# Dobrica Ćosić

|  |
| --- |
| Dobrosav Dobrica Ćosić Добрица Ћосић |
|
 |
|

---

1. Predsednik Savezne Republike Jugoslavije
 |
| **Na dužnosti** 15. jun 1992. – 1. jun 1993.
 |
| Predsjednik vlade
 | Aleksandar Mitrović Milan Panić Radoje Kontić
 |
| Prethodnik
 | položaj ustanovljen
 |
| Nasljednik
 | Zoran Lilić
 |
|

---

15. Generalni sekretar Pokreta nesvrstanih
 |
| **Na dužnosti** 15. jun 1992. – 7. septembar 1992.
 |
| Prethodnik
 | Branko Kostić
 |
| Nasljednik
 | Suharto
 |
|

---

 |
| Rođen/a
 | (1921-decembra-29)29. decembra 1921. Velika Drenova, Kraljevina Srba, Hrvata i Slovenaca (danas Srbija)
 |
| Umro/la
 | 18. maja 2014. (dob: 92)
 |
| Državljanstvo
 | Srbija
 |

**Dobrosav - Dobrica Ćosić** (Velika Drenova, 29. 12. 1921. - Beograd, 18. 5. 2014) bio je srpski književnik, akademik i nacionalistički političar koji je od 1992. do 1993. godine bio prvi predsjednik Savezne Republike Jugoslavije.

U mladosti je bio komunist, a u drugom svjetskom ratu se borio u partizanima što je kasnije bila inspiracija za njegov književni opus. Od kraja 1960-ih se počinje suprotstavljati Titovoj politici, prije svega nezadovoljan ustavnim preuređenjem SFRJ, te postaje jedan od najpoznatijih političkih disidenata. Krajem 1980-ih je jedan od predvodnika i ideologa srpskog nacionalističkog pokreta u tadašnjoj Jugoslaviji, te pristaša Slobodana Miloševića, s kojim se razišao sredinom 1990-ih.

Ćosić se često navodi kao jedan od zagovornika Velike Srbije. Poštovaoci ga nazivaju *„ocem nacije“*, dok protivnici koriste taj izraz u ironičnom smislu.

## Dela

* *Daleko je sunce*, (1951)
* *Koreni*, (1954)
* *Deobe* 1-3, (1961)
* *Akcija*, (1964)
* *Bajka*, (1965)
* *Moć i strepnje*, (1971)
* *Vreme smrti* 1-4, (1972-1979)
* *Vreme zla - Grešnik*, (1985)
* *Vreme zla - Otpadnik*, (1986)
* *Vreme zla - Vernik*, (1990)
* *Vreme vlasti* 1, (1996)
* *Piščevi zapisi* 1-4, (2001-2002)
* *Srpsko pitanje* 1-2, (2002-2003)
* *Pisci moga veka*, (2002)
* *Seobe* (2004)
* *Prijatelji*, (2005)
* *Vreme vlasti* 2, (2007)
* *Piščevi zapisi 1993—1999*, (2008)
* *Piščevi zapisi 1999—2000: Vreme zmija*, (2009)
* *Srpsko pitanje u XX veku*, (2009)
* *Bosanski rat* (2012)

## Kontroverze

### Planska preseljenja i etničko čišćenje

Srpski akademik Dobrica Ćosić je često kritikovan zbog zalaganja za planska preseljenja stanovništva početkom jugoslovenskih ratova:

> Moguća su planska preseljenja i razmena stanovništva što je najteže, najbolnije, ali je i to bolje od života u mržnji i međusobnom ubijanju.
>
> – Ćosić u Politici, 26.07.1991.

Čuveni francuski filozof i antropolog Edgar Moren je 1992. godine u pariškom Le Monde-u pisao otvoreno pismo Dobrici Ćosiću, predsedniku SR Jugoslavije, smatrajući ga jednim od najodgovornijih za "osvajanje životnog prostora i etničko čišćenje" tokom rata u Bosni i Hercegovini:

> Požar koji preti da se proširi izvan Balkana već je doveo u pitanje evropsku građevinu. Ta Evropa koja želi da se gradi jeste Evropa koja otvara granice između naroda – to je Evropa koja bi se stvarala po uzoru na Bosnu i Hercegovinu koju ste uništili. Hoćete li da vas istorija pamti kao predsednika osvajača životnog prostora i etničkog čišćenja?
>
> – Edgar Moren

Godinama nakon rata, 2010. godine, Ćosić tvrdi da izvršeno etničko čišćenje „može za budućnost da bude pozitivno“:

> I pored lične tragedije mnogih ljudi, i pored toga što je ljudski razmišljati o multinacionalnim državama u kojima se tolerantno živi i sa više nacionalnih manjina, današnje stanje Srba posle etničkih čišćenja za budućnost može da bude pozitivno, jer je reka Drina prvi put postala srpska reka i što će vremenom deo Bosne možda ipak pripasti Srbiji.
>
> – Ćosić u knjizi "Sećanja" Vladete Jerotića, 2010.

### Stav o Albancima

Ćosić je u javnosti više puta istupao sa diskriminatorskim stavovima prema Albancima. Zbog navednog citata je protiv njega čak podnesena i prijava zbog širenja govora mržnje.

> Taj socijalni, politički i moralni talog tribalnog, varvarskog Balkana, uzima za saveznika Ameriku i Evropsku uniju u borbi protiv najdemokratskijeg, najcivilizovanijeg, najprosvećenijeg balkanskog naroda - srpskog naroda.
>
> – Dobrica Ćosić o Albancima

### Velika Srbija

Ćosića neki optužuju za zagovaranje ideje Velike Srbije. Ćosić sam tvrdi da nikada nije priznavao avnojevske granice, a u razdoblju SFRJ 1968. godine je pisao:

> Svjedoci smo činjenice kako čak i medu srpskim narodom ponovo svijetli stari istorijski cilj i nacionalna ideja - ujedinjenje srpskog naroda u jednu državu.
>
>

Zbog te tvrdnje, Ćosic je bio isključen iz Centralnog komiteta. U srpnju 1989. godine on je govorio da bi se veliki dijelovi Hrvatske morali "vratiti" Srbiji. U vreme raspada SFRJ Ćosić je pisao o istorijskom cilju ujedinjenja svih Srba u jednu državu:

> To je pitanje sloboda i prava bivstvovanja srpskog etnosa u celini svog duhovnog, kulturnog i istorijskog identiteta bez obzira na sadašnje republičke granice i konstituciju Jugoslavije. Ako se ta sloboda i to pravo ne uvažava, onda nije ostvaren istorijski cilj srpskog naroda – ujedinjenje svih Srba u jednoj državi (...).
>
>

2012. godine Ćosić u svojoj knjizi Bosanski rat o jedinstvenoj srpskoj državi piše sledeće:

> Ako sam, dakle, do polovine 1991. i ja verovao u mogućnost zasnivanja državnog saveza srpskih zemalja, naime, globalnog referendumskog ujedinjenja teritorija koje naseljava srpska većina, razvoj događaja i naročito politika Evropske zajednice i Amerike prema rešenju "jugoslovenske krize" primorali su me da napustim ideju o državi kao savezu srpskih zemalja.
>
> – Ćosić u knjizi Bosanski rat

### Negiranje zločina i genocida

Ćosić tvrdi da su muslimani ubijali sami sebe prilikom masakra u ulici Vase Miskina, da bi optužili Srbe pred svetom:

> Zločin u ulici Vase Miskina, kada su pobijeni ljudi i žene koji su čekali u redu za hleb, što je bila muslimanska inscenacija da se prekine Lisabonski sporazum i za to optuže Srbi, da bi se pred svetskom javnošću imao "moralan" i "pravedan" izgovor za vojnu intervenciju NATO-a protiv Srba u Bosni...
>
> – Ćosić u knjizi Bosanski rat

Ćosić takođe tvrdi da su muslimani ponovo ubijali sami sebe prilikom masakra na Markalama, da bi opet "namestili" Srbima pred svetom:

> Grozan događaj! Na sarajevskoj pijaci Markale minama iz minobacača ubijeno je šezdeset osam ljudi i stotinjak ranjeno. Naravno, optuženi su Srbi. Ako bi to bila istina, Karadžić, Mladić, Koljević, Krajišnik treba odmah da podnesu ostavke, Skupština Republike Srpske da osudi taj zločin i sve političke ustanove u SR Jugoslaviji moraju najoštrije da osude taj masakr civila... Moram da proverim ovu užasavajuću vest. Zovem prijatelja Gojka Đoga da čujem njegovo mišljenje jer on je prilično obavešten o zbivanjima u Bosni. "Ni govora o srpskom zločinu. To je muslimanska nameštaljka kao i ona pred pekarom, spremaju nam nešto opasno." Zovem Milorada Ekmečića jer on svaki događaj tumači znanjem i istorijom: "To varvarstvo nikako ne može biti srpsko. To je džihadsko. Samo se u islamskom svetom ratu tako svirepo za Alaha ubijaju i Alahovi vernici." To mi potvrđuje i Nikola Koljević, koji je rekao, čvrsto uveren, da je to muslimanski zločin. "Pred svaki pregovor oni serviraju po neki 'srpski zločin' i idu u Ženevu kao 'srpske žrtve'". General Mladić i svi sarajevski komandanti tvrde da srpski bacači nikako ne mogu da dobace do Markala.
>
> – Ćosić u knjizi Bosanski rat

Dobrica Ćosić je takođe poznat po negiranju genocida u Srebrenici, utvrđenog sudskim presudama:

> Srbofobski, nesavesni i nekim interesom motivisani političari "međunarodne zajednice" - Amerike, Evropske unije i islamskih zemalja, pomoću svojih medija srpske zločine oko Srebrenice proglasili su genocidom... Međutim, i po mom mišljenju, postoje razlozi da se u džihadsku, hašku i tekuću političko-propagandnu "istinu" o Srebrenici ozbiljno posumnja... u Potočarima i Srebrenici nije izvršen genocid nego težak, bestijalan zločin nad zarobljenim Muslimanima, koji se mora osuditi i krivci biti kažnjeni.
>
> – Ćosić u knjizi Bosanski rat

Nasuprot masakra u Srebrenici, koji nije bio genocid, Ćosić navodi istinsko "genocidno zatiranje srpskog življa" koje se zbilo pre toga u okolini Srebrenice:

> Pre masakra muslimanskih zarobljenika u Potočarima i okolini, polovinom jula 1995. godine, iz "zaštićene zone" Srebrenice muslimanska vojska pod komandom Nasera Orića ubila je na najsvirepiji način 3.262 srpskih žitelja i popalila i opljačkala više od osamdeset podrinjskih sela. U ovom genocidnom zatiranju srpskog življa učestvovala je i masa muslimanskih civila, seljaka. Bio je to 1992. godine pravi masovni pokret Muslimana za ubijanje Srba... Muslimanski seljaci u većini nisu ubijali Srbe oružjem nego sekirama, vilama, pajserima, motkama...
>
> – Ćosić u knjizi Bosanski rat

Mnogi od navedenih Ćosićevih argumenata su inače klasična tačka nacionalističke propagande.

## Izvori

## Vanjske veze

* Dobrica Ćosić, kobni Otac nacije (kritička biografija)
* „Ćosićev odbor iz osamdesetih godina zaslužan za pobedu nad Miloševićem“ Arhivirano 2007-09-27 na Wayback Machine-u na sajtu „Medija klub“
* Boris Tadić: Ja i Čika Dobrica Arhivirano 2009-04-18 na Wayback Machine-u, tekst na sajtu „Kurira“
* Bez starca nema udarca („Kurir“, 11. maj 2008.) Arhivirano 2010-03-05 na Wayback Machine-u
* Govor mržnje u Srbiji (YUCOM-ova kolekcija Ćosićevih citata)
* Citati iz Ćosićeve knjige Bosanski rat Arhivirano 2012-04-13 na Wayback Machine-u