# ATC klasifikacija

**Anatomsko-terapijsko-hemijska (ATC) klasifikacija** je međunarodno prihvaćeni klasifikacioni sistem za medicinske proizvode, koji propisuje Svetska zdravstvena organizacija. Svakom nezaštićenom imenu leka (ili kombinaciji lekovitih supstanci) odovara šifra od sedam alfanumeričkih karaktera razvrstanih u 5 nivoa klasifikacije.

Za ATC klasifikaciju je zadužen **Kolaborativni centar SZO za metodoligiju statistike lekova**, čije je sedište u Norveškom institutu za javno zdravlje u Oslu. Gde god je moguće, koriste se međunarodna nezaštićena imena, a ako ne postoji međunarodni nezaštićeni naziv za neki lek (vakcine, insulin), kojisti se prihvaćeno ime leka u SAD-u i Velikoj Britaniji. Lekovi koje koristi alternativna medicina nisu uključeni u ATC sistem.

ATC oznaka svih novih lekova se revidira nakon 3 godine, a može doći i do revizije šifre lekova koji su i duže u upotrebi (npr. kod proširivanja ili promene terapijskih indikacija). Kada leku nije data konačna šifra, umesto poslednja dva broja koriste se dve tačkice (npr. C05CA.. – procijanolidni oligomeri, {H03CA.. – kalijum jodid).

Prolekovi i odgovarajući aktivni lekovi se obično označavaju istom ATC šifrom, kao i različite soli, estri, izomeri, smeše izomera i slični derivati aktivne supstance.

## Osnovne grupe ATC klasifikacije

* A – Alimentarni trakt i metabolizam
* B – Krv i krvotvorni organi
* C – Kardiovaskularni sistem
* D – Koža i potkožno tkivo
* G – Genitourinarni sistem i polni organi
* H – Hormonski preparati za sistemsku primenu, isključujući polne hormone i insulin
* J – Antiinfektivni lekovi za sistemsku primenu
* L – Antineoplastici i imunomodulatori
* M – Mišićno-kostni sistem
* N – Nervni sistem
* P – Antiparazitni proizvodi, insekticidi i sredstva za zaštitu od insekata
* R – Respiratorni sistem
* S – Senzorni organi
* V – Ostalo

## Klasifikacija po nivoima

ATK sustav dijeli sve kategorije lijekova na 5 nivoa.

1. prvi nivo je anatomski i označava se velikim latiničnim slovom. Lekovi su podeljeni u 14 anatomskih grupa.
2. drugi nivo se sastoji od dva arapska broja i označava glavnu terapijsku grupu kojoj pripada dati lek
3. treći nivo je označen latiničnim slovom i bliže određuje farmakološko-terapijsku podgrupu
4. četvrti nivo je predstavljen latiničnim slovom i označava farmakološko-hemijsku podgrupu
5. poslednji (peti) nivo se sastoji od dve arapske cifre i označava pojedinačan lek ili njihovu kombinaciju u okviru farmakološko-hemijske podgrupe.

Na primer, ibuprofen ima ATC oznaku *M01AE01*, što, razloženo po nivoima, znači:

1. M – lekovi za bolesti mišićno-kostnog sistema
2. *M**01 – antiinflamatorni i antireumatski proizvodi
3. *M01**A – nesteroidni antiinflamatorni i antireumatski proizvodi
4. *M01A**E – derivati propionske kiseline
5. *M01AE**01 – ibuprofen

### Prvi nivo

Prvi nivo označuje anatomsku glavnu grupu na koju lijek dijeluje.

| Kod
 | Sadržaj
 |
| --- | --- |
| **A** | Probavni sustav i metabolizam
 |
| **B** | Krv i krvotvorni organi
 |
| **C** | Srce i krvožilje
 |
| **D** | Koža
 |
| **G** | Mokraćni sustav i spolni hormoni
 |
| **H** | Sustav žlijezda s unutarnjim lučenjem
 |
| **J** | Sustavne infekcije (izuzev infekcija uzrokovanih parazitima)
 |
| **L** | Zloćudne bolesti i imunomodulatori
 |
| **M** | Koštano-mišićni sustav
 |
| **N** | Živčani sustav
 |
| **P** | Infekcije uzrokovanie parazitima
 |
| **R** | Sustav dišnih organa
 |
| **S** | Osjetila
 |
| **V** | Razno
 |

### Drugi nivo

Drugi nivo se sastoji od dva broja i označava glavnu terapijsku grupu kojoj pripada dati lijek.

Primjer: C03 Diuretik

### Treći nivo

Treći nivo je označen latiničnim slovom i bliže određuje farmakološko-terapijsku podgrupu.

Primjer: C03C High-ceiling diuretici

### Četvrti nivo

Četvrti nivo je predstavljen latiničnim slovom i označava farmakološko-kemijsku podgrupu

Primjer: C03CA Sulfonamid

### Peti nivo

Peti nivo se sastoji od dva broja i označava kemijsku substancu

Primjer: C03CA01 Furosemid

## Ostali sistemi klasifikacije

Po analogiji sa ATC klasifikacijom humanih lekova, razvijeni su *ATCvet* za upotrebu u veterinarskoj medicini i *ATC herbal* za klasifikaciju biljnih preparata.

Evropska asocijacija za istraživanje farmaceutskog tržišta (engleski: *European Pharmaceutical Market Research Association (*EPhMRA*)*) je razvila sopstveni sistem klasifikacije lekova, ali postoje intenzivni pregovori EPhMRA i Kolaborativnog centra SZO o harmonizaciji ATC i EPhMRA sistema.

## Povezano

* Međunarodna klasifikacija bolesti
* Međunarodni nezaštićeni naziv
* Jugoslovenska klasifikacija lekova
* IUPAC nomenklatura

## Reference