Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Raif Dizdarević

| Raif Dizdarević |
| --- |
|  |

**Raif Dizdarević** je bosanskohercegovački političar rođen 1926. u Fojnici. Učesnik NOR-a od 1943. godine. Bio je član KPJ (Komunistička partija Jugoslavije) od 1945. a od 1945. do 1951. je bio u službi državne bezbjednosti. 1951. godine stupa u diplomatsku službu SFRJ, i obavlja različite uloge u ambasadama SFRJ u Bugarskoj, SSSR-u i ČSSR-u. Postaje Predsjednik Predsjedništva SR BiH (Socijalistička Republika BiH) od 1978. do 1982. te predsjednik Savezne skupštine (1982-1983). Od 15. maja 1984. do 30. decembra 1987 je bio Savezni sekretar za inostrane poslove a član Predsjedništva SFRJ od 30. decembra 1987. do 15. maja 1989. Nakon ostavke Hamdije Pozderca iz predsjedništva SFRJ postao je predsjednik Predsjedništva SFRJ od 15. maja 1988. do 15. maja 1989.

## Hronologija

* 1972. godine postaje pomoćnik saveznog sekretara za inostrane poslove.
* 1978.-1982 godine Predsjednik Predsjedništva BiH
* 1982.-1983. Predsjednik Skupštine SFRJ
* 1984.-1987. Savezni Sekretar za inostrane poslove
* 1987.-1989. Član Predsjedništva SFRJ
* 1988.-1989. Predsjednik Predsjedništva SFRJ

## Relevantni članci

* Spisak predsjednika Bosne i Hercegovine
* Spisak predsjednika SFRJ
# Hrvatska seljačka stranka

*Za ostale upotrebe, pogledajte Hrvatska seljačka stranka (razvrstavanje).*

| Hrvatska seljačka stranka |
| --- |
|  |
| Predsjednik | Krešo Beljak |
| Osnivanje | 25. maja 1991 (1991-05-25) |
| Sjedište | Zagreb |
| Ideologija | agrarizam liberalizam |
| Politička pozicija | lijevi centar |
| Međunarodna afilijacija | nije afilirana |
| Evropska afilijacija | Evropska pučka stranka |
| Mjesta u Saboru | 5 / 151
 |
| Evropski parlament | 1 / 11
 |
| Službene stranice |
| www.hss.hr |

**Hrvatska seljačka stranka** (HSS) naziv je za političku stranku centra u Hrvatskoj koja zastupa interese poljoprivrednog stanovništva.

Stranka je u svom današnjem obliku osnovana 25.5. 1991. godine, a u ideološkom smislu nastavlja tradiciju Hrvatske pučke seljačke stranke koju je 1904. osnovao Stjepan Radić.

Od 2000. do 2003. godine bila je dio vladajuće koalicije Ivice Račana, odnosno Trećesiječanjske vlasti.

Pred izbore 2007. najavila je izbornu koaliciju s Hrvatska socijalno-liberalnom strankom i Primorsko-goranskim savezom. Nakon izbora 2007. godine je ušla u vladajuću koaliciju s Hrvatskom demokratskom zajednicom, odnosno drugi kabinet premijera Ive Sanadera. Na izborima 2011. je teško poražena i spala je na samo jednog zastupnika u Saboru. Na izborima 2015. je zajedno sa HDZ-om kao dio Domoljubne koalicije osvojila 1 saborsko mjesto. U Europskom parlamentu je zastupa Marijana Petir, izabrana 2014. na zajedničkoj listi sa HDZ-om. Godine 2016. je mjesto predsjednika preuzeo Krešo Beljak, a nakon čega je HSS ušao u koaliciju sa SDP-om. Na izborima 2016. godine je osvojila 5 mjesta u Saboru.

## Vanjske veze

* Službena stranica
# Ratarstvo

Ratarstvo
**Ratarstvo** je poljoprivredna grana biljne proizvodnje i znanstvena disciplina koja se bavi proučavanjem kulturnih biljaka i njihova uzgoja. Kulturne biljke koje su predmet ratarstva uzgajaju se na oranicama, livadama i pašnjacima. Značenje ratarstva sastoji se u tome što su proizvodi ratarstva osnova u prehrani ljudi i stoke i predstavljaju sirovinu za prehrambenu i laku industriju.

Kao znanstvena disciplina ratarstvo se dijeli u 2 osnovne grane: opće i specijalno ratarstvo. Opće ratarstvo bavi se uređenjem zemljišta za visoku i rentabilnu proizvodnju, proučavanjem sustava biljne proizvodnje i obrade tla. Specijalno je ratarstvo sintetska disciplina i obuhvaća širok krug problema. Ono proučava principe zemljopisne rasprostranjenosti i rajonizaciju ratarskih kultura, istražuje njihove botaničke, biološke i ekološke karakteristike.

Oranica, vrtova, voćnjaka i vinograda u svijetu ima 1,5 milijarde ha.

## Povezano

* Zemljoradnja

## Vanjske veze

* Ministarstvo poljoprivrede RH
# Hrvatsko domobranstvo

Domobrani prilikom polaganja zakletve, april 1944
**Hrvatsko domobranstvo**, skraćeno **Domobrani**, naziv je za redovne oružane snage Nezavisne države Hrvatske.

Osnovane su u aprilu 1941. godine, nedugo nakon sloma Kraljevine Jugoslavije u aprilskom ratu i osnivanja NDH. Dozvolu za njihovo osnivanje su dale njemačke okupacione snage.

Ispočetka je trebalo da budu ograničene na 16 pješadijskih bataljona i 2 konjička eskadrona, odnosno maksimalno 16.000 ljudi. Međutim, izbijanje ustanka na području NDH natjeralo je Nijemce da dozvole ekspanziju Hrvatskog domobranstva. Ono je svoj maksimum pred kraj 1943. kada se u njihovim redovima nalazilo 130.000 ljudi.

Uz kopnene snage, Hrvatsko domobranstvo je raspolagalo i s omanjim zrakoplovstvom, kao i mornaricom koja je zahvaljujući Rimskim ugovorima s fašističkom Italijom bila simboličnog karaktera.

Iako je bila najbrojnija i najbolje opremljena od svih domaćih pro-osovinskih formacija na prostoru bivše Jugoslavije, Hrvatsko domobranstvo je od samih početaka bilo opterećeno ozbiljnim problemima zbog kojih nije mogla biti efikasna oružana sila. Vlasti NDH, nepovjerljive prema bivšim jugoslavenskim oficirima, vodeće su položaje prepustile uglavnom umirovljenim i za moderni rat uglavnom nespremnim austro-ugarskim kadrovima. Domobranstvo se za resurse i utjecaj moralo boriti s Ustaškom vojnicom. Nezadovoljstvo režimom NDH se u domobranima relativno brzo počelo ispoljavati kroz defetizam, a već od 1942. domobranski su redovi infiltrirani od strane partizanskih simpatizera.

> Što se tiče čistih hrvatskih vojnih formacija, one su u borbama potpuno zatajile. Jedna od direktnih posledica tog zatajivanja hrvatskih jedinica sastoji se u tome, da moral i borbena snaga bandita stalno jača. Svoju ocenu hrvatske vojske dao je i nemački general u Hrvatskoj, Glez fon Horstenau. On je naglasio, da su se hrvatske jedinice u većini slučajeva, kad su se našle u ozbiljnoj borbenoj situaciji i većem iskušenju, pokazale kao nepouzdane. One imaju uspeh samo onda, kad se oslanjaju ili, kada stoje pod nemačkom kontrolom.
>
> – Ratni dnevnik Vrhovne komande Vermahta od 2. jula 1943.

> Domobranima smo, kao što je poznato, uzimali samo oružje i odeću i slali ih kućama. Oni su to i zaslužili, retko kad su pružali otpor, najčešće su se odmah predavali. Neki i po nekoliko puta.
>
> – Mirko Tepavac

1944. dolazi do masovnih prebjega domobranskih jedinica, pa i domobranskih generala, u partizanske redove. Hrvatsko domobranstvo je formalno prestalo postojati krajem 1944. godine kada su ga vlasti NDH spojile s Ustaškom vojnicom u Hrvatske obrambene snage.

Veliki broj domobrana je stradao u blajburškom masakru pred i neposredno nakon završetka rata, a mnogi od njih su u Titovoj Jugoslaviji uživali status građana drugog reda (iako je bilo iznimaka od kojih je najpoznatiji popularni sportski komentator Mladen Delić).

## Reference
# Centralni komitet

**Centralni komitet** (**CK**) je najviše rukovodeće tijelo u komunističkim partijama koje su postojale u 20.vijeku kao i onima koje i danas postoje. Komitet se obično sastojao od delegata koji su bili birani na partijskim kongresima. U državama u kojima su komunističke partije bile vladajuće, Centralni komitet je donosio odluke u ime Partije između dva kongresa i predstavljao je vrhovni autoritet čije su odluke bile obvezujuće za članstvo Partije.

Također, Centralni komiteti su predstavljali Partiju prema drugim organizacijama, vodili partijske ustanove i sazivali plenarne sjednice.

Osim izvršnoga tijela, Centralni komitet birao je Kontrolnu komisiju ili Statutarnu komisiju koja je brinula za pitanja čistoće Partije te s tim u vezi probleme kršenja Statuta i Programa, partijske discipline i žalbe. Rad i unutrašnja organizacija bili su uređeni Poslovnikom o radu kojim se utvrđivao partijski aparat sastavljen od stalnih i povremenih radnih tijela – odjeljenja, uprava i komisija.

Analogna tijela postoje i u nekim drugim ne-komunističkim ili ne-političkim organizacijama, ali obično pod drugim nazivima (Središnji odbor, Centralni odbor i sl.).
# Savez komunista Bosne i Hercegovine

**Savez komunista Bosne i Hercegovine** (SK BiH) bila je komunistička partija, odnosno republička organizacija Saveza komunista Jugoslavije u Bosni i Hercegovini. Osnovana je godine 1948. od dotadašnjih pokrajinskih organizacija KPJ pod nazivom **Komunistička partija Bosne i Hercegovine**.

Nakon drugog svjetskog rata je postala vladajuća stranka u SR BiH, zavevši jednopartijski režim. Godine 1952. je promijenila ime u SK BiH.

Za vrijeme SFRJ je SK BiH uživala reputaciju jedne od konzervativnijih republičkih organizacija SKJ, odnosno manje sklonih reformama, pogotovo onim političkim koje bi se ticala slobode govora i izražavanja. To se često tumačilo nastojanjem da se spriječe nacionalizam i međuetničke tenzije u BiH. Zbog toga se SR BiH pod njenom vlašću često nazivala "tamni vilajet".

SK BiH se nakon raspada SKJ na XIV kongresu odlučila za demokratske reforme te je promjenila ime u Savez Komunista BiH - Socijalistička Demokratska Partija. 27. Decembra 1992. stranka se transformirala u današnju Socijaldemokratsku partiju BiH.

## Vođe

* **Sekretar Centralnog komiteta Komunističke partije BiH**
	+ Đuro Pucar Stari (1948 - 1952)
* **Predsednik Centralnog komiteta Saveza komunista BiH**
	+ Đuro Pucar Stari (1952 - 1965)
	+ Cvijetin Mijatović (1965 - 1969)
	+ Branko Mikulić (1969 - 1978)
	+ Nikola Stojanović (1978 - 1982)
	+ Hamdija Pozderac (1983 - 1984)
	+ Mato Andrić (1984 - 1986)
	+ Milan Uzelac (1986 - 1988)
	+ Abdulah Mutapčić (1988 - 1989)
	+ Nijaz Duraković (1989 - 1990)
# Ustaše

**Ustaše** je izraz kojim su se kolokvijalno označavali pripadnici hrvatskog fašističkog pokreta koga je 1929. godine osnovao Ante Pavelić pod nazivom **Ustaša - Hrvatska revolucionarna organizacija** (UHRO), a koje je 1941. godine nakon osnivanja Nezavisne Države Hrvatske Nacistička Njemačka postavila za vladajuću stranku pod nazivom **Ustaša - Hrvatski oslobodilački pokret** (UHOP). Ustaški pokret je u NDH imao i vlastitu paravojnu formaciju imena Ustaška vojnica, koja je osnovana po naređenju Pavelića 10.5. 1941. godine, a 1944. godine formalno je integrirana s Hrvatskim domobranstvom u Hrvatske oružane snage (HOS). Usprkos toga, izraz *ustaša* i nakon tog vremena koristio za Pavelićeve sljedbenike, odnosno pristaše NDH. S obzirom da je ustaški režim bio odgovoran za brojne zločine počinjene u drugom svjetskom ratu, izraz ustaša je dobio pejorativno značenje, te se nakon rata od jugoslavenskih vlasti koristio za separatistički orijentiranu hrvatsku političku emigraciju (tzv. ustaška emigracija). Danas se kod šovinistički raspoloženih Bošnjaka i Srba koristi kao pejorativno označavanje Hrvata općenito.

> Ustaški pokret, duboko omrznut, izolovan, bez trunke ugleda, apsolutno je nemoćan da sam reši složenu situaciju u zemlji. 80% hrvatskog stanovništva potpuno i nepomirljivo je protiv tog pokreta; od ostalog stanovništva, dobrih 10% apolitički je nezainteresovano, pa se stoga može smatrati da je od čitavog stanovništva ustaštvu naklonjena samo slaba manjina od jedva 10% upisanih u partiju, ili onih koji se zbog poslovnih interesa drže nje.
>
> – Izveštaj generala Đuzepa Pijeka od 18. januara 1943. Ministarstvu inostranih poslova o vojno-političkoj situaciji na teritoriii NDH

## Literatura

* Krizman, Bogdan (1978). *ANTE PAVELIĆ I USTAŠE*. Zagreb: Globus.
* Krizman, Bogdan (1983). *USTAŠE I TREĆI REICH - knjiga 1*. Zagreb: Globus.
* Krizman, Bogdan (1983). *USTAŠE I TREĆI REICH - knjiga 2*. Zagreb: Globus.
* Jelić, Fikreta; -Butić (1977). *USTAŠE I NEZAVISNA DRŽAVA HRVATSKA 1941-1945.*. Zagreb: Sveučilišna naklada Liber.
* Peršen, Mirko (1990). *Ustaški logori (prošireno i dopunjeno izdanje)*. Zagreb: Globus.

## Izvori

## Povezano

* Četnici
# Klerikalizam

**Klerikalizam** (od kasnolat. *clericalis*: svećenički), političko-kulturni pojam, je pojava da sveštenstvo (kler), uz privilegovan položaj u nekoj državi, nastoji da na odlučujući način utiče na razvoj njezinih drž. poslova, na politički i društveni život, realizujući svoje verske vrednosti i moralna načela na način kako to sveštenstvu najviše odgovara. Klerikalizam je suprotan načelu odvojenosti crkve od države.

Izraziti je primjer klerikalizma je otpor koga su u 2. polovici XIX. st. katolički krugovi pružili Biscmarkovom nastojanju da ograniči uplitanje crkve u polit. život Pruske (Kulturkampf). Klerikalizam je do 70-ih godina XX. st. bio prisutan u Španiji i Italiji, a do nedavno i u Irskoj i na Cipru (Makarios). Tradicionalan je u Latinskoj Americi još od razdoblja kolonizacije.

U tadašnjoj Hrvatskoj temelji klerikalizma su postavljeni na katoličkom kongresu održanom u Zagrebu u septembru 1900. Naročito negativnu i reakcionarnu ulogu odigrao je u Hrvatskoj i Sloveniji od 1933. do 1941., kad se ideološki počeo povezivati sa fašizmom, a stvaranjem NDH prelazi u klerofašističku vladavinu.

Ovaj pojam se proširio i na neke zemlje muslimanskog svijeta (Iran, Saudijska Arabija...) pa se govori o muslimanskom klerikalizmu.
# Dan borca

Spomenik „Poziv na ustanak“ ispred muzeja „4. juli“
**Dan borca** (makedonski: Ден на борецот; slovenski: *Dan borcev*) je bio državni praznik u Socijalističkoj Federativnoj Republici Jugoslaviji i Saveznoj Republici Jugoslaviji, koji se proslavljao 4. jula.

Dan borca, koji je nazivan i „praznik ustanka naroda Jugoslavije“, obeležavao je godišnjicu sednice Politbiroa Centralnog komiteta Komunističke partije Jugoslavije, održane 4. jula 1941. godine u Beogradu, na kojoj je donesena odluka o podizanju oružanog ustanka. Na istoj sjednici Politbiroa Centralnoga komiteta Komunističke partije Jugoslavije, održanoj u vili Vladislava S. Ribnikara, Politbiro je odlučio formirati *Glavni štab NOP-a za Srbiju*, kasnije Glavni štab NOV i PO Srbije. Kuća u kojoj je održana ova sednica je kasnije pretvorena u muzej „4. juli“.

Dan borca je za državni praznik proglašen 26. aprila 1956. godine i proslavljao se svake godine u čitavoj zemlji. Posle raspada SFR Jugoslavije, postao je državni praznik Savezne Republike Jugoslavije, ali se kasnije obeležavao samo u Srbiji. Ukinut je 2001. godine odlukom Vlade Srbije.

Praznik se i danas, nezvanično, proslavlja u organizaciji Saveza udruženja boraca narodnooslobodilačkog rata.

Pored ovog praznika, koji se proslavljao u celoj Jugoslaviji, postojao je i praznik pod nazivom „Dan ustanka“, koji se proslavljao posebno u svakoj republici određenog datuma:

* Srbija (7. jul) - oružana akcija Rađevačke partizanske čete, pod komandom Žikice Jovanovića Španca u Beloj Crkvi, kod Valjeva.
* Crna Gora (13. jul) - početak „Trinaestojulskog ustanka“.
* Slovenija (22. jul) - oružana akcija Rašičke partizanske čete kod Tacena, u blizini Ljubljane.
* Bosna i Hercegovina (27. jul) - napad gerilskih odreda Bosanske krajine na Drvar, Bosansko Grahovo i Oštrelj i njihovo oslobođenje.
* Hrvatska (27. jul) - napad gerilskih odreda iz okoline Donjeg Lapca na Srb.
* Makedonija (11. oktobar) - oružana akcija Prilepskog partizanskog odreda u Prilepu.

U trenutku službenoga poziva KPJ na ustanak, oružani otpor na području Hrvatske je bio već u tijeku. Kraj Siska je osnovan Prvi sisački partizanski odred 22. lipnja 1941. godine, što se u Hrvatskoj danas obilježava kao Dan antifašističke borbe.

## Literatura

|  |  |
| --- | --- |
|  |
Portal Narodnooslobodilačke borbe Jugoslavije
 |

* **Vojna enciklopedija** (knjiga druga), Beograd 1971. godina

## Izvori

## Povezano

* Ustanak u Srbiji 1941.
* Dan antifašističke borbe
# Sutjeska

**Sutjeska** može biti ili se može odnositi na:

## Osnovno značenje

1. kratak, jako sužen dio riječne doline, **tjesnac** (ekavski *suteska*)

## Geografija

1. Sutjeska (rijeka), **rijeka** u istočnoj Bosni
2. Nacionalni park Sutjeska, **nacionalni park** koji obuhvaća obalu rijeke Sutjeska i okolinu
3. Sutjeska (Sečanj), **naselje** u Srbiji, u Opštini Sečanj
4. Sutjeska (Zemun), **naselje** u Opštini Zemun
5. Kraljeva Sutjeska, župa i franjevački samostan u Bosni i Hercegovini

## Izvedena značenja (po rijeci)

1. Bitka na Sutjesci, **bitka** iz NOB-a koja se odigrala 1943. godine
2. Sutjeska (film), **film** snimljen 1973. godine o toj bitki
3. FK Sutjeska, fudbalski klub iz Nikšića
4. Tvornica trikotaže "Sutjeska" Beli Manastir
5. Sutjeska (novine), informativni '**list** udruženih radnika Tvornice trikotaže "Sutjeska" Beli Manastir
6. **nadimak** za Nevenku Tuđman, kćer prvog hrvatskog predsjednika Franje Tuđmana

### Novine

1. **Sutjeska** : jubilarni list povodom petnaestogodišnjice bitke na Sutjesci, Tjentište : (Odbor za proslavu), 1958, br. 1 – br. 6 ---> (COBISS-Sr)
2. **Sutjeska** : sletski bilten planinara sreza Kruševac, Kruševac : Planinarsko društvo Jastrebac, 1958, br. 1 – br. 4 ---> (COBISS-Sr)
3. **Sutjeska** : posebno izdanje Vesti-Titovo Užice povodom 25-te godišnjice bitke na Sutjesci, Titovo Užice : Vesti, 1968. ---> (COBISS-Sr)
4. **Sutjeska** : list Društva prijatelja Sutjeske, Zadar : Društvo prijatelja Sutjeska, god. 1, br. (1967) – god. 3, br. 4 (1969) ---> (COBISS-Sr)
5. **Sutjeska** : list radne organizacije Nacionalnog parka, Tjentište, god. 1, br. 1 (1975) – god. 2, br. 6 (1976) ---> (COBISS-Sr)
6. **Sutjeska** : list učenika Osnovne škole Sutjeska Zavidovići, Zavidovići : Osnovna škola Sutjeska, god. 1, br. 1 (1977) – god. 2, br. 2 (1978) ---> (COBISS-Sr)
7. **Sutjeska** : list Osnovne škole Sutjeska, Titograd : Osnovna škola Sutjeska, god. 1, br. 1 (1977) – god. 4, br. 7 (1980) ---> (COBISS-Sr)
8. **Sutjeska** : informativni list udruženih radnika Tvornice trikotaže Beli Manastir, Beli Manastir : Tvornica trikotaže Sutjeska Beli Manastir, god. 1, br. 1 (1978) – god. 12, br. 36 (1989) ---> (COBISS-Sr) i (COBISS-Sr)
9. **Sutjeska** : list učesnika VII međunarodnog susreta prijateljstva dece i pionira Šuplja stena, Beograd : Savez organizacija za vaspitanje i brigu o deci Jugoslavije Saveta Saveza pionira Jugoslavije, 1982, jul ---> (COBISS-Sr)
10. **Sutjeska** : list fudbalskog kluba Sutjeska Nikšić, Nikšić : Fudbalski klub Sutjeska, god. 1, br. 1 (1983) – god. 4, br. 7 (1986) ---> (COBISS-Sr)

## Povezano

* Sve stranice koje počinju s(a) "Sutjeska"
* Sve stranice s naslovom koji sadrži "Sutjeska"
# Tjentište

| Tjentište
 |
| --- |
|  |
| Osnovni podaci
 |
| Država
 |  Bosna i Hercegovina
 |
| Entitet
 | Republika Srpska
 |
| Opština/Općina
 | Foča
 |
| Stanovništvo
 |
| Stanovništvo ((1991)) | 393
 |
| Geografija
 |
| Koordinate
 | ﻿ / ﻿ |
| TjentišteTjentište (Bosne i Hercegovine)
 |

**Tjentište** je naseljeno mjesto u Bosni i Hercegovini u opštini Foča koja pripada entitetu Republika Srpska. Na popisu stanovništva 1991. u njemu je živjelo 393 stanovnika.

## Geografija

Tjentište je istorijsko-geografski lokalitet u istočnoj Bosni, kotlinsko proširenje u dolini Sutjeske. Po dužini ima tri a po širini jedan kilometar, dok mu se dno nalazi na oko 560 metara nadmorske visine. Nalazi se između klisure Prosječenice i Ćurevske klisure, nedaleko od Foče.

Nad Tjentištem se dižu ogranci Zelengore, Ozrena, Milinklade i Ljubin Grob, a sa desne strane Volujak, Maglić, Vučevo, Perućica i Dragoš-sedlo. Tjentište se nalazi u okviru nacionalnog parka Sutjeska. U njemu je 1971. godine podignut Memorijalni kompleks Tjentište sa spomenikom autora Miodraga Živkovića i kosturnicom palih boraca u Petoj neprijateljskoj ofanzivi. U spomen-muzeju upisana su imena više od 7.000 boraca palih u legendarnoj bici na Sutjesci.

Tjentište je u vreme SFRJ bilo poznato turističko mesto, znano i pod imenom **Dolina heroja**, sa godišnjom posjetom od oko 30.000 turista.

## Historija

## Stanovništvo

|  |  |
| --- | --- |
| **Nacionalnost** | **1991.** |
| Srbi
 | 131
 |
| Muslimani
 | 226
 |
| Hrvati
 | 0
 |
| Jugosloveni
 | 19
 |
| ostali
 | 17
 |
| Ukupno
 | 393
 |

## Privreda

## Galerija

* Ruinirani hotel „Sutjeska“
* Bazen na Tjentištu

## Reference

## Literatura

* Jovan Đ. Marković, **Enciklopedijski geografski leksikon Jugoslavije**, "Svjetlost", Sarajevo 1990. godina
# Zimske olimpijske igre 1984.

**XIV. Zimske olimpijske igre - Sarajevo 1984**

| XIV. Zimske olimpijske igre - Sarajevo 1984
 |
| --- |
|  |
| **Opći podaci** |
| **Grad domaćin** | Sarajevo, Jugoslavija
 |
| **Otvaranje** | 8. veljače 1984.
 |
| **Zatvaranje** | 19. veljače 1984.
 |
| **Statistika** |
| **Broj država** | 49
 |
| **Broj sportaša** | 1272
 |
| **Broj sportova** | 6
 |
| **Broj takmičenja** | 49
 |

Sarajevo je organizaciju zimske olimpijade dobilo u konkurenciji s japanskim Sapporom i zajedničkom kandidaturom švedskih gradova Falun i Göteborg. MOK se pri tome djelomično vodio političkim razlozima - kao nesvrstana zemlja, tadašnja Jugoslavija je davala manje prilike za hladnoratovske bojkote - no glavni je motiv ipak bila želja da se Igre, kao simbol svjetskog mira i bratstva među ljudima - održe u gradu koji je dotada obično bio vezivan za izbijanje prvog svjetskog rata.

Za vlasti Jugoslavije sarajevska Olimpijada je bila sjajna prilika da državu svijetu predstave u najboljem mogućem svjetlu, i u tom nastojanju ih nije omela ni velika ekonomska kriza koja je SFRJ bila pogodila početkom 1980-ih. U Igre su utrošena velika sredstva, te sagrađen veliki broj impozantnih građevina i ostale infrastrukture. U tome su vlasti imale podršku Sarajlija, a već prije samog održavanja su Igre dovele do povećanja interesa za zimske sportove, dotada gotovo nepoznate u tom dijelu Jugoslavije.

Igre su među sudionicima, a i među gledateljima ostale u vrlo dobrom sjećanju. Domaćinima je posebno bilo drago što je slovenski alpski skijaš Jure Franko osvojio srebrnu medalju u veleslalomu - prvu medalju koju će Jugoslavija dobiti na zimskim olimpijadama. Franka su Sarajlije na skijalištu bodrile s transparentima na kojima je pisalo *Više volimo našeg Jureka, nego domaćeg bureka*, ili kraće *Volimo Jureka, više od bureka*.

Ipak, najveće zvijezde sarajevske Olimpijade su bili sudionici natjecatelja u umjetničkom klizanju. Najbolji dojam je ostavio britanski par Jayne Torvill i Christopher Dean koji su osvojili zlatnu medalju u plesu. Na Igrama je zlatnu medalju dobila i istočnonjemačka klizačica Katarina Witt koju je upravo sarajevska olimpijada učinila jednom od najvećih sportskih ikona kraja 20. vijeka.

ZOI 1984 se često smatraju najblistavijim trenutkom u historiji Sarajeva, Bosne i Hercegovine i Jugoslavije, i u mnogo čemu su predstavljale antitezu svega što je Sarajevo pogodilo osam godina kasnije. Zbog toga se javila inicijativa da Sarajevo postane domaćin nove zimske olimpijade, koja bi se 2014. održala na 30. obljetnicu ZOI 1984, odnosno 100. obljetnicu sarajevskog atentata, te tako zauvijek zakopala mračnu prošlost.