Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Kralj Mark

| Kralj Mark King Mark |
| --- |
| Crtež kralja MarkaCrtež kralja Marka
 |
|  |

**Kralj Mark** od Cornwalla (latinski: *Marcus*, kornijski: *Margh*, velški: *March*, keltski: *Marc'h*) je jedan od likova iz legende o Kralju Arthuru.

Mark je bio brat Tristanove majke, koja se zvala **Elyzabeth** kao u Maloryjevom epu Le Morte Darthur, ili **Blanscheflur** (u Tristanu Gottfrieda von Strassburg), ili **Blauncheflour** (u epu Sir Tristrem) i Tristanov ujak.

Mark se pojavljuje u starokeltskim triadama o Tristanu kao jedan od tri najmoćnija britanska svinjogojca. Velški ep *Drystan son Tallwch* bio je izvor za epizodu u poemi Johna Masefielda *Tristan i Izolda*, gdje se Arthur pojavljuje kao jedan od Markovih dvorskih kapetana. Postoji nekoliko dokaza da je stvarni Mark, bio velški plemić - *March*, sin Meirchyawn.

U hagiografiji velškog sveca i kornvalskog zaštitnika Paula Aureliana, koju je napisao monah Wrmonoc u 9. vijeku, kralj Mark se identificira sa Cunomorusom (velški: *Kynvawr*), koji je vladao Cornwallom početkom 6. vijeka, i vjerojatno stolovao u zamku Dore (današnja gradina kod Foweya).

Kralj Mark koji se u srednjovjekovnim legendama o Tristanu i Izoldi pojavljuje kao Tristanov rival, u stvarnosti je bio plemić žrtva tragičnih okolnosti, zbog kojih se više nije ponašao kako dolikuje vitezu.

Njegovim likom bavili su se i suvremeni književnici kao Thomas Hardy, John Updike i mnogi drugi.

## Reference

## Vanjske veze

* *King Mark of Cornwall* na portalu The Camelot Project, The University of Rochester (`en`)
# Trinity College, Dublin

| Trinity College Coláiste na Tríonóide |
| --- |
|  |
| Pogled na zgrade koledža |
| Historija |
| Osnivanje | 1592. |
| Generalno |
| Vrsta | javni |
| Administracija |
| Predsjednik | Patrick Prendergast |
| Akademsko osoblje | 777 |
| Studenti |
| Broj studenata | 16.729 |
| Lokacija |
| Sjedište   – grad   – država |  Dublin  Irska |

**Trinity College** (irski: *Coláiste na Tríonóide*) je najstariji i jedini konstitutivni koledž Univerziteta u Dublinu u Irskoj. Njegovo službeno ime na latinskom glasi *Collegium Sanctae et Individuae Trinitatis Reginae Elizabethae juxta Dublin*, u prijevodu Koledž svetog i jedinstvenog trojstva kraljice Elizabete pored Dublina.

## Historija i karakteristike

Koledž Trinity je osnovala 1592. Elizabeta I kraljica Engleske i Irske pored Dublina, sa namjerom da on postane jedan od brojnih koledža budućeg dublinskog univerziteta, ali kako je on ostao jedini tako je danas postao sinonim za taj univerzitet.
Kad je osnovan bio je dio smišljene engleske kolonijalne politike, jer su puna prava na studij (stipendije, stjecanje akademskih titula) bila ograničana samo na Anglikance. To je ukinuto tek 1873. kad su se mogli upisati i studenti drugih konfesija.

Trinity je poznat po svojoj biblioteci u kojoj se čuvaju brojni iluminirani rukopisi, uključujući i slavni Book of Kells. Trinity je 2014. pohađalo 16.729 polaznika od toga 12.420 studenata i 4.309 postdiplomanata.

## Reference

## Vanjske veze

* Službene stranice Trinitya (`en`)
* *University of Dublin* na portalu Encyclopædia Britannica (`en`)
# Modernizam

|  |
| --- |
| KNJIŽEVNOST
 |
| * drevni istok
* antika
	+ grčka književnost
	+ rimska književnost
* srednjovekovna
* humanizam
* renesansa
* barok
* klasicizam
* prosvetiteljstvo
* romantizam
* realizam
* modernizam
	+ esteticizam
	+ avangarda
	+ kasni modernizam
	+ postmodernizam
 |

**Modernizam** je dinamičan i relativan pojam koji se koristi da se označe savremene pojave u literaturi, umetnosti, odnosno ono što je novo, inovativno u odnosu na tradiciju. U tom značenju pojam je preuzet iz francuskog jezika. U nemačkoj literaturi se koristio termin moderna. Pored toga ovaj izraz se koristio da označi i naturalizam, dekadencu, impresionizam, simbolizam, futurizam, dadaizam, ekspresionizam, neoromantizam, nadrealizam, egzistencijalizam.

Modernizam je kulturni pokret koji generalno uključuje progresivnu umetnost i arhitekturu, muziku, književnost i dizajn i javio se u decenijama koje su prethodile 1914. Modernizam se javio kao bunt umetnika i dizajnera protiv akademske tradicije kasnog 19. veka, i koje je prihvatio nove ekonomske, političke i socijalne aspekte dolazećeg modernog doba.

Neki teoretičari prave podelu 20. vek na modernizam i postmodernizam, dok ih drugi smatraju samo segmentima istog perioda.

## Modernizam u književnosti

## Vanjske veze

* J.G. Ballard on Modernism
# Dekadencija

*Za ostale upotrebe, pogledajte Dekadencija (razvrstavanje).*
*Orgije u carskom Rimu*, slika Henryka Siemiradzkog iz 19. vijeka, koji predstavlja "klasičan" prikaz dekadentnog stila života u prošlosti.
**Dekadencija** (fran. *dékadence*, opadanje) općenito: izrođavanje, postepeno nestajanje energije, stvaralačke moči, simptom propadanja, iscrpljenja ili rasula, nazadovanje. Dekadencija je pojam kojim se opisuje postepeno propadanje ili slabljenje nekog pojedinca, organizacije, kulture, društva ili civilizacije izazvano pretjeranom uživanju u luksuzu, te zajedno sa njim vezanom gubitku nekadašnjih moralnih i drugih temeljnih načela. Koncept je popularnost stekao u evropskoj historiografiji 18. vijeka kada se upravo kroz taj proces nastojala objasniti propast Rimskog Carstva, a potom i nestanak drugih nekoć moćnih država i civilizacija.

Za razliku od tog uprošćenog tumačenja iluministi prosvjetiteljstvo) smatraju, poput Ch. Montesquieua da su bitni uzroci dekadencije defekne poliičke institucije koje dovode do propasti postojećih dobrih običaja i vrlina, a Rousseau je interpretira kao popratnu pojavu civilizacije koja je prirodnog čovjeka riješila njegove dobrote. Kasnije su taj termin preuzeli i ostali filozofi i sociolozi kako bi tumačili određene kulturne, društvene i druge procese u suvremenim zapadnim društvima. Različite socijalno-političke teorije smatraju dekadenciju određenih društvenih i ekonomskih formacija rezultatom nemoći vladajuće klase da u postojećim konzervativnim oblicima privrede organizira i razvija daljnji porast proizvodnje.

Pojam dekadencije se krajem XIX. vijeka u Evropi počeo koristiti za književna i umjetnička djela postromantičarskog razdoblja, karakterizirane teorijom *l'art pour l'arta* (larpurlartizam Th. Gautiera) i subjektivnom pobunom pjesnika (Ch. Baudelaire, A. Rimbaud, P. Verlaine), ne kao odraz dekadencije društva već protiv vulgarnog utilitarizma i proračunatosti dehumaniziranog *fin de sieclea* Za tu vrstu umjetničke dekadencije karakteristična je deviza Th. Gautiera: 'Istinski je lijepo samo ono što ne može služiti ničemu ... sve što je korisno ružno je.' Lomeći se često u protestu prema apsurdu konkretne životne egzistencije, ta se dekadencija gubi najčešće u egzotici, misticizmu, neuravnoteženosti,i boemstvu razočaranih 'poetes maudits' što u svojim lucidnim bljeskovima nagovješćuju proročki simptomatično rasulo vrednota samozadovoljnog građanstva.

U staroj grčkoj filozofiji Pironov skepticizam, u novijoj filozofiji Šopenhauerov pesimizam, a u novije doba pojedine teze egzistencijalima, predstavljaju filozofiju dekadencije. Niče je smatrao da je dekadencija uvijek rezultat opadanja u čovjeku ili nekom vremenu 'volje za moć', odnosno životnog elana uopće, a posljedica toga je nemoć stvaralasšva.

## Povezano

* Pad Rimskog Carstva
* Propast Zapada
* Fin de siècle

## Vanjske veze

* Collection of the articles of the International Communist Current on the Theory of Decadence
* Chronology of Decadence Arhivirano 2018-06-06 na Wayback Machine-u
* Decadence, symbolist, and the fin de siècle: a notebook
# The Importance of Being Earnest

| *The Importance of Being Earnest* |
| --- |
| Originalna produkcija *The Importance of Being Earnest* iz 1895. godine sa Allanom Aynesworthom u ulozi Algernona (lijevo) i Georgeom Alexanderom u ulozi Johna (desno) |
| Opće informacije |
| Autor | Oscar Wilde |
| Žanr | komedija farsa |
| Jezik | engleski |
| Informacije o premijeri |
| Premijera | 14. februara 1895. St James's Theatre, London, Engleska, UK |
| Mjesto radnje |
| London i imanje u Hertfordshireu |
| Adaptacije |
| film iz 1952. godine film iz 2002. |

The Importance of Being Earnest (srpskohrvatski: *Važno je zvati se Earnest*) je kazališna komedija koju je napisao irski književnik Oscar Wilde, premijerno prikazana u Londonu početkom 1895. godine. Protagonisti su dvojica prijatelja iz visokog londonskog društva - Algernon Moncrief i John Worthing - koji su razvili niz lažnih identiteta, odnosno izmislili prijatelje kako bi mogli voditi dvostruki život, odnosno izbjegavati društvene obaveze. *The Importance of Being Earnest* je imala premijeru na vrhuncu Wildeove slave, te je predstavljala trijumf kod publike i kod kritike; međutim, nedugo nakon nje je eskalirao skandal koji će dovesti do razotkrivanja Wildeove homoseksualnosti, odnosno njegovog zatvaranja i egzila. *The Importance of Being Earnest* je zbog negativnog publiciteta kao tekst objavljena tek nakon Wildeove smrti. Usprkos tome se sa vremenom počela izvoditi te postala jedno od njegovih najpopularnijih djela.

## Vanjske veze

* *The Importance of Being Earnest* on Project Gutenberg
* The Importance of Being Earnest Arhivirano 2010-03-05 na Wayback Machine-u—full text and reviews.
* The Importance of Being Earnest Arhivirano 2016-03-10 na Wayback Machine-u—Audio Book on LibriVox
* *The Importance of Being Earnest* study guide and teaching guide—themes, quotes, analysis, multimedia
* "The Importance of Being Earnest", Victoria and Albert Museum
* 1947 *Theatre Guild on the Air* radio adaptation at Internet Archive
# Lady Windermere's Fan

Lady Windermere's Fan (srpskohrvatski: *Lepeza Lady Windermere*) je komedija irskog pisca Oscara Wildea premijerno izvedena u Londonu 1892. godine. Sastoji se od četiri čina, a naslovna protagonistica je Lady Windermere, žena uvjerena da je muž vara. Radnja prikazuje komplikacije koje nastanu kada njen muž na večeru pozove gospođu Erlynne na večeru, a nakon čega Lady Windermere postane uvjerena da je upravo ona muževa ljubavnica.

*Lady Windermere's Fan* je u 20. vijeku postala predmetom nekoliko filmskih i televizijskih adaptacija, uključujući istoimenu TV-dramu u produkciji RTV Beograd.

## Vanjske veze

* IBDB listing of Broadway productions.

Besplatna e-knjiga: *Lady Windermere's Fan* na Projektu Gutenberg

* Review of 1925 film by Darragh O'Donoghue.
* *Lady Windermere's Fan (1925)* na sajtu IMDb
* *The Fan* na sajtu IMDb
* *Lady Windermere's Fan (1985)* na sajtu IMDb
* *A Good Woman* na sajtu IMDb
# The Canterville Ghost

*Za ostale upotrebe, pogledajte The Canterville Ghost (razvrstavanje).*
The Canterville Ghost (srpskohrvatski: *Cantervilleski duh*) je novela britanskog književnika Oscara Wildea objavljena 1887. godine. Radnja prikazuje kako Otisovi, porodica američkih bogataša, kupuje imanje Canterville Chase usprkos upozorenja da je ono opsjednuto duhovima. Protagonist je Sir Simon de Canterville, duh umrlog aristokrata koji bez uspjeha pokušava istjerati došljake. Novela, u kojoj je Wilde vješto kombinirao elemente gotskog horora, crne komedije i društvene satire, je bila prvi objavljeni tekst u njegovoj bibliografiji, ali je od mladog pisca učinilo veliku zvijezdu i postalo jedno od njegovih najpopularnijih djela.

The Canterville Ghost je kasnije postao predmetom brojnih scenskih, filmskih i televizijskih adaptacija. Godine 1962. je emitirana istoimena TV-drama u produkciji RTV Beograd, a 1979. je hrvatski kompozitor Boris Papandopulo napisao istoimenu operu.

## Vanjske veze

* Besplatna e-knjiga: *{{{name}}}* na Projektu Gutenberg
# An Ideal Husband

Ilustracija prizora predstave iz 1901. godine
An Ideal Husband (srpskohrvatski: *Idealni muž*) je komedija irskog pisca Oscara Wildea premijerno izvedena u Londonu 1895. godine. Radnja je smještena u visoko londonsko društvo i prikazuje kako ugledni političar Sir Robert Chiltern postaje predmetom ucjene, te kako ga iz nevolja pokušavaju izbaviti supruga i prijatelji. Predstava je postavljena nedugo prije nego što je izbio homoseksualni skandal zbog koga će Wilde završiti u zatvoru; nakon njega se predstava izvodila bez da se spominje ime autora na plakatima. Prvi put je u obliku knjige objavljena tek 1899. godine. Usprkos tome dobila je sjajne kritike, te se smatra jednim najboljih Wildeovih tekstova i jednim od najboljih kazališnih komada viktorijanske ere. Osim što se često postavljao na pozornici, bio je i predmetom četiri filmske ekranizacije.

## *Dramatis Personae*

* The Earl of Caversham, K.G.
* Lord Goring, njegov sin. Rodno ime mu je Arthur.
* Sir Robert Chiltern, Bart., podsekretar za vanjske poslove
* Vicomte De Nanjac, ataše u francuskoj ambasadi u Londonu
* Mr. Montford, sekretar Sir Roberta
* Mason, batler Sir Roberta Chilterna
* Phipps, batler Lorda Goringa
* James, sluga Chilternovih
* Harold, sluga Chilternovih
* Lady Chiltern, supruga Sir Roberta Chilterna
* Lady Markby, prijateljica Chilternsovih
* Grofica od Basildona, prijateljica Chilternovih
* Mrs. Marchmont, prijateljica Chilternovih
* Miss Mabel Chiltern, sestra Sir Roberta Chilterna
* Mrs. Cheveley, ucjenjivačica, bivša školska drugarica Lady Chiltern

## Vanjske veze

* Besplatna e-knjiga: *An Ideal Husband* na Projektu Gutenberg
* *An Ideal Husband* besplatna augioknjiga na LibriVox
* Text Arhivirano 2007-07-03 na Wayback Machine-u
* Osnovne informacije i kvizovi o knjizi Idealni muž
* Radio adaptacija Theatre Guild on the Air iz 1952. na Internet Archive
# Wilde (film)

| Wilde |
| --- |
| The story od the first modern man. |
| Žanr | Drama, Biografski |
| Režija | Brian Gilbert |
| Produkcija | Marc Samuelson, Peter Samuelson |
| Scenario | Richard Ellmann (knjiga) Julian MItchell |
| Uloge | Stephen Fry Jude Law Vanessa Redgrave Tom Wilkinson Jennifer Ehle Michael Sheen Ioan Gruffudd |
| Muzika | Debbie Wiseman |
| Premijera | 1. septembar, 1997. |
| Jezik | Engleski jezik |
| Trajanje | 118 min. |
| Država |  Ujedinjeno Kraljevstvo  Njemačka  Japan |
| Kompanija |
| Distributer | Dove International Sony Pictures Classics |
| Budžet | oko $10.000.000 |
| *Wilde* na Internet Movie Database |
| **Zvanični sajt** |

Wilde je film iz 1997. godine o Oscaru Wildeu. Scenario za film napisao je Julian Mitchell po Wildeovoj biografiji Richarda Ellmanna. Julian Mitchell je pre ovog filma pisao scenario za film *Another Country* koji se takođe bavi homoseksualnošću britanske elite sa početka 20. veka. Uloge u filmu tumače Stephen Fry, Jude Law, Vanessa Redgrave, Tom Wilkinson, Jennifer Ehle, Michael Sheen i Ioan Gruffudd. U kratkoj ulozi muške prostitutke pojavljuje se tad još nepoznati glumac Orlando Bloom.

## Sadržaj

Film počinje 1882. godine u toku Wildeove ture predavanja po Americi. Film prikazuje njegov brak, homoseksualnost i popularnost pre njegovog pada i suđenja za "gross indecency" i vremena provedenog u zatvoru.

## Uloge

|  |
| --- |
| **Podela uloga** |
| Glumica/glumac
 | Lik
 | Napomene
 |
| Stephen Fry | Oscar Wilde |  |
| Jude Law | Lord Alfred Douglas |  |
| Vanessa Redgrave | Lady Speranza Wilde |  |
| Jenniffer Ehle | Constance Lloyd Wilde |  |
| Tom Wilkinson | Marquess of Queensberry |  |
| Iaon Gruffudd | John Gray |  |
| Michael Sheen | Robbie Ross |  |

## Nagrade

Stephen Fry je dobio Golden Space Needle Award za najboljeg glumca. Maria Đurković je dobila Evening Standard British Film Award za najbolji tehnički/umetnički učinak, a Jude Law je dobio istu nagradu za najboljeg mladog glumca.

Za muziku koju je napisala za film Debbie Wiseman je dobila Ivor Novello Award.

## Vanjske veze

* *Wilde* na sajtu IMDb
* Zvanični sajt
* Wilde na Rotten Tomatoes
* Wilde Arhivirano 2013-01-20 na Wayback Machine-u, kritika Rogera Eberta
# Oblik vladavine

**Politički poredak**, **političko uređenje** ili **oblik vladavine** (za koji se ponekad koriste i izrazi **društveno uređenje**, odnosno **poredak**) je naziv za sistem institucija koje čine vlast u nekoj državi.

Politički poredak ne mora funkcionirati, niti biti uspostavljen u praksi da bi ga se moglo kvalificirati kao takav, odnosno može postojati u domeni političke teorije.

## Tipovi političkog uređenja

U današnjem svijetu se države obično dijele na po slijedećim političkim uređenjima:

* Republika s predsjedničkim sistemom
* Republika s kongresnim sistemom
* Republika s polupredsjedničkim sistemom
* Parlamentarna republika
* Parlamentarna monarhija
* Ustavna monarhija
* Apsolutna monarhija
* Jednopartijska država
* Vojna diktatura

Gornjih pet se obično ubrajaju u demokratska, a donjih pet u nedemokratska politička uređenja.

## Vanjske veze

* Types of Governments from Historical Atlas of the 20th Century
* Other classifications examples from Historical Atlas of the 20th Century
* [1]
# 700.

|  |  |
| --- | --- |
| Milenijum:
 | 1. milenijum
 |
| Vjekovi:
 | 6. vijek – **7. vijek** – 8. vijek
 |
| Decenija:
 |  670-e  680-e  690-e  – 700-e –  710-e  720-e  730-e  |
| Godine:
 | 697 698 699 – **700** – 701 702 703
 |

Godina **700.** (**DCC**) bila je prijestupna godina koja počinje u četvrtak u julijanskom kalendaru. Oznaka 700. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.

Istočna hemisfera godine 700.
## Događaji

* Bizantsko-arapski ratovi: Omejadski princ Abdallah ibn Abd al-Malik zauzima bizantsko uporište Theodosiopolis.
* U Italiji umire Kunipert, kralj Langobarda, ostavivši prijestolje svom sinu Liutpertu koji je još dijete. Zbog toga izbija ustanak na čelu sa Raginpertom, grofom od Torina, i njegovim sinom Aripertom; ustanici do kraja 700. ili početka 701. zauzimaju prijestolje.
* Muslimanska osvajanja: Musa bin Nusair u današnjem Alžiru slama otpor Berbera te tamo učvršćuje arapsku vlast.
* Sveti Adamnan uvjerava 51 irskog kralja da prihvate *Cáin Adomnáin*, zakonik koji zabranjuje napade na žene i djecu u ratu.
* U italijanskom gradu Lanciano se događa katoličko euharistijsko čudo.
* U današnjim oblastima Sistan i Baludžistan Mohammad ibn Alashath diže ustanak protiv omejadskog kalifa Abdul Malika Ibn Marwana.
* U današnjoj Britanskoj Kolumbiji erumpira vulkanski kompleks Mount Edziza.
* U Centralnoj Americi počinje Diquis kultura (približni datum).
* Izrađena freska *Amida Buddha* u kon-dōu, japanskog hrama Horyu-ji, karakteristična za kasniji Nara period (približni datum).
* Sv. John od Beverlyja osniva školu danas poznatu kao Beverley Grammar School (približni datum).

## Rođenja

* Wasil ibn Ata (r. 748)

## Smrti

* Di Renji, kancelar Kine (r. 630)
* Cunincpert, kralj Langobarda
* Princeza Asuka od Japana

## Reference
# Entomologija

|  |
| --- |
| Serija članaka na temu:
**Zoologija**
 |
| **Grane zoologije** |
|
Antrozoologija • Apiologija
Araknologija • Cetologija
Konkologija • Entomologija
Etologija • Herpetologija
Ihtiologija • Kriptozoologija
Malakologija • Mamalogija
Mirmekologija • Neuroetologija
Ornitologija • Planktologija
Paleozoologija • Primatologija

 |
| **Poznati zoolozi** |
|
Georges Cuvier • Charles Darwin
William Kirby • Carolus Linnaeus
Konrad Lorenz • Thomas Say
Alfred Russel Wallace • više...

 |
| **Historija** |
|
Prije Darwina
Poslije Darwina

 |

Entomološka kolekcija
**Entomologija** (grč. *entomo*: insekt i *logos*: nauka) je nauka o insektima. Zbog postojanja oko 1.3 miliona opisanih vrsta insekata koji čine dvije trećine svih živih organizama, starosti preko 400 miliona godina, brojne interakcije sa ljudima i drugim formama života na Zemlji, entomologija je veoma važna grana biologije. Iako tehnički neispravno, definicija entomologija se nekad koristi u slučaju proučavanja drugih organizama kao što su pauci, crvi i puževi. Entomologija je usko povezana sa mnogim granama nauke kao što su genetika, biohemija, sistematika, fiziologija, ekologija, morfologija, paleontologija, antropologija, robotika, poljoprivreda, ishrana, forenzika i mnoge druge.

## Entomološke subspecijalnosti

Unutar entomologije postoje podjele koje se odnose na proučavanje pojedinih vrsta insekata kao što su:

* Apiologija - pčele
* Koleopterologija - tvrdokrilci
* Dipterologija - muhe
* Hemipterologija - bube
* Lepidopterlogija - leptiri
* Mirmekologija - mravi
* Ortopterologija - skakavci
* Trihopterologija - vodeni moljci

## Vanjske veze