Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Haloalkan

Tetrafluoroetan (haloalkan) je bezbojna tečnost sa znatno nižom tačkom ključanja od sobne temperature.
**Haloalkani** (*halogenoalkani* ili *alkil halidi*) su grupa hemijskih jedinjenja izvedenih iz alkana koji sadrže jedan ili više halogena. Oni su potskup opšte klase halougljenika, mada se razlika obično ne naglašava. Haloalkani imaju široku primenu, i konsekventno postoje brojna hemijska i komercijalna imena. Oni se koriste kao sredstva za suzbijanje plamena, u aparatima za gašenje požara, sredstvima za hlađenje, propelantima, rastvaračima, i lekovima. Mnogi halougljenici su ozbiljni zagađivači i toksini. Na primer, hlorofluorougljenici dovode do oštećenja ozonskog omotača. Metil bromid je kontroverzni fumigant. Haloalkani koji sadrže hlor, brom i jod predstavljaju opasnost za ozonski omotač, dok fluorinisani isparljivi haloalkani teorijski mogu da deluju kao gasovi staklene bašte. Metil jodid je prirodna supstanca, koja ne doprinosi osiromašenju ozonskog sloja. Haloalkani ili alkil halidi imaju opštu formulu RX, gde je R alkil ili substituisana alkil grupa, a X je halogen (F, Cl, Br, I).

Haloalkani su bili poznati vekovima. Etil hlorid je sintetički proizvođen u 15. veku. Sistematska sinteza takvih jedinjenja je razvijena u 19. veku uporedo sa razvojem organske hemije i razumevanja strukture alkana. Razvijeni su metodi za selektivno formiranje C-halogen veza. Posebno svestrane metode obuhvataju dodavanje halogena u alkene, hidrohalogenaciju alkena, i konverziju alkohola u alkil halide. Ti metodi su veoma pouzdani i lako primenljivi, te su haloalkani postali dostupni po pristupačnim cenama za upotrebu u industrijskoj hemiji, gde se halidne grupe zamenjuju drugim funkcionalnim grupama.

Mada se većina haloalkana formira sintetičkim putem, postoje prirodni izvori haloalkana, gde oni nastaju posredstvom bakterija, gljiva, a posebno morskih makroalgi (morskog korova). Više od 1600 halogenisanih organskih jedinjenja je identifikovano, pri čemu su bromoalkani najzastupljeniji. Bromirana organska jedinjenja u biologiji zastupljena u opsegu od metil bromida do nealkanskih aromatičnih i nezasićenih jedinjenja (indola, terpena, acetogenina, i fenola). Halogenisani alkani su ređe sreću u kopnenim biljkama. Primer takvog jedinjenja je fluoroacetat, koje se formira kao toksin u više od 40 biljnih vrsti. Poznati su i specifični dehalogenazni enzimi kod bakterija koji uklanjaju halogene Sa haloalkana.

## Reference

## Povezano

* Halogenacija
* Halometan
* Halogenoaren
# Penfeld

| Penfeld Penfell |
| --- |
| Rijeka na ušću kod Bresta |
| Lokacija |
| Kontinenti | Evropa |
| Države |  Francuska |
| Pokrajine | Bretanja |
| Gradovi | Brest |
| Hidrografija |
| Izvor | Gouesnou |
| Ušće   – aps. visina   – koordinate   – vrsta | Brest 0 m 48°22′40″N 4°29′38″W estuarij |
| Dužina | 16 km |
| Hidrologija |
| Sliv   – površina | Atlanski 325 km² |
| Ulijeva se u | Atlantik |

**Penfeld** (bretonski: **Penfell**) je rijeka na sjeverozapadu Francuskea duga 16 km.

## Hidrologija

Rijeka izvire kod grada Gouesnoua, od tamo teče prema jugu, do ušća u Atlantik kod Bresta.
Utjecaj plime je velik, pa i brodovi dubokog gaza mogu ploviti daleko od samog ušća.

Sliv rijeke ima površinu 64 km² i prostire se po Departmanu Finistère.

## Reference

## Vanjske veze

* *La Rivière de Penfeld* (na portalu Mapcarta) (`es`)
# Ciroza jetre

| Ciroza jetre |
| --- |
|  |
|  |
| Mikrograf pokazuje cirozu. |
| Specijalnost | Gastroenterologija, Hepatologija |
| Klasifikacija i eksterni resursi |
| ICD-10 | K70.3 Alkoholna ciroza jetre, K71.7 Toksična bolest jetre s fibrozom i cirozom jetre, K74 Fibroza i ciroza jetre |
| ICD-9 | 571 |
| DiseasesDB | 2729 |
| eMedicine | med/3183 radio/175 |
| MeSH | D008103 |

Računalna tomografija abdomena kod ciroze jetre
Sonografija abdomena kod ciroze jetre
**Ciroza jetre** je kronična bolest jetre tokom koje se jetreno tkivo zamjenjuje vezivnim tkivom što za krajnju posljedicu ima prestanak funkcija jetre.

Ciroza jetre može imati cijeli niz uzroka od kojih su najčešći alkoholizam i hepatitis C.

S obzirom da se oštećeno jetreno tkivo ne može zamijeniti, terapija ciroze jetre je palijativne prirode, iako se u ekstremnim situacijama može provesti transplantacija jetre - složeni i relativno rizični postupak tijekom koje stopa preživljavanja iznosi 90 %.

## Vanjske veze

* PLIVAzdravlje - Ciroza jetre