# 1823.

*Ovo je članak o godini 1823.*

|  |  |
| --- | --- |
| Milenijum:
 | 2. milenijum
 |
| Vjekovi:
 | 18. vijek – **19. vijek** – 20. vijek
 |
| Decenija:
 |  1790-e  1800-e  1810-e  – 1820-e –  1830-e  1840-e  1850-e  |
| Godine:
 | 1820 1821 1822 – **1823** – 1824 1825 1826
 |

1823.. po kalendarima
| Gregorijanski
 | 1823.. (MDCCCXXIII) |
| Ab urbe condita
 | 2576.
 |
| Islamski
 | 1238–1239.
 |
| Iranski
 | 1201–1202.
 |
| Hebrejski
 | 5583–5584.
 |
| Bizantski
 | 7331–7332.
 |
| Koptski
 | 1539–1540.
 |
| Hindu kalendari
 |
| • *Vikram Samvat* | 1878–1879.
 |
| • *Shaka Samvat* | 1745–1746.
 |
| • *Kali Yuga* | 4924–4925.
 |
| Kineski
 |
| • Kontinualno
 | 4459–4460.
 |
| • 60 godina
 | Yin Voda Koza (od kineske Ng.) |
| Holocenski kalendar
 | 11823.
 |
| p • r • u |
| Podrobnije: Kalendarska era |

Godina **1823** (**MDCCCXXIII**) bila je redovna godina koja počinje u srijedu po gregorijanskom kalendaru odn. redovna godina koja počinje u ponedjeljak po 12 dana zaostajućem julijanskom kalendaru.

## Događaji

### Januar/Siječanj – Mart/Ožujak

* 18 - 25. 1. - Prečasni William Buckland otkrio u Velsu "Crvenu damu iz Pavilanda", prvi ikad ljudski fosil (muškarac od pre 33.000 godina).
* 28. 1. - Pučem konzervativaca zbačen čileanski diktator Bernardo O'Higgins, naslediće ga Ramón Freire.
* 1. 2. (20. 1. po j.k.) - Uredba za sveštenstvo u Srbiji kojim se regulišu njihovi prihodi (vladike nezadovoljne).
* 3. 2. - Praizvedba Rossinijeve opere *Semiramide*.
* 20. 2. - James Weddell stigao do 74°15' južne geo. širine - rekord ostaje osamdeset godina.
* 19. 3. - Agustín de Iturbide abdicirao pod pritiskom, što je kraj kratkotrajnog Prvog meksičkog carstva.

### April/Travanj – Jun/Lipanj

* 7. 4. - Počinje Francuska intervencija u Španiji u korist kralja Ferdinanda VII., protiv liberala.
* 13. 4. - Jedanaestogodišnji Franz Liszt održao koncert nakon kojeg ga je navodno poljubio Ludwig van Beethoven.
* april - Stari vojvoda Mladen Milovanović ubijen na Zlatiboru, na putu za Crnu Goru.
* 27. 5. - Portugalski princ Miguel digao neuspešnu pobunu zvanu *Vilafrancada* protiv oca i liberalnog ustava.
* 7. 6. - Sresko načelstvo u Kotoru zabranilo hodočašće u Manastir Podostrog.

### Jul/Srpanj – Septembar/Rujan

* 1. 7. -  Savezna Republika Centralne Amerike proglasila nezavisnost od Meksika i svakog drugog (čine je dan. Gvatemala, El Salvador, Honduras, Nikaragva, Kostarika, traje do 1838/40).
* 2. 7. - Portugalci izbačeni iz Baije, deset meseci nakon što je Brazilsko Carstvo proglasilo nezavisnost od Portugala.
* 15. 7. - U požaru stradala rimska crkva bazilika Svetog Pavla izvan zidina.
* jul - Erzurumski ugovor okončava Tursko-persijski rat (1821-1823) - potvrđene granice iz 1639.

Bitka kod Trocadera
* 18. 8. - Izbila kratkotrajna pobuna robova u britanskoj koloniji Demerara-Essequibo (buduća Britanska Gvajana).
* 20. 8. - Umro papa Pio VII, nakon 23 godine na prijestolu.
* 20/21. 8. (8/9. 8. po j.k.) - Grčki rat za nezavisnost: Bitka kod Karpenisija - u inače uspešnom napadu na turski logor u južno-centralnoj Grčkoj poginuo Markos Bocaris.
* 31. 8. - Bitka kod Trocadera je odlučujuća francuska pobeda nad španskim liberalima - zauzeto je utvrđenje kod Cádiza. U spomen na ovo je nazvan glamurozni trg Trocadéro u Parizu, a po njemu mnogi lokali u svetu.
* 1. 9. - Husein-beg Egipatski porazio grčku četu na Kritu.
* septembar - Ugovorom iz Moultrie Creeka ustanovljen indijanski rezervat u centralnoj Floridi.
* septembar - Jedediah Smith sa družinom krenuo na svoju prvu ekspediciju na zapadnoj granici, preko Stenovitih planina.
* 22. 9. - Joseph Smith navodno našao Zlatne ploče, izvor "Knjige Mormona".
* 23. 9. - Cádiz se predao - kraj liberalne trogodišnjice u Španiji, povratak apsolutne monarhije. Uprkos obećanjima, veliki broj liberala će biti ubijen.
* 25. 9. - Filozofski fakultet u Jeni dodelio počasni doktorat Vuku Karadžiću.

Lav XII.
* 28. 9. - Kardinal della Genga izabran za papu Lava XII. (do 1829).

### Oktobar/Listopad – Decembar/Prosinac

* 5. 10. - Osnovan medicinski časopis *The Lancet*.
* oktobar - decembar - Druga opsada Misolongija, Turci opet neuspešni.
* 2. 12. - Monroeova doktrina: pokušaj evropske rekolonizacije u zapadnoj hemisferi će biti smatran za neprijateljski čin prema SAD.
* 14. 12. - Umro gornjokarlovački episkop Mojsije Mioković, sledeće godine administrator postaje Lukijan Mušicki.
* 29. 12. - Lord Byron stigao u Misolongi.

### Kroz godinu

Kafana "?" u Beogradu
* U Beogradu podignuta zgrada u kojoj se nalazi Kafana "?".
* Vuk Karadžić u Lajpcigu izdaje novo prošireno izdanje "Pjesnarice" (tri knjige).
* Đuro Šporer objavio "Almanah ilirski".
* Fra Ilija Starčević otvorio prvu osnovnu školu u Tolisi, prvu pučku školu u Bosni i Hercegovini.
* 1823-24 - Srpski seljaci u Zvečevu u Slavoniji se pobunili protiv preseljenja na čelu sa Jeftimijem Milekićem i sveštenikom Janićijem Škorićem.
* Ruski moreplovac Oto Kocebu krenuo na treću cirkumnavigaciju, u ekspediciji učestvuje i oficir Stevan Vukotić iz Bratešića (Grbalj).
* Počeo prvi Anglo-Ašanti rat (do 1831).
* U astronomiji formulisan Olbersov paradoks.
* Jöns Jacob Berzelius izolovao silicijum.
* Daniel O'Connell u Irskoj osnovao Katoličku asocijaciju za emancipaciju od britanske vlasti.

* "Katedrala u Salisburyju s biskupskog posjeda", Constable
* "Portret Amalije Auguste Bavarske", Stieler
* "Portret madam Jacques-Louis Leblanca", Ingres

## Rođenja

* 1. 1. - Sándor Petőfi, mađarski pjesnik i političar († 1849)
* 3. 1. - Robert Whitehead, konstruktor torpeda († 1905)
* 8. 1. - Alfred Russel Wallace, prirodnjak, istraživač († 1913)
* januar - Visarion Ljubiša, crnogorski mitropolit († 1884)
* 28. 2. - Ernest Renan, filozof, književnik († 1892)
* 8. 3. - Gyula Andrássy, mađarski i AU političar († 1890)
* 12. 4. - Aleksandar N. Ostrovski, dramatičar († 1886)
* 14. 4. - Svetozar Kušević, političar i vlastelin († 1911)
* 23. 4. - Abdul Medžid I, osmanlijski sultan († 1861)
* 23. 5. - Ante Starčević, hrvatski političar i književnik († 1896)
* 24. 6. - Ivan Filipović, pedagog i književnik († 1895)
* 5. 8. - Josif Veselić, srpski pisac hrvatskog porekla
* 28. 8. - Jovan Ilić, književnik i političar († 1901)
* 16. 9. - Mihailo Obrenović, knez Srbije († 1868)
* 30. 10. - Luka Vukalović, hercegovački vojvoda († 1873)
* ? - Emilijan Josimović, arhitekta († 1897)
* ? - Nikola Bizumić, izumitelj mašinice za šišanje († 1906)
* ? - Maksimilijan Prica, pravnik i političar († 1873)

## Smrti

* 25. 1.? - Marko Todorović (knez) (\* 1780)
* 26. 1. - Edward Jenner, engleski liječnik (\* 1749)
* 7. 2. - Ann Radcliffe, književnica (\* 1764)
* 14. 3. - Charles François Dumouriez, francuski general (\* 1739)
* april - Mladen Milovanović, vojvoda (\* 1760)
* 1. 6. - Louis-Nicolas Davout, francuski maršal (\* 1770)
* 7. 8. - Matijaš Laáb, književnik (\* ca. 1746)
* 2. 8. - Lazare Carnot, političar, matematičar (\* 1753)
* 20. 8. - Papa Pio VII. (\* 1742)
* 20. 8. - Friedrich Arnold Brockhaus, izdavač (\* 1772)
* 11. 9. - David Ricardo, ekonomista (\* 1772)
* 14. 10. - Andrija Cicarelli, povjesničar (\* 1759)
* 18. 10. - Ivan Nepomuk Bužan, književnik (\* 1746)
* 30. 10. - Edmund Cartwright, pronalazač mehanizovanog razboja (\* 1743)
* 14. 12. - Mojsije Mioković, gornjokarlovački episkop (\* 1770)

## Reference

Literatura
* *Istorija srpskog naroda*, Od Prvog ustanka do Berlinskog kongresa 1804-1878, Beograd 1981
	+ Peta knjiga drugi tom (V-2)