# 1626.

*Ovo je članak o godini 1626.*

|  |  |
| --- | --- |
| Milenijum:
 | 2. milenijum
 |
| Vjekovi:
 | 16. vijek – **17. vijek** – 18. vijek
 |
| Decenija:
 |  1590-e  1600-e  1610-e  – 1620-e –  1630-e  1640-e  1650-e  |
| Godine:
 | 1623 1624 1625 – **1626** – 1627 1628 1629
 |

Posvećena Bazilika sv. Petra u Rimu

1626.. po kalendarima
| Gregorijanski
 | 1626.. (MDCXXVI) |
| Ab urbe condita
 | 2379.
 |
| Islamski
 | 1035–1036.
 |
| Iranski
 | 1004–1005.
 |
| Hebrejski
 | 5386–5387.
 |
| Bizantski
 | 7134–7135.
 |
| Koptski
 | 1342–1343.
 |
| Hindu kalendari
 |
| • *Vikram Samvat* | 1681–1682.
 |
| • *Shaka Samvat* | 1548–1549.
 |
| • *Kali Yuga* | 4727–4728.
 |
| Kineski
 |
| • Kontinualno
 | 4262–4263.
 |
| • 60 godina
 | Yang Vatra Tigar (od kineske Ng.) |
| Holocenski kalendar
 | 11626.
 |
| p • r • u |
| Podrobnije: Kalendarska era |

Godina **1626** (**MDCXXVI**) bila je redovna godina koja počinje u četvrtak po gregorijanskom kalendaru odn. redovna godina koja počinje u nedjelju po 10 dana zaostajućem julijanskom kalendaru.

## Događaji

* 7. 1. - Poljsko-švedski rat (1626-29): Gustav II Adolf pobedio kod Wallhofa u Letoniji.
* 2. 2. - Charles I Stuart krunisan za engleskog kralja, njegova francuska žena odbija prisustvovati protestantskoj službi.
* 5. 2. - Pariskim ugovorom okončana Druga Hugenotska pobuna.
* 11. 2. - Etiopski car Susenios I i patrijarh Afonso Mendes proklamovali primat Rimske stolice i katolicizam kao državnu veru.
* 23. 3. - Hrvatski sabor u Varaždinu: ban Juraj V. Zrinski odlazi u Njemačku u rat, bansku čast će vršiti Žigmund Erdedi.
* 26. 3. - Osmansko-safavidski rat (1623-39): usled približavanja šaha Abasa, Osmanlije moraju prekinuti opsadu Bagdada.
* 25. 4. - Tridesetogodišnji rat, bitka kod Dessaua je pobeda carskog generala von Wallensteina (u carskoj vojsci su i krajišnici i ban Juraj Zrinski).
* travanj, koncem - Erdeljski knez Gabrijel Betlen sklopio savez sa protestantskim državama (Engleska, Nizozemska, donja Saska i Danska)
* 5. 5. - Španska ekspedicija na Formozu stiže do ostrva, kasnije osnivaju Santisima Trinidad, današnji Keelung.
* 21. 5. - Izbija Seljačka buna u Gornjoj Austriji, pobuna protiv Bavaraca (ugušena do kraja godine).
* 24. 5. - Peter Minuit, novi direktor Nove Holandije, kupio ostrvo Menhetn za robu u vrednosti od 60 guldena.
* 15. 6. - Engleski kralj Charles I Stuart raspustio Parlament koji je zahtevao smenu njegovog prijatelja vojvode od Buckinghama.
* 8. 7. - Hrvatski sabor: Tomo Mikulić je novi ban umjesto umrlog Krste Mrnjavčića.
* 30. 7. - Razoran zemljotres pogodio Napulj.
* 6. 8. - Naputak kralja Ferdinanda Vlaškoj komisiji: Vlasi su se nastanili u pustim krajevima koje čuvaju od Turaka, vlasništvo vlastele treba dokazati, Vlahe treba lakše opteretiti itd.; hrvatski staleži nisu zadovoljni naputkom i imaju uobičajene kontra-zahtjeve
* 27. 8. - Bitka kod Luttera je značajna katolička (Tillyjeva) pobeda u Nemačkoj nad danskim kraljem Kristijanom IV.
* rujan - Betlen ušao u rat sa Habsburzima, zauzima Debrecin i Filek ali već traži mir.
* 28. 9. - Bitka kod Ningyuana: mingovska vojska porazila Džurdži (Mandžurce), čiji vladar Nurhaci umire dva dana kasnije (nasleđuje ga Hong Taiji).
* listopad - Turci provalili preko Kupe, Hrvati ih porazili kod Male Gorice.
* 18. 11. - Posvećena Bazilika sv. Petra u Rimu.
* 20. 12. - Požunski mir između cara Ferdinanda II i erdeljskog kneza Gabrijela Betlena.
* 28. 12. - U vojnom taboru u Požunu umro hrvatski ban Juraj V. Zrinski (pretpostavlja se da je otrovan nakon svađe sa Wallensteinom).

### Kroz godinu

* Vuk Krsto Frankopan je karlovački general, zapovjednik Krajine (do 1652) - ove i sledeće godine poražava Turke kod Karlovca.
* Georgiceo tvrdi da raja Kliškog sandžaka bježi već 25 godina, prvobitnih 30.000 kuća se svelo na trećinu.
* Napuštena bosanska tvrđava Bobovac.
* Obnovljen manastir Grabovac kod Obrenovca.
* Mletačka republika mora dati povlastice engleskim brodovima na Jadranu.
* Urbinsko vojvodstvo priključeno Papinskoj Državi.
* Počinju Würzburška suđenja vešticama koja će za pet godina odneti stotine žrtava.
* Naseljen Salem, Massachusetts.
* Preventivni genocid Kalinagoa na Svetom Kristoforu.

## Rođenja

* 9. 1. - Armand Jean le Bouthillier de Rancé, osnivač trapista († 1700)
* 12. 5. - Louis Hennepin, misionar i istraživač († ca. 1705)
* 27. 5. - Willem II van Oranje, stadtholder holandskih provincija († 1650)
* 1. 8. - Šabetaj Cvi, samoproglašeni mesija († 1676)
* 4. 10. - Richard Cromwell, lord-protektor Engleske Škotske i Irske († 1712)
* 18. 12. - Kristina od Švedske, kraljica († 1689)
* 31. 12. - Ladislav Esterhazi, glava porodice († 1652)
* ? - Andrea Guarneri, tvorac violina († 1698)
* ? - Klara Žižić, časna sestra († 1706)
* pribl. - Luka Ibrišimović, franjevac, borac protiv Turaka († 1698)

## Smrti

* 24. 1. - Samuel Argall, engleski pomorac (\* 1572-18)
* 9. 4. - Francis Bacon, filozof i naučnik (\* 1561)
* 11. 4. - Marin Getaldić, znanstvenik (\* 1568)
* 16. 6. - Christian od Braunschweig-Wolfenbüttela, njemački protestantski vođa u Tridesetogodišnjem ratu († 1599)
* 30. 9. - Nurhaci, mandžurski poglavar (\* 1559)
* 30. 10. - Willebrord Snellius, astronom i matematičar (\* 1580)
* 29. 11. - Ernst von Mansfeld, nemački vojskovođa (\* ca. 1580)
* 28. 12. - Juraj V. Zrinski, hrvatski ban (\* 1599)

## Reference

Literatura
* Rudolf Horvat, *Ban Juraj Zrinski* (hr Wikisource)
* *Historija naroda Jugoslavije II*, Školska knjiga Zagreb, 1959