibald Percival Wavell
 |
| **Titule** | Earl
 |
| Vojna karijera
 |
| **Čin** | Feldmaršal
 |
| **Ratovi** | Drugi burski rat Prvi svjetski rat Drugi svjetski rat Grčki građanski rat
 |
| **Važnije bitke** | Druga bitka kod Ypresa Sinajska i Palestinska kampanja Arapska pobuna u Palestini Sjevernoafrička kampanja Rat na Pacifiku
 |
| **Vojska** | Britanska Armija
 |
| **Rod vojske** | Pješadija
 |

**Archibald Wavell** (Colchester, UK, 5. maj 1883. – London, 24. maj 1950.) bio je feldmaršal Britanske Armije, koji se borio u Drugom burskom ratu, Prvom i Drugom svjetskom ratu. Nakon vojne započeo je i političku karijeru kao ministar u vladi Winstona Churchilla (1943.-45.) i vladi Clementa Attlea (1945.-47.).

Od 1943. do 1947. bio je podkralj i guverner Britanske Indije i član Doma lordova (1943.-50.)

Kao vojnik ostao je upamćen po pobjedama protiv Talijanskih jedinica u Sjevernoj Africi početkom Drugog svjetskog rata, ali i po nemoći da spriječi ofenzivu Rommelovog Afričkog korpusa i japansku invaziju na Malaju i
Burmu 1942.

## Biografija

Nakon školovanja na Winchester koledžu i Kraljevskoj vojnoj akademiji u Sandhurstu, vojnu karijeru započeo je 1901. kao poručnik u Kraljevskom škotskom puku. Te iste godine poslan je sa istom jedinicom u Južnu Afriku u
Drugi burski rat. Nakon tog je kapetan u Britanskoj Indiji a od 1912. radi kao pukovnik u ministarstvu rata u Engleskoj.

Za Prvog svjetskog rata ratuje po Francuskoj gdje je i ranjen.
Od 1933. je general i radi po misijama i štabovima na Bliskom Istoku i Sjevernoj Africi.
Za Drugog svjetskog rata od 1940. je komandant Britanske Armije za Bliski Istok, a od 1942. za jugozapadni Pacifik.

## Izvori

## Vanjske veze

* *Archibald Percival Wavell, 1st Earl Wavell* (na portalu Encyclopaedia Britannica) (`en`)
# Silovanje

**Silovanje** u najširem smislu predstavlja akt kojim se određena osoba prisiljava sudjelovati u seksualnoj aktivnosti protiv svoje volje odnosno upotrebom nasilja, prijetnji ili korištenjem činjenice da se ta osoba uslijed posljedica bolesti ili omamljenosti tu aktivnost nije u stanju odbiti ili joj se suprotstaviti. U gotovo svim ljudskim društvima, odnosno zakonodavstvima svih država se smatra najozbiljnijim od svih seksualnih delikata.

Pravne definicije silovanja u užem smislu variraju od države do države. Neka zakonodavstva smatraju da su sve seksualne aktivnosti poduzete protiv volje jednog od sudionika silovanje, dok druga pod njim podrazumijevaju isključivo heteroseksualni vaginalni snošaj, odnosno vaginalnu penetraciju.
# Operacija Braunšvajg

Neprijateljska ofanziva na 9 korpus u Gorenjskoj i Slov. primorju i protivofanzivna dejstva Korpusa na železničku prugu Ljubljana-Trst (aprila 1944 godine)
**Operacija Braunšvajg** (nem. *Braunschweig*) je bila vojna operacija Vermahta protiv partizana u Sloveniji. Trajala je od 6. aprila do 6. maja 1944. godine.

Operaciju su izvodile delovi nemačke 278. pešadijske i 188. rezervne brdske divizije. U akciji je učestvovao i Prvi bataljon SS policijskog puka Bozen.

## Tok operacije

U toku široke nemačke ofanzive „Braunšvajg" u Istri, Kastavštini, Ćićariji i Brkinima, 1. istarska brigada „Vladimir Gortan" se privremeno povukla na drugu stranu železničke pruge Postojna – Rijeka, a Istarski odred u Notranjsku.

Zadržavanje glavnine 7. korpusa NOVJ uz cestu Ljubljana – Kočevje i oko Ribnice neprijatelj je iskoristio za snažan prodor na slobodnu teritoriju u pravcu Ljubljana – Novo Mesto. Sem jedinica 14. SS policijskog puka, u ofanzivnoj operaciji su učestvovale domobranske jedinice. Domobrani su 20. aprila, na Hitlerov rođendan, na Stadionu u Ljubljani, u prisustvu prezidenta pokrajinske uprave Leona Rupnika i ljubljanskog nadbiskupa dr Gregorija Rožmana, položile svečanu zakletvu da će biti verne nacizmu i Trećem Rajhu u borbi protiv NOV i njenih saveznika.

Nemačko-domobranske snage jačine oko 5.000 vojnika su 23. aprila prodrle na slobodnu teritoriju iz Ljubljane, dolinom Mirne iz Sevnice i Novog Mesta. Zauzele su Trebnje, Mirnu Peč, Dobrnič i Žužemberk i počele užurbano da grade utvrđenja. Štab 7. korpusa je počeo odmah da premešta snage s ciljem da napadnu ta uporišta. Razvile su se dugotrajne oštre borbe. Kasno noću 30. aprila slomljen je otpor okupatora u Dobrniču i Dobravi. Posle pregrupacije snaga 1. maja je počeo napad na Žužemberk. Žestoka borba za uporište, u kojoj su partizani upotrebili artiljeriju, a okupator avijaciju, uz istovremene teške borbe na položajima osiguranja napada, trajala je tri dana, dok nemačka kolona nije noću 3/4. maja probila osiguranje i uz podršku tenkova ostatak posade izvukla iz uporišta.

## Zločini

U ofanzivi je okupator 30. aprila u selu Lipe ubio 263 stanovnika, sve koje je našao u naselju, a selo spalio.

## Ishod

U daljim dinamičnim manevarskim borbama 7. korpus NOVJ je do 12. maja ponovo uspostavio nadzor nad Suhom krajinom.

## Izvori

## Povezano

* Spisak osovinskih operacija u Jugoslaviji
* Slovenija u Narodnooslobodilačkoj borbi

## Vanjske veze

* Operation "Braunschweig"
* Südtiroler Archiv - Landesarchiv Urban Rienzner
# Smerš

Legitimacija SMERŠ-a
**SMERŠ** (ruski: Смерть шпионам) je skraćenica za sovjetsku kontraobaveštajnu službu, koja je osnovana 19. aprila 1943. i u prevodu znači **Smrt špijunima**.

Agencija, čiji je službeni naziv bio Glavna uprava za kontraobaveštajnu delatnost, je osnovana za vreme Drugog svetskog rata iz tadašnje NKVD po nalogu Josifa Staljina, njen vođa je bio general Viktor Abakumov. Njen glavni zadatak je bio kontraobaveštajne prirode, odnosno nastojanje da se eliminišu nemački obaveštajci iza sovjetskih linija, odnosno pro-osovinski simpatizeri u redovima Crvene armije, te "filtirira" stanovništvo u oslobođenim krajevima i među oslobođenim ili repatriranim ratnim zarobljenicima. SMERŠ je koristio široki dijapazon metoda, te se pokazao izuzetno efikasnim u borbi protiv nemačkih obaveštajaca, čije su aktivnosti u poslednjim godinama rata bile značajno otežane. SMERŠ-u se često pripisuje veliki deo zasluga za uspešno prikrivanje priprema za veliku sovjetsku ofanzivu u letu 1944. godine, koja je potpuno iznenadila Nemce i značajno doprinela sovjetskoj pobedi u ratu.

Jedan od značajnih zadataka je bilo hapšenje odnosno pronalazak Adolfa Hitlera. Nakon navodnog pronalaska tijela Hitlera i Eve Braun, te su tajno zakopali u SMERŠovom štabu u Magdeburgu, gde su bila sve do 1970, kada su ostatke kremirali i bacili u reku.

SMERŠ je rasformiran u maju 1946. godine. Njenu su nadležnost razdvojile vojna obaveštajna služba GRU odnosno civilna služba MGB (preteča KGB-a).

## SMERŠ u popularnoj kulturi

SMERŠ je široj javnosti najpoznatiji zahvaljujući britanskom književniku Ijanu Flemingu koji je njene agente koristio kao glavne negativce, odnosno protivnike protagonista u svojim romanima o Džejms Bondu.

## Reference

## Vanjske veze

* Rastava za 60. godišnjicu Smerša
# Operacija Lam Son 719

| Operacija *Lam Son 719* |
| --- |
| Segment Vijetnamskog rata
 |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Datum
 | 8. februar – 25. mart 1971
 |
| Lokacija
 | jugoistočni Laos |
| Ishod
 | sjevernovijetnamska pobjeda
 |

 |
| Sukobljene strane
 |
|  Južni Vijetnam  Sjedinjene Države  Kraljevina Laos
 |  Sjeverni Vijetnam  Pathet Lao
 |
| Komandanti i vođe
 |
|  Hoàng Xuân Lãm
 |  Lê Trọng Tấn (vojno vodstvo)  Lê Quang Đạo (političko vodstvo)
 |
| Snage
 |
|  20.000 trupa (na početku)  10.000 trupa za podršku (u Južnom Vijtenamu) Ratno zrakoplovstvo SAD
 | ~25.000 to ~35.000 trupa
 |
| Žrtve i gubici
 |
|  **izvor 1 (SAD):** 1.529 poginulih 5.483 ranjenih 625 nestalih **izvori 2:** 8.483 poginulih 12.420 ranjenih 691 nestalih 1,149 captured
 253 poginulih 1.149 ranjenih 38 nestalih

 | izvori PAVN: 2.163 poginulih i 6.176 ranjenih
 |

**Operacija Lon Sam 719** vijetnamski: *Chiến dịch Lam Sơn 719* ili *Chiến dịch đường 9 – Nam Lào*); engleski: *Operation Lon Sam 719*) je bila ofenzivna operacija koju su početkom 1971. trupe južnovijetnamske vlade uz američku zračnu, artiljerijsku i drugu podršku izvele protiv sjevernovijetnamskih trupa smještenih na jugoistoku tada službenog neutralnog Laosa. Cilj napada je bio neutralizacija sjevernovijetnamskih baza, odnosno prekidanje Ho Ši Minovog puta kojim su se preko teritorija Laosa i Kambodže sa sjevera opskrbljivali komunistički gerilci Viet Conga u Južnom Vijetnamu. Akciju je odobrio američki predsjednik Richard Nixon, ohrabren rezultatima slične operacije u Kambodži prije godinu dana; dodatni motiv je bilo nastojanje da se nastavi proces "vijetnamizacije" rata, odnosno stvore preduvjeti južnovijetnamskim snagama da se samostalno mogu suprotstavljati prije najavljenog američkog povlačenja. Tokom akcije je, dijelom i zbog žestoke reakcije američke javnosti na prethodnu eskalaciju, američkim trupama bilo izričito zabranjeno sudjelovanje u borbama u Laosu; one su svoje aktivnosti ograničile na posrednu podršku. Iako je južnovijetnamska ofenziva ispočetka dobro napredovala, ubrzo se ispostavilo da sjevernovijetnamske snage, za razliku od Kambodže, ne samo pružaju žestok otpor, nego su bile i spremne na protuofenzivu. Pod udarima sjevernovijetnamskih snaga, i pretrpivši teške gubitke, južnovijetnamske snage su prisiljene na povlačenje preko granice. Pobjeda kojom je osiguran Ho Ši Minov put je sjevernovijetnamsko vodstvo potaklo da sljedeće godine pokrene Uskršnju ofenzivu sa kojom je namjeravala Južnom Vijetnamu nanijeti konačni vojni poraz.

## Izvori

## Vanjske veze

* The Effects of Vietnamization on the Republic of Vietnam's Armed Forces, 1969–1972 Arhivirano 2018-11-16 na Wayback Machine-u by John Rincon
* [2]
* A list of Vietnam statistics. Has the helicopter losses reference. Arhivirano 2015-01-18 na Wayback Machine-u
* Legend of the, Ho Chi Minh trail [*sic*] Arhivirano 2020-08-10 na Wayback Machine-u – numerous images of campaign remains, including some from the Ban Dong war museum
# Tula

| Tula ruski: Ту́ла |
| --- |
|  Gradski trg |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |
| Osnovni podaci
 |
| Država
 |  Rusija
 |
| Oblast
 | Tulska oblast
 |
| Osnovan
 | 1146.
 |
| Stanovništvo
 |
| Stanovništvo
 | 504.000
 |
| Položaj
 |
| Koordinate
 | ﻿ / ﻿ |
| Površina
 | 145 km²
 |
| TulaTula (Rusije)
 |
| Ostali podaci
 |
| Gradonačelnik
 | Vladimir Mogiljnikov
 |
| Veb-strana
 | tula.ru |

**Tula** (ruski: Ту́ла) je grad u Rusiji. Administrativni je centar Tulske oblasti. Broj stanovnika prema popisu iz 2007. godine je 504.000.

Tula je ruski grad sa važnom vojnom industrijom. Nalazi se južno od Moskve, čime se našao na putu nemačkim agresorima, kao strateški cilj. Na njega je pokrenuta ofenziva s ciljem razbijanja sovjetskog otpora u moskovskom području u razdoblju između 24. oktobra i 5. decembra 1941. godine. Teško utvrđeni grad je izdržao, osiguravši time južno krilo tokom obrane Moskve, stvorivši uslove za protivofenzivu.

Nazivom grada heroja odlikovana je, odlukom Prezidijuma Vrhovnog sovjeta SSSR-a, 7. decembra 1976. godine.

## Stanovništvo

U poslednjim popisom stanovnika 2010 god. utvrdjeno da da u njemu zivi 501.129 stanovnika.

## Veze

* Spisak gradova u Rusiji po broju stanovnika
# Diktator

**Diktator** je izraz kojim se označava autoritarni vladar neke države. Naziv potječe od institucije rimski diktatora u Rimskoj Republici, a u današnjem svijetu u pravilu ima pejorativno značenje. Njime se označavaju vladari koji nemaju ili su potpuno izgubili svoj demokratski legitimitet, odnosno ustavne ili druge zapreke svojoj apsolutnoj vlasti. Države kojima su na čelu diktatori se obično nazivaju diktaturama.

## Povezano

* Benevolentni diktator
* Paternalizacija

## Vanjske veze

* WorldStatesmen
# Bitka kod Kobarida

| Bitka kod Kobarida
 |
| --- |
| Dio Prvog svjetskog rata (Talijanski front)
 |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Datum
 | 24. oktobar
 |
| Lokacija
 | Kobarid (današnja Slovenija)
 |
| Ishod
 | Pobjeda Centralnih sila
 |

 |
| Sukobljeni
 |
|  Austro-Ugarska  Njemačko Carstvo
 |  Kraljevina Italija
 |
| Vođe
 |
|  Otto von Below  Svetozar Borojević
 |  Luigi Cadorna  Luigi Capello
 |
| Vojne snage
 |
| 35 divizija
 | 41 divizija
 |
| Posljedice
 |
| 70.000 poginulih ili ranjenih
 | 10.000 poginulih 30.000 ranjenih 265.000 zarobljenih
 |

**Bitka kod Kobarida** održana 24. oktobara 1917. na Soči na terenu Općine Kobarid sjeverozapadno od Trsta, bila je teška katastrofa talijanske vojske za vrijeme Prvog svjetskog rata.

Nakon dvije i pol godine pozicionog ratovanja, u kojoj talijanske snage unatoč brojnoj premoći nisu uspjele pomaći front, ali ni Austro-ugarska vojska napraviti neki značajniji uspjeh, komanda njemačke vojske odlučila je poslati na tu liniju fronta svoje divizije kao pomoć saveznicima.

Nakon proboja na Soči u kojoj su njemačko - austrugarske snage već prvog dana uspjele napredovati punih 25 km, talijanski front se doslovno raspao, više od 600.000 ratom iscrpljenih i demoraliziranih vojnika je dezertiralo ili se predalo.

Totalni vojni kolaps prijetio je do 7. novembra, kad je talijanska vojska uspjela stabilizirati svoje redove i zaustaviti daljnje napredovane na rijeci Piave pored Venecije, oko 110 km) od prve linije fronta na Soči.

Poraz je potaknuo talijanske saveznike Francusku i Veliku Britaniju, da pošalju pojačanja u Italiju i na kraju formiraju Vrhovni vojni savjet kako bi ujedinili savezničke ratne napore. U Italiji je katastrofa kod Kobarida dovela do promjene u vrhovnom štabu i formiranja novog ministarstva, koje nakon tog provelo reorganizaciju vojske. S druge strane ta pobjeda nije donijela gotovo ništa Centralnim silama osim prolazne slave, jer taj napad nije imao odgovarajući strateški kontekst.

## Reference

## Vanjske veze

* Novant’anni fa la Battaglia di Caporetto - Ottobre 1917 (`it`)
# Nejski mirovni sporazum

Bugarska prema odredbama ugovora.
**Nejski mirovni ugovor** je zaključem 27. novembra 1919. godine u pariskom predgrađu Neji sir Sen između zemalja Antante, kao pobedničkog saveza u Prvom svetskom ratu, sa jedne, i poražene **Bugarske**, sa druge strane. Ovo je jedan od mirovnih ugovora kojima je završen Prvi svetski rat a koji su na Pariskoj konferenciji mira (od 18. januara 1919. do 28. juna 1919. u Parizu) zaključeni su sa svakom pobeđenom državom posebno.

Među zemljama Antante nalazila se i Kraljevina Srba, Hrvata i Slovenaca, a u njeno ime ugovor su potpisali Nikola Pašić, bivši predsednik vlade, Ante Trumbić, ministar spoljnih poslova, i dr Ivan Zolger. Sa bugarske strane ugovor je potpisao Aleksandar Stambolijski, premijer i ministar rata.

Po ugovoru je poražena Bugarska imala da preda znatne teritorije - najvećim delom u zapadnoj Trakiji, koju je prvo na upravu preuzela Antanta, a zatim je predala Grčkoj, kao i teritorije oko Caribroda i Bosilegrada u Srbiji i Strumice u Makedoniji, koje predaje Kraljevini SHS. Potvrđena je pripadnost južne Dobrudže Rumuniji, a Bugarska je ugovorom formalno priznala postojanje Kraljevine SHS.

Vojna sila Bugarske redukovana je na minimum: dozvoljeno je držanje najviše 20 hiljada vojnika, uz ukidanje opšte vojne obaveze. Propisana je i redukcija naoružanja, s tim da se znatan deo preda pobednicima.

Propisano je i da Bugarska plati reparacije od 2,25 milijardi zlatnih franaka, odnosno 445 miliona dolara. Kasnije je oprošteno oko tri četvrtine ove obaveze. Susednim zemljama je Bugarska trebalo da preda i nešto stoke, a na ime otete stoke tokom rata. Bugarska je bila obavezana i da vrati arhive, umetničke i slične predmete koje je njena administracija otela u drugim zemljama.

## Povezano

* Ugovori kojima je okončan Prvi svetski rat
* Pariska mirovna konferencija 1919.
* Zapadne bugarske pokrajine

## Vanjske veze

* Potpuni tekst ugovora (`en`)
* Razgraničenje Jugoslavije sa Bugarskom