Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Juan Antonio Samaranch

| Huan Antonio Samaran |
| --- |
| *1998* |
| Rođenje | 17. jul 1920. Barselona, Španija  |
| Smrt | 21. april 2010. Barselona, Španija |

**Huan Antonio Samaran** (katalonski: *Don Joan Antoni Samaranch i Torelló, Marqués de Samaranch*; Barselona, 17. jul 1920 — Barselona, 21. april 2010) je bio katalonski sportski zvaničnik i predsednik Međunarodnog olimpijskog komiteta od 1980. do 2001.

## Biografija

Samaran je rođen u Barseloni u bogatoj porodici. Završio je višu poslovnu školu u Barseloni. Bio je šef misija španskih timova na brojnim olimpijskim takmičenjima, pre nego što ga je Fransisko Franko postavio za predsednika španskog nacionalnog olimpijskog komiteta i člana MOK. Samaran je bio poznata ličnost u poslednjim danima Frankove vladavine. Bio je potpredsednik MOK od 1974. do 1978. i španski ambasador u Sovjetskom Savezu i Mongoliji od 1977. do 1980. Zbog svojih zasluga u promovisanju olimpijskog pokreta, španski kralj Huan Karlos I mu je 1991. dao titulu markiza.

### Predsednik MOK

Samaran je izabran za predsednika MOK na 83. zasedanju te organizacije u Moskvi, koje je održano pre Letnjih olimpijskih igara 1980. - između 15. i 18. jula 1980.

Tokom svog mandata Samaran je uspeo da finansijski oporavi olimpijski pokret, uz velike prihode od televizijskih prava i sponzorstva. Iako su Letnje olimpijske igre 1984. i Letnje olimpijske igre 1988. bojkotovale države Istočnog bloka i još neke države, broj država članica MOK i učesnica svakih igara se povećavao tokom Samaranovog predsedništva. Samaran je takođe težio da se najbolji sportisti takmiče na Olimpijskim igrama, što je dovelo do postupnog prihvatanja profesionalnih sportista.

Samaran se 2001. godine nije ponovo kandidovao za predsednika MOK. Na tom mestu nasledio ga je Žak Rog. Samaran je postao počasni doživotni predsednik Međunarodnog olimpijskog komiteta.

Umro je 21. aprila 2010. u Barseloni od srčanog udara.

## Reference

## Vanjske veze

|  |  |
| --- | --- |
|  | U Wikimedijinoj ostavi nalazi se članak o temi: **Juan Antonio Samaranch** |

* Juan Antonio Samaranch and Olympism Arhivirano 2010-05-07 na Wayback Machine-u
* Page on Samaranch's links to the Franco regime by Andrew Jennings
* Juan Antonio Samaranch na sajtu IMDb
* Semblanza de Juan Antonio Samaranch en la Fundación "Príncipe de Asturias" Arhivirano 2009-10-09 na Wayback Machine-u
* Mr Juan Antonio Samaranch. Official website of the Olympic Movement
* Especial sobre la vida de Juan Antonio Samaranch. Arhivirano 2010-04-25 na Wayback Machine-u
# Socijalistička Republika Slovenija

|  |
| --- |
| **Socialist Republic of SloveniaSocialistična republika Slovenija** |
|  **Federalna jedinica Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije** |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | **1944 — 1991** |  |

 |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Zastava | Grb
 |

 |
|  |
| **Glavni grad** | Ljubljana |
| **Službeni jezik** | slovenski (italijanski i mađarski u određenim oblastima) |
| **Uspostavljenau SFRJ:**  - Od  - Do
 | 19.2. 1944. 31.1. 1946. 25.6, 1991. |
| **Površina**  - Ukupno  - Voda
 | Rang 5. u SFRJ 20.246 km² 0,6% |
| **Stanovništvo**  - Ukupno   - Gustina
 | Rang 5. u SFRJ
1,913.355 94.5/km²  |
| **Valuta** | Jugoslovenski dinar (*dinar*) |
| **Vremenska zona** | UTC + 1 |

|  |
| --- |
|
**Historija Slovenije**

---

 |
| Samova država
 |
| Karantanija
 |
| Kranjska
 |
| Stara kranjska
 |
| Slovenska krajina
 |
| Ilirske provincije
 |
| Kraljevina Ilirija
 |
| Vojvodstvo Kranjska
 |
| Dravska banovina
 |
| Ljubljanska pokrajina
 |
| Socijalistička Republika Slovenija
 |
| Republika Slovenija
 |

**Slovenija** (službeno **Socijalistička Republika Slovenija**, slovenski **Socialistična republika Slovenija**, akr. **SRS**), jedna od šest republika Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije. Preimenovana je u "Socijalističku Republiku" kad i ostale jugoslavenske republike, Ustavom iz 1963; a nezavisnost je proglasila 1991. Naziv joj je promenjen u "Republika Slovenija". Glavni grad je bio Ljubljana. Konstitutivan narod su bili Slovenci, a zvanične narodnosti: Mađari i Italijani, ali samo u opštinama u kojima su predstavljali značajni deo stanovništva. Bila je privredno najrazvijenija jugoslovenska republika, a po veličini bila ja predzadnja (veća samo od SR Crne Gore).

## Opštine u SR Sloveniji

Na popisima iz 1971., 1981. i 1991. godine, SR Slovenija sastojala se iz 62 opštine i to:

* Grad Ljubljana sastojala se iz pet opština: Bežigrad, Vič-Rudnik, Moste-Polje, Center i Šiška.
* Grad Maribor sastojao se iz šest opština: Pesnica, Pobrežje, Rotovž, Ruše, Tabor i Tezno.
* ostale opštine u SR Sloveniji, bile su: Ajdovščina, Brežice, Velenje (u jednom kraćem periodu osamdesetih godina zvao se Titovo Velenje), Vrhnika, Gornja Radgona, Grosuplje, Domžale, Dravograd, Žalec, Zagorje ob Savi, Idrija, Izola, Ilirska Bistrica, Jesenice, Kamnik, Koper, Kočevje, Kranj, Krško, Lenart, Lendava, Litija, Logatec, Ljutomer, Metlika, Mozirje, Murska Sobota, Nova Gorica, Novo Mesto, Ormož, Piran, Postojna, Ptuj, Ravne na Koroškem, Radovljica, Ribnica, Sevnica, Sežana, Slovenska Bistrica, Slovenske Konjice, Slovenj Gradec, Tolmin, Trbovlje, Tržič, Hrastnik, Celje, Cerknica, Črnomelj, Šentjur pri Celju, Škofja Loka i Šmarje pri Jelšah.

## Vlade
# Međunarodni olimpijski odbor

Međunarodni olimpijski komitet, logotip
sjedište Međunarodnog olimpijskog komiteta u Lausannei u Švicarskoj
**Međunarodni olimpijski komitet (MOK)** ili **Međunarodni olimpijski odbor (MOO)** (engl. *International Olympic Committee*, IOC), međunarodna sportska organizacija sa sjedištem u Švicarskoj, u gradu Lausannei. Osnovana je 23. lipnja 1894. na kongresu u Parizu, pod idejnim vodstvom baruna Pierrea de Coubertina. Njegova je ideja bila oživjeti oblik natjecanja poznat u staroj Grčkoj po modelu sportskog međunarodnog natjecanja najvišeg ranga. Na istom je kongresu odlučeno da će domaćin I. Olimpijskih igara biti Atena, te je za godinu održavanja odabrana 1896.

## Predsjednici MOO-a

Prvi MOK na Igrama u Ateni 1896.
Predsjednici MOO se biraju na kongresima na period od više godina. Postoje inicijative da se zbog potencijalno velikog utjecaja koje predsjednik ima na cijeli Olimpijski pokret, pa i konkretnih problema vezanih uz korupciju, mandat predsjednika i članova ipak ograniči a izbor napravi transparentnijim. Do sada su međutim predsjednici bili birani na period od više godina, tako da je do sada ukupno bilo samo 8 predsjednika MOO:

1. Demetrios Vikelas, Grčka, 1894. – 1896.
2. barun Pierre de Coubertin, Francuska, 1896. – 1925.
3. grof Henri de Baillet-Latour, Belgija, 1925. – 1942.
4. Sigfrid Edström, Švedska, 1946. – 1952.
5. Avery Brundage, SAD, 1952. – 1972.
6. lord Michael Morris Killanin, Irska, 1972. – 1980.
7. Juan Antonio Samaranch, Španjolska, 1980. – 2001.
8. Jacques Rogge, Belgija, 2001. – 2013.
9. Thomas Bach, Njemačka, od 2013.

## Vanjske veze
# Hegemonija

**Hegemonija** je politički, kulturni ili ekonomski uticaj ili dominacija (nadmoć) jedne nacije, društva ili grupe nad drugima. Hegemonija se u prošlim vremenima postizala najčešće upotrebom sile. Danas se ona češće odnosi na snažan ekonomski i kulturni uticaj mehanizmima globalizacije.
# Dobrinja

*Za ostale upotrebe, pogledajte Dobrinja (razvrstavanje).*

**Naselje Dobrinja** izgrađeno je za potrebe Zimske olimpijade, održane 1984. u Sarajevu. Niklo je na prostoru bivšeg sela Dobrinja, udaljenog nekoliko kilometara od središta grada. Dobrinja je dobila ime po kratkoj rijeci koja teče kroz naselje. Nakon Olimpijade, u izgrađene objekte koje su koristili vrhunski športaši, useljavaju novi stanovnici, mahom stambeno nezbrinuti građani Sarajeva, te Dobrinja postupno dobiva obrise pravog gradskog naselja. Zahvaljujući dobroj prometnoj infrastrukturi, tj. povezanosti s ostalim gradskim naseljima, stanovnici nemaju problema kad je riječ o prijevozu do radnih mjesta koja su uglavnom u drugim dijelovima grada. Naime, na području Dobrinje, po prirodi stvari, nema industrijskih kapaciteta.

## Stanovništvo

Iako je nezahvalno govoriti o brojci stanovnika, procjenjuje se da se kreće oko četrdesetak tisuća. Administracijski, naselje je inkorporirano u općinu Novi Grad.

## Historija

Prva faza izgradnje naselja završena je još 1983. godine, kada je izgrađena Dobrinja 1 i 2, čije su zgrade pružile dom novim stranovnicima grada, a nakratko i učesnicima 14. Zimskih olimpijskih igara. Dva oveća kvarta, jedna škola i trolejbuska veza sa gradom bila bi osnovna struktura tadašnjeg izgleda naselja. Uskoro se toj slici pridružuje još jedna škola, a onda i Dobrinja 3. Nova škola i nova dva kvarta, Dobrinja 4 i 5 izgrađeni su i useljeni neposredno pred početak rata. Upravo ta dva kvarta pretrpjela su najveću destrukciju u ratu. Sve tri škole su uništene. Mali
dijelovi Dobrinje 4 i Dobrinje 1 danas pripadaju Republici Srpskoj.

Na području Dobrinje se nalaze 3 osnovne škole: *Osnovna škola "Skender Kulenović"*, *OŠ "Ćamil Sijarić"* i *OŠ "Osman Nuri Hadžić"* i jedna srednje škola: *Gimnnazija Dobrinja*.

## Mjesne zajednice

* MZ Dobrinja A
* MZ Dobrinja B
* MZ Dobrinja C
* MZ Dobrinja D

## Župa Dobrinja

Rimokatolički vjernici s područja Dobrinje, njih oko šest stotina, duhovne potrebe zadovoljavaju u okviru župe osnovane 1997. godine. Još nemaju vjerski objekt u kojem bi se okupljali na misna slavlja, ali u perspektivi je izgradnja crkve i pratećih objekata.

* Dobrinja (1996)
* Dobrinja (2012)
* Stambeni blok i crvka of Sv. Vasilija Ostroškog
* Autobuska stanica Istočno Sarajevo

## Reference

| Sarajevska naselja |
| --- |
| Ahatovići | Alifakovac | Alipašino polje | Aneks | Babića Bašča | Bare | Baščaršija | Bentbaša | Bistrik | Bjelave | Bojnik | Brdo džamija | Breka | Briješće | Buća potok | Budakovići | Buljakov potok | Centar | Ciglane | Crni vrh | Čengić vila | Čolin potok | Dobrinja | Dobroševići | Džeka | Džidžikovac | Faletići | Gorica | Grbavica | Hrasno | Hrid | Jarčedoli | Jekovac | Kamenica | Kobilja Glava | Koševo | Koševsko brdo | Kovači | Kovačići | Logavina | Mahmutovac | Marijin dvor | Mejtaš | Mihrivode | Mojmilo | Mošćanica | Nedžarići | Obala | Otes | Otoka | | Paljevo | Pofalići | Poljine | Rajlovac | Reljevo | Rječica | Salakovac | Saraj polje | Sedrenik | Skenderija | Sokolje | Stup | Sunce | Šanac | Šib | Širokača | Švrakino selo | Vraca | Velešići | Višnjik | Vitkovac | Vratnik | Zabrđe
 |
# Orden zasluga za narod

Orden zasluga za narod sa srebrnom zvijezdom
**Orden zasluga za narod** bilo je odlikovanje SFRJ u tri stupnja, kojeg je osnovalo AVNOJ 9. lipnja 1945. godine, zajedno s **Medaljom zasluga za narod**.

Orden je imao tri stupnja:

* Orden zasluga za narod sa zlatnom zvijezdom (do 1961. Orden zasluga za narod I. reda) - 11. u važnosnom slijedu jugoslavenskih odlikovanja
* Orden zasluga za narod sa srebrnim zrakama (do 1961. Orden zasluga za narod II. reda) - 20. u važnosnom slijedu jugoslavenskih odlikovanja
* Orden zasluga za narod sa srebrnom zvijezdom (do 1961. Orden zasluga za narod III. reda) - 30. u važnosnom slijedu jugoslavenskih odlikovanja

Odlikovanje se dodjeljivalo za "naročite zasluge u izgradnji socijalizma i socijalističkoh samoupravnih odnosa, za organiziranje i učvršćivanje općenarodne obrane, sigurnosti i nezavisnosti zemlje, kao i za zasluge u oblasti privrede, nauke i kulture."

Orden i medalju zasluga za narod izradio je slikar Đorđe Andrejević Kun.

## Izvori

* *Opća enciklopedija*, Jugoslavenski leksikografski zavod, Zagreb, 1980.
* Boris Prister, *Odlikovanja*, Povijesni muzej Hrvatske, Zagreb, 1984.
# Orden bratstva i jedinstva

**Orden bratstva i jedinstva** (slovenski: *Red bratstva in enotnosti*; makedonski: Орден братство и единство) je bio odlikovanje Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije u dva reda.

Orden bratstva i jedinstva ustanovio je Vrhovni komandant NOV i POJ Josip Broz Tito 15. avgusta 1943. godine Ukazom o odlikovanjima u Narodnooslobodilačkoj vojsci Jugoslavije. Kasnije, 9. juna 1945. godine, Predsedništvo Antifašističkog veća narodnog oslobođenja Jugoslavije je donelo Zakon o ordenima i medaljama Demokratske Federativne Jugoslavije prema kojem je Orden bratstva i jedinstva dobio dva reda. Odlikovanje se dodjeljivalo za „*lične zasluge u širenju bratstva među narodima i narodnostima, u stvaranju i razvijanju političkog i moralnog jedinstva naroda*“.

Zakonom o izmenama i dopunama Zakona o odlikovanjima FNRJ od 1. marta 1961. izvršena je izmena naziva ordena, pa je od tada orden imao sledeće redove:

* Orden bratstva i jedinstva sa zlatnim vencem - 12. u važnosnom redu jugoslovenskih odlikovanja.
* Orden bratstva i jedinstva sa srebrnim vencem - 21. u važnosnom redu jugoslovenskih odlikovanja.

Od 1. septembra 1944. do 31. decembra 1985. godine dodeljeno je 3,870 Ordena bratstva i jedinstva sa zlatnim vencem (I reda). Od 8. juna 1945. do 31. decembra 1985. godine dodeljeno je 55,675 Ordena bratstva i jedinstva sa srebrnim vencem (II reda).

### Izgled i trake odlikovanja

| Orden bratstva i jedinstva sa zlatnim vencem
 | Orden bratstva i jedinstva sa srebrnim vencem
 |
| --- | --- |
| *Izgled odlikovanja* |
|  |  |
| *Trake odlikovanja* |
|  |  |

## Povezano

* Bratstvo i jedinstvo

## Literatura

Šablon:Portal SFRJ

* **Vojna enciklopedija**. Beograd 1975. godina.
* **Opća enciklopedija JLZ**. Jugoslovenski leksikografski zavod, Zagreb 1980. godina.
* Boris Prister, **Odlikovanja zbirke dr. Veljka Malinara**. Zagreb 2000. godina.
# Mitja Ribičič

|  |
| --- |
| Mitja Ribičič |
|
 |
|

---

4. predsjednik Saveznog izvšnog vijeća
 |
| **Na dužnosti** 18. maj 1969. – 30. jul 1971.
 |
| Predsjednik
 | Josip Broz
 |
| Prethodnik
 | Mika Špiljak
 |
| Nasljednik
 | Džemal Bijedić
 |
|

---

 |
| Rođen/a
 | (1919-maja-19)19. maja 1919. Trst, Kraljevina Italija
 |
| Umro/la
 | 28. novembra 2013. (dob: 94) Ljubljana, Slovenija
 |
| Državljanstvo
 | slovensko
 |
| Politička stranka
 | Savez komunista Jugoslavije (SKJ)
 |

**Mitja Ribičič** (rođen u Trstu 19. maja 1919. – umro u Ljubljani 28. novembra 2013.) bio je jugoslovenski i slovenački političar, član NOVJ, komunista i predsednik Predsedništva SFRJ.

## Biografija

Rođen je u Trstu u porodici književnika Josipa Ribičiča.

Komunističkoj partiji Slovenije priključio se 1941. godine. Tokom Drugog svetskog rata bio je član NOVJ, a kasnije jedan od vodećih članova OZNE.

Po završetku rata postao je jedan od najuglednijih jugoslovenskih političara. Za vreme svog političkog delovanja bio je na sledećim funkcijama:

* član Izvršnog veća SR Slovenije
* poslanik u Skupštini SR Slovenije, od 1951. do 1963.
* poslanik u Saveznoj skupštini SFRJ, od 1963. do 1967. i 1969.
* predsednik Saveznog izvršnog veća Jugoslavije, od 18. maja 1969 do 30. jula 1971.
* predsednik predsedništva Saveza komunista Jugoslavije, od 29. juna 1982. do 30. juna 1983.

Njegov sin Ciril Ribičič je pravnik, političar, pisac i redovni profesor ustavnog prava na Univerzitetu u Ljubljani.

## Optužnica za genocid

U maju 2005. godine Državno tužilaštvo Slovenije podnelo je tužbu protiv Mitje Ribičiča koja ga tereti za zločine nad civilnim stanovništvom, odnosno za genocid. Optužnica je zasnovana na dokumentima koje je potpisao Ribičič, a odnosi se na likvidacije 234 ljudi, koji predstavljaju samo deo žrtava, koja je naredila OZNA u proleće 1945. godine nakon završetka Drugog svetskog rata. Nekoliko meseci kasnije, uprkos dokazima i svedočenjima, sud je odbacio optužbe zbog nedostatka dokaza.

Sam slučaj je bio kompleksne prirode jer po ustavu Slovenije nije predviđeno da neko može biti kažnjen za zločin koji nije predviđen zakonom pre nego što je zločin počinjen, a tadašnji zakon nije predviđao sankcionisanje ovakvih dela. Međutim Haška konvencija, koju je Slovenija potpisala, određuje da su sva dela koja su bila počinjena, kažnjiva po opštim načelima krivičnog prava.

## Vanjske veze

* B92 Ribičič: Ličnost u centru pažnje

## Izvori

* Primorski slovenski bibliografski leksikon: 'Mitja Ribičič'

| Političke funkcije
 |
| --- |
| Prethodi:  **Mika Špiljak**  |  **Predsjednik Saveznog izvršnog vijeća SFRJ**  18. maj 1969 – 30. jul 1971
 | Slijedi:  **Džemal Bijedić**  |
# ISO 3166-2

**ISO 3166-2** predstavlja drugi dio ISO 3166 standarda kojeg objavljuje Međunarodna organizacija za standardizaciju, a definira kodove za imena subdivizija zemalja (entiteta) i nezavisnih prostora koji su kodirani po standardu ISO 3166-1. Službeni naziv ISO 3166-2 standarda je "*Codes for the representation of names of countries and their subdivisions -- Part 2: Country subdivision code*".

Svrha standarda je da utemelji međunarodnu seriju kratica za mjesta, za upotrebu na naljepnicama na pakiranjima, kontejnerima odnosno spremištima i slično; u svim prilikama gdje kratki alfanumerički kod može poslužiti za potpunu identifikaciju lokacije na prikladan i manje dvosmislen odnosno nejasan način nego što je to puno ime određenog mjesta.

ISO 3166-2 kod se sastoji iz dva dijela, te je odvojen crticom. Prvi dio je ISO 3166-1 alpha-2 kodni element, dok je drugi dio alfabetički ili numerički koji sadrži jedan, dva ili tri simbola. Trenutačno postoji više od 4000 različitih kodova.

## Veze

* ISO
# Yucatán (država)

| **Slobodna i suverena državaYucatán** |
| --- |
|  Grb Yucatána

 |
| Himna: Himno de Yucatán |
|  Meksičke federalne jedinice

 |
| **Glavni grad:** | Mérida
 |
| **Površina:** | 38 402 km2 |
| **Koordinate** - Geografska širina: - Geografska dužina: - Najviši vrh:
 |  21º 36' - 19º 32'ºN 88º 32' - 90º 25'ºW Cerro Benito Juárez (210 m)
 |
| **Stanovništvo:** - Gustoća stanovništva:
 | 1 918 948 stan. (2009.) 47 stan./km²
 |
| **Ustrojena kao država:** | 1824.
 |
| **Guverner:** | Ivonne Ortega Pacheco
 |
| **Vremenska zona:** | UTC -6
 |
| **Općine:** | 106
 |
| **Kratice:**  - uobičajna:  - ISO 3166-2:
 |  Yuc. MX-YUC
 |
| **Internetska stranica:** | www.yucatan.gob.mx
 |

**Yucatán** je jedna od 31 savezne države Meksika, nalazi se na jugoistoku zemlje, na istomenom poluotoku. Sa sjeveru ga oplakuje Meksički zaljev, na istoku graniči s državom Quintana Roo, a na jugozapadu s državom Campeche. Glavni grad je Mérida. Država je administrativno podijeljena na 106 općina.

Prije dolaska španjolskih osvajača, poluotok Yucatán bio je središte kulture Maya, a o tome danas svjedoče brojni arheološki lokaliteti. Yucatán je jedna od posljednjih država koje su se priključile meksičkoj federaciji. Tijekom 19. stoljeća separatističke struje nastojale su proglasiti samostalnu *Republiku Yucatán*. Za vrijeme porfirijata područje države bilo je podjeljeno kako bi se uspostavio *savezni teritorij*, koji se danas podudara sa saveznom državom Quintana Roo.

Yucatán.
Yucatán (savezna država)
# Campeche

| **Slobodna i suverena državaCampeche** |
| --- |
|  Grb Campeche

 |
|  Meksičke federalne jedinice

 |
| **Glavni grad:** | Campeche
 |
| **Površina:** | 57.924 km2 |
| **Koordinate** - Geografska širina: - Geografska dužina: - Najviši vrh:
 |  17º 49' - 20º 51'ºN 89º 06' - 92º 27'ºW Cerro Champerico (390 m)
 |
| **Stanovništvo:** - Gustoća stanovništva:
 | 791.322 stan. (2009.) 14,9 stan./km²
 |
| **Ustrojena kao država:** | 29. travnja 1863.
 |
| **Guverner:** | Fernando Ortega Bernés
 |
| **Vremenska zona:** | UTC -8
 |
| **Općine:** | 11
 |
| **Kratice:**  - uobičajna:  - ISO 3166-2:
 |  Camps. MX-CAM
 |
| **Internetska stranica:** | www.portal.camp.gob.mx
 |

Država **Kampeče** (španski: *Estado de Campeche*) je savezna država na jugoistoku Meksika. Nalazi se na zapadnom delu poluostrva Jukatan, na južnoj obali Meksičkog zaliva. Ima površinu od 50.812 km² i oko 708.000 stanovnika.

Na jugozapadu se graniči sa državom Tabasko, na istoku sa Jukatanom i Kintanom Ro, i na jugu sa Gvatemalom. Glavni grad države je grad Kampeče. Država je ustanovljena 1857.

Kampeče se većim delom sastoji od tropskih šuma. Na krajnjem zapadu države, u Meksičkom zalivu, postoje izvori nafte.

U epohi pre dolaska Evropljana ovde je cvetala civilizacija Maja, čiji je najvažniji spomenik arheološko nalazište Edzna.

## Vanjske veze

* Internet prezentacija države Kampeče (šp.)
# Tropska kišna šuma

Područja pod tropskim kišnim šumama
**Tropska kišna šuma** (**tropska vlažna šuma**, **vlažna tropska šuma**, ekvatorijalna ili ekvatorska šuma, **tropska prašuma**, **džungla**; latinski: *Pluviisilvae*), naziv je za vegetacioni oblik koji se sreće samo u tropskim klimatskim područjima. Za ove šume je karakterističan gust, visok „krov“ od lišća i vrlo bogata flora i fauna. U ovim šumama ne postoji razdoblje vegetacijskog mirovanja i tu je najveća gustina životnih vrsta na svijetu.

Tropske kišne šume grade ekološke sisteme prilagođene toploj i vlažnoj klimi. Osnovno obilježje ove klime su prosječna godišnja temperatura od 25 °C sa kolebanjem od 0,5 do 0,6 stepeni, i dnevnim temperaturnim amplitudama od 6 do 10 stepeni. Pored toga, godišnja količina padavina je između 2.500 mm, pa više od sedam mjeseci godišnje vlada vlažna klima, kada je količina padavina veća od isparavanja.

Tropske šume se prostiru u tropskim područjima Južne Amerike i srednje Amerike, Afrike i južne Azije, kao i Australije, s obje strane ekvatora. Izuzetak su područje Anda u Južnoj Americi i pasatno-monsunsko područje istočne Afrike.

Procijenjeno je da su 1950. godine tropske prašume pokrivale 16–17 miliona kvadratnih kilometara, tj. oko 11% površine Zemlje. Do 1980. godine, 50% tih šuma je uništeno ljudskim djelovanjem, a proces uništavanja je nastavljen i još uvijek traje.

## Dnevni raspored u tropskoj kišnoj šumi

Tropska prašuma na ostrvu Fatu Hiva
* 6:00: sunce vrlo brzo izlazi; šuma je u magli (20 °C)
* do 10:00: puno vode isparava (20–25 °C)
* do 13:30: nastaju veliki oblaci (28 °C)
* između 14:00 i 17:00: snažne oluje i pljuskovi u kišnom razdoblju (30–31 °C)
* poslije 17:00: sunce ponovo sija (28 °C)
* 18:00: sunce brzo zalazi (26 °C)
* poslije 18:00: mrak; noću su temperature između 20 i 23 °C

## Povezano

* Kišna šuma umjerenog područja (*prašuma umjerenog područja*)
* Tropska kišna klima (*tropska prašumska klima*)
# Tulum (grad)

Hram Bogova vjetra na ulazu u luku
**Tulum** (Yucatec: **Tulu'um**) je naziv za pretkolumbovski majanski ograđeni grad koji je služio kao glavna luka za državu Cobá. Njegove ruševine su smještene na obali Karipskog mora, odnosno 12 m visokim stijenama duž istočne obale poluotoka Yucatán u današnjoj meksičkoj državi Quintana Roo. Tulum je bio jedan od posljednjih gradova koje su podigli i u njemu živjeli Maje, a svoj je vrhunac imao između 13. i 15. vijeka, te je uspio preživjeti čak 70 godina nakon početka španskog osvajanja i kolonizacije Meksika. Vjeruje se da su njegovom nestanku, odnosno napuštanju od strane domorodaca najviše pridonijele zarazne bolesti koje su sa sobom iz Starog svijeta donijeli španski kolonisti, a na koje oni nisu imali imuniteta. Usprkos tome Tulum se smatra jednim od najbolje očuvanih majanskih gradova, te predstavlja izuzetno popularnu turističku atrakciju.

## Reference

## Vanjske veze

* Tulum, The Maya's "Beach Resort" - thewotme travel blog
* Proyecto La pintura mural prehispánica en México, UNAM
* Tulum - The Mayan Kingdom Arhivirano 2010-12-19 na Wayback Machine-u - A Photographic Web-Book on Tulum and the Maya