# 8. vijek pr. n. e.

|  |  |
| --- | --- |
| Milenijum: | 1. milenijum pne. |
| Vjekovi: | 9. vijek pne. • 8. vijek pne. • 7. vijek pne. |
| Decenije: | 790-e pne. 780-e pne. 770-e pne. 760-e pne. 750-e pne. 740-e pne. 730-e pne. 720-e pne. 710-e pne. 700-e pne. |
| Kategorije: | Rođenja – Smrti Nastanci – Prestanci
 |

**8. vijek pne.** počeo je prvog dana 800. pne. i završio posljednjeg dana 701. pne..

## Pregled

8. vijek pne. se smatra periodom velikih promjena među tadašnjim civilizacijama. U Egiptu su vladare 23. i 24. dinastije zamijenili došljaci iz Nubije koji su osnovali 25. dinastiju. Neoasirsko Carstvo je doseglo vrhunac, osvojivši Kraljevstvo Izrael i susjedne zemlje.

Grci su kolonizirali oblasti Mediterana i Crnog mora. Rim je tradicionalno osnovan godine 753. pne., a Etrurska civilizacija se proširila u Italiji. 8. vijek pne. se konvencionalno smatra početkom klasične antike, s prvom Olimpijadom koja je održana 776. pne., i Homerovim epovima datiranim u taj period.

Indija Željeznog doba je ušla u kasni Vedski period. Vedski rituali se spominje u mnogim svećeničkim školama i Brahmana komentari, a najranije Upanišade označavaju početak Vedanta filozofije.

Poslednje decenije 8. veka pne. obeležava prodor Trako-Kimeraca u srednju Evropu i početak Gvozdenog doba u Srbiji, u čijoj se ranoj fazi, c. 725-625, nastavlja razvoj tradicionalnih grupa, Bosutske i Brnjičke. Prisustvo obogaćenih pojedinaca Bosutske grupe u Šumadiji i istočnoj Srbiji, ukazuje na ekonomsko i društveno raslojavanje. Uticaj Trako-Kimeraca na Brnjicu je bio vrlo mali, možda samo u vidu građenja malih tumula.

## Događaji i trendovi

Drevni brončani kip Kapitolske vučice koja doji blizance Romula i Rema, s time da su blizanci dodani u 16. vijeku. To su legendarni osnivači Rima
Sargon II, kralj Asirije i osvajač Kraljevstva Izrael, prikazan zajedno sa službnikom
* Kasni 8. vijek pne. – Naušnice, kruna i rozete, iz groba kraljice Yabay u Kalhuu (suvremeni Nimrud u Iraku) su napravljene. Danas se čuvaju u Iračkom muzeju, Baghdad. Otkrivene 1988.
* cca. 8. vijek pne. – 7. vijek pne.; Žena tka, iz Suse (suvremeni Shush u Iranu) je napravljena. Danas se čuva u pariškom Louvreu.
* 797. pne. – Ardysus I postaje kralj Lidije.
* 797. pne. – Tespije, kralj Atene, umire nakon vladavine od 27 godina i nasljeđuje ga isn Agamestor.
* 783. pne. – Shalmaneser IV nasljeđuje Adad-nirarija III kao kralj Asirije.
* 782. pne. – Osnivanje Erebunija (Էրեբունի) po naređenju kralja Argishtisa I na mjestu današnjeg Jerevana.
* 782. pne. – Smrt kralja Xuana od Zhoua, vladara kineske dinastije Zhou (1122. pne. — 256. pne.).
* 781. pne. – Kralj You od Zhoua postaje vladar kineske dinastije Zhou (1122. pne. — 256. pne.).
* 780. pne. – Prva historijski potvrđena pomrčina Sunca zabilježena u Kini.
* 778. pne. – Agamestor, kralj Atene, umire nakon vladavine od 17 godina i nasljeđuje ga sin Eshil.
* 776. pne. – Tradicionalni datum prve Olimpijade. Vjeruje se da historija Olimpijskih igara datira od 13. vijeka pne..
* 774. pne. – Kraj vladavine Pigmaliona od Tira.
* 773. pne. – Smrt Shoshenqa III, kralja Egipta.
* 773. pne. – Ashur-Dan III nasljeđuje svog brata Shalmanesera IV kao kralj Asirije.
* 771. pne. – Kraj Zapadne dinastije Zhou u Kini nakon što "zapadni" barbari uništavaju prijestolnicu Hao. Kralj You od Zhoua je ubijen. Krunski princ Ji Yijiu bježi i nastavlja vladati kao Kralj Ping od Zhoua.
* 770. pne. – Početak Istočne dinastije Zhou u Kini nakon što kralj Ping od Zhoua postaje prvi kralj Zhoua čija je prijestolnica Chengzhou (danasšnji Luoyang).
* Asirija osvaja Damask i Samariju.
* 15.6. 763. pne. – Pomrčina sunca na ovaj datum se koristi za utvrđivanje kronologije Drevnog Bliskog Istoka.
* 756. pne. – Osnivanje Kizika.
* 755. pne. – Ashur-nirari V nasljeđuje Ashur-Dana III kao kralj Asirije.
* 755. pne. – Eshil, kralj Atene, umire nakon vladavine od 23 godina i nasljeđuje ga Alkmeon.
* 753. pne. – Alkmeon, kralj Atene, umire nakon vladavine od 2 godine. Nasljeđuje ga Harops, arhont izabran na mandat od deset godina.
* 21.4. 753. pne. - Romul osniva Rim (prema tradiciji). Početak rimskog 'Ab urbe condita' kalendara.
* 26.2. 747. pne. – Nabonassar postaje kralj Asirije.
* 747. pne. – Meles postaje kralj Lidije.
* 745. pne. – Krunu Asirije preuzima Pul, koji se proziva Tiglath-Pileser III.
* 743. pne. – Vojvoda Zhuang od kineske države Zheng dolazi na vlast.
* 740. pne. – Tiglath-Pileser III osvaja grad Arpad u Siriji nakon dvogodišnje opsade.
* 740. pne. – Početak Ahazove vladavine u Judi.
* 739. pne. – Hiram II postaje kralj Tira.
* 738. pne. – Kralj Tiglath-Pileser III od Asirije napada Izrael, prisilivši ga da plati danak.
* 734. pne. – Naks na Siciliji osnovan kao kolonija Halkisa na Eubeji. (tradicionalni datum)
* 732. pne. – Hošea postaje posljednji kralj Izraela.
* 730. pne. – Osorkon IV nasljeđuje Sheshonqa IV kao kralj Dvadeset druge dinastije Egipta.
* 730. pne. – Piye nasljeđuje oca Kashtu kao vladar nubijskog kraljevstva Napata.
* 730. pne. – Mattan II nasljeđuje Hirama II kao kralj Tira.
* 728. pne. – Piye napada Egipat, osvaja Memfis, i svojoj vlasti podvrgava vladare Delte Nila. Osniva Dvadeset petu dinastiju Egipta.
* 727. pne. – Babilonija se osamostaljuje od Asirije.
* 724. pne. – Asirci započinju četverogodišnju opsadu Tira.
* 724. pne. – Utrka *diaulos* uvedena na Olimpijske igre.
* 722. pne. – Period Proljeća i Jeseni u historiji Kine započinje kada vlast kralja Pinga od Zhoua iz dinastije Zhou postaje nominalnom.
* 722. pne. – Izrael osvaja asirski kralj Sargon II.
* 720. pne. – Kraj asirske opsade Tira.
* 710-e pne. – Juda, Tir i Sidon dižu pobunu protiv Asirije.
* 719. pne. – Kralj Huan od Zhoua iz dinastije Zhou postaje vladar Kine.
* 718. pne. – Gig postaje vladar Lidije.
* 717. pne. – Asirski kralj Sargon osvaja hetitsko uporište Carchemish.
* 717. pne. – Sargon II osniva novi glavni grad Asirije u Dur-Sharrukinu.
* 716. pne. – Rimske legende ovaj datum označavaju kao vrijeme kada je završila vladavina Romula.
* 715. pne. – Početak vladavine rimskog kralja Nume Pompilija.
* 713. pne. – Numa Pompilije reformira rimski kalendar.
* 712. pne. – Numa Pompilije uvodi funkciju Pontifex Maximusa.
* 706. pne. – Spartanski doseljenici osnivaju Taras (*Tarentum*, suvremeni Taranto) koloniju u Južnoj Italiji.
* 705. pne. – Sennacherib nasljeđuje svog brata Shalmanesera V kao kralj Asirije.
* 704. pne. – Sennacherib premješta glavni grad Asirije u Ninivu.
* 701. pne. – Kralj Hezekija od Jude, uz podršku Egipta, diže ustanak protiv kralja Sennacheriba od Asirije. Sennacherib ruši mnoge palestinske gradove, ali ne uspjeva osvojiti Jeruzalem.
* 700. pne. – Skiti se počinju naseljavati u kimerijska područja, zamjenjujući ranije stanovništvo.
* 700. pne. – Kraj Villanovanske kulture u Sjevernoj Italiji i uspon Etrurske civilizacije.
* 700. pne. – Napisane Upanišade, sveti spis hinduizma.
* Sredina 8. vijeka pne. - Napravljena maketa hrama, pronađena u Utočištu Here u Argu. Danas se nalazi u Nacionalnom arheološkom muzeju u Ateni.
* Grci počinju kolonizirati Mediteran i Crno more.
* Tračko-kimerijski utjecaj na Centralnu Evropu.

## Značajne osobe

* 760-e pne. – Argishtis I od Urartua umire.
* 760-e pne.– Amazija od Judeumire.
* 760-e pne. – Arhilaj, kralj Sparte,umire.
* 760-e pne.– Marduk-apla-usur i Eriba-Marduk, kraljevi Babilona, umireu.
* 760s-e pne. – Rivallo, legendarni kralj Brita, umire.
* Shoshonq V, faraon Dvadeset tdruge dinastije Egipta (767. pne.–730. pne.)
* Osorkon III, faraon Dvadeset tdruge dinastije Egipta (787. pne.–759. pne.)
* Takelot III, faraon Dvadeset treće dinastije Egipta (764. pne.–757. pne.)
* Rudamun, faraon Dvadeset treće dinastije Egipta (757. pne.–754. pne.)
* Iuput, faraon Dvadeset treće dinastije Egipta (754. pne.–715. pne.)
* Niumateped, kralj Libijaca (775. pne.–750. pne.)
* Titaru, kralj Libijaca (758. pne.–750. pne.)
* Ker, kralj Libijaca (750. pne.–745. pne.)
* Mida (kralj Frigije)
* Hezekija od Kraljevstva Jude (vladao 715. pne.–687. pne.)
* Sennacherib, kralj Asirije i osvajač Babilona (705–681. pne.)
* Homer (točni datumi nepoznati, obično se datira u sredinu i kraj 8. vijeka pne.)
* 740-e pne. – Romul i Rem
* 725. pne. – Bakenranef (također poznat kao Bocchoris) nasljeđuje svog oca Tefnakhtea kao kralj XXIV dinastije Egipta
* Ahaz, kralj Jude (735. pne.–715. pne.)
* 723. pne. – Shalmaneser V, kralj Asirije, umire.
* 723. pne. – Sargon nasljeđuje Shalmanesera V kao kralj Asirije.
* 721. pne. – Shabaka nasljeđuje svog oca Piyea kao kralj Dvadeset pete dinastije Egipta.
* 720. pne. – Shabaka ubija Bakenranefa (Bocchoris), završivši tako XXIV dinastiju Egipta
* 720. pne. – Smrt Zhou ping wanga, vladara kineske dinastije Zhou
* 715. pne. – Osorkon IV umire, okončavši XXII dinastiju Egipta.
* 713. pne. – Rođen polulegendarni Zamolxis u Daciji

## Izumi i otkrića

## Decenije i godine

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **800-e pne.** | 809. pne.
 | 808. pne.
 | 807. pne.
 | 806. pne.
 | 805. pne.
 | 804. pne.
 | 803. pne.
 | 802. pne.
 | 801. pne.
 | 800. pne.
 |
| **790-e pne.** | 799. pne.
 | 798. pne.
 | 797. pne.
 | 796. pne.
 | 795. pne.
 | 794. pne.
 | 793. pne.
 | 792. pne.
 | 791. pne.
 | 790. pne.
 |
| **780-e pne.** | 789. pne.
 | 788. pne.
 | 787. pne.
 | 786. pne.
 | 785. pne.
 | 784. pne.
 | 783. pne.
 | 782. pne.
 | 781. pne.
 | 780. pne.
 |
| **770-e pne.** | 779. pne.
 | 778. pne.
 | 777. pne.
 | 776. pne.
 | 775. pne.
 | 774. pne.
 | 773. pne.
 | 772. pne.
 | 771. pne.
 | 770. pne.
 |
| **760-e pne.** | 769. pne.
 | 768. pne.
 | 767. pne.
 | 766. pne.
 | 765. pne.
 | 764. pne.
 | 763. pne.
 | 762. pne.
 | 761. pne.
 | 760. pne.
 |
| **750-e pne.** | 759. pne.
 | 758. pne.
 | 757. pne.
 | 756. pne.
 | 755. pne.
 | 754. pne.
 | 753. pne.
 | 752. pne.
 | 751. pne.
 | 750. pne.
 |
| **740-e pne.** | 749. pne.
 | 748. pne.
 | 747. pne.
 | 746. pne.
 | 745. pne.
 | 744. pne.
 | 743. pne.
 | 742. pne.
 | 741. pne.
 | 740. pne.
 |
| **730-e pne.** | 739. pne.
 | 738. pne.
 | 737. pne.
 | 736. pne.
 | 735. pne.
 | 734. pne.
 | 733. pne.
 | 732. pne.
 | 731. pne.
 | 730. pne.
 |
| **720-e pne.** | 729. pne.
 | 728. pne.
 | 727. pne.
 | 726. pne.
 | 725. pne.
 | 724. pne.
 | 723. pne.
 | 722. pne.
 | 721. pne.
 | 720. pne.
 |
| **710-e pne.** | 719. pne.
 | 718. pne.
 | 717. pne.
 | 716. pne.
 | 715. pne.
 | 714. pne.
 | 713. pne.
 | 712. pne.
 | 711. pne.
 | 710. pne.
 |
| **700-e pne.** | 709. pne.
 | 708. pne.
 | 707. pne.
 | 706. pne.
 | 705. pne.
 | 704. pne.
 | 703. pne.
 | 702. pne.
 | 701. pne.
 | 700. pne.
 |
| **690-e pne.** | 699. pne.
 | 698. pne.
 | 697. pne.
 | 696. pne.
 | 695. pne.
 | 694. pne.
 | 693. pne.
 | 692. pne.
 | 691. pne.
 | 690. pne.
 |

| Milenijum | Vijek
 |
| --- | --- |
| **4. pne.**:
 | 40. pne.
 | 39. pne.
 | 38. pne.
 | 37. pne.
 | 36. pne.
 | 35. pne.
 | 34. pne.
 | 33. pne.
 | 32. pne.
 | 31. pne.
 |
| **3. pne.**:
 | 30. pne.
 | 29. pne.
 | 28. pne.
 | 27. pne.
 | 26. pne.
 | 25. pne.
 | 24. pne.
 | 23. pne.
 | 22. pne.
 | 21. pne.
 |
| **2. pne.**:
 | 20. pne.
 | 19. pne.
 | 18. pne.
 | 17. pne.
 | 16. pne.
 | 15. pne.
 | 14. pne.
 | 13. pne.
 | 12. pne.
 | 11. pne.
 |
| **1. pne.**:
 | 10. pne.
 | 9. pne.
 | 8. pne.
 | 7. pne.
 | 6. pne.
 | 5. pne.
 | 4. pne.
 | 3. pne.
 | 2. pne.
 | 1. pne.
 |
| **1.**:
 |   1.
 |   2.
 |   3.
 |   4.
 |   5.
 |   6.
 |   7.
 |   8.
 |   9.
 | 10.
 |
| **2.**:
 | 11.
 | 12.
 | 13.
 | 14.
 | 15.
 | 16.
 | 17.
 | 18.
 | 19.
 | 20.
 |
| **3.**:
 | 21.
 | 22.
 | 23.
 | 24.
 | 25.
 | 26.
 | 27.
 | 28.
 | 29.
 | 30.
 |
| **4.**:
 | 31.
 | 32.
 | 33.
 | 34.
 | 35.
 | 36.
 | 37.
 | 38.
 | 39.
 | 40.
 |

## Reference