Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Zheng (država)

| Proljeće i Jesen
 |
| --- |
| Cai
 |
| Cao
 |
| Chen
 |
| Chu
 |
| Hua
 |
| Jin
 |
| Lu
 |
| Qi
 |
| Qin
 |
| Shu
 |
| Song
 |
| Wei
 |
| Wu
 |
| Yan
 |
| Yue
 |
| Zheng
 |
| Ova kutijica: pogledaj • razgovor • uredi |

**Zheng** (鄭) je bila Zhou grad-država u središtu drevne Kine, na području koje odgovara suvremenoj provinciji Henan. Vladajuća kuća je imala prezime Ji, što ih je činilo ogrankom kraljevske kuće Zhoua, a njeni čelnici su imali titulu *bo*, što otprilike odgovara grofu.

## Osnivanje

Zheng je osnovan godine 806. pne. kada je kralj Xuan od Zhoua svog mlađeg brata Ji Youa učinio vojvodom od Zhenga s prijestolnicom u suvremenom Huaxianu (današnja provincija Shaanxi). Ji You je tako bio gospodarom posljednjeg velikog uporišta Zapadne dinastije Zhou, a potom je služio kao premijer kralja Youa. Kasnije je počeo osjećati da je moć Zapadne dinastije Zhou na silasku, te je imanje, porodicu i trgovce preselio na istok. Poslije je poginuo u najzedi barbara te je posthumno dobio titulu Vojvoda Huan od Zhenga. Naslijedio ga je sin Vojvoda Wu.

Vojvoda Wu od Zhenga je u službi kralj Ping od Zhoua suzbio najezdu i ponovno uspostavio Vojvodstvo Zheng. Anektirao je države Istočni Guo i Kuai te za prijestolnicu odabrao suvremeni Xinzheng u Henanu.

## Period Proljeća i Jeseni

### Rana dominacija

Država Zheng bila je najjača na početku Perioda Proljeća i Jeseni. Zheng je bila prva Zhou država koja je anektirala drugu državu - Xi, godine 712. pne. Kroz Period Proljeća i Jeseni, Zheng je bila među najbogatijim država, i to zahvaljujući središnjem položaju koji je pogodovao trgovini među državama i zahvaljujući velikom broju trgovaca. Zheng se tako često mogao mitom izvlačiti iz teških situacija.

Vojvoda Zhuang od Zhenga (743. pne. - 701. pne.) se često smatra prototipom sistema hegemona, iako je dominaciju stekao na način drukčiji od kasnijih hegemona - porazviši alijansu drugih feudalnih država koju je vodio sam vladar Zhoua - kralj Huan - i sam ranjen u bitci.

### Kasniji period

U kasnijim fazama perioda, Zheng se više nije mogao širti; zbog središnkeg položaja, Zheng je sa svih strana bio okružen većim državama. Zato je često mijenjao strane u diplomatskim alijansama. Zheng je bio središte diplomatske borbe između država Chu i Qi, a kasnije Chua i Jin. Iako je Zheng postao sporedni igrač, bio je dovoljno jak da sam porazi udružene snage država Jin, Song, Chen i Wei godine 607. pne.

Pod državnikom Zi Chanom, Zheng je postao prva država koja je sastavila zakonik godine 543. pne.. Zheng je nakon toga slabio dok ga nije anektirala država Han godine 375. pne.

## Izvori, reference, eksterni linkovi, citati

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Ovaj članak sadrži kineski tekst.** Bez pravilne podrške za renderiranje, možete vidjeti upitnike, kvadrate i druge simbole umjesto kineskih znakova.
 |

* Another Royal Tomb of 'King Zheng' Discovered in Henan [1]
# Wei (država)

*Članak opisuje državu Wei u Periodu Zaraćenih država. V. Kraljevina Wei za državu koju je Cao Cao osnovao u Periodu Tri kraljevstva. V. Ran Min za njegovu državu Wei u periodu Šesnaest kraljevstava. V. Wei (Period Proljeća i Jeseni) za državu Wei (卫), koja se istovjetno izgovarala.*

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Ovaj članak sadrži kineski tekst.** Bez pravilne podrške za renderiranje, možete vidjeti upitnike, kvadrate i druge simbole umjesto kineskih znakova.
 |

| Zaraćene države
 |
| --- |
| Chu
 |
| Han
 |
| Qi
 |
| Qin
 |
| Shu
 |
| Song
 |
| Wei
 |
| Yan
 |
| Yue
 |
| Zhao
 |
| Dinastija Zhou
 |
|  |

State of Wei
(malo pečatno pismo, 220. pne.)
**Wei** (kineski: 魏; pinyin: Wèi) je bila država u Kini za vrijeme Perioda Zaraćenih država. Teritorija joj se nalazila između država Qin i Qi te uključivala područja suvremenog Henana, Hebeia i Shanxija te Shandonga. Nakon što joj je glavni grad bio premješten iz Anyia u Daliang (današnji Kaifeng) za vrijeme vladavine kralja Huija od Weija, Wei je također bio poznat pod imenom **Liang**.

## Popis vladara Weija

1. Markiz Wen (文侯), osobno ime Si (斯) ili Du (都), vladao 445. pne.–396. pne.
2. Markiz Wu (武侯), osobno ime Ji (擊), sin prethodnog, vladao 396. pne.–370. pne.
3. Kralj Hui (惠王), osobno ime Ying (罃), sin prethodnog, vladao 370. pne.–319. pne.
4. Kralj Xiang (襄王), osobno ime Si (嗣) or He (赫), sin prethodnog, vladao 319. pne.–296. pne.
5. Kralj Zhao (昭王), osobno ime Chi (遫), sin prethodnog, vladao 296. pne.–277. pne.
6. Kralj Anxi (安釐王),osobno ime Yu (圉), sin prethodnog, vladao 277. pne.–243. pne.
7. Kralj Jingmin (景湣王), osobno ime Zeng (增) or Wu (午), sin prethodnog, vladao 243. pne.–228. pne.
8. Kralj Jia, (王假), osobno ime Jia (假), sin prethodnog, vladao 228. pne.–225. pne.

Prema *Zapisima Velikog historičara* (史記) Sima Qiana iz 1. vijeka pne., popis vladara je bio malo drukčiji: Kralj Hui je umro godine 335. pne. te ga je naslijedio sin Kralj Xiang godine 334. pne.. Kralj Xiang je umro 319. pne. te ga je naslijedio sin Kralj Ai (哀王), koji je umro 296. pne. a koga je naslijedio sin Kralj Zhao. Međutim, većina historičara smatra da kralj Ai, čije osobno ime nije zabilježeno, nije postojao.
# 770-e pr. n. e.

|  |  |
| --- | --- |
| **Milenijum:** | 1. milenijum pne. |
| **Vjekovi:** | 9. vijek pne. – **8. vijek pne.** – 7. vijek pne. |
| **Decenije:** | 800-e pne. 790-e pne. 780-e pne. – **770-e pne.** – 760-e pne. 750-e pne. 740-e pne. |
| **Godine:** | 779 pne. 778 pne. 777 pne. 776 pne. 775 pne. 774 pne. 773 pne. 772 pne. 771 pne. 770 pne. |
| **Kategorije:** | Rođenja – Smrti – Arhitektura Nastanci – Prestanci
 |

## Događaji i trendovi

* 778. pne. – Agamestor, kralj Atene, umire nakon vladavine od 17 godina i nasljeđuje ga sin Eshil.
* 776. pne. – Prve Olimpijske igre, prema Diodoru Sikulu (1. vijek pne.).
* 774. pne. – Završetak vladavine kralja Pigmaliona od Tira.
* 773. pne. – Smrt Shoshenqa III, kralja Egipta.
* 773. pne. – Ashur-Dan III nasljeđuje brata Shalmanesera IV kao kralj Asirije.
* 772. pne. - Osnovana Istočna dinastija Zhou.
* 771. pne. – Kraj zapadne dinastije Zhou u Kini nakon "zapadna" barbarska Rong plemena zajedno sa Zhou vazalima napadaju i uništavaju prijestolnicu Hao. Kralj Zhou you wang je ubijen. Krunski princ Ji Yijiu bježi, a kasnije će vladati kao kralj Zhou ping wang.
* 771. pne. - Tradicionalni rođendan Romula i Rema.
* 770. pne. – Početak Istočne dinastije Zhou u Kini nakon što Zhou ping wang postaje prvi kralj Zhoua koji će vladati iz nove prijestolnice Chengzhou (današnji Luoyang).

## Značajne osobe
# Sima Qian

*Ovo je kinesko ime; porodično ime je* Sima*.*

| Sima Qian |
| --- |
|  |
| Biografske informacije |
| Rođenje | o. 145/135. pne. Longmen, Kina pod dinastijom Han (danas Hejin u provinciji Shanxi) |
| Smrt | 86. pne. |
| Rodbina | Sima Tan (otac) |
| Obrazovanje |
| Zanimanje | historičar |
| Opus |
| Znamenita djela |
| *Zapisi Velikog Historičara* |

| Sima Qian
 |
| --- |
| Tradicionalni kineski
 |  司馬遷  |
| Pojednostavljeni kineski
 |  司马迁  |
|

| proširiTranskripcije
 |
| --- |
| Mandarinski
 |
| - Hanyu Pinyin
 | Sīmǎ Qiān
 |
| - Wade–Giles
 | Szu1-ma3 Ch'ien1 |
| Kantonski
 |
| - Jyutping
 | Si1maa5 Tsin1 |

 |
| Zichang
 |
| Tradicionalni kineski
 |  子長  |
| Pojednostavljeni kineski
 |  子长  |
|

| proširiTranskripcije
 |
| --- |
| Mandarin
 |
| - Hanyu Pinyin
 | Zǐcháng
 |
| - Wade–Giles
 | Tzu3-ch'ang2 |
| Cantonese
 |
| - Jyutping
 | Zi2coeng4 |

 |

**Sima Qian** (cca. 145. pne. - 90. pne.) je kineski pisac koji se smatra ocem kineske historiografije. Radio je kao prefekt Carskih pisara pod vladavinom cara Han Wudija. Uškopljen je nakon što se zamjerio caru. U zatvoru je dovršio *Shiji* (Opća historija), knjigu u kojoj je opisao sve najvažnije događaje u Kini od vremena legendadrnog Žutog cara do Han Wudija. Ta je knjiga, danas poznata kao Zapisi Velikog Historičara, je sa svojim stilom i pristupom materiji uticala na historiografiju ne samo u Kini, nego i u drugim zemljama Istočne Azije.

## Vanjske veze

Wikiizvor
Kineski Wikiizvor ima originalni tekst vezan uz ovaj članak:
Shiji (in Chinese) Sima Qian and His *Shiji*
* Significance of *Shiji* on literature Arhivirano 2004-10-14 na Wayback Machine-u
# Shun (kineski vođa)

**Shun** (tradicionalni kineski: 舜) je bio legendarni vođa drevne Kine, jedan među Tri Uzvišena i Pet Careva. Rođen je pod imenom Yao Chonghua (姚重華). Također je bio poznat kao Youyu-shi (有虞氏). Vodstvo mu je predao Car Yao u dobi od 53, a umro je u dobi od 100 godina, nakon što je predao prijestolje Yuu Velikom. Prijestolnica mu je bila Puban (蒲阪, današnji Shanxi).

U kasnijim periodima su Yaoa i Shuna zbog njihovih vrlina slavili konfucijanski filozofi. Shun he bio posebno poznat po svojoj skromnosti i pobožnosti (xiao 孝).

Također je poznat kao Veliki Shun (大舜) ili Yu Shun (虞舜).

V. također: Kineska mitologija

## Vanjske veze

*  Arhivirano 2012-04-15 na Wayback Machine-u

| **Tri Uzvišena i Pet Careva** |
| --- |
| Prethodi: **Yao** | **Car Kine** cca. 2233. pne. – cca. 2184. pne.
 | Slijedi: **Yu** |
# Zhuanxu

*Gaoyang je također grad u kineskoj provinciji Hebei*.
**Zhuanxu** (tradicionalni kineski: 顓頊; pojednostavljeni kineski: 颛顼; pinyin: Zhuānxū), također poznat kao **Gaoyang** (高陽) je legendarni monarh drevne Kine.

Kao unuk Žutog cara, Zhuanxu je vodio klan Shi u seobi na istok u današnji Shandong, gdje su brakovima s klanom Dongyi povećali svoj plemenski utjecaj. U dobi do dvadeset godina je postao njihov suveren i vladao još sedamedseteosam godina, sve do svoje smrti.

Doprinio je stvaranju zajedničkog kalendara i astrologije, sproveo vjerske reforme s ciljem da iskorijeni šamanizam, te poticao patrijarhalni (umjesto dotadašnjeg matrijarhalnog) sistem, istovremeno zabranivši brakove između bliskih srodnika. Zhuanxua mnogi smatraju jednnim od Pet Careva.

| **Tri Uzvišena i Pet Careva** |
| --- |
| Prethodi: **Žuti Car** | **Car Kine** cca. 2491. pne. – cca. 2413. pne.
 | Slijedi: **Ku** |
# Kralj Xiao od Zhoua

**Kralj Xiao od Zhoua** (ch 周孝王 zhōu xìao wáng) ili **Kralj Hsiao od Choua** bio je osmi po redu vladar kineske dinastije Zhou.

## Osobne informacije

|  |  |
| --- | --- |
| Porodično ime | Ji (姬 jī) na kineskom |
| Osobno ime | Pifang (辟方 pì fāng) na kineskom |
| Ime ere | none |
| Otac | Kralj Mo od Zhoua |
| Majka | nepoznata |
| Supruga | nepoznata |
| Djeca | nepoznata |
| Približan dužina vladavine | 891-886. pne. |
| Grob | nepoznat |
| Hramsko ime | nepoznato |
| Kurtoazno ime | nepoznato |
| Posthumno ime | Xiao 孝 (pinyin xìao), doslovno: "bratski" |

|  |
| --- |
| Kralj Xiao od Zhoua **Dinastija Zhou** |
| Prethodi: **Yi** | **Kralj** 891. pne. – 886. pne.
 | Slijedi: **Yi** |
# Grof

Razine plemstva|  |
| Car / Carica

---

 |
| Kralj / Kraljica

---

 |
| Princ, Knez / Princeza, Kneginja

---

 |
| Veliki vojvoda / Velika vojvotkinja

---

 |
| Nadvojvoda / Nadvojvotkinja

---

 |
| Vojvoda / Vojvotkinja

---

 |
| Markiz / Markiza

---

 |
| Markgrof / Markgrofica

---

 |
| Grof / Earl / Grofica / Kontesa

---

 |
| Vikont / Vikontesa

---

 |
| Baron (Barun) / Baronica / Barunica  |

**Grof** (njem. *Graf*; lat. *comes*; tal. *conte*; mađ. *gróf*) plemićka je titula (naslov). Ženski oblik titule je **grofica**.

## Historija

U srednjem i novom vijeku ta titula označavala je čast nižu od vojvode. Ponegdje je to bila služba koju je dodjeljivao kralj, a u drugim slučajevima radilo se o nasljednom pravu. Tamo gdje je grofovska titula bila povezana i s određenim područjem, to se područje nazivalo grofovijom.

Grofovi su se prvo pojavili u franačkom carstvu kao kraljevi namjesnici nad određenim područjem. Brzo su izjednačeni s rimskim naslovom *comes*, koji je u poznom Rimskom carstvu označavao visokog carskog službenika za financije. Vremenom se titula *"grof / comes"* razvila u nižu plemićku titulu i prihvaćena je širom hrišćanske Evrope.

## Porijeklo riječi

Naziv **grof** vjerovatno potječe od latinske riječi *graffio*, a ona od grčke riječi *γραφεύς* (grafeus), što znači pisar.
# Vojvoda

*Za ostale upotrebe, pogledajte Vojvoda (razvrstavanje).*

Razine plemstva|  |
| Car / Carica

---

 |
| Kralj / Kraljica

---

 |
| Princ, Knez / Princeza, Kneginja

---

 |
| Veliki vojvoda / Velika vojvotkinja

---

 |
| Nadvojvoda / Nadvojvotkinja

---

 |
| Vojvoda / Vojvotkinja

---

 |
| Markiz / Markiza

---

 |
| Markgrof / Markgrofica

---

 |
| Grof / Earl / Grofica / Kontesa

---

 |
| Vikont / Vikontesa

---

 |
| Baron (Barun) / Baronica / Barunica  |

**Vojvoda** (ž. **vojvotkinja**) je titula koja može označavati vojni čin i/ili plemstvo. Potječe od staroslavenske riječi *voevoda* (vojni vođa) odakle se proširila u mnoge slavenske jezike, dok u ostatku Evrope njen ekvivalent potječe od latinske riječi *dux* (srpskohrvatski: *duks*) za ratnog poglavicu.

U rimsko doba izraz *dux* se koristio za komandante barbarskih pomoćnih trupa, zbog čega su ga za vrijeme Seobe naroda poglavice germanskih naroda koristile tu titulu kako bi legitimirale svoj boravak na prostoru Carstva. U srednjem vijeku, s razvojem feudalizma, titula vojvode je uz vojne počela primati i upravne funkcije, odnosno biti vezana za teritoriju pod nazivom **vojvodstvo**. S vrememenom je u mnogim državama postala nasljedna, odnosno najviša plemićka titula ispod kralja. Često se koristila za članove kraljevske porodice, a da bi se oni razlikovali od "običnih" vojvoda, uvedene su titule nadvojvoda i velikih vojvoda.

U zemljama njemačkog govornog područja se koristi izraz *herceg* (njemački: *herzog* = "vojskovođa"), odnosno *duks* (latinski: *dux*), koji se ponekad prevodi i kao *knez*.

U Hrvatsko-ugarskom kraljevstvu herceg ili vojvoda je bio kraljev zamjenik, odnosno upravitelj nekog pograničnog područja. U Hrvatskoj je po hijerarhiji herceg bio odmah iza kralja. Ponegdje hercega su titulirali kao vicerex. Čast hrvatskih hercega imali su kraljev brat ili najstariji kraljev sin - prijestolonasljednik, član kraljevske dinastije Arpadović, koji je u ime kralja vladao u Hrvatskoj, od Drave (i Dunava) do Jadrana.

### Vojni čin

Vojvoda je bio najviši čin u vojsci Kraljevine Srbije i Kraljevine Jugoslavije do Drugog svetkog rata. Uveden je *Velikim vojnim ukazom* Kraljevine Srbije 23. oktobra 1912. godine.. Teoretski čin vojvode je odgovarao činu feldmaršala u drugim vojskama , a dodeljivao se samo za ratne zasluge. U ovaj čin unapređeni su generali tokom Balkanskih i Prvog svetskog rata. Vojska Kraljevine Srbije i Kraljevine Jugoslavije imala je četiri vojvode: Radomira Putnika, Stepu Stepanovića, Živojina Mišića i Petra Bojovića.
U Kraljevini Jugoslaviji samo je titula počasnog vojvode bila dodeljena i to francuskom maršalu Franše d'Epereu za njegove zasluge prema Srbiji tokom Prvog svetskog rata.

## Reference
# Markiz

Razine plemstva|  |
| Car / Carica

---

 |
| Kralj / Kraljica

---

 |
| Princ, Knez / Princeza, Kneginja

---

 |
| Veliki vojvoda / Velika vojvotkinja

---

 |
| Nadvojvoda / Nadvojvotkinja

---

 |
| Vojvoda / Vojvotkinja

---

 |
| Markiz / Markiza

---

 |
| Markgrof / Markgrofica

---

 |
| Grof / Earl / Grofica / Kontesa

---

 |
| Vikont / Vikontesa

---

 |
| Baron (Barun) / Baronica / Barunica  |

**Markiz** (žen. **markiza**) je plemićka titula u mnogim evropskim monarhijama. Najčešće je po rangu iznad grofa, odnosno predstavlja ekvivalent/sinonim germanskoj tituli markgrofa, a ispod vojvode. U zapadnoj literaturi se također koristi kao prijevod za odgovarajuće plemićke titule u Kini i Japanu.

## Izvori

* The Chronological Peerage of England, hereditarytitles.com as of March 2, 2003; [1] Arhivirano 2003-02-01 na Wayback Machine-u; omits Normanby, misspells Hartington as Martington, places Marquess of Lorn and Kintyre in the peerage of England (Scotland is more probable).
* EtymologyOnLine
* *Encyclopædia Britannica* 1911: "Buckingham and Normanby, John Sheffield, 1st Duke of (1648-1721)" mentions the title Marquess of Normanby in the peerage of England.
* RoyalArk on non-European dynasties, here China under the Manchu (last) Emperors, see also Glossary, and via Home look up other nations
# Vojvoda Mu od Qina

Vojvoda Mu od Qina
**Vojvoda Mu od Qina** (秦穆公) (umro 621. pne.), rođen kao Ying Renhao (嬴任好), bio je vladar kineske države Qin od 659 ili 660. do 621. pne. Poznat je kao jedan Pet hegemona u periodu Proljeća i Jeseni, kao i po tome da je proširio teritoriju Qina za vrijeme vladavine kralja Xianga.

Oko sebe je okupio mnoge nadarene savjetnike kao što su Baili Xi, Jian Shu (蹇叔), Pi Bao (丕豹) i Gong Sun (公孫).

Bio je sin vojvode Dea i mlađi brat vojvode Chenga. Oženio je kći vojvode Xiana od Jina (晉獻公), a vlastitu kći Huaiying (懷嬴) za vojvodu Wenma od Jina. Pomogao je svom zetu u bitci kod Chengpua (城濮之戰) protiv Chau; ta dva braka su dovela do izraza 'prijateljstvo Qina i Jina' (秦晉之好) kojim se u Kini opisuju politički brakovi i savezi temeljeni na brakovima.

Njegovo posthumno ime *Mu* znači "uvaženi".
# Pet Hegemona

**Pet Hegemona** (kineski: 五霸 ) je izraz koji označava pet kineskih velmoža, odnosno čelnika feudalnih država u periodu Proljeća i Jeseni koji su uspjeli steći hegemoniju nad ostalim državama.

I hegemoni i države koje su vodili su nominalno bili vazali dinastije Zhou. Međutim, od godine 771. pne. kada su barbari uništili prijestolnicu dinastije i ubili kralja Youa, vladarska kuća je izgubila svoju stajaću vojsku i nije više mogla zapovijedati vazalnim državama. Raniji feudalni sistem je evoluirao tako da je kralj sada ovisio o zaštiti najmoćnije vazalne države i njenog vladara.

Taj status se nekada i formalno utvrđivao na konferencijama između najvećih velmoža i državama, a kojima je cilj bio rješavanje međusobnih sporova. Karakteristično je da hegemonija nije bila vezana uz državu, nego uz njenog vladara.

## Pet Hegemona

Dolje su navedene dvije najčešće liste Pet Hegemona.

* Vojvoda Huan od Qija (齐桓公)
* Vojvoda Wen od Jina (晋文公)
* Kralj Zhuang od Chua (楚莊王)
* Vojvoda Mu od Qina (秦穆公)
* Vojvoda Xiang od Songa (宋襄公)

Alternativno:

* Vojvoda Huan od Qija (齐桓公)
* Vojvoda Wen od Jina (晋文公)
* Kralj Zhuang od Chua (楚庄王)
* Kralj Fuchai od Wua (吴王夫差)
* Kralj Goujian od Yuea (越王勾踐)
# Wu Qi

**Wu Qi** (tradicionalni kineski: 吳起; pojednostavljeni kineski: 吴起; pinyin: Wú Qǐ; Wade-Giles: **Wu Ch'i**, ? - 381. pne.) bio je kineski vojskovođa i političar iz perioda Zaraćenih država. Rođen je u Weiju (衛), a služio je u državi Lu, a potom u državi Wei pod markizom Wenom. Kada je pao u nemilost, otišao je u državu Chu, gdje ga je kralj Dao od Chua (楚悼王) imenovao premijerom. Tamo je godine 389. pne. započeo dalekosežne reforme s ciljem da se smanji kraljevski dvor, ukinu feudalne privilegije, a plemići umjesto na dvor šalju na državne granice. Tako ušteđene sredstva je Wu Qi uložio u izgradnju velike vojske. Reforme su izazvale veliko nezadovoljstvo među plemićima, ali i taoistima, koji su ga optužili za militarizam i proglasili "neprijateljem čovječanstva".

Usprkos toga, Wu Qi je pokazao ispravnost svoje politike kada je godine 381. pne. anektirao državu Chen, porazio državu Yue na jugu i dvije države Wei na sjeveru. Iste je godine, međutim, umro kralj Dao, a pogreb su plemići iskoristili kao priliku da ga ubiju strijelama. One su, međutim, pogodile i kraljevo truplo što je novi kralj Su od Chua (楚肃王) smatrao svetogrđem te dao pogubiti plemiće i članove njihovih porodica.

Wu Qi je napisao vojni udžbenik zvan *Wu Qijeva umjetnost ratovanja*, kasnije uključen u *Sedam vojnih klasika*.

## Reference

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Ovaj članak sadrži kineski tekst.** Bez pravilne podrške za renderiranje, možete vidjeti upitnike, kvadrate i druge simbole umjesto kineskih znakova.
 |

* Wu, Rongzeng, "Wu Qi" Arhivirano 2007-09-29 na Wayback Machine-u. *Encyclopedia of China* (Chinese History Edition), 1st ed.
* Zhang, Lirong, "Wu Qi" Arhivirano 2007-09-29 na Wayback Machine-u. *Encyclopedia of China* (Military Edition), 1st ed.
# Vojvoda Xiao od Qina

**Vojvoda Xiao od Qina** (秦孝公 *Qín Xiàogōng*) (381. pne. - 338. pne.), rođen kao Yíng Qúliáng (嬴渠梁), bio je vladar drevne kineske države Qin od 361. pne. do 338. pne.. Najpoznatiji je po tome što je kao glavnog savjetnika unajmio znamenitog legalističkog filozofa Shang Yanga , pod čijim su rukovodstvom provedene dalekosežne upravne reforme, te dotadašnje feudalno uređenje zamijenjeno centraliziranom meritokracijom. Njima je zaustavljeno dugogodišnje nazadovanje Qina koje je karakteriziralo Qin početkom perioda Zaraćenih država, a Qin stvorila vojsku sposobnu da nanosi poraze državama Han i Wei. Xiao je bio posljednji vladar Qina koji se nazivao vojvodom. Njegov sin Kralj Huiwen od Qina se nakon Xiaove smrti proglasio kraljem, prekinuvši tako formalne veze s nominalnim sizerenima iz dinastije Zhou.

## Reference
# Shang Yang

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Ovaj članak sadrži kineski tekst.** Bez pravilne podrške za renderiranje, možete vidjeti upitnike, kvadrate i druge simbole umjesto kineskih znakova.
 |

**Shang Yang** (tradicionalni kineski: 商鞅; pojednostavljeni kineski: 商鞅; pinyin: Shāng Yāng; Wade-Giles: **Shang Yang**, ? - 338. pne.) bio je premijer države Qin u periodu Zaračenih država drevne Kine. Uz podršku vojvode Xiaoa od Qinma, Shang je poduzeo brojne reforme (u skladu s vlastitom legalističkom filozofijom izloženom u *Knjizi Gospodara Shanga*) te tako Qin od periferne države transformirao u vojnički snažnu i strogo centralizirano kraljevstvo, čija se uprava temeljila na meritokraciji nauštrb plemstva.

## Povezano

* Knjiga Gospodara Shanga
* Kineska filozofija
* Han Feizi
* Li Kui
* Qin
* Dinastija Qin
* Period Zaraćenih država

a

## Literatura

* Li Yu-ning, *ShangYang's Reforms* (M.E. Sharpe Inc., 1977).

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Ovaj članak sadrži kineski tekst.** Bez pravilne podrške za renderiranje, možete vidjeti upitnike, kvadrate i druge simbole umjesto kineskih znakova.
 |

* Zhang, Guohua, "Shang Yang". *Encyclopedia of China* (Law Edition), 1st ed.
* Xie, Qingkui, "Shang Yang" Arhivirano 2007-05-09 na Archive.is-u. *Encyclopedia of China* (Political Science Edition), 1st ed.
* 国史概要 (第二版) ISBN 7-309-02481-8
* 戰國策 (*Bilješke o Zaraćenim državama*), 秦第一

## Vanjske veze

* Hong Kong University Philosophy Department, *Lord Shang*
* *The Book of Lord Shang* Chinese-English parallel text, Chinese Text Project
* 戰國策 秦第一 Arhivirano 2020-04-10 na Wayback Machine-u
* Djela čiji je autor Shang Yang na Projektu Gutenberg (in Chinese)
* Lord Shang (died 338 BC)
* China TV dramatisation of Shang Yang's story Arhivirano 2011-07-07 na Wayback Machine-u