# Fadil Hoxha

|  |
| --- |
| Fadil Hoxha |
|
Fadil Hodža, komandant kosovskih partizana. |
|

---

2. predsjednik SAP Kosova (AO Kosovo i Metohija)
 |
| **Na dužnosti** 11. jul 1945. – 20. februar 1953 24. jun 1967 – 7. maj 1969
 |
| Prethodnik
 | Mehmed Hoxha Stanoje Akšić
 |
| Nasljednik
 | Ismet Saqiri Ilaz Kurteshi
 |
|

---

 |
| Rođen/a
 | (1916-marta-15)15. marta 1916. Đakovica, Kosovo (Kraljevina Crna Gora)
 |
| Umro/la
 | 13. aprila 2001. (dob: 85) Priština, Kosovo (provincija SRJ pod upravom UN)
 |
| Državljanstvo
 | jugoslavensko
 |
| Politička stranka
 | Savez komunista Kosova/Savez komunista Jugoslavije
 |

**Fadil Hodža** (Fadil Hoxha) je bio kosovski i jugoslavenski komunista, pjesnik i revolucionar, albanskog porekla.

Tokom drugog svetskog rata je bio komandant kosovskih partizana. Spevao je više partizanskih pesama na albanskom jeziku, uključujući »*Oj Kosove, oj nëna e jonë*« (Oj Kosovo, majko naša), koja se pevala na popularnu melodiju Čapajevke. Proglašen je za Narodnog heroja Jugoslavije.

Nakon rata je obavljao važne funkcije na Kosovu, i bio predsednik AP Kosova.

## Biografija

Rođen je i odrastao u Đakovici, tada dijelom Kraljevine Crne Gore pod austrougarskom okupacijom. Ðakovica je nakon okončanja Prvog svjetskog rata ušla u sastav Kraljevine SHS. Kao mladić je emigrirao u Albaniju kako bi mogao pohađati gimnaziju na albanskom jeziku. Prilikom školovanja u Skadru i Elbasanu je došao u kontakt s komunističkim grupama te prihvatio marksizam-lenjinizam.

### Drugi svjetski rat

Fadil Hodža sa partizanima u Malesiji, severna Albanija.
Godine 1941. je za vrijeme drugog svjetskog rata došao na Kosovo i počeo raditi kao učitelj. Taj je posao ubrzo napustio kako bi se priključio jugoslavenskim partizanima koji su se borili protiv italijanskih i njemačkih snaga. Ubrzo se pokazao kao sposoban komandant, osnivajući jedinice koje su bile pretežno popunjene albanskim stanovništvom. Za svoje je ratne zasluge kasnije odlikovan ordenom Narodnog heroja Jugoslavije.

### Period SFRJ

Hodža je nakon rata imao niz važnih dužnosti u tadašnjoj Autonomnoj oblasti Kosovo i Metohija, a kasnije Socijalističkoj autonomnoj pokrajini Kosovo. Međutim, tek je nakon brijunskog plenuma 1966. godine, na kome je srušen tvrdolinijaški šef UDBA-e Aleksandar Ranković dobio mogućnost da napreduje u najviše vrhove Partije.

Tamo se zalagao za što širu autonomiju Kosova u okviru tadašnje SR Srbije, odnosno Jugoslavije. Ti su napori urodili nizom ustavnih reformi od 1968. godine, a koje su svoj vrhunac dobile 1974. godine kada je usvojen novi federalni ustav kojim je SAP Kosovo de facto po svojim pravima izjednačeno s ostalim republikama. Pod Hodžinim pokroviteljstvom je 1970. godine osnovan Prištinski univerzitet kao i Kosovska akademija nauka i umetnosti.

Hodža se, međutim, suprotstavio radikalnim albanskim nacionalistima koji su u proljeće 1981. godine pokrenuli demonstracije s zahtjevom da Kosovo i formalno postane republika. S druge strane, kako su etničke tenzije na Kosovu eskalirale, tako je i kosovsko rukovodstvo postajalo predmetom kritika u Srbiji, odnosno zahtjeva da se autonomija ukine.

### Raspad Jugoslavije

Iako penzioniran, Hodža je postao predmetom optužbi za albanski nacionalizam, pogotovo kada je na vlast u Srbiji došao Slobodan Milošević. U jesen 1987. je njegova navodna izjava kojim silovanja Srpkinja i Crnogorki na Kosovu tumači seksualnim frustracijama mladih Albanaca i traži da se problem riješi uvozom promiskuitetu sklonih konobarica iz drugih krajeva SFRJ izazvala demonstracije, a potom je izbačen iz SKJ. Godine 1991. Hodža je uhapšen.

Nakon kosovskog rata Hodža je 2001. godine umro u rodnoj Đakovici gdje je sahranjen s najvišim državnim počastima.

## Dela

Hoxha je godine 1980. izdao ratni dnevnik *Kur pranvera vonohet* (Kad proljeće kasni) po kojem je TV Priština snimila dramsku seriju, početkom 1980-ih prikazanu na programu JRT-a.

## Literatura

* *Vojna enciklopedija* (knjiga treća). Beograd 1972. godina.
* „Narodni heroji Jugoslavije”. Beograd: Mladost. 1975.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Prethodi:  **Mehmed Hoxha**  |  **Predsjednik Kosova**  11. jul 1945. – 20. februar 1953
 | Slijedi:  **Ismet Saqiri**  |
| Prethodi:  **funkcija stvorena**  |  **Premijer Kosova**  1945–1963
 | Slijedi:  **Ali Shukrija**  |
| Prethodi:  **Stanoje Akšić**  |  **Predsjednik Kosova**  24. jun 1967. – 7. maj 1969.
 | Slijedi:  **Ilaz Kurteshi**  |
| Prethodi:  **Stevan Doronjski**  |  **Potpredsjednik SFR Jugoslavije1978*–*1979* | Slijedi:  **Lazar Koliševski**  |