# 3. maja

Dani - Godine

prethodni dan - sledeći dan

---

|  |
| --- |
| Šablon:Calendar/Sun1stMonthStartsr.
 |
| Šablon:Calendar/Sun1stMonthStartpet.
 |
| Šablon:Calendar/Sun1stMonthStartpon.
 |

**3. maj/svibanj** (**3. 5.**) je 123. dan godine po gregorijanskom kalendaru (123. u prijestupnoj godini).
Do kraja godine ima još 242 dana.

## Događaji

* 1481. – Bajazid II. postaje sultan poslije smrti oca Mehmeda II.
* 1494. – Španski moreplovac Kristifor Kolumbo otkrio ostrvo kasnije nazvano Jamajka.
* 1500. – Portugalski moreplovac Pedro Alvareš Kabral na putu ka Indiji otkrio Brazil i proglasio ga posedom Portugalije.
* 1791. – Poljski kralj Stanjislav II August Ponjatovski potpisao liberalan Ustav kojim je uspostavljena parlamentarna monarhija. To je bio drugi pisani Ustav u svetu, posle Ustava SAD.
* 1814. – Francuski kralj Luj XVIII vratio se, pod zaštitom saveznika, u Pariz posle bezuslovne predaje i abdikacije cara Napoleona I.
* 1841. – Novi Zeland proglašen za britansku koloniju.
* 1895. – Teritorije u posedu Britanske južnoafričke kompanije, južno od reke Zambezi dobile naziv Rodezija.
* 1919. – Kraj Bavarske sovjetske republike u Münchenu.
* 1922. – U Parizu osnovana Međunarodna železnička unija, među osnivačima i predstavnici "Jugoslovenske železnice".
* 1936. – U Jagodini u organizaciji Narodnog fronta slobode održane najmasovnije antifašističke demonstracije u Pomoravlju između dva svetska rata.
* 1939. – Smenjen sovjetski ministar inostranih poslova Maksim Litvinov, nov ministar postao Vjačeslav Molotov, koji je krajem avgusta potpisao pakt o nenapadanju s nacističkom Nemačkom.
* 1945. – Drugi svetski rat: Britanci u Drugom svetskom ratu zauzeli Rangun, glavni grad tadašnje Burme, danas Mjanmara, oslobodivši ga od japanske okupacije.
	+ Partizanske jedinice ušle u Rijeku.
* 1946. – U Tokiju zasedanje počeo Međunarodni vojni sud za Daleki istok, koji je sudio japanskim ratnim zločincima iz Drugog svetskog rata. U procesu koji je trajao do novembra 1948, od 28 okrivljenih sedam osuđeno na smrt, 16 na doživotnu robiju, a pet na vremenske kazne.
* 1968. – Žestokim sukobima s policijom u Parizu počele studentske demonstracije i štrajkovi zbog oklevanja vlasti da sprovede reforme univerziteta. Studentski protesti ubrzo zahvatili i druge evropske zemlje, a protest prerastao u revolt protiv građanskog društva.
* 1971. – Valter Ulbriht se povukao sa mesta generalnog sekretara Komunističke partije Istočne Nemačke. Zamenio ga Erih Honeker.
* 1991. – U rodno selo Lelić kod Valjeva iz SAD prenete mošti episkopa Srpske pravoslavne crkve Nikolaja Velimirovića.
* 1992. – Rat u Bosni i Hercegovini: Muslimanske snage u Sarajevu napale kolonu vozila JNA koja se povlačila prema kasarni u Lukavici.
* 1996. – Delegati 55 zemalja saglasili se, na konferenciji Ujedinjenih nacija u Ženevi, o novim pravilima korišćenja nagaznih mina, ali nisu prihvatili njihovu potpunu zabranu.
* 1999. – Tokom vazdušnih udara NATO na Jugoslaviju pogođen putnički autobus kod Pećii na Kosovu. Poginulo 20 ljudi, 43 povređeno. U Novom Sadu pogođena zgrada TV Novi Sad. U sedištu NATO u Briselu saopšteno da je za 42 dana vazdušnih napada na SRJ izvedeno 14.000 letova.
* 2003. – Kongres SAD, većinom glasova, izglasao budžet sa skoro 80 milijardi dolara namenjenih ratu u Iraku, a deo saveznicima i borbi protiv terorizma.

.

## Rođenja

* 1469. – Niccolo Machiavelli, talijanski političar, historičar i pjesnik.
* 1748. – Emanuel Žozef Siej, francuski političar. .
* 1886. – Marcel Dupré, francuski skladatelj i književnik.
* 1898. – Golda Meir, izraelska političarka.
* 1902. – Alfred Kastler, francuski fizičar. .
* 1912. – Virgil Fox, američki orguljaš.
* 1913. – Heinz Kohut, američki psihoanalitičar i osnivač autopsihologije.
* 1925. – Olivera Marković, srpska glumica (u. 2011).
* 1925. – Vladimir Devidé, hrvatski matematičar, japanolog, akademik i književnik (u. 2010.).
* 1931. – Aldo Rossi, talijanski arhitekt.
* 1933. – Džejms Braun, soul muzičar.
* 1934. – Georges Moustaki, grčki kantautor i pjevač francuskih šansona.
* 1942. – Věra Čáslavská, čehoslovačka gimnastičarka (u. 2016.).
* 1959. – Željko Ninčić, srpski glumac.
* 1961. – Milorad Mandić, srpski glumac i televizijski voditelj.
* 1967. – Sam Greco, umirovljeni australijski kickboksač u superteškoj kategoriji i borac mješovitih borilačkih vještina (Mixed Martial Arts, MMA).
* 1973. – Michael Reiziger, nizozemski nogometaš.
* 1981. – Murilo Endres, brazilski odbojkaš.
* 1985. – Ezequiel Lavezzi, argentinski nogometaš.
* 1989. – Katinka Hosszú, mađarska plivačica.

.

## Smrti

* 1481. – Mehmed II., turski sultan (\* 1429.).
* 1616. – William Shakespeare, engleski književnik, kazališni glumac i redatelj (\* 1564.).
* 1856. – Adolphe Adam, francuski skladatelj (\* 1803.).
* 1898. – Svetislav Vulović, srpski književni kritičar. (\*1847.).
* 1940. – Henry Ossian Flipper, afro-američki časnik u West Pointu († 1856.).
* 1916. – Padraig Pearse, vođa irskog Uskrsnog ustanka 1916. godine (\* 1879.)
* 2008. – Leopoldo Calvo-Sotelo, španjolski predsjednik vlade (\* 1926.).
* 2016. – Jadranka Stojaković, bosanskohercegovačka kantautorica (\* 1950).
* 2023. – Nikica Valentić, hrvatski političar i poduzetnik, bivši premijer (\* 1950).
* 2023. – Jasmin Stavros, hrvatski pjevač (\* 1954).

## Blagdani/Praznici

* Međunarodni dan slobode štampe (od 1991.).
* Poljska:.
	+ *Državni praznik 3. svibnja* - dan ustava 1791.
* Srpska pravoslavna crkva slavi:.
	+ Svetog Nikolaja Žičkog i Ohridskog.
	+ Prepodobnog Joasafa Srpskog Meteorita.
	+ Prepodobnog Teodora Trihina.
	+ Prepodobnog Anastasija Sinajskog.
	+ Blaženog Anastasija Sinaita.
	+ Blaženog Grigorija - patrijarha Antiohijskog.
	+ Svetog apostola Zaheja.
	+ Prepodobnog Atanasija Meteorita

.

---

*Vidi takođe*: Godišnji kalendar - Dnevni kalendar