# 1875.

*Ovo je članak o godini 1875.*

|  |  |
| --- | --- |
| Milenijum:
 | 2. milenijum
 |
| Vjekovi:
 | 18. vijek – **19. vijek** – 20. vijek
 |
| Decenija:
 |  1840-e  1850-e  1860-e  – 1870-e –  1880-e  1890-e  1900-e  |
| Godine:
 | 1872 1873 1874 – **1875** – 1876 1877 1878
 |

1875.. po kalendarima
| Gregorijanski
 | 1875.. (MDCCCLXXV) |
| Ab urbe condita
 | 2628.
 |
| Islamski
 | 1291–1292.
 |
| Iranski
 | 1253–1254.
 |
| Hebrejski
 | 5635–5636.
 |
| Bizantski
 | 7383–7384.
 |
| Koptski
 | 1591–1592.
 |
| Hindu kalendari
 |
| • *Vikram Samvat* | 1930–1931.
 |
| • *Shaka Samvat* | 1797–1798.
 |
| • *Kali Yuga* | 4976–4977.
 |
| Kineski
 |
| • Kontinualno
 | 4511–4512.
 |
| • 60 godina
 | Yin Drvo Svinja (od kineske Ng.) |
| Holocenski kalendar
 | 11875.
 |
| p • r • u |
| Podrobnije: Kalendarska era |

Godina **1875** (**MDCCCLXXV**) bila je redovna godina koja počinje u petak po gregorijanskom kalendaru odn. redovna godina koja počinje u srijedu po 12 dana zaostajućem julijanskom kalendaru.

## Događaji

### Januar/Siječanj

Otvaranje *Palais Garnier*
* 5. 1. - Posle 13 godina gradnje otvorena pariska zgrada opere *Palais Garnier*.
* 12. 1. - Četvorogodišnji Guangxu ("Slavno Nasledstvo") postaje qingovski car Kine (do 1908), umesto njega vlada njegova tetka Cixi.
* 13. 1. (1. 1. po j.k.) - Prvi broj beogradskog časopisa "Otadžbina", urednika Vladana Đorđevića. Na naslovnoj strani je istoimena pesma Đure Jakšića.
* 14. 1. - Zakonom u Hrvatskoj zajamčena sloboda sastajanja, sloboda tiska i druge demokratske slobode.
* 14. 1. -  Burbonska restauracija u Španiji: Alfonso XII stiže u Španiju, čime je monarhija obnovljena (Alfonso vlada do 1885, predsednik vlade je uglavnom Antonio Cánovas del Castillo). U zemlji traje Treći karlistički rat, pobuna pristalica "Carlosa VII".
* 17. 1. - U Istambulu otvoren *Tünel*, podzemna žičara dužine 573 m, prva podzemna železnica u kontinentalnoj Evropi.
* 29. 1. - Sednica austrijskog visokog generaliteta pod carevim predsedavanjem - dobiti Bosnu i Hercegovinu posrednim putem, podsticanjem lokalnog nezadovoljstva.
* januar, krajem - U Srbiji nastavljena skupštinska zasedanja, odmah dolazi do sukoba sa predsednikom vlade Čumićem, koji ubrzo podnosi ostavku; pred skupštinom su bila dva predloga za promenu ustava, Garašaninov konzervativni i liberalni grupe poslanika.

### Februar/Veljača

* 3. 2. (22. 1. po j.k.) - Srpski predsednik vlade Aćim Čumić daje ostavku nakon povlačenja Kaljevića i Piroćanca iz vlade, nasleđuje ga Danilo Stefanović ("čiča-Danilo") na čelu činovničke vlade.
* 3. 2. - Karlistički rat: karlisti iznenadili vladine snage kod Lácara u Baskiji, zamalo zarobljen novoustoličeni kralj Alfonso XII.
* 5. 2. - Papska enciklika *Quod nunquam* protiv anticrkvenih zakona u Pruskoj.
* 6. 2. - *Kulturkampf*: novi zakon propisuje građanski brak i omogućava razvod u celom Nemačkom rajhu.
* 8. 2. - Iz Pule otkriven asteroid 183 Istria (astronom Johann Palisa).
* 14. 2. - U Hrvatskom saboru izglasan novi izborni zakon - precizniji izborni kotari i birališta, ostaju visok cenzus, izbornici i birači, kao i virilni članovi.
* 24. 2. - Britanski parobrod *SS Gothenburg* potonuo u ciklonu na Velikom koraljnom grebenu, između 98 i 112 mrtvih.
* 24 - 25. 2. - Zakoni o Senatu i o javnim vlastima čine, sa Zakonom o odnosima javnih vlasti iz sledećeg jula, Francuske ustavne zakone kojima je Treća Francuska Republika konačno dobila svoj oblik, pet godina nakon proglašenja.
* 25. 2. - Kriza Prednje palate u Sijamu okončana pobedom reformističkog kralja Chulalongkorna i porazom konzervativnog vicekralja Wichaichana.
* 25. 2. - Većina Yavapai i Tonto Apača poterana u rezervat u Arizoni.

### Mart/Ožujak

* 1. 3. - Kálmán Tisza osnovao u Ugarskoj Liberalnu partiju, spajanjem Deákove partije i Lijevog centra.
* 1. 3. - Rekonstrukcija u SAD: potpisan Zakon o građanskim pravima kojim je zabranjena diskriminacija u javnim objektima, transportu i porotama (poslednji takav zakon do 1957.).
* 3. 3. - Praizvedba Bizetove opere *Carmen* u Parizu - prve reakcije su uglavnom negativne, sve do prerane autorove smrti tri meseca kasnije.
* 3. 3. - U Montrealu odigrana prva zabeležena hokejaška utakmica u dvorani.
* 10. 3. (26. 2. po j.k.) - U Trstu umro Svetozar Marković.
* 14. 3. - Zakon o bankarskoj reformi u Nemačkoj, osnovana *Reichsbank*.
* 15. 3. - Njujorški nadbiskup John McCloskey proizveden u kardinala - prvi neevropljanin.
* mart - Ofanziva španske vlade u Kataloniji, zauzimaju Olot, sedište karlističke vlade.
* 25. 3. (13. 3. po j.k.) - Knez Milan raspustio skupštinu, izbori raspisani za 15. avgust - politička kriza. Prvi pokušaj parlamentarne opstrukcije u Srbiji i prvi put raspuštena skupština.

### April/Travanj

Franjo Josip I oko 1875.
* 4. 4. - Praizvedba Smetanine simfonijske poeme "Vltava", dela ciklusa "Moja domovina".
* 6. 4. - Mađarizacija: ugarske vlasti ukinule Maticu slovačku i konfiskovale joj imovinu.
* 8. 4. - Kriza Krieg-in-Sicht: novine bliske nemačkoj vladi počinju objavljivanje članaka u kojima se Francuskoj preti preventivnim ratom ako nastavi naoružavanje.
* 10. 4. - Car i kralj Franjo Josip stigao u Zadar, glavni grad Dalmacije.
* 13. 4. - Miletić i Polit se protive povećanju sredstava za mađarsko Narodno pozorište u Budimpešti, s obzirom na ograničavanje i ukidanje nemađarskih institucija - m.u.p. Kalman Tisa odgovara da "mađarska država ima... dovoljno snage da smrvi svoje neprijatelje".
* 15. 4. - Joseph Crocé-Spinelli i Théodore Sivel se ugušili prilikom uspona balonom na 7.300 m, Gaston Tissandier preživeo ali izgubio sluh.
* 19. 4. - Britansko-portugalski spor o zalivu Maputo u južnom Mozambiku: francuski predsednik Mac Mahon arbitrira u korist Portugala.
* 22. 4. - U Pruskoj donesen "zakon hlebne košare" kojim se oduzimaju državne subvencije katoličkoj crkvi, kako bi ova priznala državne zakone.
* 24. 4. - Car Franjo Josip u Imotskom, pozdravlja ga kustos hercegovačkih franjevaca Paškal Buconjić i naglašava habzburško pravo na Bosnu i Hercegovinu - carev put po Dalmaciji je indikacija austrougarskih pretenzija.
* 25. 4. - Umro Dalaj Lama XII (Trinley Gyatso), sledeći lama, Thubten Gyatso, pronađen 1878.

### Maj/Svibanj

* maj - Franja Josif posetio i Boku Kotorsku.
* 4. 5. - Mađarizacija: narodnosna udruženja mogu biti osnovana samo kao literarna i prosvetiteljsko-kulturna, bez oznake nacionalne pripadnosti u nazivu.
* 3 - 5. 5. - Predsednički izbori u Ekvadoru, Gabriel García Moreno dobija treći mandat sa 99,1% glasova, inauguracija zakazana za 30. avgust.
* 7. 5. - Potpisan Sanktpeterburški ugovor: Japan se odriče Sahalina u zamenu za sve Kurile.
* 7. 5. - Nemački brod *SS Schiller* se nasukao na Otocima Scilly, 335 mrtvih.
* 8. 5. - Harilaos Trikupis postaje novi premijer Grčke, jedna od prvih mera je obavezivanje kralja da za premijera imenuje lidera partije s najviše glasova u parlamentu.
* 11. 5. - Dovršena likvidacija unijatske dijeceze u Chełmu, u ruskom delu Poljske (→ pl).
* 17. 5. - Održana prva konjička trka *Kentucky Derby*.
* 18. 5. - Razoran zemljotres na granici Kolumbije i Venecuele, uništena Cúcuta.
* 20. 5. - U Parizu potpisana Metarska konvencija, osnovane tri organizacije za mere i tegove (Generalna konferencija težina i mera, Međunarodni komitet za težine i mere i Međunarodni biro za težine i mere), danas Međunarodni dan metrologije.
* 27. 5. - Gothski program. Opšte nemačko radničko udruženje i Socijaldemokratska radnička partija se ujedinili u Socijalističku radničku partiju Nemačke (od 1890. Socijaldemokratska partija Njemačke).
* 31. 5. - U Pruskoj donesen Klaustarski zakon - ukinuti svi verski redovi koji se ne bave lečenjem.

### Jun/Juni/Lipanj

* jun - U Negotinskoj krajini izbila manja seljačka pobuna - prva buna radikala, zbog nezakonitog hapšenja narodnog vođe Adama Bogosavljevića.
* jun - Sastanak srpskih prvaka Narodne stranke u Iloku - zaključeno da Srbi formiraju posebnu stranku levog centra (odustalo se pod Miletićevim uticajem), insistira se na srpskom imenu jezika i službenoj upotrebi ćirilice (reakcija na prošlogodišnji zakon o školama u Hrvatskoj).
* 16. 6. - Postavljen kamen-temeljac Bazilike Sacré-Cœur de Montmartre u Parizu (gradnja do 1914, posvećena 1919.).
* 19. 6. - "Gabelski ustanak" na čelu sa don Ivanom Musićem, okršaj između katolika i muslimana kod Dračeva, tri dana kasnije fra Stipan Naletelić se obraća za pomoć austrijskom namesniku u Zadru.
* sredina godine - Porta konačno dala pristanak da Srbija i Rumunija mogu zaključivati samostalne trgovinske ugovore sa inostranstvom, nakon pritiska velikih sila.

### Jul/Juli/Srpanj

"Hercegovci u zasedi"
* 1. 7. - Stupanjem na snagu Bernskog ugovora, nastaje Generalna poštanska unija, među 20 članica je i Srbija.
* 1. 7. - 18. 8. - Izbori u Ugarskoj, nova Liberalna partija dobija 333 od 413 mandata.
* 5. 7. (23. 6. po j.k.) - Napad hajduka Pere Tunguza na turski karavan u Bišini, ubio sedam kiridžija - početak Bosansko-hercegovačkog ustanka i Velike istočne krize (1875–78).
* 7. 7. (25. 6. po j.k.) - U Kifinom selu odlučeno da se ustanak proširi na ostatak Hercegovine.
* 7. 7. - Ofanziva španske vlade u Baskiji, karlističke snage ubedljivo poražene kod Treviña, nakon čega pada Vitoria; karlisti odgovaraju taktikom spržene zemlje.
* 9. 7. (27. 6. po j.k.) - Nevesinjska puška: kod Krekova je došlo do prve prave borbe. Ustanak izbija na brdu Grebenac, selo Krekovi kod Nevesinja, u približno isto vreme sukob hajduka sa turskim karavanom na obližnjoj Ćetnoj poljani.
* jul? - Ustanici razorili tursku tvrđavu Sutorina.
* jul - U Beogradu osnovan Glavni odbor za pomaganje ustanka na čelu sa Đokom Vlajkovićem (slični odbori su i na Cetinju i u Austrougarskoj, blizu granice), srpska vlada pomaže dobrovoljcima kako bi ih što pre udaljila iz prestonice (knez Milan je u Beču do polovine avgusta).
* jul - Ustanak izbija mestimično u Vasojevićima, takođe je zahvatio Potarje i Zatarje (u Zatarju slomljen krajem godine).
* 20. 7. - U Žiroviću kod Livna ubijen franjevac Lovro Karaula.
* 27. 7. - Štrajk na gradilištu železničkog tunela Gotthard, švajcarska vojska puca, ginu četvorica.

### Avgust/August/Kolovoz

"Dobrovoljci u Ivanjici"
* 3. 8. - Osnovan Crveni krst Crne Gore.
* 3. 8. - U Bavarskoj osnovana centralna banka (*Bayerische Notenbank*, do 1934.).
* 3 - 4. 8. - Izbori za hrvatski sabor: pobeda vladajuće Narodne stranke (15 srpskih poslanika, osam narodnjaka).
* 6. 8. (25. 7. po j.k.) - Knez Milan Obrenović se verio sa Natalijom Petrovom Keško.
* 6. 8. - Ubijen ekvadorski predsednik Gabriel García Moreno. Umesto da leži na odru, njegovo telo je bilo posednuto u stolicu, sa počasnom stražom pozadi.
* 7. 8. (26. 7. po j.k.) - Tajni sastanak knjaza Nikole sa hercegovačkim vođama na Cetinju: izjavljuje da će Crna Gora ući u rat ako ustanak ne bi imao uspeha (ranije je pokušavao da zadrži ustanak).
* 13. 8. (1. 8. po j.k.) - Ustanak u Pivi: presretnuti Turci u Dolinama u Seljkovcu, zapaljen čardak u Boričju i kula Lješovića u Pišču.
* 15. 8. (3. 8. po j.k.) - Skupštinski izbori u Srbiji: liberalna većina uprkos pritisku na glasače.
* avgust - Ustanici Peka Pavlovića i Bogdana Zimonjića razorili utvrdu Krstac, čime je ugrožena turska komunikacija kroz klanac Dugu prema Nikšiću.
* avgust - Treći karlistički rat: španska vlada zauzima Seo de Urgel nakon opsade, borbe u Kataloniji traju do novembra.
* avgust - Hristo Botev dolazi na čelo Bugarskog revolucionarnog centralnog komiteta umesto Ljubena Karavelova; odlučeno da se što pre podigne ustanak.
* 15/16. 8. - Izbija ustanak i u Bosanskoj krajini, pobunili se težaci između Dubice i Kostajnice, prvi napad na Kulu u selu Dvorištu; glavni vođa Ostoja Kormanoš, kasnije dolaze Petar Popović Pecija i Golub Babić.
* 16. 8. (4. 8. po j.k.) - Ustanak i u Vasojevićima, prva borba na Seocima, u isto vreme se digli i Kuči.
* 16. 8. - Nakon 37 godina gradnje, u Teutoburškoj šumi otkriven *Hermannsdenkmal*, spomenik Arminiju.
* 1. 7. - 18. 8. - Izbori za ugarski sabor - ubedljiva pobeda vladajućih liberala; poraz srpskih liberala, Svetozar Miletić izgubio mesto u Bašaidu u korist vladinog kandidata, ali Laza Kostić mu prepustio mandat iz Titela.
* 18. 8. (Preobraženje) - Izbija ustanak u Bosanskoj krajini - Knešpolje u Kozari.
* 21. 8. - Milutin Garašanin i Ante Orešković kod biskupa Štrosmajera: nude Hrvatskoj "tursku Hrvatsku" ako se uključe u borbu - Mađari su protiv, car kaže banu da mora ostati neutralan.
* 25. 8. - Matthew Webb je prvi čovjek koji je bez tehničke podrške preplivao La Manche.
* 31. 8. (19. 8. po j.k.) - Svetoandrejski liberal Stevča Mihailović je novi predsednik ministarskog saveta u Srbiji, Jovan Ristić dobio inostrane poslove - vlada je prozvana "akciono ministarstvo"; nastavlja se organizovanje i slanje dobrovoljaca u Bosnu ali diskretnije.
* avgust-septembar? - Dve formacije dobrovoljaca ulaze u istočnu Bosnu: jedna je (Žarko Lješević) spalila Kratovo i napala Priboj, u septembru razbijeni kod Nove Varoši; druga (Jovan Panić, Risto Jeić) razbijena kod manastira Tavne (koji su Turci zapalili) pa se sklonila na Majevicu.

### Septembar/Rujan

"Petar Mrkonjić"
* 7. 9. - Etiopsko-egipatski rat: egipatska invazija, Bitka kod Agurdata je etiopska pobeda.
* 9. 9. - U Kragujevcu se sastala srpska skupština - usvojene "tajne odluke": pomaganje ustanka i ratne pripreme na osnovu inostranog zajma - strana diplomatija uznemirena.
* 10. 9. (29. 9. po j.k.) - Bitka kod Gašnice na Savi, Turci razbili bosanske ustanike, poginuli Pecija i Kormanoš; ustanici su pokušali da sa lađa prenesu 1.500 pušaka dobijenih od srpske vlade.
* septembar? - U prijepoljskom kraju izbila Babinska buna.
* 20. 9. - Incident Ganghwa: razmenjena paljba između korejskog ostrva Ganghwado i japanskog broda, Japanci se nakratko iskrcali.
* 28. 9. - Pokušaj Starozagorskog ustanka u osmanskoj Bugarskoj, odmah suzbijen.
* jesen - Petar Karađorđević ratuje pod imenom Petar Mrkonjić u Bosni, ometaju ga srpska i austrijska vlada, zbog čega su i ostale ustaničke vođe na distanci.
* jesen - Otvorene Srpska viša devojačka škola u Somboru i Srpska učiteljska konfesionalna škola u Gornjem Karlovcu.

### Oktobar/Listopad

Milan i Natalija
* 4. 10. (22. 9. po j.k.) - Knez Milan se obratio direktno skupštini i poslanicima, odvraćajući ih od rata sa Turskom, oborio je vladu, podržan od strane diplomatije.
* 6. 10. - Osmansko Carstvo proglasilo delimično bankrotstvo (isplata 50% obaveza), finansije će doći pod međunarodnu kontrolu; sindikat posednika obveznica preuzima prihode od carina, poreza na duvan, so, stoku, i tribut od Egipta.
* 6. 10. - Premijera Šekspirovog "Kralja Lira" u Beogradu.
* 8. 10. (26. 9. po j.k.) - Liberal Ljubomir Kaljević je novi predsednik srpske vlade koja okuplja mlade liberale i konzervativce - glavna pažnja na unutrašnju politiku, relaksirana policijska stega.
* 11. 10. - Egipćani zauzimaju Emirat Harar, istočno od Etiopije, istog meseca su zauzeli region Hamasien u današnjoj Eritreji.
* 17. 10. (5. 10. po j.k.) - U Beogradu se venčali srpski knez Milan i Natalija Keško, iz moldavske bojarske porodice.

"Smrt vojvode Trifka"
* 20. 10. (8. 10. po j.k.) - Izmenjen srpski Zakon o opštinama - značajna samouprava i autonomija.
* 20. 10. - Kálmán Tisza je novi predsednik ugarske vlade (do 1890)
* 25. 10. - U Bostonu prvi put izveden Koncert za klavir i orkestar br. 1 Čajkovskog.
* 28. 10. (16. 10. po j.k.) - Srpska skupština odobrila zajam od 24 miliona dinara, "na strani ili u zemlji" - kasnije i neuspešan "Dobrovoljni patriotski zajam".
* 30. 10. - Tripko Džaković poginuo braneći prelaz preko Tare.
* 30. 10.? - Helena Blavatsky i dr. osnovali u Njujorku Teozofsko društvo.

### Novembar/Studeni

Kálmán Tisza, ugarski premijer 1878-90.
* 2. 11. - Ubijen James W. W. Birch, britanski rezident u malajskoj državi Perak.
* 4. 11. - Američki parobrod *SS Pacific* se sudario kod rta Flattery, država Washington, sa SS Orpheusom, oko 273 poginulih.
* 11 - 12. 11. (30 - 31. 10. po. j.k) - Bitka na Muratovici kod Plužina je najveća ustanička pobeda, poginuo Vule Adžić.
* 11. 11. - U Buenos Airesu otvoren *Parque Tres de Febrero*, park od oko 400 hektara.
* novembar - Filip Hristić iz Srbije na Cetinju, knjaz Nikola ne želi da se obavezuje prema Srbiji.
* novembar - Vlada SAD naređuje bandama Sijuksa da se vrate u rezervat u južnoj Dakoti (progon neposlušnih će naredne godine dovesti do Bitke kod Little Bighorna). U Crnim Brdima je zlatna groznica.
* 16. 11. - Bitka kod Gundata: u Etiopiji uništena egipatska invaziona armija.
* 25. 11. - Ismail Paša Egipatski prodao V. Britaniji svoj udeo u Kompaniji Sueckog kanala, premijer Benjamin Disraeli je sproveo dogovor ne tražeći sankciju parlamenta.

### Decembar/Prosinac

* 11. 12. - Alexander Keith, Jr. postavio tempiranu bombu u brod *Mosel* u nemačkoj luci Bremerhaven - prerano je eksplodirala, poginulo je 83 ljudi.
* 12. 12. - Sultan izdaje iradu kojom obećava reforme u carevini.
* 16 - 17. 12. (4 - 5. 12. po j.k.) - Skupština u Jamnici, za vođu bosanskog ustanka izabran Slovenac Miroslav Hubmajer.
* 18. 12. - Blackburn Rovers F.C. odigrao prvu utakmicu.
* 27. 12. (15. 12. po j.k.) - Izmenjen srpski Zakon o štampi - ukinut čl. 6 koji je omogućavao preventivnu policijsku cenzuru.
* 30. 12. - Andrássyjeva nota: kako bi se sprečio opšti požar u Turskoj, potrebno je da sile zajednički pritisnu Portu kako bi ispunila obećanja, dat nacrt potrebnih reformi.

### Kroz godinu

* Nikola Tesla se upisao na *Joanneum*, univerzitet u Gracu.
* Josif Pančić otkrio novu vrstu omorike (opisana 1877.).
* Ignjatovićev roman "Vasa Rešpekt".
* Početak pojačane albanizacije Kosova.
* Mladi Arthur Evans posetio Bosnu i Hercegovinu.
* Katarina Milovuk osnovala Žensko društvo u Beogradu.
* Osnovana *Bombay Stock Exchange*, prva berza u Aziji.
* Nauka i tehnika
	+ Alexander Graham Bell radi sa asistentom Thomasom A. Watsonom na prenosu zvuka žicom.
	+ Paul-Émile Lecoq de Boisbaudran otkrio galijum.
	+ Otkriven elektrooptički Kerrov efekat.
	+ Richard Caton otkrio električnu aktivnost u životinjskim mozgovima.
	+ Oscar Hertwig opazio oplođavanje jajne ćelije spermatozoidom kod ježinca.

## Rođenja

### Januar/Siječanj – Jun/Lipanj

* 9. 1. - Gertrude Vanderbilt Whitney, umetnica, mecena († 1942)
* 14. 1. - Albert Schweitzer, alzaško-njemački liječnik, protestantski teolog, filozof i glazbenik († 1965.)
* 18. 1. - Aleksej Abrikosov, sovjetski patolog († 1955)
* 22. 1. - D.W. Griffith, američki filmski režiser († 1948.)
* 4. 2. - Đorđe Mihajlović, slikar († 1919)
* 4. 2. - Ludwig Prandtl, fizičar, inženjer († 1953)
* 21. 2. - Jeanne Calment, najstarija osoba na svetu († 1997)
* 26. 2. - Milan Neralić, mačevalac, prvi olimpijac iz Hrvatske († 1918)
* 4. 3. - Mihály Károlyi, mađarski političar († 1955)
* 7. 3. - Maurice Ravel, francuski skladatelj († 1937.)
* 2. 4. - Dragutin Vladisavljević, srpski lekar, pisac, prevodilac († 1938)
* 2. 4. - Walter Chrysler, pionir auto-industrije († 1940)
* 6. 4. - Branislav Petronijević, srpski filozof, paleontolog, akademik († 1954)
* 8. 4. - Albert I, kralj Belgijanaca († 1934)
* 18. 4. - Syngman Rhee, predsednik Južne Koreje († 1965)
* 20. 4. - Vladimir Vidrić, hrvatski književnik († 1909.)
* 27. 4. - Maurice de Broglie, fizičar († 1960)
* 27. 4. - Milan Vapa, srpski industrijalac († 1939)
* 30. 4. - Vladimir Vidrić, pjesnik († 1909)
* 24. 5. - Teodor Taranovski, teoretičar prava u Srbiji († 1936)
* 29. 5. - Svetozar Ćorović, književnik i poblicista († 1919)
* 30. 5. - Giovanni Gentile, "filozof fašizma" († 1944)
* 6. 6. - Thomas Mann, njemački književnik, nobelovac († 1955.)
* 28. 6. - Henri Lebesgue, matematičar († 1941)

### Jul/Srpanj – Decembar/Prosinac

* 2. 7. - Fritz Ullmann, hemičar († 1939)
* 8. 7. - Archibald Reiss, švajcarski kriminolog, prijatelj Srbije († 1929)
* 11. 7. - Fran Binički, hrvatski svećenik, pisac († 1945.)
* 26. 7. - Carl Gustav Jung, švicarski psiholog i psihijatar († 1961.)
* 26. 7. - Antonio Machado, pesnik († 1939)
* 23. 8. - William Eccles, fizičar, pionir radio komunikacije († 1966)
* 1. 9. - Edgar Rice Burroughs, pisac († 1950)
* 3. 9. - Ferdinand Porsche, inženjer, osnivač kompanije († 1951)
* 12. 9. - Dragutin Domjanić, hrvatski pjesnik († 1933.)
* 20. 9. - Matthias Erzberger, nemački političar († 1921)
* 12. 10. - Aleister Crowley, okultista, umetnik († 1947)
* 23. 10. - Gilbert N. Lewis, fizikohemičar († 1946)
* 26. 10. - Svetozar Pribićević, političar († 1936)
* 31. 10. - Vallabhbhai Patel, indijski političar († 1950)
* 9. 11. - Rudolf von Sebottendorf, okultista, osnivač Društva Thule († 1945?)
* 19. 11. - Hiram Bingham, američki istraživač i političar († 1956)
* 19. 11. - Mihail Kalinjin, predsednik Prezidijuma Vrhovnog sovjeta SSSR († 1946)
* 20. 11. - Friedrich Werner von der Schulenburg, nemački diplomata († 1944)
* 23. 11. - Anatolij Lunačarski, narodni komesar za obrazovanje u SSSR († 1933)
* 4. 12. - Rainer Maria Rilke, austrijski pjesnik († 1926)
* 12. 12. - Gerd von Rundstedt, nemački feldmaršal († 1953)
* 19. 12. - Mileva Marić, matematičar i fizičar, supruga A.Ajnštajna († 1948)
* 29. 12. - Pablo Casals, španjolski violočelist, dirigent i skladatelj († 1973.)

### Kroz godinu

* Gedeon Dunđerski, vojvođanski zemljoposednik († 1939)

## Smrti

### Januar/Siječanj – Jun/Lipanj

* 3. 1. - Pierre Larousse, enciklopedista (\* 1817)
* 12. 1. - Tongzhi, kineski car (\* 1856)
* 11. 2. - Karl Friedrich von Savigny, pruski diplomata (\* 1814)
* 13. 2. - Marija Adelshajm-Popović, slovačko-srpska glumica (\* 1822)
* 19. 2. - Kosta Trifković, književnik (\* 1843)
* 22. 2. - Camille Corot, francuski slikar (\* 1796.)
* 22. 2. - Charles Lyell, geolog (\* 1797)
* 5. 3. - Franjo Haller, bivši hrvatski ban (\* 1796)
* 10. 3. - Svetozar Marković, začetnik socijalističkog pokreta u Srbiji (\* 1846)
* 12. 3. - Dragojla Jarnević, hrvatska književnica (\* 1812)
* 4. 4. - Karl Mauch, istraživač Afrike (\* 1837)
* 25. 4. - Dalaj Lama XII (\* 1857)
* 30. 4. - Jean-Frédéric Waldeck, istraživač, umetnik, antikvar (\* 1766?)
* 17. 5. - John C. Breckinridge, potpredsednik SAD, general Konfederacije (\* 1821)
* 31. 5. - Eliphas Levi, mađioničar, pisac o okultnom (\* 1810)
* 3. 6. - Georges Bizet, kompozitor (\* 1838)
* 10. 6. - Jovan Grčić Milenko, srpski pisac (\* 1846)
* 29. 6. - Ferdinand I, bivši car Austrije, kralj Ugarske i Hrvatske itd. (\* 1793)

### Jul/Srpanj – Decembar/Prosinac

* 20. 7. - Lovro Karaula, bosanski franjevac (\* 1800)
* 23. 7. - Isaac Singer, pronalazač (\* 1811)
* 29. 7. - Paschal Beverly Randolph, okultista (\* 1825)
* 30. 7. - George Pickett, general Konfederacije (\* 1825)
* 31. 7. - Andrew Johnson, bivši predsednik SAD (\* 1808)
* 4. 8. - Hans Christian Andersen, književnik (\* 1805)
* 6. 8. - Gabriel García Moreno, predsednik Ekvadora (\* 1821)
* 10. 9. - Petar Popović Pecija, hajdučki harambaša i vođa ustanika bosanske Krajine (\* 1826)
* 19. 10. - Charles Wheatstone, fizičar, pronalazač (\* 1802)
* 29. 10. - John Gardner Wilkinson, egiptolog, putopisac (\* 1797)
* 30. 10. - Tripko Džaković, crnogorski vojvoda (\* 1838)
* 11. 11. - Vule Adžić, bh. ustanik (\* 1829)
* 16. 11. - Werner Munzinger, švajcarski avanturista u egipatskoj službi (\* 1832)
* 22. 11. - Henry Wilson, potpredsednik SAD (\* 1812)
* 20. 12. - Vjekoslav Babukić, lingvist, hrvatski preporoditelj (\* 1812)

### Kroz godinu

* Ignjat Bajloni, češko-srpski preduzetnik (\* 1811)

## Reference

Literatura
* *Istorija srpskog naroda*, Od Prvog ustanka do Berlinskog kongresa 1804-1878, Beograd 1981
	+ Peta knjiga prvi tom (V-1)
	+ Peta knjiga drugi tom (V-2)

## Povezano

* Bejzbol 1875