# Brom

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|

|  |
| --- |
| Se - **Br** - Kr
 |
|   Cl **Br** I
 |
|  periodni sistem
 |

 |
| **Opšti podaci** |
| Ime, simbol, atomski broj
 | Brom, Br, 35
 |
| Pripadnost skupu
 | halogenih elemenata
 |
| grupa, perioda
 | VIIA, 4
 |
| gustina, tvrdoća
 | 3119 kg/m3, bez podataka
 |
| Boja
 | crvenkasta
 |
| **Osobine atoma** |
| atomska masa
 | 79,904 u
 |
| atomski radijus
 | 115 (94) pm
 |
| kovalentni radijus
 | 114 pm
 |
| van der Valsov radijus
 | 185 pm
 |
| elektronska konfiguracija
 | [Ar]3d104s24p5 |
| e- na energetskim nivoima
 | 2, 8, 18, 7
 |
| oksidacioni brojevi
 | **±1**, 3, 5, 7
 |
| Osobine oksida
 | jako kiseli
 |
| kristalna struktura
 | romboidna
 |
| **Fizičke osobine** |
| agregatno stanje
 | tečno
 |
| temperatura topljenja
 | 265,8 K (-7,3 °C)
 |
| temperatura ključanja
 | 332 K (59 °C)
 |
| molska zapremina
 | 19,78×10-3 m3/mol
 |
| toplota isparavanja
 | 15,438 kJ/mol
 |
| toplota topljenja
 | 5,286 kJ/mol
 |
| pritisak zasićene pare
 | 5800 Pa (280,1 K)
 |
| brzina zvuka
 | 206 m/s (293,15 K)
 |
| **Pozostałe dane** |
| Elektronegativnost
 | 2,96 (Pauling) 2,74 (Alred)
 |
| specifična toplota
 | 480 J/(kg\*K)
 |
| specifična provodljivost
 | bez podataka
 |
| toplotna provodljivost
 | 0,122 W/(m\*K)
 |
| I energija jonizacije
 | 1139,9 kJ/mol
 |
| II energija jonizacije
 | 2103 kJ/mol
 |
| III energija jonizacije
 | 3470 kJ/mol
 |
| IV energija jonizacije
 | 4560 kJ/mol
 |
| V energija jonizacije
 | 5760 kJ/mol
 |
| VI energija jonizacije
 | 8550 kJ/mol
 |
| VII energija jonizacije
 | 9940 kJ/mol
 |
| VIII energija jonizacije
 | 18600 kJ/mol
 |
| **Najstabilniji izotopi** |
|

| izotop
 | zast.
 | v.p.r.
 | n.r.
 | e.r. MeV
 | p.r.
 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 77Br
 | (veš.)
 | 57,0 sati
 | z.e.
 |  | 77Se
 |
| 79Br
 | **50,69%** | stabilni izotor sa 44 neutrona
 |
| 81Br
 | 49,31%
 | stabilni izotor sa 46 neutrona
 |
| 82Br
 | (veš.)
 | 35,3 sati
 | β- |  | 82Kr
 |

 |
| Tamo gde drugačije nije naznačeno, upotrebljene su SI jedinice i normalni uslovi.
 |
| Objašnjenja skraćenica:
 zast.=zastupljenost u prirodi,
 v.p.r.=vreme polu raspada,
 n.r.=način raspada, e.r.=energija raspada, p.r.=proizvod raspada
 |

**Brom** (**Br**, latinski - *bromium*) je nemetal VIIA grupe.

Poseduje 4 izotopa 77, 79, 81 i 82, od kojih su postojani 79 i 81. Ova dva izotopa se javljaju u proporciji 1:1 kod broma koji se nalazi u prirodi.

## Zastupljenost

U prirodi brom je rasprostranjen u vidu jedinjenja. Najpoznatiji mineral broma je brom-karnalit, KBr\* 6 H2O. Rastvoreni bromidi javljaju se u nekim slanim jezerima i u morskoj vodi. Zastupljen je u zemljinoj kori u količini od 0,37 ppm, uglavnom kao nečistoća u morskom pesku i u kamenoj soli. Brom se u većim količinama javlja u morskoj vodi (65 ppm). U oba slučaja javlja se u vidu soli natrijumbromida

Otkriven je 1826 godine od strane A.J. Balarda i C. Lowinga.

## Jedinjenja

Najpoznatija jedinjenja broma su: bromovodonik (HBr) - veoma jaka kiselina, kao i njene soli natrijum bromid i kalijum broid. Veliki značaj u hemiji imaju njegove fluoridne soli NaBrFx x=4,5,6. Bromid srebra se masovno koristi u fotografiji.

## Biološki značaj

Brom je zastupljen u čovekovom organizmu u količini od oko 50 ppm, ali on nema nikakvu bitnu ulogu.
Pare broma oštećuju sluzokožu organa za disanje, a ako dospe na kožu brom pravi rane koje veoma teško zarastaju. U velikim količinama čist brom je veoma otrovan. Njegova smrtonosna doza iznosi 35 grama. Joni broma Br- su bozopasn ukoliko njihova količina ne prelazi preko one koja je u morskoj vodi.

## Osobine i primena

Na sobnoj temperaturi čist brom je mrkocrvena tečnost oštrog, neprijatnog mirisa, koja lako isparava. Koristi se u brojnim hemijskim reakcijama. Brom se upotrebljava i u farmaceutskoj i hemijskoj industriji.

Brom