Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Jezici Evropske unije

Evropska unija od 1.7. 2013. godie ima 24 **službena i radna jezika**, prema Uredbi Europske komisije:

* bugarski
* češki
* danski
* nizozemski
* engleski
* estonski
* finski
* francuski
* njemački
* grčki
* hrvatski
* irski
* mađarski
* talijanski
* latvijski
* litvanski
* malteški
* poljski
* portugalski
* rumunjski
* slovački
* slovenski
* španjolski
* švedski

Službeni list Europske unije izdaje se na svim službenim jezicima.

Od 1. siječnja 2007. godine, priključenjem Bugarske i Rumunjske, službenim jezicima EU postali su i službeni jezici tih država. Irski jezik također je postao jednim od službenih jezika Europske unije.

## Nazivi na različitim evropskim službenim jezicima

* An tAontas Eorpach (irski)
* Eiropas Savienība (letonski)
* Euroopa Liit (estonski)
* Euroopan unioni (finski)
* Europæiske Union (danski)
* Európai Unió (mađarski)
* Europäische Union (nemački)
* European Union (engleski)
* Europeiska Unionen (švedski)
* Europese Unie (holandski)
* Europos Sąjunga (litvanski)
* Európska únia (slovački)
* Europska unija (hrvatski)
* Evropská unie (češki)
* Evropska unija (slovenački)
* l-Unjoni Ewropea (malteški)
* Unia Europejska (poljski)
* União Europeia (portugalski)
* Unión Europea (španski)
* Union Européenne (francuski)
* Unione Europea (italijanski)
* Uniunea Europeană (rumunski)
* Ευρωπαϊκή Ένωση (grčki)
* Европейски съюз (bugarski)

## Vanjske veze

* Geonames: international organizations
# New International Encyclopedia

New International Encyclopedia (doslovno: "Nova međunarodna enciklopedija") je bila američka enciklopedija koju je prvi put godine 1902. izdala kompanija Dodd, Mead and Company. Poticala je od *International Cyclopaedia* ("Međunarodne ciklopedije") (1884).

Originalno se sastojala od 17 tomova, ali je 1906. povećana na 20 tomova. Drugo izdanje iz 1914. je imalo 24 toma.

Godine 1926. je u Cambridgeu u državi Massachusetts štampan poseban dodatak u izdanju The University Press, koji između ostalog, sadrži i članak o Adolf Hitleru i njegovim aktivnostima u periodu od 1920. do 1924.

*New International Encyclopedia* je sadržavala brojne i raskošne ilustracije i geografske karte, a poseban je naglasak stavljen na biografije. U njenoj izradi je sudjelovalo oko 500 ljudi. Većina članaka koja se odnosi na biologiju je, međutim, danas zastarjela.

## Vanjske veze

* The New International Encyclopedia
# Danska kruna

*Vidi takođe: Kruna (razvrstavanje)*

| Danska kruna |
| --- |
| dansk krone |
| ISO 4217 |
| Kod | DKK |
| Denominacije |
| Novčanice | 50, 100, 200, 500, 1000 kruna |
| Kovanice | 25, 50 øre, 1, 2, 5, 10, 20 kruna |
| Demografija |
| Izdavanje |
| Nacionalna banka | Danmarks Nationalbank |
| Vrijednost |
| Inflacija | 1.8 % |
|  Izvor | The World Factbook 2005 |

**Kruna** je službena valuta Danske, ali i Grenlanda te Farskih otoka. **Kruna** je podijeljena na **100 øre**, a ISO 4217 kod je **DKK**.

## Historija

**Kruna** je uvedena kao službeno sredstvo plaćanje 1873. godine zamjenjujući dotadašnji **riksdaler** po tečaju **2 krune** = **1 riksdaler**. Uvođenje krune bio je rezultat osnivanja **Skandinavske monetarne unije**. U to vrijeme po zlatnom standardu bilo je potrebno **2480 kruna** za **1 kg** finog zlata.

## Kovanice

| Slika
 | vrijednost
 | Opis
 | prednja strana
 | stražnja strana
 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| prednja strana
 | stražnja strana
 | promjer
 | debljina
 | težina
 | materijal
 | obrazac
 |
|  |  | 25 øre
 | 17.5 mm
 | 1.55 mm
 | 2.8 g
 | kalaj-bronca
 | glatki
 | kruna Kristian V.
 | srce
 |
| -
 |  | 50 øre
 | 21.5 mm
 | 4.3 g
 |
| -
 |  | 1 kruna
 | 20.25 mm
 | 1.6 mm
 | 3.6 g
 | nikal
 | hrapav
 | monogram Margareta II.
 | tradicionalna ukras
 |
|  |  | 2 krune
 | 24.5 mm
 | 1.8 mm
 | 5.9 g
 | hrapav
 |
|  |  | 5 kruna
 | 28.5 mm
 | 2 mm
 | 9.2 g
 | hrapav
 |
|  |  | 10 kruna
 | 23.35 mm
 | 2.3 mm
 | 7 g
 | aluminij-bronca
 | glatki
 | Margareta II.
 | Grb Danske
 |
| -
 |  | 20 kruna
 | 27 mm
 | 2.35 mm
 | 9.3 g
 | glatki i hrapav
 |

## Novčanice

| vrijednost | razmjer | boja | opis | datum izdavanja
 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| prednja strana | stražnja strana | vodeni otisak | prve izdavanje | izdavanje
 |
| 50 kruna
 | 125 × 72 mm
 | bibor
 | Karen Blixen
 | kentaur
 | isto portre, koji je u novčanici
 | 1999 2005
 | 7. maj 1999. 26. august 2005.
 |
| 100 kruna
 | 135 × 72 mm
 | narančast
 | Carl Nielsen
 | katedrala Tømmerby-a
 | 1999 2002
 | 22. novembar 1999. 27. novembar 2002.
 |
| 200 kruna
 | 145 × 72 mm
 | zelen
 | Johanne Luise Heiberg
 | lav, koji stoji ispred katedrale Viborga
 | 1997 2003
 | 10. mart 1997. 9. april 2003.
 |
| 500 kruna
 | 155 × 72 mm
 | plav
 | Niels Bohr
 | jedan knež, koji je pobjeda zmaja ispred crkve Lihme-a
 | 1997 2003
 | 12. septembar 1997. 24. septembar 2003.
 |
| 1000 kruna
 | 165 × 72 mm
 | crven
 | Anna Ancher, Michael Ancher
 | crkva Bisleva
 | Anna Ancher
 | 1998 2004
 | 18. septembar 1998. 25. novembar 2004.
 |

## Povezano

* spisak valuta
# Randstad

| Randstad Randstad Holland |
| --- |
| **Država** |  Nizozemska
 |
|  |
| **Površina**  |
|  - **Ukupna** | 8287 km²
 |
|  |
| **Stanovništvo** |
|  - **Grad** | 7,100.000
 |
|  |
| Karta
 |
| Karta Randstada Karta Randstada |

**Randstad** je velika konurbacija od četiri najveća nizozemska grada, Amsterdama, Rotterdama, Den Haaga i Utrechta, zajedno s okolnim manjim naseljima. Randstad ima površinu od 8287 km² i u njemu živi 7,100.000 stanovnika.

Najveći gradovi Randstada su Almere, Amersfoort, Amsterdam, Delft, Dordrecht, Gouda, Haarlem, Leiden, Rotterdam, Den Haag, Utrecht i Zoetermeer. Ostali manji gradovi su Alphen aan den Rijn, Amstelveen, Barendrecht, Capelle aan den IJssel, Hilversum, Hoofddorp, Hoek van Holland, Houten, Katwijk, Leidschendam, Maassluis, Nieuwegein, Oostzaan, Purmerend, Rijswijk, Schiedam, Spijkenisse, Vlaardingen, Voorburg, Zeist i Zaanstad.

## Etimologija

Gradovi Randstada poslagani su jedan do drugog u obliku polumjeseca ili vijenca. Taj oblik dao je konurbaciji ime Randstad jer *rand* znači vijenac ili rub, a *stad* grad. Relativno slabo naseljeni dio, oko kog se oblikovao Randstad zove se Groene Hart (*Zeleno srce*).

## Historija

Randstad se počeo stvarati početkom 20. vijeka, tako da se oko 1930. prvi put pojavio termin Randstad za te gotovo već spojene gradove.

## Reference

## Vanjske veze

* Die Randstad und das „Grüne Herz (`de`)
* *Regio Randstad* Arhivirano 2013-08-04 na Wayback Machine-u (`nl`)
# Sranantongo

| Sranantongo |
| --- |
| *Sranantogo* |
| Države | Surinam |
| Broj govornika | 100,000 |
| Jezična porodica | engleski kreolski
* atlantski
	+ surinamski
		- **Sranantongo**
 |
| Pismo | latinica |
| Službeni status |
| Službeni |  Surinam |
| Jezični kodovi |
| ISO 639-1 | – |
| ISO 639-2 | `srn` |
| ISO 639-3 | `srn` |
| Glottolog | `sran1240` |
| Linguasphere | `52-ABB-aw` |
|  |

**Sranantongo** ili **Sranan Tongo** (ISO 639-3) je kreolski jezik koji govori većina stanovnika Surinama, maternji jezik oko 100,000 surinamskih potomaka robova dovedenih iz Afrike za
kolonijalizma.

On je i lingua franca između različitih surinamskih etničkih grupa. Danas ima dosta govornika Sranantonga i u Nizozemskoj.

## Karakteristike

Sranan je sličan aukanskom i saramaccanskom. Kao i sve Kreolske jezike i njega karakterizira jednostavna morfologija i relativno skromni vokabular. Iako se točno nezna koliko riječi ima taj jezik, zna se da se radi o nekoliko hiljada a ne o stotinama
hiljada koliko imaju veliki svjetski jezici. Kako nema fleksije ni deklinacije, to ga čini relativno lakim za učenje.

## Reference

## Vanjske veze

* *Riječnik Sranan Tongo* (`nl`)
* *Sranan Tongo* (`en`)]
# Armenci

| Armenci
 |
| --- |
|  |
|  |
| Ukupno pripadnika |
|
8,000.000 - 10,000.000 |
| Značajna područja naseljavanja |
|  Armenija: oko 3,200.000  |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  Rusija | 1,180.388 |  |
|  SAD | 474.000 - 1,500.000 |  |
|  Francuska | 300.000 - 600.000 |  |
|  Iran | 70.000 - 120.000 |  |
|  Gruzija | 250.000 - 350.000 |  |
|  Sirija | 35.000 - 70.000 |  |
|  Libanon | 70.000 - 80.000 |  |
|  Argentina | 70.000 |  |
|  Ukrajina | 100.000 - 250 000 |  |
|  Uzbekistan | 50.000 - 70.000 |  |
|  Turska | 50.000 - 60.000 |  |
|  Njemačka | 50.000 - 60.000 |  |
|  Kanada | do 100.000 |  |
|  Brazil | 40.000 |  |
|  Bjelorusija | 25.000 |  |
|  Irak | 20.000 |  |
|  Grčka | 20.000 |  |
|  Bugarska | 10.385 |  |
|  Urugvaj | 19.000 |  |
|  Cipar | 3000 |  |
|  Španija | 1000 |  |

 |
| Jezik
 |
| Armenski jezik
 |
| Vjera
 |
| Armenska apostolska Crkva |
| Povezane etničke grupe
 |
| Hemšini, Indoevropljani
 |

| Indoevropljani
 |
| --- |
| Indoevropski jezici
 |
| Albanski | Anadolijski | Armenski Baltički | Keltski | Dački | Germanski Grčki | Indoiranski | Italski Slavenski | Trački | Toharski
 |
| Indoevropski narodi
 |
| Albanci | Anadolci | Armenci Balti | Kelti | Germani Grci | Indoarijci | Iranski narodi Italski narodi | Slaveni | Tračani | Tohari
 |
| Praindoevropljani
 |
| Jezik | Društvo | Religija Kurgan | Jamna | Svezana keramika
 |
| Teorije o migracijama
 |
| Kurganska | Anadolska | Pravedski kontinuitet Paleolitski kontinuitet
 |
| Indoevropski studiji
 |

**Armenci** ili **Jermeni** (arm. Հայեր, *Hayer*) su indoevropski narod koji pretežno živi u Armeniji gdje čini oko 93% stanovništva. Njihova država Armenija je postojala na Kavkazu još u 1. milenijumu pne. i predstavlja jednu od najstarijih država. Armenija je bila prva zemlja na svijetu koja je proglasila kršćanstvo službenom religijom oko 300. godine. Armenci su po vjeroispovijesti kršćani (monofiziti), većinom pripadnici Armenske apostolske Crkve, ogranka istočnih pravoslavnih crkava. Govore armenskim jezikom koji predstavlja posebnu granu indoevropske porodice jezika.

Armenaca ukupno ima između 8,000.000 i 10,000.000, od toga u Armeniji 3,509.000, Sjedinjenim Državama između 474.000 i 1,500.000, Francuskoj između 300.000 i 600.000, Gruziji 250.000, Azerbejdžanu 120.000, Iranu oko 100.000, te na stotine hiljada u drugim državama. Armenci čine većinu stanovništva (99.9%) u Republici Nagorno-Karabah, koja formalno pripada Azerbejdžanu, ali je faktički nezavisna država. Armenci također čine većinu stanovništva (45%) u gruzijskoj pokrajini Samče-Žavaheti. Za vrijeme Prvog svjetskog rata teško su stradali u Armenskom genocidu prilikom kojeg je stradalo oko 1,000.000 Armenaca, a mnogi su prisilno preseljeni u krajeve Mezopotamije. Znatan se broj Armenaca vratio u svoje domove.

## Povezano

* Armenski genocid
* Nagorno-Karabah

## Reference

## Vanjske veze

* Armenska historija
* FACES Project - Armenska dijaspora Arhivirano 2009-02-08 na Wayback Machine-u
* Armenci izvan Armenije Arhivirano 2021-03-01 na Wayback Machine-u
# Sarmati

Položaj Sarmata i Skita u 1. st. pne.
**Sarmati** (latinski: *Sarmatae* ili Sauromatae; grč. Σαρμάται, Σαυρομάται) su antički narod iranskog porijekla. Imali su važno kulturno-političko središte u 5. stoljeću pne. u južnoj Ukrajini, Rusiji i manjim prostorima istočnog Balkana. U antičkim izvorima pominje se veliki broj sarmatskih plemena (Jazigi, Roksolani, Alani, Masageti, Vali itd.). Nestali su sa tih prostora provalom Huna, Gota i nekih turkijskih plemena u istočnu Europu početkom 4. stoljeća.

Sarmate su u kulturološkom smislu dovodi u vezu sa Skitima koji su svoje središte također imali na istim prostorima.

## Vanjske veze

* Kulturološka povijest Sarmata (J. Harmatta, Mađarska)
* Drevne kulture na prostorima Rusije (Sergei V. Rjabchikov) Arhivirano 2010-07-02 na Wayback Machine-u
# Tipper Gore

| Tipper Gore |
| --- |
|  |
|  |
| Druga dama SAD |
| **u ulozi** 20. januar 1993 – 20. januar 2001 |
| Predsjednik | Bill Clinton |
| Prethodi | Marilyn Quayle |
| Slijedi | Lynne Cheney |
|  |
| Lični detalji |
| Rođenje | Mary Elizabeth Aitcheson 19. augusta 1948.  (1948-08-19) Washington, D.C., SAD |
| Politička stranka | Demokratska stranka |
| Supružnik/ci | Al Gore (1970–; rastavljeni 2010) |
| Djeca | 4 (uključujući Karenna, Kristin) |
| Prebivalište | Santa Barbara, Kalifornija, SAD |
| Alma mater | Garland Junior College Boston University Vanderbilt University |

**Mary Elizabeth "Tipper" Gore** (rođ. **Aitcheson**; 19. august 1948 -) je američka aktivistica, najpoznatija kao supruga potpredsjednika Ala Gorea, odnosno Druga dama SAD od 1993. do 2001. godine. Poznata je po konzervativnim stavovima, odnosno borbi da američku muzičku industriju "očisti" od psovki u tekstovima popularnih pjesama.

## Biografija

Rođena je u porodici Johna Kennetha "Jacka" Aitchesona Juniora, vlasnika trgovine vodoinstalerskih rekvizita. Ala Gorea je upoznala na maturalnom plesu 1965. godine. Vjenčali su se pet godina kasnije, nakon što je diplomirala psihologiju na [[Boston University|Bostonskom univerzitetuHH.

Sa mužem je imala četvoro djece. Od Gorea se rastala 2010. godine, mada je sa njime još uvijek formalno u braku.

## Reference

## Vanjske veze

* Tipper Gore Photography
* Official White House homepage Arhivirano 2007-09-22 na Wayback Machine-u (archived)
* Early version of official White House homepage, 1994
* Warm and personable wins points with public - Tipper Gore (1996)
* Biography—*Frontline*
* Biography
* "Tipper Gore and Family Values"—NPR
* Tipper Gore speaks at the Democratic National Convention, 1996
* The Women Who Made Al Gore Arhivirano 2013-08-27 na Wayback Machine-u

| Počasne titule
 |
| --- |
| Prethodi: **Marilyn Quayle** | **Druga dama SAD** 1993–2001
 | Slijedi: **Lynne Cheney** |
| Prethodi: **Hillary Clinton** | **Supružnik kandidata Demokratske stranke za predsjednika SAD** 2000
 | Slijedi: **Teresa Heinz Kerry** |
| Protokolarna hijerarhija SAD
 |
| Prethodi: **Al Gore** | **protokolarna hijerahija SAD *kao bivša Druga dama | Slijedi: **Dick Cheney** |
# Kalam

*Za ostale upotrebe, pogledajte Kalam (razvrstavanje).*
**Kalām** (arapski: علم الكلام‎) je islamska filozofija koj teži dokazivanju teoloških principa kroz dijalektiku. Na arapskom jeziku ova reč doslovno znači "govor". Učenjaci ove discipline se nazivaju *mutakallim* (doslovno "teolog"). Mnogo je tumačenja o nastanku reči "kalam".

Prve učenike u ovaj filozofski pravac je uveo Hunain Ibn Išak (umro 873 AD) pri Kući Mudrosti koja je bila pod pokroviteljstvom abasidskih kalifa u Bagdadu.
# Dizel lokomotiva

Britanska lokomotiva klase 47
**Diesel lokomotiva** je vrsta vučnog željezničkog vozila. Sami razvoj ove vrste lokomotiva započeo je nakon patentiranja Diesel motora od strane Rudolfa Diesela a prva diesel lokomotiva konstruirana je u Velikoj Britaniji.

## Osnovna podjela

U osnovi razlikujemo:

* **diesel mehaničke lokomotive**

za prijenos snage motora na kotače koriste mehaničke prijenosnike snage (snaga se prenosi preko motora, glavne spojke, mjenjača, kardanskih vratila i osovinskog prijenosa na kotače)

Dizel mehanička lokomotiva
* **diesel električne lokomotive**

za prijenos snage motora na kotače koriste električne prijenosnike snage (snaga motora se prenosi na generator električne struje koji napaja elektromotore na pogonskim kotačima - kolnim slogovima)

* **diesel hidraulične lokomotive**

za prijenos snage motora na kotače koriste hidraulične prijenosnike snage (snaga motora se prenosi preko kardanskog vratila na hidrodinamički mjenjač, a od njega preko kardanskih vratila i glavnih prijenosnika na pogonske kotače - kolne slogove)

**Prijenosnik snage**

Zbog nepovoljne brzinske značajke Diesel motora za direktan pogon lokomotiva u lokomotive se ugrađuju prijenosnici snage koji snagu motora prenose na kotače i na taj način smanjuju nepovoljnu brzinsku značajku Diesel motora. Uloga prijenosnika snage kod lokomotiva je da prilagode brzinsku značajku Diesel motora što bliže idealnoj brzinskoj značajci, osiguraju prijenos snage pri promjeni brzine vožnje, smjeru kretanja i zaustavljanja.

## Prednosti i nedostaci

Britanska lokomotiva klase 37/0
Kada se govori o prednosti diesel lokomotive u pravilu se ona uspoređuje sa parnom lokomotivom:

* veća ukupna korisnost (25 - 35%)
* veći radijus kretanja (od 800 - 2500 km)
* kratko vrijeme potrebno za puštanje lokomotive u rad (oko 15 minuta) i završetak rada
* minimalna potrošnja vode (koristi se za hlađenje motora)
* mogućnost upravljanja sa više povezanih lokomotiva sa jednog mjesta (iz jedne lokomotive)
* troškovi održavanja su za 2 puta manji nego kod parne lokomotive

Najveći nedostatak diesel lokomotive je potrebna ugradnja prijenosnika snage (zbog nepovoljne brzinske značajke Diesel motora), zbog kojeg je izrada same lokomotive složenija a u isto vrijeme ona je teža i skuplja.
# Severn

| Severn  |
| --- |
| Novi most preko reke Severn iz 1996. |
| Lokacija |
| Države | Ujedinjeno Kraljevstvo |
| Gradovi | Shrewsbury, Worcester, Gloster |
| Hidrografija |
| Izvor   – aps. visina | Kambrijske planine 610 m |
| Ušće | Bristolski kanal |
| Dužina | 354 km |
| Pritoke | Stour, Teme, Avon, Bristolski Avon |
| Hidrologija |
| Protok   – srednji |  107 m³/s |
| Sliv   – površina | atlanski 11.420 km² |

**Severn** (engleski: *River Severn*, vel. *Afon Hafren*, latinski: *Sabrina*) je najduža reka Ujedinjenog Kraljevstva.

## Karakteristike

Severn izvire u centralnom Walesu i teče kroz zapadnu Englesku. Dug je 354 kilometra. Reka se završava estuarijem koji se prazni u Bristolski kanal, a ovaj je dalje povezan sa Atlantskim okeanom.

Mostovi kod Shrewsburya
Reka je, po nekim navodima, ime dobila od imena nimfe Sabrine (ili Hafren), koja se po legendi udavila u reci.

Čelični most preko reke Severn iz 1779. je bio prvi lučni most od livenog gvožđa na svetu.

Reka Severn je poznata po istorijskim poplavama. Visina plime u njenom estuariju je do 15 metara, tako da se tu dešava fenomen da plimski talas potisne vodu unazad. Ova pojava je najčešća u proleće.
# Lista metro sistema

**Napomena:**

Ovde nisu nabrojani svi svetski metro-sistemi. Za potpunu listu metro-sistema u svetu, preporučujemo Vam da pogledate odgovarajući članak na engleskoj Vikipediji.

### Lista deset-metro sistema po broju prevezenih putnika na godišnjem nivou

1. Moskovski metro 3,2 milijarde
2. Tokijski metro 2,7 milijarde
3. Seulski metro 1,6 milijarde
4. Metro Meksiko Sitija 1,3 milijarde
5. Njujorški metro 1,3 milijarde
6. Pariški metro 1,2 milijarde
7. Osaka Municipal Subway 957 miliona
8. Londonski metro 886 miliona (4.6 milijardi milja)
9. Hongkonški metro 798 miliona
10. Sanktpeterburški metro 784 miliona

### Lista deset metro-sistema po broju stanica

1. Njujorški metro 468
2. Pariški metro 369
3. Londonski metro 275
4. Tokijski metro 274
5. Seulski metro 263
6. Berlinski metro 254
7. Minhenski metro 229
8. Madridski metro 190
9. Metro Meksiko Sitija 175
10. Moskovski metro 308

### Lista deset metro-sistema po dužini

1. Minhenski metro 527 km (U-voz 85 km, S-voz 442 km)
2. Berlinski metro 473 km (U-voz 146 km, S-voz 327 km)
3. Milanski metro 419,4 km (Metropolitana 88 Km, *"S" RailLink* 338 km)
4. Londonski metro 415 km
5. Njujorški metro 368 km
6. Tokijski metro 292,3 km
7. Seulski metro 287 km
8. Moskovski metro 265,2 km
9. Madridski metro 226,5 km
10. Pariški metro 212,5 km

### Metroi poredani kronološki

* 1863. Londonski metro
* 1875. Istanbulsko staro metro
* 1892. Čikaški metro
* 1896. Budimpeštanski metro; Glazgovski metro
* 1897. Boston
* 1900. Pariški metor
* 1902. Berlinski U-voz
* 1904. Njujorški metro
* 1935. Moskovski metro
* 1955. Petrogradski metro
* 1973. Pjongjanški metro
* 1974. Pragaski metro
* 1976. Washingtonski metro
* 1976. Harkovski metro
* 1986. Nižno-Novgorodski metro
* 1987. Samarski metro
* 1991. Jekatjerinburski metro
* 1991. Istanbulsko novo metro
* 1995. Varšavski metro
* 2005. Kazanjski metro

## Vanjske veze

* urbanrail.net Vodič kroz svetske metro-sisteme
* (`en`) Metro-Subway-Train-List.com International List of Metros Devices Arhivirano 2007-12-21 na Wayback Machine-u
# Luzern

| Luzern
 |
| --- |
|  Panorama centra grada |
|  |
|  Grb
 |
| Osnovni podaci
 |
| Država
 |  Švicarska
 |
| Gradonačelnik
 | Stefan Roth
 |
| Kanton
 | Luzern
 |
| Stanovništvo
 |
| Stanovništvo
 | 78 093 (2011.)
 |
| Gustina stanovništva
 | 2,689 st./km²
 |
| Geografija
 |
| Koordinate
 | ﻿ / ﻿ |
| Nadmorska visina
 | 436 m
 |
| Površina
 | 24.15 km²
 |
| LuzernLuzern (Švajcarske)
 |
| Ostali podaci
 |
| Poštanski kod
 | 6000
 |
| Web-stranica
 | www.luzern |

**Luzern** čita se **Lucern** (francuski i engleski Lucerne) je grad u Švicarskoj. Glavni je grad istoimenog kantona Luzern.

## Geografija

Grad leži duž obala Lucernoskog jezera (njemački: *Vierwaldstättersee*) i sa svojih 78 093 stanovnika je osmi po veličini grad u Švicarskoj. Kroz grad teče rijeka Reuss. Luzern je administrativno, ekonomsko, prometno i kulturno središte centralne Švicarske.

### Turizam

*Luzern* je veoma važna turistička destinacija. Svake godine mnogo turista posjeti Luzern, a najviše iz Azije. Oni često dolaze da vide drveni most Kapellbrücke koji je izgrađen u srednjom vijeku. Važna turistička destinacija je i planina Pilatus. Na vrhu te planine postoji restoran sa vrlo lijepom pogledom na cijelu centralnu Švicarsku i okolinu.

Prema podacima iz 2005 grad Lucern je imao 57 533 stnovnika a Luzern je imao 56 309 stnovnika.

### Promet

*Luzern* je važan tranzitni grad za robu i putnike koji putuju u unutrašnjost Švicarske. Grad ima posebno dobro razvijenu prometnu infrastrukturu. Preko grada prolaze brojni autoputi, pa je Luzern dobro povezan sa drugim gradovima Švicarske. Grad ima i veliku željezničku stanicu, na kojoj staju svi vlakovi koji putuju od istoka ka zapadu. U blizini željezničke stanice nalazi se Švicarski muzej prometa. On je jedan od najposećenijih muzeja Švicarske, sa velikom kolekcijom automobila, brodova, aviona i lokomotiva.

## Vanjske veze

* City of Lucerne official website
* Luzern Tourismus AG - tourist office Arhivirano 2008-08-27 na Wayback Machine-u
* Putni vodič vezan za temu Lucerne na Wikivodiču
* website of the neighbourhood Basel-/Bernstrasse Luzern
* Media
	+ Radio Pilatus Arhivirano 2002-09-29 na Wayback Machine-u (`de`)
	+ Radio 3fach (`de`)
	+ Neue Luzerner Zeitung: Luzerner Zeitung (`de`) (local newspaper)
	+ www.zisch.ch (`de`) (local newspaper)
	+ Anzeiger Luzern Arhivirano 2005-08-26 na Wayback Machine-u (`de`)