# 1494.

|  |  |
| --- | --- |
| Milenijum:
 | 2. milenijum
 |
| Vjekovi:
 | 14. vijek – **15. vijek** – 16. vijek
 |
| Decenija:
 |  1460-e  1470-e  1480-e  – 1490-e –  1500-e  1510-e  1520-e  |
| Godine:
 | 1491 1492 1493 – **1494** – 1495 1496 1497
 |

Oktoih

1494.. po kalendarima
| Gregorijanski
 | 1494.. (MCDXCIV) |
| Ab urbe condita
 | 2247.
 |
| Islamski
 | 899–900.
 |
| Iranski
 | 872–873.
 |
| Hebrejski
 | 5254–5255.
 |
| Bizantski
 | 7002–7003.
 |
| Koptski
 | 1210–1211.
 |
| Hindu kalendari
 |
| • *Vikram Samvat* | 1549–1550.
 |
| • *Shaka Samvat* | 1416–1417.
 |
| • *Kali Yuga* | 4595–4596.
 |
| Kineski
 |
| • Kontinualno
 | 4130–4131.
 |
| • 60 godina
 | Yang Drvo Tigar (od kineske Ng.) |
| Holocenski kalendar
 | 11494.
 |
| p • r • u |
| Podrobnije: Kalendarska era |

Godina **1494** (**MCDXCIV**) bila je redovna godina koja počinje u srijedu (1. jan./sij. po julijanskom kalendaru).

## Događaji

* 4. 1. - Na Cetinju u štampariji Crnojevića štampan Oktoih prvoglasnik, prva srpska štampana knjiga (pet knjiga odštampano do 1496).
* 25. 1. - Alfonso II postaje napuljski kralj; pretenzije na njegov presto ima francuski kralj Šarl VIII.
* 5. 2. - Kraj Prvog moskovsko-litvanskog rata: Litvanija izgubila Vjazmu i gornji tok reke Oke.
* 6. 2. - Prvi pomen imena Banja Luka.
* 8. 3. - Drniš se prvi put pominje pod tim imenom.
* ožujak-svibanj - Nakon što je Ivaniš Korvin otišao u istočnu Ugarsku u borbu protiv Turaka, zagrebački biskup Osvald Tuz mu uzima grad Rakovec i dr.; Ivaniš mu zatim uzvraća haranjem u zagrebačkom polju.
* travanj - Hrvatski sabor u Bihaću.
* 3. 5. - Kristifor Kolumbo na svom drugom putovanju otkrio Jamajku.
* 5. 5. - Ugarski i poljski kralj, braća Vladislav i Jan Olbraht, ponovili sporazum o uzajamnoj pomoći protiv neposlušnih podanika.
* 31. 5. - Prva bitka kod Acenteja: Guanči na Tenerifu porazili Špance i dr.
* 7. 6. - Potpisan Sporazum iz Tordesiljasa kojim Španija i Portugal dele svet.
* 16. 6. - Evropljani iz La Isabele na Hispanioli su prvi koji su videli atlantski uragan.
* 7. 8. - Blaž Baromić otiskao Senjski glagoljski misal (tiskara u Senju radi do 1508, otiskaće sedam knjiga).
* avgust - Mladi Filip I Lepi, vojvoda od Brabanta, preuzeo burgundske posede.
* kolovoz - Turci haraju od Slavonije do Štajerske (zaobišli posjede Lovre Iločkog), štajerski carski kapetan se nije odazvao pozivima hrvatskog bana.
* 5. 9. - Aragonske trupe se iskrcavaju u Rapallo da bi ga digli protiv Sforci - mesto će biti opustošeno.
* septembar - Talijanski rat 1494.–1495.: Šarl VIII sa vojskom ulazi u Italiju, čime započinje prvi od **osam Italijanskih ratova** (do 1559).
	+ Šarlova mobilna artiljerija donosi revoluciju u opsadno ratovanje i kasnije arhitekturu tvrđava.
	+ 1494-95 - Tokom francuskog rata u Italiji prvi put u Evropi registrovan sifilis.
* rujan - Hadum-paša Bosanski opet napada Hrvatsku - pokušava privoleti Bernardina Frankapana u Modrušu, u listopadu kreće u Kranjsku i Štajersku.
* 22. 10. - Umro milanski vojvoda Gian Galeazzo Sforza, Ludovico Sforza i formalno preuzima vlast - u sporu sa Alfonsom II se oslanja na Šarla VIII.
* studeni - Kralj Vladislav boravi u Petrovaradinu, opskrbljuje beogradsku tvrđavu.
* 8. 11. - Piero Nesrećni sa rođacima proteran iz Firence, uspostavljena republika pod vođstvom Girolama Savonarole.
* 10. 11. - Fra Luca Pacioli objavljuje u Veneciji knjigu *Summa de arithmetica, geometria, proportioni et proportionalità*, prvi štampani opis algebre na govornom jeziku.
* 17 - 28. 11. - Šarl VIII svečano ulazi u Firencu, napustio je na intervenciju Savonarole i obećanje velike subvencije.
* ca. 20. 11. - Kralj Vladislav II. iz Bača poslao vojsku pred Ilok.
* 21. 12. - Kraljevske čete zauzele Lovrin Ilok; srpski despot Đorđe će uzeti Mitrovicu i Orahovicu.
* 25. 12. - Druga bitka kod Acenteja: Španci slomili domorodački otpor na Tenerifi.
* 31. 12. - Šarl VIII ušao u Rim, papa Aleksandar VI. se zabarikadirao u Castel Sant'Angelo a zatim nagodio s kraljem.

### Tokom/tijekom godine

* Nebljuška župa pripojena lapačkoj zbog turskog prodiranja.
* približno - Nakon Visariona, cetinjski mitropolit je Vavila.
* Pal Kiniži pustošio 14 dana u turskoj Srbiji (Turci sklonili stanovništvo iz srpske Posavine kako ga Ugari ne bi odveli).
* Godina tri cara u Etiopiji: Iskindir, Amda Sijon II i Na'od (do 1508).
* Asteci zauzeli i poharali Mitlu.
* Aldus Manutius prvi upotrebio točku sa zarezom u knjizi *De Aetna* Pietra Bemba.
* "Brod luđaka" Sebastiana Branta.
* Trithemiusova *De scriptoribus ecclesiasticis* je prva štampana bibliografija.
* Katolički kraljevi dobili tu titulu od pape.

## Rođenja

* ca. François Rabelais, francuski pisac († 1553)
* 2. 2. - Bona Sforza, italijanska princeza, poljska kraljica († 1557)
* 8. 3. - Rosso Fiorentino, italijanski slikar († 1540)
* 24. 3. - Georgius Agricola, "otac mineralogije" († 1555)
* 20. 4. - Johannes Agricola, nem. protestantski reformator († 1566)
* 24. 5. - Pontormo, italijanski slikar († 1557)
* 18. 8. - Johann Scheubel, nemački matematičar († 1570)
* 12. 9. - François I od Francuske, kralj († 1547)
* 16. 9. - Francesco Maurolico, matematičar i erudita († 1575)
* 5. 11. - Hans Sachs, nemački *meistersinger* († 1576)
* 6. 11. - Sulejman Veličanstveni, osmanski sultan († 1566)
* 24. 11. - Pal Kiniži, tamiški župan
* Alonso Álvarez de Pineda, španski istraživač († ca. 1520)
* Lucas van Leyden, holandski graver i slikar († 1533)

## Smrti

* 11. 1. - Domenico Ghirlandaio, italijanski slikar (\* 1449)
* 25. 1. - Ferdinand I Napuljski (\* 1423)
* 2. 3. - Niccolò dell'Arca, italijanski skulptor (\* 1435-40)
* 1. 8. - Giovanni Santi, slikar i Rafelov otac (\* ca. 1435)
* 11. 8. - Hans Memling, flamanski slikar (\* ca. 1430)
* 24. 9. - Poliziano, italijanski humanista (\* 1454)
* 22. 10. - Gian Galeazzo Sforza, milanski vojvoda (\* 1469)
* 8. 11. - Melozzo da Forlì, slikar (\* ca. 1438)
* 17. 11. - Giovanni Pico della Mirandola, filozof (\* 1463)
* 20. 12. - Matteo Maria Boiardo, pesnik (\* ca. 1441)

## Reference

* Vjekoslav Klaić, Svezak drugi: dio treći.... Treća knjiga: Doba kralja Matijaša Korvina i Jagelovića (1458-1526) (archive.org)
* Grupa autora, Istorija Crne Gore