Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Afera Watergate

*Za ostale upotrebe, pogledajte Afera Watergate (razvrstavanje).*
Kompleks Watergate
**Watergate** je naziv za jedan od najtežih politički skandala u američkoj povijesti. Afera je dovela do ostavke američkog predsjednika, republikanca Richarda Nixona, nakon što je otkrivena njegova umiješanost u pokušaj prikrivanja skandala

U užem smislu, 'afera Watergate' se odnosi na prisluškivanje i provalu u sjedište Demokratskog nacionalnog komiteta Demokratske stranke u hotelsko-stambenom kompleksu 'Watergate' u Washingtonu. U širem smislu, Watergate je opći pojam za složenu mrežu političkih skandala u SAD-u između 1972. i 1974. godine.

Oni su uključivali politički motivirane provale, mito, iznude, prisluškivanje telefona, urotu, opstrukciju pravde, uništavanje dokaza, porezne prijevare, nezakonitu upotrebu vladinih agencija kao što su FBI i CIA, ilegalne doprinose za kampanje i upotrebu novca poreznih obveznika u privatne svrhe. Najviše od svega, Watergate je sinonim za zloupotrebu moći.

Prethodnica afere su mjere koje je Nixon poduzeo između 1969. i 1971. godine, navodno radi državne sigurnosti. Kako bi spriječio curenje informacija, Nixon je bez sudskog naloga odobrio prisluškivanje telefona vladinih dužnosnika i novinara, a 1971. je odobrio sigurnosnu operaciju koja je obuhvaćala provale i otvaranje pošte. Iste godine Nixon je u tu svrhu oformio i specijalni istražni odjel, čiji su agenti provalili u ordinaciju doktorice Lewis Fielding, psihijatrice Daniela Ellsberga, čovjeka koji je *New York Timesu* dao *Pentagon Papers* - dokumente o tajnim američkim operacijama u Vijetnamu, i kojeg je tih dana čekalo suđenje za špijunažu.

Najpoznatiji dio ove priče odigrao se 17. lipnja 1972. u 2 i 30 ujutro, kad je policija uhitila petoricu muškaraca u sjedištu nacionalnog odbora demokrata dok su podešavali elektronsku opremu koju su postavili mjesec dana ranije. Jedan od uhićenih bio je James McCord, koordinator za sigurnost u CRP-u (Committee for the Re-election of the President - Odbor za reizbor predsjednika).

## Povezano

* Irangate
* Filegate
* Travelgate
* Monicagate
* Plamegate
* Rathergate

## Vanjske veze

* CBS first report on the Watergate scandal, June 19th, 1972 video
* Watergate trial sketches by artist John D. Hart Arhivirano 2007-07-08 na Wayback Machine-u
* White House tape transcripts Arhivirano 2004-06-04 na Wayback Machine-u
* The White House tapes themselves Arhivirano 2005-04-17 na Wayback Machine-u
* Washington Post Watergate Archive
* Washington Post Watergate Tape Listening Guide
* BBC News reports on Watergate
* Watergate.info - The Scandal That Destroyed Pres. Richard Nixon
* Watergate Timeline
* Watergate Key Players by Washington Post
* Schemers In the Web
* Extensive set of online Watergate
* Michael Schudson, *Watergate in American Memory: How We Remember, Forget, and Reconstruct the Past* (New York, 1992)
* Silent Coup Arhivirano 2007-02-28 na Wayback Machine-u
# The Great Gatsby (film, 1974)

| The Great Gatsby |
| --- |
|  |
| Režija | Jack Clayton |
| Producent | David Merrick |
| Scenario | Francis Ford Coppola |
| Predložak | *The Great Gatsby*; autor: F. Scott Fitzgerald |
| Uloge | * Robert Redford
* Mia Farrow
* Bruce Dern
* Sam Waterston
* Karen Black
 |
| Muzika | Nelson Riddle |
| Fotografija | Douglas Slocombe |
| Montaža | Tom Priestly |
| Studio | Newdon Productions |
| Distribucija | Paramount Pictures |
| Premijera | 29. marta 1974 (1974-03-29) |
| Trajanje | 146 min. |
| Zemlja |  Sjedinjene Države |
| Jezik | engleski |
| Budžet | 6,5 mil. $ |
| Bruto prihod | 26,533.200 $ |

The Great Gatsby (srpskohrvatski: *Veliki Gatsby*) je američki igrani film snimljen 1974. godine u režiji Jacka Claytona. Predstavlja treću po redu (i drugu sačuvanu) ekranizaciju znamenitog istoimenog romana F. Scotta Fitzgeralda, odnosno prvu ekranizaciju u boji. Naslovni protagonist, čiji lik tumači Robert Redford je Jay Gatsby, čovjek relativno skromnog porijekla koji početkom 1920-ih zahvaljujući Prohibiciji i krijumčarenju alkohola naglo stiče bogatstvo i živi u raskoši. Radnja prikazuje njegovo nastojanje da svoj život upotpuni time što će obnoviti ljubavnu vezu sa bivšom djevojkom Daisy Buchanan (čiji lik tumači Mia Farrow, ali kako će oni dovesti do tragičnih posljedica.

*The Great Gatsby* je predstavljao jedan od tada najambicioznijih projekata studija Paramount Pictures, velikim dijelom pokrenut zahvaljujući tome što je šef studija Robert Evans htio "veliku" ulogu za svoju suprugu Ali McGraw. Iako ga je ona u međuvremenu napustila, projekt je oko sebe okupio niz velikih imena - od scenarista Francisa Forda Coppole, do Redforda u glavnoj ulozi, koji je tada bio na vrhuncu popularnosti. Kada je počelo snimanje, ispostavilo da je Farrow trudna, te se taj detalj od publike nastojao skrivati korištenjem posebnih kostima. Nakon premijere je film doživio uglavnom mlake ili negativne kritike, koje su filmu najviše spočitavale mlaku i bezvoljnu Claytonovu režiju, odnosno neuspjeh da se ožive dinamične Burne dvadesete i Doba jazza. Usprkos toga, film je dobio nekoliko prestižnih nagrada, ali su još impresivniji bili komercijalni rezultati, zahvaljujući kojima je *The Great Gatsby* postao jedan od najgledanijih i komercijalno najuspješnijih filmova godine.

## Uloge

* Robert Redford ... Jay Gatsby
* Mia Farrow ... Daisy Buchanan
* Bruce Dern ... Tom Buchanan
* Sam Waterston ... Nick Carraway
* Karen Black ... Myrtle Wilson
* Scott Wilson ... George Wilson
* Lois Chiles ... Jordan Baker
* Edward Herrmann ... Ewing Klipspringer
* Howard Da Silva ... Meyer Wolfsheim
* Kathryn Leigh Scott ... Catherine Wilson, Myrtleina sestra
* Regina Baff ... Miss Baedecker
* Vincent Schiavelli ... Mršavko
* Roberts Blossom ... Mr. Gatz
* Beth Porter ... Mrs. McKee
* Patsy Kensit ... Pammy Buchanan

## Reference

## Vanjske veze

* *The Great Gatsby* na sajtu IMDb
* *The Great Gatsby* na filmskoj bazi podataka TCM
* *The Great Gatsby* na Box Office Mojo-u
* *The Great Gatsby* na Rotten Tomatoes-u (`en`)
# Waterloo (pjesma, ABBA)

| “Waterloo (švedska verzija)”
 |
| --- |
|  |
| Singlica ABBA iz albuma *Waterloo* |
| strana B
 | "Honey, Honey" (švedska verzija)
 |
| izdana
 | 4 March 1974
 |
| Format
 | 7" single
 |
| Snimljena
 | 17. decembar 1973 Metronome Studios, Stockholm
 |
| Žanr
 | Glam rock
 |
| Dužina
 | 2:42
 |
| Izdavač
 | Polar Music
 |
| Pisac
 | Benny Andersson Björn Ulvaeus Stig Anderson
 |
| Producent
 | Benny Andersson Björn Ulvaeus
 |
| ABBA kronologija singlica
 |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "Another Town, Another Train" (1973)
 | "**Waterloo** (švedska verzija)" (1974)
 | "Waterloo" (1974)
 |

 |

| “Waterloo (engleska verzija)”
 |
| --- |
|  |
| Singlica ABBA iz albuma *Waterloo* |
| strana B
 | "Watch Out"
 |
| izdana
 | 12. mart 1974
 |
| Format
 | 7" single
 |
| Snimljena
 | 17. decembar 1973. Metronome Studio, Stockholm
 |
| Žanr
 | Pop rock
 |
| Dužina
 | 2:42
 |
| Izdavač
 | Polar Music
 |
| ABBA kronologija singlica
 |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "Waterloo (švedska verzija)" (1974)
 | "**Waterloo**" (1974)
 | "Honey, Honey" (1974)
 |

 |

Waterloo je pop rock pjesma koju je 1973. snimila švedska grupa ABBA te sa njom godine 1974. pobijedila kao predstavnik Švedske na natjecanju za Pjesmu Eurovizije. Tekst pjesme opisuje kako se djevojka predaje ljubavi isto onako kao što se Napoleon morao predati poslije bitke kod Waterlooa. Uspjeh pjesme na Eurosongu, koji se često tumači time da je ABBA u svom nastupu razbila tadašnje konvencije sa živopisnim glam rock kostima i pjevanjem na ne-maternjem engleskom jeziku se nastavio i na evropskim, a kasnije američkim i drugim svjetskim top-listama. Waterloo je ABBA-i omogućio da postane jednim od najpopularnijih pop izvođača 1970-ih. Kasnije je proglašen najpopularnijom pjesmom i svojevrsnim zaštitnim znakom Eurosonga.

## Reference

## Vanjske veze

* Classic pop video of Waterloo
*
# Carrie (roman)

| *Carrie* |
| --- |
| korice prvog izdanja |
| Autor(i) | Stephen King |
| Država |  Sjedinjene Države |
| Jezik | engleski |
| Žanr(ovi) | horor roman |
| Izdavač | Doubleday |
| Datum izdanja | 5. april 1974 |
| Vrsta medija | štampa (tvrdi uvez) |
| Stranica | 199 |
| ISBN | 978-0-385-08695-0 |

Carrie je horor roman američkog književnika Stephena Kinga objavljen 1974. godine. Naslovna protagonistica je Carrie White, 16-godišnja djevojka iz grada Chamberlain u državi Maine, koju kod kuće zlostavlja njena kršćanska fundamentalistička majka, a u lokalnoj gimnaziji zbog naivnosti i neuglednog izgleda brutalno ismijavaju i šikaniraju druge djevojke. Radnja prikazuje kako ona otkriva telekinetičke sposobnosti, a koje će iskoristiti da, potaknuta brutalnom šalom kojoj je bila izložena na školskom plesu, izvede apokaliptičnu osvetu.

Kingu je *Carrie* bio četvrti napisani roman, ali prvi koji je objavljen. Inspiraciju mu je pružila djevojka koju je poznavao u srednjoj školi, a stil romana je epistolarne prirode, te se sastoji od pisama, službenih svjedočanstava i novinskih članaka koji opisuju događaje. Roman, koji je sam King često opisivao kao "feministički", je nakon objavljivanja postao besteseler, te preko noći učinio Kinga jednim od najuglednijih i najpopularnijih autora horor-žanra.

Godine 1976. je po njemu snimljen istoimeni film u režiji Briana de Palme u kome je naslovnu ulogu tumačila Sissy Spacek. Nakon toga je napravljeno još nekoliko slabije poznatih ekranizacija.

## Vanjske veze

* Official website for *Carrie* the Musical Arhivirano 2007-03-01 na Wayback Machine-u
* Identification characteristics Arhivirano 2008-03-09 na Wayback Machine-u for first edition copies of *Carrie*
# Naftni šok

*Za ostale upotrebe, pogledajte Naftni šok (razvrstavanje).*
**Naftna kriza 1973. godine** ili **Naftni šok** je naziv za ekonomsku krizu koja je pogodila, prije svega zapadne zemlje, a nakon njih i ostatak svijeta, u jesen 1973. godine, nakon što su u oktobru 1973. države članice OAPEC-a donijele odluku o embargu na izvoz nafte u SAD, Britaniju, Kanadu, Nizozemsku i Japan zbog toga što su smatrale da vlade tih zemalja podržavaju Izrael u Jomkipurskom ratu. Embargo, koji je kasnije proširen na Portugal, Rodeziju i Južnu Afriku, je imao potrajao do marta 1974. i imao dalekosežne posljedice po svjetsku ekonomiju, prije svega zbog toga što se cijena nafte popela sa dotadašnjih 3 na 12 dolara po barelu, pa je, s obzirom da se svjetska ekonomija temeljila na nafti, dovela do poremećaja u opskrbi i svim drugim granama ekonomije. Smatra se da su ti događaji, uz Nixonov šok dvije godine ranije označili konačni kraj trenda pozitivnih ekonomskih trendova koji su obilježili svjetsku ekonomiju u četvrt vijeka nakon završetka Drugog svjetskog rata, odnosno započeli novi period koji obilježavaju ekonomske krize koje endemski traju do današnjeg dana. Naftni šok se počeo nazivati i **Prvi naftni šok** nakon Drugog naftnog šoka koji se dogodio 1979. godine poslije Iranske islamske revolucije.

## Vanjske veze

* Hakes, Jay (2008). 35 Years After the Arab Oil Embargo, *Journal of Energy Security*.
* Morgan, Oliver; Islam, Faisal (2001). Saudi dove in the oil slick, *The Guardian*. Sheikh Ahmed Zaki Yamani, former oil minister of Saudi Arabia, gives his personal account of the 1973 energy crisis.
* Oppenheim, V.H. (1976). Why Oil Prices Go Up: The Past: We Pushed Them, *Foreign Policy*.
* US Energy Information Administration (1998). 25th Anniversary of the 1973 Oil Embargo
# Mirko Božić

**Mirko Božić** (Sinj, 21. rujna 1919. - Zagreb, 1. kolovoza 1995.) je hrvatski književnik.

Studirao je pravo u Beogradu. Sudjelovao je NOP-u. Bio je direktor Drame HNK u Zagrebu te profesionalni književnik i urednik časopisa "Kulturni radnik", "Literatura", "Književnik" i tjednika "*Telegram'*", a kasnije intendant zagrebačkog HNK i potpredsjednik Sabora. Najvažniji dio njegova opusa je romaneskna *Trilogija o Kurlanima*. Objavljivao je novele, scenarije za filmove ("*Djevojka i hrast*"), TV drame i serije (*Čovik i po*), te radiodrame.

Jedan je od potpisnika Novosadskog dogovora o zajedničkom srpskohrvatskom jeziku 1954. godine.

## Vanjske veze

* Mirko Božić na sajtu IMDb
# Konzumerizam

Televizori u prodajnom centru u Jakarti.
**Konzumerizam** u najširem smislu predstavlja izraz kojim se opisuje stav prema kojemu sreća nekog pojedinca ovisi o konzumaciji dobara i usluga, odnosno posjedovanju materijalnih dobara.

U ekonomskoj nauci konzumerizam predstavlja ekonomske politike kojima je cilj potaknuti potrošnju, odnosno stav prema kome slobodan izbor potrošača treba diktirati ekonomsku strukturu društva.

Treće značenje izraza "konzumerizam", a koje se najčešće koristi, označava društveni pokret kome je cilj predstavljati interese potrošača, odnosno pokret za zaštitu potrošača kroz više sigurnosne standarde, kvalitetu proizvoda te zabranu lažnog oglašavanja.

## Povezano

* Antikonzumerizam
# Francuski franak

5 franaka - 1949
**Francuski franak** (**francs**), ISO 4217: **FRF** je bio službeno sredstvo plaćanja u Francuskoj. Označavao se simbolom **FF** ili **F**, a dijelio se na 100 centima.

Povijest francuskog franaka seže do razdoblja od 1360. do 1641. kad su u Francuskoj prvi put uvedeni zlatnici imena *francs*. Franak je ponovno uveden 1795. kada je zamijenio francuske livre, a zamijenjen je eurom 2002. u omjeru 1 euro = 6,55957 franaka.

U optjecaju su bile kovanice od 5, 10, 20 centima, te od ½, 1, 2, 5, 10, 20 franaka, i novčanice od 20, 50, 100, 200 i 500 franaka.

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |
|  |  |
|  |  |

## Vanjske veze

* EZB – Francs Banknotes
# Paracelska ostrva

Raspored Paracelskih ostrva
Ostrvo Dunkan, jedno od najljepših ostrva Paracelskog arhipelaga
**Paracelska ostrva** (kin. 西沙群岛, vijetnamski: *Quần Đảo Hoàng Sa*) nenaseljeni su arhipelag u Južnom kineskom moru koji se sastoji od malih ostrva i grebena. Smešten je 230 km južno od kineskog ostrva Hajnan i 200 km istočno od vijetnamskog ostrva Lishon.

Celi arhipelag ima preko 130 različitih morskih grebena, ali svega oko trideset njih su prava ostrva. Ostrva se nalaze na teritoriji od oko 15.000 km² površine teritorijalnog mora. Najveća Paracelska ostrva su Patl, Trajton, Kresent i Linkoln.

## Politički spor

Oko ove teritorije vodi se međunarodni spor između sledećih zemalja:

* Vijetnam
* Kina
* Tajvan

Arhipelah je decenijama predmet spora između Kine i Vijetnama. Godine 1974. nakon kratkotrajnog okršaja sa snagama tadašnjeg Južnog Vijetnama, arhipelag su okupirale vojne snage NR Kine, ali i Vijetnam i Republika Kina (Tajvan) ističu i dalje svoje pravo na ovu teritoriju.

Kao i ostrva Sparli, i ovaj arhipelag nema veliki ekonomski značaj i predstavlja značajnu geopolitčku poziciju u Južnom kineskom moru.

## Povezano

* Ostrva Spretli

## Reference
# Bitka za Paracelske otoke

| Bitka za Paracelske otoke |
| --- |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Vrijeme: | 19. – 20. januar 1974. |
| Mjesto: | Paracelski otoci |
| Rezultat: |
kineska pobjeda |
| Teritorijalne promjene: |
Kina uspostavlja kontrolu nad Paracelima |

 |
| Sukobljene strane |
|  Kina |  Južni Vijetnam |
| Komandanti i vođe |
|  Zhang Yuanpei (张元培)  Wei Mingsen (魏鸣森) |  Pukovnik Hà Văn Ngạc |
| Snaga |
|
4 minolovaca 2 lovca na podmornice nepoznat broj marinaca nepoznat broj pripadnika milicije |
3 fregate 1 korveta 1 vod komandosa 1 tim za eksplozive 1 vod milicije |
| Žrtve i gubici |
|
18 mrtvih 67 ranjenih 4 minolovca oštećena |
53 mrtva 16 ranjenih 48 zarobljenih 1 korveta potopljena 3 fregate oštećene |

**Bitka za Paracelske otoke** bio je kratki oružani sukob između mornaričkih snaga NR Kine na jednoj, i tadašnje Republike Južni Vijetnam na drugoj strani, koji se odigrao od 19. do 20. januara 1974. na Paracelskim otocima u Južnom Kineskom moru.

Paracelski otoci, grupa uglavnom nenastanjenih i ekonomski nevažnih otoka, je zbog jednake udaljenosti od vijetnamskog i kineskog kopna su bili predmetom teritorijalnih sporova od kraja 19. vijeka. Početkom 1974. Južni Vijetnam je odlučio uspostaviti kontrolu na otocima te je poslao grupu brodova kao i jedinice marinaca koje su trebale uspostaviti garnizon. Tamo su naišle na kineske brodove i vojnike koji su već uspostavili baze. 19. januara je došlo do okršaja u kojem su južnovijetnamske snage pretrpjele gubitke i prisiljene na povlačenje. NR Kina otada drži kontrolu nad otocima, koji su i dalje predmetom spora.

## Izvori

## Vanjske veze

* Overview of the battle by a Vietnamese officer
* Paracels Islands Dispute Arhivirano 2016-02-22 na Wayback Machine-u
* A Collection of Documents on Paracel and Spratly Islands by Nguyen Thai Hoc Foundation Arhivirano 2013-08-06 na Wayback Machine-u
* GlobalSecurity.org
# Jorgos Grivas

**Georgios Grivas** (grčki: Γεώργιος Γρίβας; 6. jun 1897 – 27. januar 1974) bio je grčki vojskovođa, poznat kao vođa nekoliko gerilskih organizacija u nekoliko sukoba, a među kojima se ističe pokret EOKA protiv britanske vlasti nad Ciprom 1950-ih. Grivas, koji je bio vatreni zagovornik *enosisa* ili ujedinjenja Cipra sa Grčkom je početkom 1970-ih je na Cipru vodio pokret EOKA B čiji je cilj bilo odvraćanje eventualne turske invazije. Njegova smrt je omogućila da pokret EOKA B preuzmu radikalni desničari povezani sa tadašnjom grčkom vojnom huntom i izvedu puč protiv demokratske vlasti arhiepiskopa Makariosa, a što je Turcima poslužilo kao izgovor za invaziju nekoliko mjeseci kasnije.
# Dimitrios Ioannidis

| Dimitrios Ioannidis |
| --- |
| **Nadimak** | Nevidljivi diktator (ο αόρατος δικτάτωρ, ο aóratos diktátōr)
 |
| **Karijera** |
| **Čin** |  Brigadir
 |
| **Važnije bitke** | Drugi svjetski rat Grčki građanski rat
 |
| **Rod vojske** | Helenska vojska
 |

**Dimitrios Ioannidis** (grčki: Δημήτριος Ιωαννίδης  [ðiˈmitri.os i.oaˈniðis] ; 13. mart 1923 – 16. august 2010), također poznat kao **Dimitris Ioannidis**, bio je grčki vojni oficir, poznat kao jedan od vođa pukovničke vojne hunte koja je vladala Grčkom od 1967. do 1974. godine.

Odrastao je u bogatoj porodici porijeklom sa Epira, a u Drugom svjetskom ratu za vrijeme osovinske okupacije služio kao pripadnik desničarske organizacije pokreta otpora EDES, grčkog ekvivalenta jugoslavenskih četnika. Kao oficir redovne vojske je sudjelovao u građanskom ratu.

Ioannidis je 1967. sudjelovao u puču kojim je svgrnuta demokratska vlast. Tada je imao čin brigadira i bio načelnik Vojne akademije. U novostvorenoj hunti je mjesto neslužbenog vođe preuzeo pukovnik Jorgos Papadopulos, ali se Ioannidis sa vremenom nametnuo kao siva eminencija, ali i ideološki najisprofiliraniji pripadnik hunte, kojim je osim fanatičnog antikomunista i grčkog nacionalista propovijedao ultra-konzervativnu preobrazbu grčkog društva i zatvaranje prema vanjskom svijetu čije je utjecaje krivio za nemoral u grčkom društvu.

Ioannidis je sa vremenom došao u sukob sa Papadopulosom koji je pod stranim pritiscima i nakon krvavog gušenja pobune na atenskoj Politehnici 1973. godine namjeravao "olabaviti" represiju i dati koncesije protivnicima režima. Te je planove preduhitrio beskrvnim pučem kojim je preuzeo mjesto de facto šefa grčke države i vlade.

Ioanndis se potom okrenuo prema Cipru nastojeći dovršiti proces *enosisa* ujedinjenja tog otoka sa maticom Grčkom. Kao glavnu smetnju je vidio ciparskog predjsednika, arhiepiskopa Makariosa III, koga je smatrao "kriptokomunistom". U tu je svrhu potakao tamošnju radikalno desnu paravojnu formaciju EOKA B da izvrši puč 15. jula 1974. godine kojim je Makarios svrgnut, a vlast preuzeo radikalni nacionalist Nikos Sampson. Taj je događaj, međutim, poslužio kao izgovor turskoj vladi da pod parolom zaštite lokalne turske manjine izvrši invaziju koja je dovela do podjele otoka i okupacije koja dan-danas traje.

Ioannidis na to nije moago reagirati te se ne samo osramotio, nego izgubio posljednje zalihe političke podrške ne samo u narodu nego i u vojsci. Grupa generala ga je svrgnula u još jednom puču te započela proces povratka demokraciji. Ioannidis je 1975. uhapšen te osuđen na smrt zbog veleizdaje i kršenja ljudskih prava za vrijeme diktature. Kazna mu je preinačena u doživotni zatvor koga je izdržao do kraja.

## Izvori

## Vanjske veze

* loannidis: Power in the Wings Arhivirano 2008-12-14 na Wayback Machine-u, *TIME*, 10 December 1973
# Svetozar Stojanović

| Svetozar Stojanović |
| --- |
|  |
| Biografske informacije |
| Rođenje | (1931-oktobra-18)18. oktobra 1931. Kragujevac, Kraljevina Jugoslavija |
| Smrt | 7. maja 2010. (dob: 78) |

**Svetozar Stojanović** (Kragujevac, 18. oktobar 1931 — Beograd, 7. maj 2010) je bio srpski filozof.

## Biografija

Rođen je 1931. u Kragujevcu u trgovačkoj porodici. U Kragujevcu je završio osnovnu školu i gimnaziju. Diplomirao je filozofiju na Filozofskom fakultetu Univerziteta u Beogradu 1955. godine, na istom fakultetu je doktorirao filozofiju 1962. godine tezom *Savremena meta-etika*. Asistent iz Etike je postao 1958. Od 1962. godine, kada je doktorirao, postao je docent a od 1969. vanredni profesor na istom predmetu, do 1975. godine, kada je *stavljen na raspolaganje* tj. izbačen je sa Beogradskog univerziteta zajedno sa još sedam drugih profesora 28. januara 1975. godine zbog disidentske delatnosti kao član grupe „Praksis“. Tom prilikom izbačeni su i Mihailo Marković, Ljubomir Tadić, Zagorka Golubović, Miladin Životić, Dragoljub Mićunović, Nebojša Popov i Trivo Inđić. Vraćen je na Univerzitet početkom 90-ih godina.
Radio je kao gostujući profesor i na univerzitetima u SAD, Nemačkoj, Velikoj Britaniji, Austriji, Indiji.

Bio je predsednik Srpskog filozofskog društva 1970-1974. Zajedno ca politikologom Đurom Kovačevićem, Svetozar Stojanović je 2002. osnovao Srpsko-američki centar u Beogradu čiji je bio i predsednik. 2009. godine. Ovaj centar je prerastao u Centar za nacionalnu strategiju.Jedan od osnivača Instituta za filozofiju i društvenu teoriju Univerziteta u Beogradu.

U periodu od 15. juna 1992. do 31. maja 1993. bio je specijalni savetnik Dobrice Ćosića, tadašnjeg predsednika SR Jugoslavije. Vodio je njegov savetnički tim.

Bio je direktor Instituta za filozofiju i društvenu teoriju 1994-2000. Bio je član Upravnog odbora komapnije „Politika“, zatim član Saveta Republičke radio-difuzne agencije (RRA).

Objavio je sedam knjiga, četiri brošure i oko 130 članaka. Dela su mu prevođena na 14 jezika. Najznačajnija dela su: „Savremena meta-etika“, „Između ideala i stvarnosti“, „Istorija i partijska svest“ i „Na srpskom delu Titonika“.

Uvršten je u *Biographical Dictionary of Twentieth Century Philosophers* 1996. zajedno sa Branislavom Petronijevićem i Mihailom Markovićem iz Srbije.

Umro je u Beogradu 7. maja 2010. godine.

## Bibliografija

### Filozofske studije

* *Savremena meta-etika*, disertacija, 1964., 1971., 1994.
* *Marksistička etika i socijalističko obščestvo*, 1966.
* *Između ideala i stvarnosti*, 1969.
* *Between Ideals and Reality*, Oxford University Press, New York, 1973.
* *Tolerance and Revolution*, s Paul-om Kurz-om, 1970.
* *Od marksizma do etatizma sa ljudskim licem*, 1987.
* *Istorija i partijska svest*, 1988.
* *Autoritet bez vlasti: Dobrica Ćosić kao šef države*, 1993.
* *Propast komunizma i razbijanje Jugoslavije*, 1995.

## Reference

## Vanjske veze

* Biografija Svetozara Stojanovića
* Preminuo filozof Svetozar Stojanović („Politika“, 8. maj 2010)
* Preminuo Svetozar Stojanović („RTS“, 8. maj 2010)
* Preminuo filozof Svetozar Stojanović („Blic“, 8. maj 2010)