# 1. marta

Dani - Godine

prethodni dan (prestupnom godinom) - sledeći dan

---

|  |
| --- |
| Šablon:Calendar/Sun1stMonthStartned.
 |
| Šablon:Calendar/Sun1stMonthStartned.
 |
| Šablon:Calendar/Sun1stMonthStartsr.
 |

**1. mart**/**ožujak** (**1. 3.**) je 60. dan godine po gregorijanskom kalendaru (61. u prestupnoj godini).
Do kraja godine ima još 305 dana.

## Događaji

* 86.pne.. - Rimski vojskovođa Lucije Kornelije Sula zauzeo Atinu i svrgnuo lokalnog tiranina koga je postavio pontski kralj Mitridat VI Eupator.
* 293. – Rimski car Dioklecijan stvorio tetrarhiju, sistem vladavine četiri savladara. Galerije i Konstancije I Hlor proglašeni su cezarima avgusta Dioklecijana i Maksimijana.
* 1498. – Vasko de Gama kao portugalski moreplovac je prvi Evropljanin koji se iskrcao na obale sadašnje afričke države Mozambik na svome putu ka Indiji.
* 1562. – Francuski rimokatolici su, pod vođstvom vojvodea Fransoa od Gize i uz podršku Vatikana u Wassyju poklali 1.200 hugenota (Huguenots) - francuskih protestanata, izazvavši religiozni rat koji je trajao do 1598 godine.
* 1565. – Estasio de Sa osnovao Rio de Žaneiro.
* 1643. – Posle Portugala i Francuske, Španski kralj Karlo III proterao je iz zemlje rimokatolički jezuitski red.
* 1803. – Ohajo se kao 17-ti, priključuje Sjedinjenim Američkim Državama.
* 1815. – Francuski car Napoleon prvi iskrcao se na obalu Francuske, tri dana pošto je s grupicom sledbenika napustio mediteransko ostrvo Elba na kojem je bio zatočen pošto je primoran da abdicira u aprilu.
* 1862. – izlazi prvi broj zadarskog "Narodnog lista", najstarije živuće hrvatske novine.
* 1872. – Osnovan je Nacionalni park Yellowstone, prvi nacionalni park na svijetu.
* 1878. – Pobedom Srbije završen je Drugi srpsko-turski rat.
* 1896. – Etiopija je pobijedila Italiju u odlučujućoj bitki kod Adowe čime je završen Prvi abesinijsko-talijanski rat.
* 1919. – Japanska vlast u Koreji: Samilski pokret u Koreji započeo je brojne mirovne prosvjede diljem zemlje, ali su brutalno ugušeni od japanske policije i vojske.
* 1919. – U Beogradu se sastao prvi jugoslovenski parlament - privremeno narodno predstavništvo Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca u kojem je bilo 296 poslanika, postavljenih ukazom vlade.
* 1941. – Bugarska je u Drugom svetskom ratu pristupila Trojnom paktu.
* 1942. – Drugi svetski rat u Jugoslaviji: U Čajniču je od oko hiljadu boraca formirana Druga proleterska brigada NOVJ.
* 1943. – Drugi svetski rat: Britansko ratno vazduhoplovstvo počelo je u Drugom svetskom ratu da sistematski bombarduje evropske železničke sisteme na teritoriji pod kontrolom Nemačke.
* 1946. – Engleska banka prelazi u državno vlasništvo, a njeni dotadašnji akcioneri se obeštećuju.
* 1947. – Međunarodni monetarni fond započeo je svoje financijske operacije.
* 1954. – Na atolu Bikini u Tihom oceanu detonirana je hidrogenska bomba Castle Bravo teška 15 megatona, koja je uzrokovala jednu od najgorih radioaktivnih kontaminacija tijekom nuklearnog testiranja.
* 1954. – U glavnom gradu Venecuele Karakasu otvorena je prva konferencija Organizacije američkih država.
* 1959. – Arhiepiskop Makarios treći vratio se na Kipar iz izgnanstva sa Sejšelskih ostrva, na koja su ga 1956. proterali Britanci.
* 1966. – Posle tri i po meseca leta, na Veneru se spustila sovjetska “Venera 3“, prvi vasionski brod koji je prispeo na neku drugu planetu.
* 1983. – u Cirihu, Svoč grup AG predstavlja javnosti prvi Svoč sat.
* 1985. – U Urugvaju je preuzeo vlast predsednik Hulio Sangineti, čime je okončana devetogodišnja vojna vladavina u toj južnoameričkoj zemlji.
* 1991. – Na prvim slobodnim izborima u Albaniji, Albanska partija rada osvojila je 176 od 250 poslaničkih mesta i zadržala vlast, ali je predsednik partije Ramiz Aljija [Alia] izgubio u svojoj izbornoj jedinici.
* 1992. – Referendum o nezavisnosti Bosne i Hercegovine. Incident u Sarajevu prilikom koga su napadnuti pravoslavni svatovi.
* 1992. – U Crnoj Gori se na referendumu 63 odsto građana izjasnilo za zajedničku državu sa Srbijom - Saveznu Republiku Jugoslaviju.
* 1993. – Američki vojni transporteri su iznad istočne Bosne izbacili prve tovare s hranom i lekovima, čime je u Bosni i Hercegovini počela “Operacija padobran“.
* 1994. – Posle četvorodnevnih pregovora pod pritiskom SAD, predstavnici Hrvatske, i bosanskih muslimana i Hrvata su u Vašingtonu potpisali preliminarni sporazum o stvaranju muslimansko-hrvatske federacije u BiH.
* 1996. – Niko od 123 putnika i člana posade nije preživeo pad peruanskog putničkog aviona “Boing 737“, u najtežoj nesreći u istoriji civilnog vazduhoplovstva u Peruu.
* 1997. – Albanska vlada premijera Saljija Beriše podnela je ostavku, posle dvomesečnih krvavih nereda izazvanih krahom štedionica u kojima je desetine hiljada Albanaca izgubilo životnu ušteđevinu.

.

## Rođenja

* 1445. – Sandro Botičeli, jedan od najvećih slikara italijanske Renesanse (1510).
* 1810. – Frederic Chopin, poljski pijanist i kompozitor.
* 1817. – Giovanni Dupré, italijanski skulptor.
* 1858. – Georg Simmel, njemački sociolog.
* 1881. – Petar Skok, hrvatski jezikoslovac i romanist († 1956.).
* 1883. – Julije Benešić, hrvatski književnik, prevoditelj i jezikoslovac († 1957.).
* 1886. – Oskar Kokoschka, austrijski ekspresionistički slikar.
* 1891. – Stanislav Vinaver, srpski pesnik i prevodilac.
* 1909. – Mladen Lorković, hrvatski političar, u doba NDH ministar vanjskih poslova († 1945.).
* 1910. – Archer John Porter Martin, britanski hemičar, dobitnik Nobelove nagrade za hemiju.
* 1912. – Josip Tabak, hrvatski prevoditelj, pisac, esejist, novinar i književni kritičar († 2007.).
* 1922. – Yitzhak Rabin, izraelski političar i državnik, dobitnik Nobelove nagrade za mir († 1995.).
* 1926. – Miljenko Stančić, hrvatski slikar († 1977.).
* 1927. – Harry Belafonte, američki pjevač.
* 1929. – Georgi Markov, bugarski književnik.
* 1931. – Lamberto Dini, italijanski političar i državnik.
* 1933. – Špiro Guberina, hrvatski glumac.
* 1948. – Karl Johnson, velški glumac.
* 1952. – Martin O'Neill, nogometaš iz Sjeverne Irske i nogometni trener.
* 1953. – Carlos Queiroz, portugalski nogometni trener.
* 1964. – Paul Le Guen, francuski nogometni trener i igrač.
* 1967. – George Eads, američki glumac.
* 1969. – Javier Bardem, španski glumac.
* 1971. – Dick Norman, belgijski teniser.
* 1976. – Valerio Vermiglio, talijanski odbojkaš.
* 1978. – Jensen Ackles, američki glumac.
* 1983. – Daniel Carvalho, brazilski nogometaš.
* 1984. – Boško Janković, srpski nogometaš.
* 1994. – Justin Bieber, kanadski pop/R&B pjevač.

.

## Smrti

* 1643. – Đirolamo Freskobaldi, italijanski čembalista, orguljaš i kompozitor. (\* 1583.).
* 1792. – Leopold II., njemačko-rimski car i ugarsko-hrvatski kralj (\* 1747.).
* 1911. – Jacobus Henricus van 't Hoff, holandski hemičar.
* 1922. – Pichichi, španjolski nogometaš (\* 1892.).
* 1938. – Gabriele D'Annunzio, talijanski pjesnik, dramaturg, političar (\* 1863.).
* 1958. – Toma Rosandić, prvi rektor Akademije likovnih umetnosti u Beogradu.
* 1986. - Olof Palme, švedski političar (\* 1927.).
* 1992. – Karlo Štajner, jugoslovenski revolucionar i publicista (\* 1902.).
* 2003. – Franjo Glaser, hrvatski nogometni vratar (\* 1913.).
* 2012. – Andrew Breitbart, američki bloger i aktivist (\* 1969.).

.

## Praznici

* Međunarodni dan civilne zaštite.
* Dan nezavisnosti Bosne i Hercegovine.
* Island - Nacionalni dan piva.
* Srpska pravoslavna crkva proslavlja:.
	+ Svetih dvanaest mučenika.
	+ Svetog Maruta.
	+ Svetog prepodobnomučenika Romana.
	+ Sveti mučenici Pamfil, Porfirije i drugi 10 mučenika

---

*Vidi takođe*: Godišnji kalendar - Dnevni kalendar