# Hebrejsko pismo

| **Historija pisma** |
| --- |
| srednje brončano doba 19. – 15. v. pne.* Kanaansko-feničko 14. v. pne.
	+ paleohebrejsko 10. v. pne.
	+ aramejsko 9. v. pne.
		- brahmi i indijska 6. v. pne.
			* tibetansko 7. v.
			* kmersko/javansko 9. v.
		- hebrejsko 3. v. pne.
		- sirsko 2. v. pne.
			* nabatejsko 2. v. pne.
				+ arapsko 4. v.
		- avestičko 4. - 6. v.
	+ grčko 9. v. pne.
		- etruščansko 8. v. pne.
			* latinično 7. v. pne.
			* rune 2. v.
			* ogamsko 4. v.
		- gotsko 4. v.
		- armensko 405.
		- glagoljičko 862.
		- ćirilično 10. v.
	+ samaritansko 6. v. pne.
	+ iberska 6. v. pne.
* južnoarapsko 9. v. pne.
	+ etiopsko 5. – 6. v. pne.
 |
| meroitičko 3. v. pne.
 |
| Geneologija |

*Ovaj članak se bavi hebrejskim slovima. Za hebrejske dijakritičke znake vidi* nikud *(*niqqud*).*
**Hebrejski alfabet** je pismo od 22 slova kojim se piše hebrejski jezik. Široko je rasprostranjen i meću jevrejskom dijasporom, tako da se i još nekoliko jezika, kao jidiš, ladino ili judeo-arapski, pišu ovim pismom.

Jevreji ga zovu **alefbet** (jer su prva dva slova *alef* [א] i *bet* [ב]). Broj slova, njihov redosled, njihova imena kao i njihove fonetske vrednosti su jednake kao u aramejskom pismu, jer su i Jevreji i Aramejci preuzeli feničansko pismo krajem drugog milenijuma pne.

Savremeno pismo kojim se piše hebrejski jezik je nastalo u trećem veku pne. iz aramejskog, koji su koristili Jevreji još od 6. veka pne. Pre toga, koristili su pismo koje je u 9. veku pne. nastalo iz feničanskog; u verskim spisima, Samarićani još uvek koriste varijantu ovog starog pisma.

## Opis

I u starom i u novom hebrejskom pismu ne postoji razlika između *malih* i *velikih* slova, već samo nekoliko slova ima drugačiji oblik kada se piše na kraju reči, slično arapskom pismu, ali mnogo jednostavnije. U pisanju se samoglasnici uglavnom ne pišu. Hebrejsko pismo se piše sa desna na levo.

Da bi se pravilno označavali samoglasnici, nastao je veći broj sistema dijakritičkih znakova (*nikud*, mn. *nikudot*, heb. נקדות). Jedan od ovih, zvani *Tiberijski sistem* je vremenom postao dominantan. Aron ben Mozes ben Ašer (*Aaron ben Moses ben Asher*), i njegova porodica kroz više generacija, se smatra zaslužnim za nastanak i usavršavanje ovog sistema. Ove oznake se koriste za posebne namene, kao što su biblijski tekstovi, poezija ili za učenje hebrejskog jezika. U *Tiberijskom sistemu* postoji i određeni broj znakova za pojanje, koji označavaju kako treba pojati određene citate (slično evropskim neumama), kao i određeni broj *krunica*, koje se koriste samo u svicima Tore.

Hebrejska slova se mogu koristiti i kao brojevi (najčešće u Kabali), ali su svakodnevnoj upotrebi *arapski* odn. zapadni brojevi.

# Alefbet

Slova koja su rastavljena sa **/** predstavljaju isto slovo, s tim što je desni znak za pisanje na početku i unutar reči, a levi za pisanje tog slova na kraju reči.

## Alef (א)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Ime | Fonološko
 | **’āleph** |
| Izraelski izgovor
 | **alef** |
| Aškenaski izgovor
 | **olef** |
| Transkripcija | Standardna latinična
 | **’** |
| Izraelski standard
 |  **'1* |
| Numerička vrednost |  | **1** |
| Formira samoglasnike |  | **ê**, **ệ**, **ậ**, **â**, **ô** |
| Izgovor (*IPA*)
 | Izraelski hebrejski
 | **ʔ** |
| Aškenaski hebrejski
 | *nemi glas* |
| Sefardski hebrejski
 | **ʔ** |
| Jemenitski hebrejski
 | **ʔ** |
| Tiberijski hebrejski
 | **ʔ** |
| Rekonstruisani biblijski hebrejski
 | **ʔ** |

**1ne piše se na početku i kraju reči; najčešće se svejedno ne piše*

**Подебљан**==Bet (ב)==

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Ime | Fonološko
 | **bêth** |
| Izraelski izgovor
 | **bet** ili **vet** |
| Aškenaski izgovor
 | **beis** ili **veis** |
| Transkripcija | Standardna latinična
 | **b** |
| Izraelski standard
 | **b** ili **v** |
| Numerička vrednost |  | **2** |
| Izgovor (*IPA*)
 | Izraelski hebrejski
 | **b** ili **v** |
| Aškenaski hebrejski
 | **b** ili **v~v̥** |
| Sefardski hebrejski
 | **b** ili **b~β~v** |
| Jemenitski hebrejski
 | **b** |
| Tiberijski hebrejski
 | **b** ili **v** |
| Rekonstruisani biblijski hebrejski
 | **b** |

## Gimel (ג)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Ime | Fonološko
 | **gímel** |
| Izraelski izgovor
 | **gimel** |
| Aškenaski izgovor
 | **gimmel** |
| Transkripcija | Standardna latinična
 | **g** ili **gh** |
| Izraelski standard
 | **g** |
| Numerička vrednost |  | **3** |
| Izgovor (*IPA*)
 | Izraelski hebrejski
 | **ɡ** |
| Aškenaski hebrejski
 | **ɡ~ɡ̊** |
| Sefardski hebrejski
 | **ɡ~ɣ** |
| Jemenitski hebrejski
 | **ʒ~ɣ** |
| Tiberijski hebrejski
 | **ɡ~ɣ** |
| Rekonstruisani biblijski hebrejski
 | **ɡ** |

## Dalet (ד)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Ime | Fonološko
 | **dāleth** |
| Izraelski izgovor
 | **dalet** |
| Aškenaski izgovor
 | **doles** |
| Transkripcija | Standardna latinična
 | **d** ili **dh** |
| Izraelski standard
 | **d** |
| Numerička vrednost |  | **4** |
| Izgovor (*IPA*)
 | Izraelski hebrejski
 | **d** |
| Aškenaski hebrejski
 | **d~d̥** |
| Sefardski hebrejski
 | **d̪~ð** |
| Jemenitski hebrejski
 | **d̪** ili **ð** |
| Tiberijski hebrejski
 | **d̪** ili **ð** |
| Rekonstruisani biblijski hebrejski
 | **d̪** |

## He (ה)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Ime | Fonološko
 | **hê** |
| Izraelski izgovor
 | **he/hei/e/ei** |
| Aškenaski izgovor
 | **hei** |
| Transkripcija | Standardna latinična
 | **h** ili **Ḏ** |
| Izraelski standard
 | **h1* |
| Numerička vrednost |  | **5** |
| Izgovor (*IPA*)
 | Izraelski hebrejski
 | **h~ʔ** |
| Aškenaski hebrejski
 | **h** |
| Sefardski hebrejski
 | **h** |
| Jemenitski hebrejski
 | **h** |
| Tiberijski hebrejski
 | **h** |
| Rekonstruisani biblijski hebrejski
 | **h** |

**1** ne piše se na kraju reči

## Vav (ו)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Ime | Fonološko
 | **wāw** |
| Izraelski izgovor
 | **vav** |
| Aškenaski izgovor
 | **vov** ili **vof** |
| Transkripcija | Standardna latinična
 | **w** |
| Izraelski standard
 | **v** |
| Numerička vrednost |  | **6** |
| Formira samoglasnike |  | **ô**, **û** |
| Izgovor (*IPA*)
 | Izraelski hebrejski
 | **v** |
| Aškenaski hebrejski
 | *v~v̥* |
| Sefardski hebrejski
 | **v** |
| Jemenitski hebrejski
 | **w** |
| Tiberijski hebrejski
 | **w** |
| Rekonstruisani biblijski hebrejski
 | **w** |

## Zajin (ז)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Ime | Fonološko
 | **záyin** |
| Izraelski izgovor
 | **zayin** |
| Aškenaski izgovor
 | **zayin** |
| Transkripcija | Standardna latinična
 | **z** |
| Izraelski standard
 | **z** |
| Numerička vrednost |  | **7** |
| Izgovor (*IPA*)
 | Izraelski hebrejski
 | **z** |
| Aškenaski hebrejski
 | **z** |
| Sefardski hebrejski
 | **z** |
| Jemenitski hebrejski
 | **z** |
| Tiberijski hebrejski
 | **z** |
| Rekonstruisani biblijski hebrejski
 | **ʣ** |

## Het (ח)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Ime | Fonološko
 | **ḥêṯ** (arhaično **ḫêṯ**)
 |
| Izraelski izgovor
 | **chet** |
| Aškenaski izgovor
 | **ches** |
| Transkripcija | Standardna latinična
 | **ḥ** (arhaično **ḫ**)
 |
| Izraelski standard
 | **h1* **ch2* |
| Numerička vrednost |  | **8** |
| Izgovor (*IPA*)
 | Izraelski hebrejski
 | **x~ħ** |
| Aškenaski hebrejski
 | **x** |
| Sefardski hebrejski
 | **ħ** |
| Jemenitski hebrejski
 | **ħ** |
| Tiberijski hebrejski
 | **ħ** |
| Rekonstruisani biblijski hebrejski
 | **x~X** |

*1* na početku i nakon suglasnika
*2* na ostalim mestima u reči