# 9. vijek pr. n. e.

|  |  |
| --- | --- |
| Milenijum: | 1. milenijum pne. |
| Vjekovi: | 10. vijek pne. • 9. vijek pne. • 8. vijek pne. |
| Decenije: | 890-e pne. 880-e pne. 870-e pne. 860-e pne. 850-e pne. 840-e pne. 830-e pne. 820-e pne. 810-e pne. 800-e pne. |
| Kategorije: | Rođenja – Smrti Nastanci – Prestanci
 |

**9. vijek pne.** je počeo prvog dana 900. pne. a završio posljednjeg dana 801. pne..

## Pregled

9. vijek pne. je bio period velikih promjena kod mnogih civilizacija. U Africi su Feničani osnovali Kartagu. U Egiptu su velike poplave poplavile pod hrama u Luxoru, a godinama kasnije je izbio građanskih rat.

U isto doba započinje Željezno doba u Centralnoj Evropi, a širi se proto-keltska Hallstattska kultura i proto-keltski jezik.

## Događaji

Kralj Jehu od Izraela pada ničice pred Shalmaneserom III od Asirije.

* 895. pne. — Smrt Xiaoa, kralja kineske dinastija Zhou.
* 894. pne. — Kralj Yi od Zhoua postaje vladar kineske dinastija Zhou.
* 892. pne. — Megaklo, kralj Atene, umire nakon vladavine od 30 godina i nasljeđuje ga sin Diognet.
* 891. pne. — Tukulti-Ninurta II nasljeđuje oca Adad-nirarija II kao kralj Asirije.
* 889. pne. — Takelot I nasljeđuje oca Osorkona I kao kralj Egipta.
* 884. pne. — Assurnasirpal II nasljeđuje oca Tukuklti-ninurtu II kao kralj Asirije.
* 879. pne. — Smrt kralja Yija od Zhoua, vladara kineske dinastija Zhou.
* 878. pne. — Kralj Li od Zhoua postaje vladar kineske dinastija Zhou.
* 874. pne. — Osorkon II nasljeđuje Takelota I kao kralj Dvadeset druge dinastije Egipta.
* 874. pne. — Ahab postaje kralj Izraela (približan datum).
* 872. pne. — Neuobičajeno visok vodostaj Nila poplavljuje pod Hrama u Luxoru.
* 865. pne. — Kar Kalmaneser je osvojen od asirskog rkralja Shalmanesera III.
* 864. pne. — Diognet, kralj Atene, umire nakon vladavine od 28 godina i nasljeđuje ga sin Fereklo.
* 863. pne. — Osnovan grad Bath.
* 860. pne. — Ujedinjeno je kraljevstvo Urartu.
* 858. pne. — Aramu postaje kralj Urartua.
* 858. pne. — Shalmaneser III nasljeđuje Asurnasirpala II kao kralj Asirije.
* 854. pne. — Bitka kod Karkara između asirskog kralja Shalmanesera II i saveza kralja Damaska i manjih država uključujući princa od Tira završava neodlučnim rezultatom. (ili 853. pne.)
* 853. pne. — Bitka kod Karkara između asirskog kralja Shalmanesera II i saveza kralja Damaska i manjih država uključujući princa od Tira završava neodlučnim rezultatom. (ili 854. pne.)
* 850. pne. — Takelot II nasljeđuje Osorkona II kao kralj Egipta.
* 850. pne. - Srednji period Mumun grnčarije počinje na Korejskom poluotoku.
* 845. pne. — Fereklo, kralj Atene, umire nakon vladavine od 19 godina i nasljeđuje ga sin Arifron.
* 842. pne. — Shalmaneser III pustoši teritoriju Damaska; Izrael i feničanski gradovi šalju mu danak.
* 841. pne. — Smrt Lija od Zhoua, vladara kineske dinastije Zhou.
* 841. pne. — *Zapisi velikog historičara* navode ovu godinu kao prvu otkada se redovno datira kineska historija.
* 836. pne. — Shalmaneser III od Asirije vodi pohod protiv Tabarenija.
* 836. pne. — Građanski rat izbija u Egiptu.
* c. 830. pne. — Hazael, kralj Aram Damaska, osvojio je i uništio filistejski grad Gat.
* 827. pne. — Kralj Xuan od Zhoua postaje vladar kineske dinastije Zhou.
* 825. pne. — Takelot II, kralj Egipta, umire. Krunski princ Osorkon III i Shoshenq III, Takelotovi sinovi, vode borbu za prijestolje.
* 825/824. pne. — Arifron, kralj Atene, umire nakon vladavine od 20 godina i nasljeđuje ga sin Tespije.
* 823. pne. — Smrt Shalmanesera III, kralja Asirije. Nasljeđuje ga sin Shamshi-Adad V.
* 820. pne. — Pigmalion dolazi na prijestolje Tira.
* 817. pne. — Pedubastis I proglašava sebe kraljem Egipta i osniva Dvadeset treću dinastiju.
* 814. pne. — Kartagu osniva Didona (tradicionalni datum).
* 813. pne. — Kartagu osnivaju Feničani.
* 811. pne. — Adad-nirari III nasljeđuje svog oca Shamshi-Adada V kao kralj Asirje.
* 804. pne. — Adad-nirari III od Asirije osvaja Damask.
* 804. pne. — Smrt Pedubastisa I, faraona.
* 800-e pne. — Etrurska civilizacija.
* Početak Željeznog doba u Centralnoj Evropi, širenje proto-keltske Halstattske kultre i proto-keltskog jezika .
* Kultura Adena se pojavljuje na području današnjeg sjeveroistočnih SAD.

## Pronalasci, otkrića i pojave

* Prvi zapisi na epigrafskom južnom arapskom pronađeni u Akkele Guzayu
* 800-e pne. — Olmeci grade prve piramide.
* Početak perioda Brahmana u vedskom sanskritu, najvjerojatnije sastavljanje Shatapatha Brahmana, i počeci upanišadskih i vedantičkih tradicija hinduizma.

## Značajne osobe

* Shalmaneser III, kralj Asirije (858–824. pne.)

## Decenije i godine

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **900-e pne.** | 909. pne.
 | 908. pne.
 | 907. pne.
 | 906. pne.
 | 905. pne.
 | 904. pne.
 | 903. pne.
 | 902. pne.
 | 901. pne.
 | 900. pne.
 |
| **890-e pne.** | 899. pne.
 | 898. pne.
 | 897. pne.
 | 896. pne.
 | 895. pne.
 | 894. pne.
 | 893. pne.
 | 892. pne.
 | 891. pne.
 | 890. pne.
 |
| **880-e pne.** | 889. pne.
 | 888. pne.
 | 887. pne.
 | 886. pne.
 | 885. pne.
 | 884. pne.
 | 883. pne.
 | 882. pne.
 | 881. pne.
 | 880. pne.
 |
| **870-e pne.** | 879. pne.
 | 878. pne.
 | 877. pne.
 | 876. pne.
 | 875. pne.
 | 874. pne.
 | 873. pne.
 | 872. pne.
 | 871. pne.
 | 870. pne.
 |
| **860-e pne.** | 869. pne.
 | 868. pne.
 | 867. pne.
 | 866. pne.
 | 865. pne.
 | 864. pne.
 | 863. pne.
 | 862. pne.
 | 861. pne.
 | 860. pne.
 |
| **850-e pne.** | 859. pne.
 | 858. pne.
 | 857. pne.
 | 856. pne.
 | 855. pne.
 | 854. pne.
 | 853. pne.
 | 852. pne.
 | 851. pne.
 | 850. pne.
 |
| **840-e pne.** | 849. pne.
 | 848. pne.
 | 847. pne.
 | 846. pne.
 | 845. pne.
 | 844. pne.
 | 843. pne.
 | 842. pne.
 | 841. pne.
 | 840. pne.
 |
| **830-e pne.** | 839. pne.
 | 838. pne.
 | 837. pne.
 | 836. pne.
 | 835. pne.
 | 834. pne.
 | 833. pne.
 | 832. pne.
 | 831. pne.
 | 830. pne.
 |
| **820-e pne.** | 829. pne.
 | 828. pne.
 | 827. pne.
 | 826. pne.
 | 825. pne.
 | 824. pne.
 | 823. pne.
 | 822. pne.
 | 821. pne.
 | 820. pne.
 |
| **810-e pne.** | 819. pne.
 | 818. pne.
 | 817. pne.
 | 816. pne.
 | 815. pne.
 | 814. pne.
 | 813. pne.
 | 812. pne.
 | 811. pne.
 | 810. pne.
 |
| **800-e pne.** | 809. pne.
 | 808. pne.
 | 807. pne.
 | 806. pne.
 | 805. pne.
 | 804. pne.
 | 803. pne.
 | 802. pne.
 | 801. pne.
 | 800. pne.
 |
| **790-e pne.** | 799. pne.
 | 798. pne.
 | 797. pne.
 | 796. pne.
 | 795. pne.
 | 794. pne.
 | 793. pne.
 | 792. pne.
 | 791. pne.
 | 790. pne.
 |

| Milenijum | Vijek
 |
| --- | --- |
| **4. pne.**:
 | 40. pne.
 | 39. pne.
 | 38. pne.
 | 37. pne.
 | 36. pne.
 | 35. pne.
 | 34. pne.
 | 33. pne.
 | 32. pne.
 | 31. pne.
 |
| **3. pne.**:
 | 30. pne.
 | 29. pne.
 | 28. pne.
 | 27. pne.
 | 26. pne.
 | 25. pne.
 | 24. pne.
 | 23. pne.
 | 22. pne.
 | 21. pne.
 |
| **2. pne.**:
 | 20. pne.
 | 19. pne.
 | 18. pne.
 | 17. pne.
 | 16. pne.
 | 15. pne.
 | 14. pne.
 | 13. pne.
 | 12. pne.
 | 11. pne.
 |
| **1. pne.**:
 | 10. pne.
 | 9. pne.
 | 8. pne.
 | 7. pne.
 | 6. pne.
 | 5. pne.
 | 4. pne.
 | 3. pne.
 | 2. pne.
 | 1. pne.
 |
| **1.**:
 |   1.
 |   2.
 |   3.
 |   4.
 |   5.
 |   6.
 |   7.
 |   8.
 |   9.
 | 10.
 |
| **2.**:
 | 11.
 | 12.
 | 13.
 | 14.
 | 15.
 | 16.
 | 17.
 | 18.
 | 19.
 | 20.
 |
| **3.**:
 | 21.
 | 22.
 | 23.
 | 24.
 | 25.
 | 26.
 | 27.
 | 28.
 | 29.
 | 30.
 |
| **4.**:
 | 31.
 | 32.
 | 33.
 | 34.
 | 35.
 | 36.
 | 37.
 | 38.
 | 39.
 | 40.
 |

## Reference