# 1592.

*Ovo je članak o godini 1592.*

|  |  |
| --- | --- |
| Milenijum:
 | 2. milenijum
 |
| Vjekovi:
 | 15. vijek – **16. vijek** – 17. vijek
 |
| Decenija:
 |  1560-e  1570-e  1580-e  – 1590-e –  1600-e  1610-e  1620-e  |
| Godine:
 | 1589 1590 1591 – **1592** – 1593 1594 1595
 |

Bihać (pod turskom vlasti 1592-1878.)

1592.. po kalendarima
| Gregorijanski
 | 1592.. (MDXCII) |
| Ab urbe condita
 | 2345.
 |
| Islamski
 | 1000–1001.
 |
| Iranski
 | 970–971.
 |
| Hebrejski
 | 5352–5353.
 |
| Bizantski
 | 7100–7101.
 |
| Koptski
 | 1308–1309.
 |
| Hindu kalendari
 |
| • *Vikram Samvat* | 1647–1648.
 |
| • *Shaka Samvat* | 1514–1515.
 |
| • *Kali Yuga* | 4693–4694.
 |
| Kineski
 |
| • Kontinualno
 | 4228–4229.
 |
| • 60 godina
 | Yang Voda Zmaj (od kineske Ng.) |
| Holocenski kalendar
 | 11592.
 |
| p • r • u |
| Podrobnije: Kalendarska era |

Godina **1592** (**MDXCII**) bila je prijestupna godina koja počinje u srijedu po gregorijanskom kalendaru odn. prijestupna godina koja počinje u subotu po 10 dana zaostajućem julijanskom kalendaru.

## Događaji

* 5. 1. - Sabor na Gradcu kod Zagreba: odredbe o načinu mobiliziranja zemlje protiv očekivanog turskog napada ("obći zemaljski ustanak").
* 24. 1. - Banov brat Petar Erdedi postavljen za kapetana žumberačkih uskoka.
* 25. 1. - Turski veliki vezir prijeti da će sultan poslati flotu u Jadran protiv senjskih uskoka koji neprekidno četuju protiv Turaka; kralj za novog senjskog kapetana postavlja Jurja Lenkovića.
* 30. 1. - Ippolito Aldobrandini izabran za papu Klementa VIII. (do 1605).
* 3. 3. - Izvedeno Šekspirovo delo Henri VI, 1. deo.
* 21. 3. - Papa Klement VIII se žali nadvojvodi Ernestu na uskoke koji su nedavno "porobili" trgovačke brodove u Ankoni.
* 13. 4. - Počinje Imdžinski rat, pokušaj Toyotomi Hideyoshija da osvoji Koreju; Korejci u ovom ratu koriste brodove kornjače.
* 13. 4. - Ban Tomo Erdedi razglasio "obći zemaljski ustanak".
* 12. 4. - 2. 5. - Hasan-paša Predojević gradi (novu) Petrinju na ušću Petrinjčice u Kupu; hrvatske i njemačke čete neaktivne kod Bresta i Gorice.
* 15. 4. - Hrastovica se predala Turcima nakon pobune, prethodno osvojena tvrđava Gore.
* 14. 6.? - Turci ušli u Izačić kojeg je pobunjena posada napustila.
* 19. 6. - Pad **Bihaća**: grad se sporazumno predao poslije šest dana opsade, ali obećanja ubrzo prekršena - ubijene dvije od pet tisuća kršćanskih stanovnika, 800 djece poslato u Carigrad.
	+ Ovim je zaokruženo tursko osvajanje današnje Bosne (do 1878.).
	+ Bihać postaje sjedište ranijeg Ostrožačkog sandžaka (osn. 1578.).
* 5. 7. - Mlečani (adm. Almoro Tiepolo) razorili Karlobag.
* 19. 7. - Hasan-paša kod Bresta porazio bana Erdedija i štajerske čete (u Carigradu 26. rujna proslavljen trijumf), grad zapaljen sledeće noći, štajerska posada ubijena; Turci zatim haraju Turopoljem i oko Siska.
* 20. 7. - Japanci zauzeli Pjongjang, glavni grad Koreje - car Seonjo se povlači na sever.
* 23. 7. - Petar Erdedi se probio iz Kerestinca koji su Turci bili opkolili.
* 23 - 29. 7. - Druga opsada Siska.
* 9. 8. - John Davis verovatno otkrio Falklandska ostrva.
* avgust - Englezi zarobili kod Azora veliki portugalski brod *Madre de Deus* sa bogatim tovarom iz jugoistočne Azije.
* kolovoz-rujan? - Kralj Rudolf u Pragu odredio da "tursko zvono" zvoni tri puta na dan pozivajući na molitvu za obranu od Turaka, odredio da se u svim njegovim zemljama sakuplja novac i vojska, velika pojačanja stižu u Zagreb i okolinu.
* rujan, krajem - Hasan-paša u Turopolju spalio 49 sela i dva trgovišta, panika zbog glasina čak u Ljubljani.
* prije 29. 10. - Markgrof Karl von Burgau iz Tirola imenovan komandantom svih četa u Hrvatskoj i Slavoniji (stiže 7. 11. u Zagreb).
* ca. 14. 11. - Novi Hasan-pašin upad u Turopolje; oko Zagreba se okuplja velika vojska koja ne može prijeći nabujalu Savu.
* 17. 11. - Sigismund III Vasa, od ranije vladar Poljske-Litvanije, nasleđuje oca na švedskom prestolu.
* prosinac - Ratne aktivnosti oko Petrinje obustavljene zbog velikog snijega.
* 25. 12. - Imdžinski rat: mingovska vojska prelazi reku Jalu u pomoć Korejcima.

### Tokom/tijekom godine

* Jovan Kantul je novi srpski patrijarh (do 1614).
* Pećanac Derviš Agić Sarvanović izdejstvovao da se iz skadarskog sandžaka izdvoji crnogorski s njim na čelu (Ulcinj, Bar i oblasti od Bojane sa Crnom Gorom); zatim (1592/3) Akan-bali čauš na Cetinju vrši popis za harač.
* Odštampana biografija Ozane Kotorske Serafina Racija.
* Od 1566. do 1592. broj spahija se smanjio za polovinu.
* Otvaranje skele (trgovačke luke) u mletačkom Splitu, koriste je bosanski trgovci.

## Rođenja

* 5. 1. - Šah Džahan, mogulski vladar († 1666)
* 22. 1. - Pierre Gassendi, filozof, naučnik († 1655)
* 28. 11. - Huang Taiji (Abahai), kineski car († 1643)
* ? - Ivan Bunić Vučić, pjesnik († 1658)
* Muhamed Nerkesi Sarajlija, pjesnik († 1632)

## Smrti

* 23. 2. - Natal Bonifacij (Božo Bonifačić), bakrorezac i kartograf (\* 1538)
* 13. 9. - Michel de Montaigne, esejista (\* 1533)
* 28. 10. - Ogier Ghiselin de Busbecq, diplomata (\* 1522)
* 17. 11. - Johan III, kralj Švedske (\* 1537)
* ? - Filip Sokolović, srpski patrijarh
* ? - Ivan Pergošić, pravnik, prevoditelj

## Reference

Literatura
* Vjekoslav Klaić, Svezak treći: dio prvi..... Prva knjiga: Doba kraljeva Ferdinanda I., Maksimilijana i Rudolfa (1527-1608) (archive.org)
* *Historija naroda Jugoslavije II*, Školska knjiga Zagreb, 1959