Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Ipsilon

*Za ostale upotrebe, pogledajte Ipsilon (razvrstavanje).*

|  |
| --- |
|  **Ipsilon (υ)**  |
| Izgovor
 |
| Starinski: | [y / yː]
 |
| Moderno: | [y / v / f]
 |
| Odgovara drugim jezicima
 |
| Latinski | Y
 |
| Ćirilica: | T
 |
| Hebrejski: | ו
 |
| Arapski: | و
 |
| Transkripcija
 |
| Iz starinskog: | y
 |
| Iz modernog: | y,poslje samoglasnika v ili f
 |

**Ipsilon**  (starogrčki: **Ύψιλον**; veliko slovo **Υ**; malo slovo **υ**) je 20. slovo grčkog alfabeta i ima brojčanu vrijednost od 400. Na novogrčkom jeziku slovo se naziva *Ípsilon* i izgovara se sa „I“.

## Podrijetlo

Varijacija slova *Waw* iz Feničkog pisma je izvor grčkog slova Ipsilon. Druga varijacija se koristila za slovo Digama.

## Šifra znaka

|  | Veliko slovo Υ
 | Malo slovo ϒ (varjacija)
 | Malo slovo υ
 |
| --- | --- | --- | --- |
| unicode Codepoint | U+03A5 | U+03D2 | U+03C5
 |
| Unicode-Ime | GREEK CAPITAL LETTER UPSILON | GREEK UPSILON WITH HOOK SYMBOL | GREEK SMALL LETTER UPSILON
 |
| HTML | &#933; | &#978; | &#965;
 |
| HTML-Identitet | &Upsilon; | - | &upsilon;
 |
# Jonsko more

| Jonsko more  |
| --- |
| **Lokacija** | Južna Europa
 |
| **Koordinate** | ﻿ / ﻿ |
| **Vrsta** | rubno more
 |
| **Granična mora** | Jadransko more, Tirensko more, Sredozemno more
 |
|  |
| **Najveća dubina** | 5267 m
 |
| **Najveća širina** | 460 km
 |
| **Najveća duljina** | 730 km
 |
|  |
| **Širi sliv** | sredozemni
 |
| **Glavni pritoci** | Simeto, Neto, Sinni, Agri, Ahelos, Alfej
 |
| **Salinitet** | 35 ‰
 |
|  |
| **Otoci** | 50-ak
 |
| **Obalne države** |  Italija  Albanija  Grčka
 |

Jonsko more
**Jonsko more** (grčki: *Ιόνιο Πέλαγος*, latinski: *Mare Ionium*, talijanski: *Mare Ionio*, albanski: *Deti Jon*), dio Sredozemnog mora koji se nalazi između Albanije i Grčke na istoku, Sicilije na jugozapadu i Italije na zapadu i sjeverozapadu. Iako su ga stariji autori smatrali dijelom Jadranskog mora, Jonsko more se sada smatra posebnom morskom površinom. U Jonskom moru, južno od Grčke, izmjerena je najveća dubina u Sredozemlju (5267 m).

Jonsko more je povezano s Tirenskim morem Mesinskim vratima, a s Jadranskim morem Otrantskim vratima. Najveći otoci u ovom moru su Krf, Zakintos, Kefalonija, Itaka, i Lefkas, tj. Jonski otoci.

Najvažnije trajektne veze su između Patrasa u Grčkoj i Brindisija i Ancone u Italiji.

## Povezano

* Sredozemno more

## Vanjske veze

* Egejsko i Jonsko more – naziv *www.grcki.com*

Ostali projekti

|  |  |
| --- | --- |
|  | U Wikimedijinoj ostavi nalazi se članak o temi: **Jonsko more** |
|  | U Wikimedijinoj ostavi ima još materijala o temi: **Jonsko more** |
# Sedam mudraca

Sedam mudraca
**Sedam mudraca (Grčke)** ili **Sedam mudraca** (grčki: οἱ ἑπτά σοφοί, hoi hepta sophoi; cca. 620. pne.–550. pne.) je naziv koji je starogrčka tradicija dala sedmorici filozofa, državnika i zakonodavaca iz ranog 6. vijeka pne. koje su buduće generacije cijenile zbog njihove izuzetne mudrosti.

Govoreći o najistaknutijim filozofima i govornicima, Platon navodi ovih 7 imena:

* Tales Milećanin, trgovac, matematičar i filozof prirode;
* Bijant iz Prijene, tiranin;
* Solon, atenski političar, zakonodavac i pjesnik;
* Pitak iz Mitilene, tiranin na Lezbosu;
* Kleobul iz Linda, tiranin na Rodosu;
* Mizon iz Hene, seljak;
* Hilon iz Sparte, efor.

Diogen Laertije ovako svjedoči o nesuglasnosti oko imena i broja mudraca:

> I o […] broju [mudraca] postoji nesporazum. Jer Meandrije, umjesto Kleobula i Mizona, stavlja Leofanta, Gorgijadovog sina, iz Lebeda ili Efeza, i Krićanina Epimenida; Platon u svom *Protagori* navodi Mizona, a izostavlja Perijandra; Efor umjesto Mizona stavlja Anakarsa; drugi, opet, dodaju Sedmorici i Pitagoru. Dikearh nam daje spisak od četiri općepriznata mudraca: Talesa, Bijanta, Pitaka i Solona – i dodaje šest drugih imena, među kojima je izabrao trojicu: Aristodema, Panfila, Lakedemonca Hilona, Kleobula, Anakarsa, Perijandra. Drugi dodaju Akusilaja, sina Kabovog ili Argivljanina Skabra. Hermip u svom spisu *O filozofima* nabraja njih sedamnaest, od kojih ljudi biraju sedam – jedan ovako, a drugi onako. To su: Solon, Tales, Pitak, Bijant, Hilon, Mizon, Kleobul, Perijandar, Anakars, Akusilaj, Epimenid, Leofant, Ferekid, Aristodem, Pitagora, Las, sin Harmantidov ili Sisimbrinov ili Habrinov (kao što kaže Aristoksen, rođen u Hermioni), Anaksagora. Hipobot u *Spisku filozofa* nabraja: Orfeja, Lina, Solona, Perijandra, Anakarsa, Kleobula, Mizona, Talesa, Bijanta, Pitaka, Epiharma i Pitagoru.
>
> – 10px, 10px

## Reference
# Lecce

| Lecce Comune di Lecce |
| --- |
| Kolaž atrakcija gradaKolaž atrakcija grada |
|  |
| Koordinate: ﻿ / ﻿ |
| **Država** |  Italija
 |
| **Regija** | Apulija
 |
| **Provincija** | Lecce (LE)
 |
|  |
| **Vlast**  |
|  - **Gradonačelnik** | Carlo Salvemini
 |
|  |
| **Površina**  |
|  - **Ukupna** | 398 km²
 |
| **Visina** | 49 m
 |
|  |
| **Stanovništvo** (2012)
 |
|  - **Grad** | 89.598
 |
|  |
| **Vremenska zona** | UTC+1 (UTC+2)
 |
| **Poštanski broj** | 73100
 |
| **Pozivni broj** | 0832
 |
| **Službene stranice** www.comune.lecce
 |
| Karta
 |
| Lecceclass=notpageimage| Lecce na karti Italije |

**Lecce** (grčki: Ἀλήσιον, latinski: *Lupiae*) je grad u Italiji, glavni grad istoimene provincije Lecce u Apuliji. Grad je 2012. imao 89.598 stanovnika.

## Geografija

Lecce leži na samoj peti Italije, na poluotoku Salentu (istočnom kraku Apeninskog poluotoka), u brdima unutrašnjosti. Lecce je udaljen 158 km jugoistočno od regionalnog centra Barija, 10 km od Jadranskog, a 28 km od Jonskog mora.

## Historija

Rimski amfiteatar
Lecce je najvjerojatnije izrastao na mjestu starorimskog grada *Lupiae*. Nakon propasti Zapadnog Rimskog Carstva, gradom su vladali Bizantinci, Langobardi i Saraceni. Grad je postao sjedište dijaceze u 6. vijeku. Polovicom 11. vijeka Lecce su zauzeli Normani i tu osnovali kneževinu. Od 1463. gradom vladaju aragonski kraljevi Napuljskog Kraljevstva, koji su ga utvrdili.

## Znamenitosti

Rimski amfiteatar i kripta iz 4. vijeka su najvredniji antički spomenici grada. Lecce je tokom 16. i 17. vijeka bio prosperitetni grad, pa je u tom razdoblju podignuto puno objekata u apulijskom baroku, od domaćeg kamena *pietra leccese* lakog za obradu, svijetlo žućkaste boje. Od njega je izvedena fasada katedrale Santa Croce i crkve SS. Niccolo e Cataldo u baroknom stilu. U istom stilu podignute su i biskupska palača, sjemenište i Palazzo della Prefettura u kojej je danas smješten provincijski muzej.

## Privreda

Lecce je centar poljoprivrednog kraja, pa je i njegova industrija vezana uz to. Grad ima mlinove, vinarije, mlinice za maslinovo ulje i tvornicu konzervirane hrane. Proizvode se i keramika, staklo i figure od kaširanog papira.

## Gradovi prijatelji

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| * Murcia
* Skopje
* Ostrów Wielkopolski
* Bristol
 | * Prag
* Melbourne
* Palermo
 | * Valladolid
* Verona
* Barranquilla
 |

## Reference

## Vanjske veze

* Službene stranice grada Arhivirano 2012-03-15 na Wayback Machine-u (`it`)
* *Lecce* na portalu Encyclopædia Britannica (`en`)
# Ordu

| Ordu
 |
| --- |
| Panorama gradaPanorama grada |
|  |
| Koordinate: ﻿ / ﻿ |
| **država** |  Turska
 |
| **regija** | Crno More
 |
| **provincija** | Ordu
 |
|  |
| **Vlast**  |
|  - **gradonačelnik** | Seyit Torun
 |
|  |
| **Površina**  |
|  - **Ukupna** | 303 km²
 |
| **Visina** | 5
 |
|  |
| **Stanovništvo** (2012.)
 |
|  - **Grad** | 147 913
 |
|  |
| **Vremenska zona** | UTC+2 (UTC+3)
 |
| **Poštanski broj** | 0452
 |
| **Pozivni broj** | (+90) 452
 |
| **Službena stranica** www.ordu
 |
| Karta
 |
| Orduclass=notpageimage| Ordu na karti Turske |

**Ordu** je lučki grad i administrativni centar istoimene turske provincije Ordu od 186 097 stanovnika.

## Geografija

*Ordu* leži na sjeveru Turske, u regiji Crno More, u malom crnomorskom zaljevu. Udaljen je oko 150 km istočno od Samsuna i oko 180 km zapadno od Trabzona, sa njima je povezan obalnim autoputem.

## Historija

Najstarije naselje na teritoriju današnjeg grada bila je **Kotiora** (grčki: Κοτύωρα) koju su osnovali miletski kolonisti u 8. vijeku pne.

Za ranog srednjeg vijeka krajem su ovladali turkmenski Danišmendi, a nakon njih od 1214. - Turci Seldžuci. Nakon tog su gradom vladale lokalne feudalne dinastije sve do 1461 kad je grad potpao pod Osmansko carstvo.

Novovjeki dio grada počeo je nicati 5 km zapadno od antičkog Ordua, na mjestu gdje je osmanska vojska izgradila utvrdu. Tek 1869. promjenjeno je ime gradu u današnji - *Ordu* što na turskom znači - *Armija*.

## Vanjske veze

* Službene stranice grada (`tr`)
# Gotsko pismo

Gotsko pismo sa odgovarajućim latiničnim slovima
**Gotsko pismo**, ponekad nazivan **gotska abeceda** ili **gotski alfabet** je alfabetsko pismo koje je u 4. vijeku izumio gotski kršćanski svećenik Wulfila kako bi olakšao prijevod Novog zavjeta na gotski jezik.

Gotsko pismo u suštini predstavlja uncijalni oblik grčkog alfabeta, kome je Wulfila dodao latinsko slovo F i dva runska slova, a kako bi ga što lakše prilagodio gotskom jeziku. Koristilo se od oko 350. do 600.

Ne smije se miješati za mnogo poznatijom gotičkim pismom (gotica) razvijenim u srednjovjekovnoj Njemačkoj.

## Reference

## Vanjske veze

* Omniglot's Gothic writing page
* *Pater Noster* and *Ave Maria* in Gothic
* JavaScript Gothic transliterator Arhivirano 2005-10-29 na Wayback Machine-u
* Unicode code chart for Gothic
* WAZU JAPAN's Gallery of Gothic Unicode Fonts
* Dr. Pfeffer's Gothic Unicode Fonts Arhivirano 2011-07-19 na Wayback Machine-u
# Arapsko pismo

| **Historija pisma** |
| --- |
| srednje brončano doba 19. – 15. v. pne.* Kanaansko-feničko 14. v. pne.
	+ paleohebrejsko 10. v. pne.
	+ aramejsko 9. v. pne.
		- brahmi i indijska 6. v. pne.
			* tibetansko 7. v.
			* kmersko/javansko 9. v.
		- hebrejsko 3. v. pne.
		- sirsko 2. v. pne.
			* nabatejsko 2. v. pne.
				+ arapsko 4. v.
		- avestičko 4. - 6. v.
	+ grčko 9. v. pne.
		- etruščansko 8. v. pne.
			* latinično 7. v. pne.
			* rune 2. v.
			* ogamsko 4. v.
		- gotsko 4. v.
		- armensko 405.
		- glagoljičko 862.
		- ćirilično 10. v.
	+ samaritansko 6. v. pne.
	+ iberska 6. v. pne.
* južnoarapsko 9. v. pne.
	+ etiopsko 5. – 6. v. pne.
 |
| meroitičko 3. v. pne.
 |
| Geneologija |

Kaligrafija arapskog pisma
**Arapsko pismo** se koristi za pisanje u osnovi arapskog jezika, kao i mnogih drugih jezika koji koriste ovo pismo (alfabet).

Razvilo se iz starijeg nabatejskog pisma pod djelimičnim uticajem sirjanskog. Za najstariji spomenik arapskog jezika smatra se nadgrobni spomenik lahmidskog kralja Imrul - Kajsa u mjestu Namara u Siriji iz 328. godine, a za najstariji spomenik arapskog pisma natpsi iz Zabada iz 512. godine. Iz ranog perioda islama sačuvani su spomenici uglastoj varijanti pisma (tzv. kufsko pismo), te nešto oblijoj varijanti (neshi).

Arapski alfabet je djelimično naslijedio stari semitski poredak koji se preko Feničana odrazio i na grčki alfabet, abecedu i azbuku, ali je poredak u novije vrijeme izmijenjen u arapskom jeziku. Prvo slovo alfabeta jeste elif (uspravna ravna crta).

Alfabet sadrži ukupno 28 slova tj. harfova koji ne razlikuju velika, mala, pisana ili štampana slova, ali imaju različite oblike za slovo na početku, u sredini i na kraju riječi. Svako slovo ima svoju brojčanu vrijednost što je nalazilo široku primjenu u prošlosti posebno u ispisivanju hronograma.

## Povezano

* Arapski alfabet
* Džavi
* Islamska kaligrafija
* Arapski brojevi
# Ogham

Ogham
**Ogham** (staroirski: ogam), keltsko pismo koje se upotrebljavalo tokom ranog srednjeg veka (od 4. do 7. veka n.e.). Po svojim grafičkim karakteristikama predstavlja jedan od najegzotičnijih alfabetskih sistema pisanja. Oghamski natpisi sastoje se od jedne do pet vodoravnih ili kosih crtica koje izlaze iz deblje osnovne linije, kao što grane izlaze iz stabla. Svako slovo dobilo je svoje ime po nekoj biljci, pa se čitava abeceda naziva još i *Beith-Luis-Nin*, što u prevodu znači *breza-brest-jasen*.

Stranica iz *Knjige Balimota* sa objašnjenjem ogamskog pisma.

## Poreklo

Poreklo ovog pisma krajnje je nejasno i u nauci postoji veliki broj teorija o njegovom nastanku. Po jednima, ogam je derivat germanskih runa; po drugima, on je grafički izraz govora gestovima, a crtice od jedan do pet, zapravo, predstavljaju pet prstiju ruke; dok treći smatraju da su ga izmislili druidi u Irskoj iz političkih, vojnih ili religioznih razloga, želeći da imaju tajno sredstvo komunikacije.
Ni etimologija reči ogam (ogham) nije sa sigurnošću utvrđena. Ona se može dovesti u vezu sa keltskim bogom Ogmiosom, ali i sa irskim *og-úaim*, izrazom koji doslovno znači „brazda načinjena oštrim predmetom“.

## Ogamski spomenici

Do danas je evidentirano oko četiri stotine ogamskih spomenika, od kojih je preko tri stotine pronađeno u Irskoj, a oko četrdeset u Velsu. Nastali su u periodu od 4. do 7. veka n.e., a svi su na irskom jeziku, izuzev nekoliko natpisa iz Škotske sa tekstom na jeziku Pikta.

## Reference

## Vanjske veze

* Ogam - pismo starih Kelta
# Rune

*Za ostale upotrebe, pogledajte Rune (razvrstavanje).*

| **Historija pisma** |
| --- |
| srednje brončano doba 19. – 15. v. pne.* Kanaansko-feničko 14. v. pne.
	+ paleohebrejsko 10. v. pne.
	+ aramejsko 9. v. pne.
		- brahmi i indijska 6. v. pne.
			* tibetansko 7. v.
			* kmersko/javansko 9. v.
		- hebrejsko 3. v. pne.
		- sirsko 2. v. pne.
			* nabatejsko 2. v. pne.
				+ arapsko 4. v.
		- avestičko 4. - 6. v.
	+ grčko 9. v. pne.
		- etruščansko 8. v. pne.
			* latinično 7. v. pne.
			* rune 2. v.
			* ogamsko 4. v.
		- gotsko 4. v.
		- armensko 405.
		- glagoljičko 862.
		- ćirilično 10. v.
	+ samaritansko 6. v. pne.
	+ iberska 6. v. pne.
* južnoarapsko 9. v. pne.
	+ etiopsko 5. – 6. v. pne.
 |
| meroitičko 3. v. pne.
 |
| Geneologija |

**Runske abecede** (*futhark* ili *fuþark*) su nizovi povezanih abeceda koje koriste slova poznata kao **rune**, koje su prije koristili germanski jezici, najviše u Skandinaviji i Britanskim otocima. Runska abeceda postoji u nekoliko verzije, naprimijer: najstarije rune iz Švedske, Danske i Germanije, mlađi Futhark (Skandinavska verzija), Futhorc (Anglo-saksonska verzija), srednjovjekovan Futhark i suvremen Futhark.

## Najstarije rune

## Skandinavske rune

## Anglosaksonske rune

## Rune amajlije

* wyrd
* f\_feoh
* u\_ur
* th\_thorn
* a\_ansur
* r\_rad
* g\_geofu
* w\_wynn
* h\_hagall
* n\_nied
* i\_is
* j\_jara
* y\_yr
* p\_peroth
* z\_eolh
* s\_sowelu
* t\_tir
* b\_beorc
* e\_eoh
* m\_man
* l\_lagu
* ing\_ing
* o\_othel
* d\_daeg

## Vanjske veze

* Rune
* "Omniglotove" stranice o runama
* Razvoj drevnog germanskog pisma
* "Uvod u vizinonarsko pismo Severnog Sveta"

(titus.uni-frankfurt.de, slika Negau šlema)

* Enkoding
	+ Code2000 Arhivirano 2006-02-16 na Wayback Machine-u Unikodni font Džejmsa Kase
	+ Friskfonter 1.0 - Zbirka runskih i gotskog fonta (besplatna)
	+ Unikodni raspored (PDF)
* Divinacija
	+ Značenje runa Arhivirano 2009-09-19 na Wayback Machine-u
	+ Indeks runa Arhivirano 2006-07-20 na Wayback Machine-u
# Samoglasnik

Grafikon pokazuje koliko često se u srpskohrvatskom jeziku pojavljuje pojedini samoglasnik.U fonetici, **samoglasnik** (**vokal**) je naziv za glas koji se pri izgovoru bez zapreke stvara u govornom aparatu tako da vazdušna struja slobodno prolazi od pluća do usana.

U svim jezicima, slog uključuje samoglasnike. U nekim jezicima istu funkciju mogu pored samoglasnika imati i glasovi koji se fonetički smatraju suglasnicima, kao r u našoj riječi grm ili vrt.

Osnovna namjena vokala jest povezivanje suglasnika u slogove, tj. formiranje izgovorljivih riječi.

U srpskohrvatskom jeziku postoje i takozvani pokretni vokali. Neki padeži pridjeva određenog vida, nekih zamjenica i neki prilozi na kraju mogu imati vokal ili biti bez njega: dobro**g** i dobro**ga**, koje**g** i ko**g**, nji**m** i nji**me'.**

U jednom padežnom obliku mogu se javiti čak i po dva pokretna vokala, npr. ovom,ovome, ovomu, dativ i lokativ jednine.

## Artikulacijske osobine

Samoglasnici se u našem jeziku dijela po **mjestu tvorbe** i **prema veličini otvora između jezika i nepca**

Podjela samoglasnika po mjestu tvorbe
| Tip glasa | Glas | Mjesto tvorbe |  |
| --- | --- | --- | --- |
| prednji | **i**, **e** | prednji dio jezika i prednje nepce
 |
| srednji | **a** | sredina jezika
 |
| zadnji | **o**, **u** | stražnji dio jezika i stražnje nepce
 |

Podjela samoglasnika prema veličini otvora između jezika i nepca
| Tip glasa | Glas |  |
| --- | --- | --- |
| najviši ili najotvoreniji | **a** |
| srednji |  **e** , **o** |
| zadnji | **u** |

Srpskohrvatski jezik nema *nazalne* tj. *nosne samoglasnike*, kao što su na primjer poljski samoglasnici  [ɛ̃]  (*ę*) i  [ɔ̃]  (*ą*).

## Povezano

* Glas
* Fonem
* Fonetika
* Suglasnik
* Gramatika srpskohrvatskog jezika
# Konsonant

Grafikon pokazuje koliko često se u srpskohrvatskom jeziku pojavljuje pojedini suglasnik.**Konsonant** ili **suglasnik** naziv je, u fonetici, za glas koji se stvara zatvaranjem jednog dela govornog trakta tako da vazdušna struja ne prolazi slobodno od pluća do usana.

U fonološkom smislu pojam suglasnik se često koristi za neslogotvorne glasove ili za polusamoglasnike, tj. glasove koje se fonetički smatraju samoglasnicima, ali se ponašaju kao suglasnici u nekom određenom jeziku.

Suglasnici u srpskohrvatskom jeziku su:

* **b, v, g, d, đ, ž, z, j, k, l, lj, m, n, nj, p, r, s, t, ć, f, h, c, č, dž, š**

## Podela suglasnika prema zvučnosti

Suglasnici se prema zvučnosti dele na:

* zvučni: **B, G, D, Đ, Ž, Z, Dž bezvučni: **P, K, T, Ć, Š, S, Č, F, H, C sonanti: **M, V, R, L, N, Lj, Nj, J(pri njihovom izgovoru, kao i pri izgovoru samoglasnika, glasnice trepere, ali se ipak stvara neka prepreka. Ovi glasovi se nazivaju glasnici ili sonanti.)*

## Podela suglasnika prema mestu izgovora (tvorbe)

Suglasnici se prema mestu izgovora (tvorbe) dele na:

* usneni
	+ dvousneni : **P, B, M**
	+ usneno-zubni : **F, V zubni : **T, D, S, Z, C nadzubni: **L, R, N prednjonepčani : **J, Lj, Nj, Ć, Đ, Š, Ž, Č, Dž zadnjonepčani : **K, G, H**

## Povezano

* Glas
* Fonem
* Fonetika
* Samoglasnik
* Gramatika srpskohrvatskog jezika
# Alfa

*Za ostale upotrebe, pogledajte Alfa (razvrstavanje).*

|  |
| --- |
|  **Alfa (α)**  |
| Izgovor
 |
| Starinski: | [a]
 |
| Moderno: | [a]
 |
| Odgovara drugim jezicima
 |
| Latinica | A
 |
| Ćirilica: | А
 |
| Hebrejski: | א (alef)
 |
| Arapski: | ا
 |
| Transkripcija
 |
| Iz starinskog: | a
 |
| Iz modernog: | a
 |

**Alfa** (starogrčki: **ἄλφα**; novogrčki: **Άλφα**; veliko slovo **Α**; malo slovo **α**); je prvo slovo grčkog pisma i ima brojčanu vrijednost 1.

Pored upotrebe u zapisivanju grčkih riječi, malim grčkim α se označava i:

* konstanta fine strukture, fundamentalna fizikalna konstanta
* alfa-čestica
* alfa kanal, koji opisuje prozirnost u računalnoj grafici
* različiti kutevi

Znak alfa vuče podrijetlo od slova *alef* iz feničkog pisma, koje izvorno prikazuje glavu bika. Ako se veliko slovo alfa okrene na glavu može se još prepoznati glavu bika.
Slovo je počelo kao egipatski hijeroglif volovske glave.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |
| Egipatski hijeroglif volovske glave
 | Proto-semitska volovska glava
 | Feničko *alef* | Grčko *alfa* |

Standardi Unicode i HTML ovako predstavljaju slovo grčko slovo *alfa*:

|  | Unicode
 | HTML
 | izgled ovisi o pregledniku | poveznice ((eng.)) |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| k. točka
 | naziv
 | kod | entitet
 |
| Veliko slovo A
 | U+0391
 | GREEK CAPITAL LETTER ALPHA
 | `&#x0391;` | `&Alpha;` | Α | detaljni podaci test preglednika |
| Malo slovo α
 | U+03B1
 | GREEK SMALL LETTER ALPHA
 | `&#x03B1;` | `&alpha;` | α | detaljni podaci test preglednika |

 Moguće je da se slova u gornjoj tablici neće ispravno prikazati ako odgovarajući fontovi nisu instalirani na vašem računalu i preglednik (*browser*) nije ispravno podešen. Poveznice *test preglednika* omogućuju provjeru ispravnosti prikaza i postavki računala.
# Omega (slovo)

|  |
| --- |
|  **Omega (ω)**  |
| Izgovor
 |
| Starinski: | [ɔː]
 |
| Moderno: | [ɔ]
 |
| Odgovara drugim jezicima
 |
| Latinski |  |
| Ćirilica: |  |
| Hebrejski: |  |
| Arapski: |  |
| Transkripcija
 |
| Iz starinskog: | ō
 |
| Iz modernog: | o
 |

**Omega** (grčki neutralni rod: **Ωμέγα**; veliko slovo **Ω**; malo slovo **ω**) je 24. i zadnje slovo grčkog alfabeta i ima brojčanu vrijednost od 800.
Znak koji se dobiva kad se okrene Omega za 180 stupnjeva zove se Mho.
Također se grčki Omega koristilo u ranijoj verziji ćirilice (Ѡ, ѡ).

## Šifra znaka

|  | Veliko slovo Ω
 | Malo slovo ω
 |
| --- | --- | --- |
| Unicode Codepoint | U+03A9 | U+03C9
 |
| Unicode-Ime | GREEK CAPITAL LETTER OMEGA | GREEK SMALL LETTER OMEGA
 |
| HTML | &#937; | &#969;
 |
| HTML-Identitet | &Omega; | &omega;
 |
# Glas

*Za ostale upotrebe, pogledajte Glas (Beč).*
**Glas** ili **fon**, u jezikoslovlju, najmanji raspoznatljivi govorni odsječak, odonosno najmanju raspoznatljivu govornu jedinicu. Glas je najmanji odsječak govora koji se može ponavljati ili zamjenjivati.

Glas je najmanja jezična jedinica kojom razlikujemo značenje riječi.
Znak kojim se glas bilježi je slovo, Glasovi mogu biti: Prema načinu tvorbe, prema mjestu tvorbe i prema zvučnosti

Dva su glasa različita ako se razlikuju za barem jedno opažajno obilježje. Tako je npr. glas  [n]  u riječi *A**n**a* različit od glasa  [ŋ]  u riječi *A**n**ka*. Prvi je glas po mjestu tvorbe nadzubni (alveolarni) a drugi mekonepčani (velarni).

## Podjela glasova u srpskohrvatskom

### Samoglasnici

Grafikon frekvencije samoglasnika u srpskohrvatskom jeziku.Samoglasnici, otvornici ili vokali u fonetskom smislu glasovi su koji se stvaraju bez zapreke u govornom traktu tako da zračna struja slobodno prolazi od pluća do usana.

Samoglasnici u standardnom srpskohrvatskom jeziku u fonetskom smislu su: [**a**], [**e**], [**i**], [**o**], [**u**] i dvoglas [ ie ] (*ije*).

U fonološkom smislu samoglasnici su slogotvorni glasovi.

U tom smislu, osim gore navedenih samoglasnika, i slogotovorno [ r̩ ] predstavlja samoglasnik u srpskohrvatskom jeziku (crv, prst).

### Suglasnici

Grafikon frekvencije suglasnika u srpskohrvatskom jeziku.Suglasnici, konsonanti ili zatvornici (u fonetskom smislu) glasovi su koji se stvaraju tako da je prolaz zračnoj struji potpuno ili djelomično zatvoren.

Suglasnici u srpskohrvatskom jeziku su: [**b**], [ ts ] (c), [ tʃ ] (č), [ tɕ ] (ć), [**d**], [ dʒ ] (dž), [ dʑ ] (đ), [**f**], [**g**], [ x ] (h), [**j**], [**k**], [**l**], [ ʎ ] (lj), [**m**], [**n**], [ ɲ ] (nj), [**p**], [**r**], [**s**], [ ʃ ] (š), [**t**], [ ʋ ] (v), [**z**] i [ ʒ ] (ž).

Samoglasnici i suglasnici nižu se u riječi, a onaj dio riječi koji se može izgovoriti kao izgovorna cijelina naziva se slog.

Suglasnici se dijele po tvorbenom mjestu i načinu.

Suglasnici po tvorbenom mjestu:

usnenici: b, p, m

zubousnenici: v, f

zubnici: c, z, s, d, t, n

desnici: r, l

nepčanici: j, lj, nj, đ, dž, š, č, ć

jedrenici: k, g, h

Suglasnici po tvorbenom načinu: zvonačnici (sonanti) i šumnici (konsonanti)
Šumnici se po zvučnosti dijele na zvučne i bezvučne.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Zvučni
 | **b** | **d** | **g** | **z** | **ž** | **đ** | **dž** | **-** | **-** | **-** |
| Bezvučni
 | **p** | **t** | **k** | **s** | **š** | **ć** | **č** | **c** | **f** | **h** |

Odnos čestoće pojavljivanja u srpskohrvatskom jeziku je 45% samoglasnici naspram 55% suglasnici.

## Povezano

* fonem
* fonetika
* samoglasnik
* suglasnik
* Gramatika srpskohrvatskog jezika

## Izvori

## Literatura

* Stjepan Babić i sur.: *Povijesni pregled, glasovi i oblici hrvatskoga književnog jezika*. Hrvatska akademija znanosti i umjetnosti i Globus, Nakladni zavod, Zagreb, 1991. ISBN 86-407-0014-1
* Lugarić, Koharović: *Hrvatski jezik* - udžbenik za 8. razred osnovne škole