Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Bara

*Za ostale upotrebe, pogledajte Bara (razvrstavanje).*
**Bare** su prirodna udubljenja nepravilnog oblika, odnosno plitke vodene mase gde žive razne životinje i biljke od zone niskih do zone visokih biljaka kao i od zone plitke i duboke vode. Bare se od močvara razlikuju zbog toga što svjetlost sunca u pravilu dopire do dna.
# Kivu (jezero)

| Kivu  |
| --- |
| Bistre vode jezera |
| Lokacija |
| Položaj | Centralna Afrika |
| Države |  DR Kongo  Ruanda |
| Koordinate | 9°2′″S, 29°0′″E |
| Hidrografija |
| Vrsta | kratersko |
| Površina | 2,700  km² |
| Aps. visina | 1,460 m |
| Dužina | 90  km |
| Širina | 50 km |
| Dubina | 475 m |
| Hidrologija |
| Pritoke | brojne rječice i potoci |
| Odljev | Ruzizi |

**Kivu** je jedno od 6 Afričkih velikih jezera koje se prostire između Demokratske Republike Kongo na zapadu i
Ruande na istoku, na nadmorskoj visini od 1,460 metara.

## Karakteristike

Jezero je dugo 90 km (sjever-jug), prosječno široko 50 km (istok-zapad),, sa površinom od 2,700 km².
Kivu je prosječno dubok 220 a maksimalno 475 metara.

Jezero ima grube stjenovite obale duge 1,417 km, i nekoliko otoka od kojih je najveći Idivi (10 na svijetu).

Fotografija jezera iz satelita
Vodom ga pune brojne rječice i potoci, a danas otječe rijekom Ruzizi na jugu.

Kivu je nekada bio dio puno većeg jezera koje je ispunjavalo ogromnu depresiju.
Izlijevanjem lave iz vulkana na sjevernoj obali formirala se brana koja ga je razdvojila od Edwardovog jezera i blokirala njegovo otjecanje prema sjeveru, pa su vode
probile barijeru na jugu i počele otjecati rijekom Ruzizi u Jezero Tanganjika, a iz njega rijekom Lukuga u Kongo.

Veliki pad kod izlaza Ruzizija iskorišten je za gradnju prve hidroelektrane Mururu 1958.
Obale jezera su gusto naseljene, a najveći gradovi su Bukavu i Goma u Kongu i Gisenyi u Ruandi.

Prvi evropski istraživač koji je dospio do jezera bio je njemački oficir Gustav Adolf von Götzen 1894.
Klima uz jezero je tropska, sa temperaturama od 14,7 od 23 °C, i dvije sezone, sušnom i vlažnom kad padne između 1,020-1.830 mm kiše.

Kivu je slatkovodno jezero bogato ribom, ali siromašne faune, jer su mu vode pune otopljenih toksičnih plinova; metana i
ugljičnog dioksida, nastalih vulkanskim erupcijama.

Plinovi su koncentrrani u dubinama jezera, procjenjuje se da ugljičnog dioksida ima oko 500 miliona tona, što je i potecijalna opasnost jer bi njegovo naglo izdizanje zbog
erupcija ili potresa moglo pobiti sve živo uz jezero.

Ruanda koristi metan iz jezera za pokretanje termoelektrana, trenutačno se tako proizvodi 76 MW električne energije godišnje.

## Izvori

## Vanjske veze

* *Lake Kivu Geographic Information* (`en`)
# Gordon Milne

Gordon Milne| Lični podaci |
| --- |
| Puno ime | Gordon Milne |
| Datum rođenja | 29. marta 1937.  (1937-03-29) |
| Mjesto rođenja | Preston, Englezi |
| Pozicija | Vezni igrač |
| Profesionalni klubovi\* |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **Godine** | **Klub** | **Uta. (gol.)** |
| 1956-1960 | Preston North End |  |
| 1960-1967 | Liverpool |  |
| 1967-1970 | Blackpool |  |
| 1970-1972 | Wigan Athletic |  |
| **Nacionalna reprezentacija\*\ |
| **Godine** | **Reprezentacija** | **Uta. (gol.)** |
| 1963-1964 |  Engleska | 13 (0) |

 |
| \* Nastupi i golovi u profesionalnim klubovima koji se računaju samo za službene utakmice i tačni su do {{{zadnjiuređaj}}}.  |

**Gordon Milne** (29. mart 1937.) je engleski nogometaš.

## Statistika

|  Engleska
 |
| --- |
| Godine | Uta. | Gol.
 |
| 1963 | 5 | 0
 |
| 1964 | 8 | 0
 |
| Ukupno | 13 | 0
 |

## Vanjske veze

* National Football Teams
# Olbia

| Olbia Comune di Olbia |
| --- |
| Panorama gradaPanorama grada |
|  |
| Koordinate: ﻿ / ﻿ |
| **Država** |  Italija
 |
| **Regija** | Sardinija
 |
| **Provincija** | Sassari
 |
|  |
| **Vlast**  |
|  - **Gradonačelnik** | Settimo Nizzi
 |
|  |
| **Površina**  |
|  - **Ukupna** | 376 km²
 |
| **Visina** | 10 m
 |
|  |
| **Stanovništvo** (2011)
 |
|  - **Grad** | 36.674
 |
|  |
| **Vremenska zona** | UTC+1 (UTC+2)
 |
| **Poštanski broj** | 07026
 |
| **Pozivni broj** | 0789
 |
| **Službene stranice** www.comune.olbia
 |
| Karta
 |
| Olbiaclass=notpageimage| Olbia na karti Italije |

**Olbia** (sardinski: *Terranòa*) je talijanski grad u Sassarijskoj provinciji na Sardiniji. Grad je 2011. imao 36.674 stanovnika.

## Geografija

Olbia leži na sjeveroistoku Sardinije, u Olbijskom zaljevu, dijelu Tirenskog mora. Olbia je cestovno udaljena 280 km sjeverno od regionalnog centra Cagliarija.

## Historija

Luka u Olbiji
Olbia se kao naselje razvila iz grčke kolonije. Kasnije su njom zavladali Rimljani, pa je postala slavna kad je rimska vojska kod nje 259. pne. za Prvog punskog rata pobijedila vojsku kartaškog generala Hanona. Olbiju su 1198. obnovili i unijeli joj svježu krv kolonisti iz Pise. Oni su je prezvali u *Terranova Pausania*, a to ime joj je ostalo do 1939. godine. Olbia je bila važan centar srednjovjekovnog guidicata Gallure, što je bio način na koji je tad Sardinija administrativno i sudski bila podjeljena (administrativni centar bila je Tempio Pausania u unutrašnjosti). Nakon što je 2016. provincija Olbia-Tempio ukinuta, Olbia je uključena u Sassarijsku provinciju.

## Znamenitosti

Olbia ima arheoloških ostataka feničkih i rimskih grobova. Ipak, najveća znamenitost Olbije je njena pisansko-romanička katedrala San Simplicio, izgrađena od 11. do 12. vijeka.

## Privreda

Olbia je glavna putnička luka Sardinije, preko koje dolazi najveći broj turista na otok iz Civitavecchije. Olbia je trgovačko-administrativni centar, s jakim ribarstvom i proizvodnjom plutača. Pored grada nalazi se poznato ljetovalište Costa Smeralda.

## Reference

## Vanjske veze

* Službene stranice grada (`it`)
* *Olbia* na portalu Encyclopædia Britannica (`en`)
# Jean Tirole

| Jean Tirole |
| --- |
|  |
| Rođen/a | Troyes, Francuska 9. augusta 1953.  (1953-08-09) |
| Nacionalnost | francuska |
| Institucija | Toulouse School of Economics |
| Polje | mikoekonomika teorija igara industrijska organizacija |
| Alma mater | Massachusetts Institute of Technology Université Paris-Dauphine École nationale des ponts et chaussées École Polytechnique |
| Nagrade | Nagrada Johna von Neumanna (1998) Nobelova nagrada za ekonomiju (2014) |
| Informacije na IDEAS/RePEc |

**Jean Marcel Tirole** (9. august 1953 -) je francuski ekonomist, najpoznatiji po radovima na polju industrijske organizacije, teorije igara, bankarstvam financija i psihološke ekonomike. Tirole je predsjednik odboira Fondacije Jean-Jacques Laffont na Tuluškoj školi ekonomije i naučni direktor Industrijskog instituta za ekonomiku (IDEI) u Toulouseu. Nakon što je diplomirao na École Polytechnique i MIT-u godine 1981, radio je kao istraživač u École nationale des ponts et chaussées od 1984. U periodu 1984-1991 je predavao ekonomiju na MIT-u. Od 1994. do 1996. je predavao ekonomiju École Polytechnique. Bio je predsjednik Ekonometričkog društva 1998. i Evropskog ekonomskog udruženja 2001. Još uvijek je vezan uz MIT, gdje predaje kao gostujući predavač, a bio je član "Académie des Sciences morales et politiques" od 2011. Godine 2014. je dobio Nobelovu nagradu za ekomomiju za svoju analizu tržišne moći i regulacije velikih kompanija.

## Vanjske veze

* Personal info and curriculum vitae on the IDEI website
* Biography Arhivirano 2014-10-18 na Wayback Machine-u
* BBVA Foundation Frontiers of Knowledge Awards Arhivirano 2017-06-06 na Wayback Machine-u
# Živim u strahu

| Živim u strahu |
| --- |
|  |
| Režija | Akira Kurosawa |
| Producent | Sojiro Motoki |
| Scenario | Akira Kurosawa Shinobu Hashimoto Fumio Hayasaka Hideo Oguni |
| Uloge | Toshirō Mifune Takashi Shimura |
| Muzika | Masaru Sato Fumio Hayasaka |
| Distribucija | Toho Company Ltd. |
| Premijera | 22. novembra 1955 (1955-11-22) |
| Trajanje | 103 min. |
| Zemlja |  Japan |
| Jezik | japanski |

Živim u strahu (japanski: 生きものの記録, *, Ikimono no kiroku?; ili Zapis živog bića ili Što su ptice znale) je japanski igrani film snimljen 1955. u režiji Akire Kurosawe. Protagonist, čiji lik tumači Toshiro Mifune, je vlasnik livnice uvjeren da će Japan uskoro biti zahvaćen nuklearnim ratom. Radnja prati njegov pokušaj da s porodicom emigrira u Brazil, odnosno pokušaj porodice da ga proglasi neuračunljivim.

## Reference

## Vanjske veze

* *I Live in Fear* at Rotten Tomatoes
* *Živim u strahu* na sajtu IMDb
* *I Live in Fear* (`ja`) at the Japanese Movie Database
# Kadeti (partija)

| Konstituciono-demokratska partija |
| --- |
| predsjednik | Pavel Miljukov |
| Slogan | Umijeće i rad za dobrobit Domovine (ruski: умение и труд на благо Родине) |
| Osnivanje | 12. oktobra 1905 (1905-10-12) |
| Raspuštanje | 12. decembra 1917 (1917-12-12) |
| Sjedište | Sankt Peterburg, Rusija |
| Ideologija | parlamentarizam liberalna demokracija konstitucionalizam politički pluralizam socijalni liberalizam |
| Politička pozicija | centar |
| Službene boje |          azurna i bijela |

**Konstituciono-demokratska partija** (ruski: Конституционно-демократическая партия), ponekad navođena i kao **Ustavotvorno-demokratska partija**, ali poznatija po kolokvijalnom imenu **Kadeti**, bila je liberalna politička stranka koja je djelovala u posljednjim godinama carske Rusije. Nastala je u jeku Prve ruske revolucije, kada je car Nikolaj II, pod pritiskom revolucionara bio prisiljen izdati Manifest 17. oktobra kojim je dotadašnja autokratska apsolutna monarhija zamijenjena ustavnom monarhijom i dozvoljen rad političkih stranaka. Za razliku od konzervativnih oktobrista, koji su se zalagali za očuvanje monarhije i postepene reforme, Kadeti su bili mnogo radikalniji, i tražili uvođenje općeg prava glasa (kao i žensko pravo glasa), te sazivanje ustavotvorne skupštine koja je trebala odlučiti hoće li Rusija ostati monarhija ili postati republika. Na tom programu su, koristeći slabost socijalističkih stranaka, iskoristili nezadovoljstvo naroda i trijumfirali na prvim izborima 1906. godine, postavši najjača stranka u Prvoj državnoj dumi. Nakon što su sa seljačkom strankom Trudovika ostvarili većinu, sa svojim zahtjevima su došli u sukob sa carem, koji je nakon nekoliko mjeseci raspustio Dumu. Vodstvo Kadeta je to odbilo prihvatiti te prebjeglo u Viborg odakle je pokušalo organizirati kampanju za zbacivnaje cara pasivnim otporom. Taj je pokušaj doživio neuspjeh, te su se carističke snage konsolidirale, a Kadeti na sljedećim izborima završili u manjini. Sa vremenom su odustali od svojih radikalnih ciljeva, ali je neuspjeh da proguraju liberalne reforme, kao i spor oko novopokrenute politike rusifikacije izazivao stalne podjele u stranci na lijevo i desno krilo. Stranka je podržala ulazak Rusije u Prvi svjetski rat, ali je postala nezadovoljna njegovim vođenjem, te je 1916. ušla u Progresivni blok, koji je stekao većinu u Četvrtoj dumi. Nakon Februarske revolucije su postali srž Privremene vlade, ali su ubrzo počeli dolaziti u sukob sa socijalističkim partnerima, pa je premijer Miljukov, morao prepustiti mjesto premijera Aleksandru Kerenskom. Nakon Oktobraske revolucije nekoliko mjeseci kasnije, rad Kadeta su zabranili vladajući boljševici.

Za vrijeme raspada SSSR je u Rusiji 1990. osnovana Konstituciono-demokratska partija - Partija narodne slobode, koja se pozivala na njenu tradiciju, ali je nakon nekoliko godina završili na margini i postala dio bloka vezanih uz ruske nacionaliste.

## Izvori

## Vanjske veze

* Программа к.-д. партии, принятая в 1905 году.
# Plodni polumjesec

Plodni polumesec
**Plodni polumesec** se nalazi u jugozapadnoj Aziji i sastoji se od plodnih podregiona Mesopotamije i Levanta. Kroz ovaj region protiču četiri velike reke: Nil, Jordan, Eufrat i Tigar.

S južne strane je omeđen Sirijskom pustinjom a sa severne Anadolijom. Proteže se od istočne obale Sredozemnog mora do Persijskog zaliva zahvatajući teritoriju površine između 400.000 i 500.000 km². Područje je geografski važan most između Afrike, Azije i Evrope, preko kojeg su prelazile migracije iz predhodne istorije prilikom širenja čovječanstva. Po jednoj teoriji Srednji istok je važan i za distribuciju mnogih biljnih i životinjskih vrsta, pogotovo njihovo zadržavanje i preživljavanje u vrijeme nepogodnih klimatskih uslova u Evropi i Africi.

Zbog bogatog istorijskog nasleđa ovo područje se često naziva kolevkom civilizacije jer je tu počeo prvi uređeni proces modifikacija prirodnih vegetacija u daljnjem razvoju pripitomljavanja biljaka za uzgoj. Tehnološki razvoj u regionu omogućio je razvoj agrikulture na bazi osam pripitomljrnih biljaka, sistema navodnjavanja, pripitomljavanje životinja (ovca, koza, goveče, svinja), proizvodnju keramike i pojavu prvog zanata (keramičarski), pojavu stakla, točka, prvo pismo. Krajnji rezultat je stvaranje prve ljudske civilizacije - Sumeri.

Naziv *Plodni polumesec* je skovao američki arheolog Džejms Henri Brested (engleski: *James Henry Breasted*) sa Univerziteta u Čikagu inspirisan činjenicom da je reč o plodnoj teritoriji čiji oblik podseća na polumesec.

Pojava društvenog raslojavanja povezanog sa razvojem poljoprivrede u neolitu naziva se Neolitska revolucija, a termin je prvi upotrijebio 1920. australijski arheolog Vere Gordon Childe.

Ovovremene države čije se teritorije nalaze sasvim ili jednim delom unutar *Plodnog polumeseca* su Irak, Izrael (sa Palestinom), Jordan, Liban, Sirija, deo severoistočnog Egipta i mali deo jugoistočne Turske kao i zapadnog Irana.

Na osnovu arheoloških nalaza i radiokarbonske analize izrađena je ASPRO (Atlas des sites du Proche-Orient - Atlas of Near East archaeological sites) hronologizacija perioda, kultura i osobenosti neolita na području Plodnog polumjeseca.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **ASPRO Period** | Kulture
 | Datiranje (pne)
 |
| Period 1 | Natufian, Zarzian | 12.500 – 9.500.
 |
| Period 2 | Protoneolit, Predkeramički neolit A | 10.500 – 8.300.
 |
| Period 3 | Rani Predkeramički neolit B | 9.200 – 8.300.
 |
| Period 3 | Srednji Predkeramički neolit B | 8.400 – 7.500.
 |
| Period 4,5 | Kasni Predkeramički neolit B Predkeramički neolit C | 7.600 – 6.000.
 |
| Period 6 | Hassuna, Samarra, Halaf, Ubaid 1 | 6.400 – 5.600.
 |
| Period 7 | Keramički Neolit A, Halaf, Ubaid 2 | 5.800 – 5.400.
 |
| Period 8 | Keramički Neolit B, Ubaid 3 | 5.000 – 4.500.
 |
| Period 9 | Ubaid 4 | 6.400 – 5600.
 |

## Povezano

* Mesopotamija
* Stari Egipat

## Reference
# Paraíba

| Država Paraíba
 |
| --- |
|  |
|  |
| **U sastavu** | Brazila
 |
| **Upravni oblik** | Savezna država
 |
| **Službeni jezik** | portugalski
 |
| **Glavni grad** | João Pessoa
 |
| **Governador** | João Azevedo
 |
| Površina
 | 56.467.242 km²
 |
|  |
| **Stanovništvo** | 3.974.687
 |
| **Gustoća** | 70.390 stanovnika na km²
 |

**Država Paraíba** (portugalski: *Estado do Paraíba*) je jedna od 26 Saveznih država Brazila, koja se nalazi na
sjeveroistoku zemlje na prosječnoj nadmorskoj visini od 496 metara

Paraíba sa sjevera graniči sa Državom Rio Grande do Norte, na jugu sa Državom Pernambuco, sa zapada sa Državom Ceará i sa istoka sa Atlanskim oceanom.

Svojom površinom od 56.467,242 km², spada u manje države, u njoj živi 3,974,687 stanovnika

Administrativni centar države je grad João Pessoa koji ima 822,680 stanovnika.

Država je osnovana 1889., danas je administrativno podjeljena na 223 općina.

## Reference

## Vanjske veze

* *Governo da Paraíba* (službene stranice) *Arhivirano 2024-01-24 na Wayback Machine-u (`pt`)*
# Zvjezdani katalog

**Zvjezdani katalog** je popis zvijezda napravljen u obliku kataloga koji uz njihova imena navodi i položaje. U astronomiji ogroman broj zvijezda ima kataloške brojeve. Članak navodi kataloge koji su se najčešće koristili kroz historiju. Većina suvremenih kataloga je dostupna u obliku baza podataka i lako se može dobiti u NASA-inom centru za astronomske podatke ili drugdje.

Najvažniji zvjezdani katalozi iz historije astronomije su:

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| **ime kratica** | **epoha godina** | **autor(i)** | **broj zvijezda granica** | **napomena** |
| Babilonski zvjezdani katalog | oko 1800. pne. | ? |  |  |
|  | oko 360. pne. | Gan De | ? |  |
|  | oko 350. pne. | Šin Šen | ~800 |  |
|  | oko 300. pne./ oko 280. pne. | Aristil/ Timoharis | ~18 (nesačuvan) |  |
|  | oko 245. pne. | Eratosten | 675 (nesačuvan) |  |
|  | do 129. pne. | Hiparh | 850 (nesačuvan) |  |
|  | oko 70. | Agripa |  |  |
|  | oko 100 | Menelaj |  |  |
| *Almagest* | 138 | Ptolemej | 1028 ► Arhivirano 2007-11-15 na Wayback Machine-u |  |
|  | oko 890 | Albatani |  |  |
| *Knjiga o nepomičnim zvijezdama* (*Kitab Suvar al-Kavakib*) | 986 epoha 964 | Ali Sufi |  |  |
| *Zidž Ulug-Begi* | 1437 | Ulug-beg | 994 |  |
| *Astronomiae instauratae progymnasmata* | 1602 | de Brahe/ Kepler |  | < 1'
 |
| *Uranometrija* (*Uranometria*) | 1603 | Bayer | ~ 1200 |  |
| *Catalogus stellarum australium* | 1679 | Halley | 341 (južno nebo) |  |
| *Firmamentum Sobiescianum sive Uranographia* | 1690 | Hevel | 1564 (+341, južno nebo) |  |
| *Historia coelestis Britannica* | 1725 srednja epoha 1689 | Flamsteed | > 3000 |  |
| *Uranographia Britannica* | okoli 1750 | Bevis |  |  |
| *I Ksjang Kao Čeng* | 1757 | Anton Gogeisl/ Hallerstein/ Kögler/ Felix de Rocha | 3083 |  |
|  | 1762 | Bradley |  |  |
| *Coelum Australe Stelliferum* | 1763 | de Lacaille | 10.000 (južno nebo) |  |
| *Uranographia* | 1801 | Bode | > 17.000 |  |
| *Histoire celeste française* | 1801 | de Lalande | 47.000 |  |
| *Atlas novus coelestis* | 1808 | Harding | 120.000 |  |
|  | 1814 | Piazzi | 7646 |  |
|  | 1818 | Bessel | 50.000 |  |
| *Uranometria Nova* | 1843 | Argelander | 3256 |  |
| *Bonski pregled* (*Bonner Durchmusterung* (*BD*)) | 1862 | Argelander | 324.189 δ > -1° |  |
| *Capeov fotografski pregled* (*Cape Photographic Durchmusterung*) | epoha 1875 | Kapteyn | 454.875 (južno nebo) |  |
| *Osnovni katalog* (*Fundamentalkatalog* (*FK*)) | 1879 | von Auwers |  |  |
| *BD* | 1903 |  | 457.848 |  |
| Dvozvježda i višestruke zvijezde
 |
|  | 1824 | John Herschel/ South | 380 |  |
| *Catalogus novus stellarum duplicium* | 1827 | F. von Struve | 3112 |  |
|  | 1879 | Aitken | > 3000 |  |

## Povezano

* Popis astronomskih kataloga