# 1553.

*Ovo je članak o godini 1553.*

|  |  |
| --- | --- |
| Milenijum:
 | 2. milenijum
 |
| Vjekovi:
 | 15. vijek – **16. vijek** – 17. vijek
 |
| Decenija:
 |  1520-e  1530-e  1540-e  – 1550-e –  1560-e  1570-e  1580-e  |
| Godine:
 | 1550 1551 1552 – **1553** – 1554 1555 1556
 |

1553.. po kalendarima
| Gregorijanski
 | 1553.. (MDLIII) |
| Ab urbe condita
 | 2306.
 |
| Islamski
 | 960–961.
 |
| Iranski
 | 931–932.
 |
| Hebrejski
 | 5313–5314.
 |
| Bizantski
 | 7061–7062.
 |
| Koptski
 | 1269–1270.
 |
| Hindu kalendari
 |
| • *Vikram Samvat* | 1608–1609.
 |
| • *Shaka Samvat* | 1475–1476.
 |
| • *Kali Yuga* | 4654–4655.
 |
| Kineski
 |
| • Kontinualno
 | 4189–4190.
 |
| • 60 godina
 | Yin Voda Vo(l) (od kineske Ng.) |
| Holocenski kalendar
 | 11553.
 |
| p • r • u |
| Podrobnije: Kalendarska era |

Godina **1553** (**MDLIII**) bila je redovna godina koja počinje u nedjelju (1. jan./sij. po julijanskom kalendaru).

## Događaji

* 6. 1. - Dugali Malkoč-beg porobio Kreščiće, Alutnicu i okolicu Kostajnice.
* 19. 3. - Kralj Ferdinand poslao Antuna Vrančića u Budim, gdje će sa Ali-pašom sklopiti primirje na pol godine.
* 26. 5. - Ferdinand povjerio Erdelj branitelju Jegra Istvánu Dobu.
* 6. 6. - Antun Vrančić imenovan pečujskim biskupom i poklisarem u Carigrad.
* jun - Prva od pet bitaka kod Kavanakadžime u Japanu (Takeda Shingen i Uesugi Kenshin).
* 9. 7. - Drugi markgrofovski rat: u Bitci kod Sievershausena Moritz Saski porazio katolike ali smrtno ranjen.
* 10. 7. - Četiri dana nakon smrti mladog kralja Edwarda VI za kraljicu Engleske i Irske proglašena Lady Jane Grey, što ostaje devet dana.
* 19. 7. - Nakon odlaska vojvode od Northumberlanda, Krunsko veće u Londonu promenilo stranu i proglasilo Mary I za kraljicu - Jane je zatočena a Mary stiže u grad 3. 8..
* 24. 8. - U potrazi za Severoistočnim prolazom Englez Richard Chancellor stigao do ruskog Arhangelska, zatim putuje i u Moskvu kod cara Ivana.
* 24. 8. - Franko-otomanska Invazija Korzike: zauzeta Bastija.
* 27. 8. - Vrančić u Carigradu: sultan pristaje na primirje od pet godina samo ako se Erdelj vrati mlađem Zapolji.
* 28. 8. - Sulejman I počinje treći pohod na safavidsku Persiju (do 1555).
* septembar-oktobar - U Engleskoj uhapšeni protestantski biskupi i vraćeni katolički, nova kraljica poništava versku politiku prethodnika.
* 6. 10. - Osmanski prestolonaslednik Šehzade Mustafa ubijen po očevom naređenju - janičari krive velikog vezira Rustem-pašu koji će na par godina biti zamenjen Kara Ahmed-pašom.
* listopad - Kuga u Slavoniji, naročito okolici Zagreba.
* 27. 10. - Michael Servetus spaljen kao jeretik u protestantskoj Ženevi.
* 12. 11. - Poslije nekoliko godina svršena parnica između bana Nikole Zrinskog i turopoljskih plemića - on im daje kastel Lukavec a oni se odriču odštete.
* 15. 11. - Pronađena Himera iz Areca, primer etrurske umjetnosti.
* 18. 12. - U Beču uginuo slon Soliman.
* 25. 12. - Araukanski rat, Bitka kod Tucapela: Lautaro porazio Špance, poginuo guverner Čilea Pedro de Valdivia.

### Tokom/tijekom godine

* Kralj Ferdinand odlučio držati stalnu vojsku u Hrvatskoj i Slavoniji koju će plaćati Štajerska, Kranjska i Koruška, prvi kapetan Ivan Ungnad, Ivan Lenković, koji je postao kapetan hrvatske krajine, napravio nacrt obrane hrvatske i slavonske krajine.
* Petar Erdedi spalio Gradišku.
* Banja Luka sedište sandžak-bega.
* 1553-55 - Misija Hansa Dernschwama od kralja Ferdinanda sultanu Sulejmanu, prolazi i kroz Srbiju: prostor oko puta opisuje kao pust, neobrađen i zarastao.
* Pavao Zondi osniva *Collegium Illyrico-Hungaricum* u Bolonji.
* Dubrovački danak turskom caru iznosi 13.000 ugarskih dukata godišnje.
* ? Hrvatske haramije zarobile turskog vojvodu Murata.
* Kuga u Kopru, stanovništvo se od 8000 smanjilo na 2310.
* Rukopis najranijeg potpunog teksta Danilovih nastavljača u Mileševi, odmah zatim u Hilandaru.
* Proširen Spoljni grad Pekinga; u ovo vreme prvi put utvrđen Šangaj.
* Portugalci dobili pravo da podignu privremene šupe u Makaou.

## Rođenja

* 14. 5. - Marguerite de Valois, francuska kraljica († 1615)
* 23. 11. - Prospero Alpini, botaničar († 1617)
* 13. 12. - Henri IV, kralj Francuske i Navare († 1610)
* Filaret, patrijarh moskovski, († 1633)

## Smrti

* 9. 4. - François Rabelais, pisac (\* ca. 1494)
* 6. 7. - Edward VI, kralj Engleske i Irske (\* 1537)
* 9. 7. - Moritz, saksonski elektor (\* 1521)
* 6. 8. - Girolamo Fracastoro, učenjak (\* ca. 1478)
* 22. 8. - John Dudley, 1st Duke of Northumberland, general, admiral, političar (\* 1504)
* 26. 9. - Juan de Homedes y Coscon, Veliki majstor Hospitalera (\* ca. 1477)
* 6. 10. - Šehzade Mustafa, osmanski prestolonaslednik (\* 1515)
* 16. 10. - Lucas Cranach Stariji, slikar (\* ca. 1472)
* 27. 10. - Michael Servetus, učenjak (\* ca. 1511)
* 14. 12. - Hanibal Lucić, pjesnik (\* ca. 1485)
* 21. 12. - Sinan-paša, osmanski admiral
* 25. 12. - Pedro de Valdivia, prvi guverner Čilea (\* ca. 1500)
* Juraj Frankopan II – Slunjski (\* ca. 1500)
* Piri-reis, otomanski admiral (\* ca. 1465-70)

## Reference

* Vjekoslav Klaić, Svezak treći: dio prvi..... Prva knjiga: Doba kraljeva Ferdinanda I., Maksimilijana i Rudolfa (1527-1608) (archive.org)
* *Historija naroda Jugoslavije II*, str. , Školska knjiga Zagreb, 1959