# 5. augusta

Dani - Godine

prethodni dan - sledeći dan

---

|  |
| --- |
| Šablon:Calendar/Sun1stMonthStartpon.
 |
| Šablon:Calendar/Sun1stMonthStartsub.
 |
| Šablon:Calendar/Sun1stMonthStartut.
 |

**5. kolovoz/august/avgust** (**5. 8.**) je 217. dan u godini po gregorijanskom kalendaru (218. u prestupnoj godini) Do kraja godine ima još 148 dana.

## Događaji

* 1583. – Hemfri Gilbert osnovao prvu englesku koloniju u Severnoj Americi, u Sent Džonu na Njufaundlendu.
* 1716. – austrijski princ Eugen Savojski sa armijom od 40.000 vojnika u bici kod Petrovaradina naneo težak poraz turskoj vojsci od 150.000 ljudi pod komandom Darnada Ali Paše. U bici poginulo oko 30.000 turskih vojnika. Godinu dana kasnije Eugen Savojski osvojio Beograd, koji je ostao pod austrijskom vlašću do 1739.
* 1914. – Crna Gora objavila rat Austro-Ugarskoj.
* 1914. – Kuba, Meksiko, Urugvaj i Argentina proglasile neutralnost u Prvom svetskom ratu.
* 1914. – prvi električni saobraćajni signali za regulisanje različitih saobraćajnih pravaca postavljeni u aveniji Euklid i Istočnoj 105. ulici u Klivlendu, u američkoj državi Ohajo.
* 1915. – Nemci u Prvom svetskom ratu okupirali poljsku prestonicu Varšavu.
* 1940. – Letonija ušla u sastav SSSR pod nazivom Letonska Sovjetska Socijalistička Republika.
* 1943. – plotunima iz 222 artiljerijska oružja u Moskvi su, u Drugom svetskom ratu, obeležene pobede nad nemačkim trupama na Istočnom frontu. Sovjetska armija oslobodila gradove Orel i Bjelgorod.
* 1949. – u zemljotresu jačine 6,7 stepeni Rihterove skale u Ekvadoru poginulo oko 6.000 ljudi, a oko 100.000 ostalo bez domova.
* 1960. – Gornja Volta stekla nezavisnost od Francuske.
* 1963. – SSSR, SAD i Velika Britanija potpisali u Moskvi sporazum o zabrani nuklearnih proba.
* 1974. – predsednik SAD Ričard Nikson priznao da je učestvovao u prikrivanju afere „Votergejt“ i blokiranju istrage o upadu u sedište Demokratske stranke u poslovnom centru „Votergejt“. Podneo ostavku 9. avgusta.
* 1994. – avioni NATO bombardovali položaje bosanskih Srba oko Sarajeva, pošto su pripadnici Vojske Republike Srpske uzeli deo naoružanja iz skladišta mirovnih snaga UN na planini Igman.
* 1995. – SAD i Vijetnam uspostavili diplomatske odnose posle višedecenijskog neprijateljstva i založili se za unapređenje međusobne saradnje.
* 1995. – U operaciji "Oluja" oslobođen grad Knin, koji je bio snažno uporište pobunjenih Srba.
* 2001. – talibanska vlada u Avganistanu zatvorila osam stranih humanitarnih radnika pod optužbom da su širili hrišćanstvo među muslimanima.

.

## Rođenja

* 1802. – Niels Henrik Abel, norveški matematičar. Dao je značajne radove u teoriji realnih i komleksnih funkcija, posebno u opštoj teoriji integrala algebarskih funkcija i teoriji stepenih redova, razvio teoriju eliptičnih funkcija i teoriju rešavanja algebarskih jednačina višeg stepena. Nezavisno od drugih postavio osnove teorije integralnih jednačina (u. 1829.).
* 1813. – Ivar Aasen, norveški pisac (u. 1896.).
* 1844. – rođen ruski slikar Ilja Jefimovič Rjepin, glavni predstavnik realizma u ruskom slikarstvu. Izvršio velik uticaj na umetnike svog vremena, a sovjetski socijalistički realisti smatrali ga svojim uzorom (u. 1930.).
* 1850. – rođen francuski pisac Gi de Mopasan, jedan od najznačajnijih autora kratka forma, književnakratke forme. Objavio oko 300 pripovedaka od kojih se velik broj smatra remek-delima svetske književnosti.
* 1930. – Nil Armstrong (*Neil Armstrong*), prvi čovek koji je kročio na Mesec 20. jula 1969.
* 1906. – rođen Džon Hjuston, jedan od najpoznatijih američkih filmskih reditelja.
* 1964. – Zoran Sretenović, bivši srpski i jugoslovenski košarkaš i košarkaški trener.
* 1968. – Colin McRae, bivši škotski reli-vozač i sin poznatog vozača reli utrka Jimmy McRaea (u. 2007.).
* 1968. – Marine Le Pen, francuska političarka.
* 1970. – Konstantin Yeryomenko (Eremenko), bivši ruski malonogometaš (u. 2010.).
* 1975. – Vladimir Petrić, bivši srpski rukometaš i reprezentativac.
* 1977. – Gordan Kičić, srpski glumac.
* 1985. – Nikša Dobud, hrvatski vaterpolista.
* 1986. – Kathrin Zettel, austrijska alpska skijašica.

.

## Smrti

* 1895. – Friedrich Engels, njemački sociolog, filozof i revolucionar (r. 1820.).
* 1923. – Vatroslav Jagić, hrvatski jezikoslovac (r. 1838.).
* 1940. – Frederick Albert Cook, američki istraživač i pisac.
* 1962. – američka filmska glumica Merilin Monro izvršila samoubistvo u 36. godini.
* 1965. – Boško Simonović, jugoslovenski nogometaš, nogometni trener izbornik, funkcioner i nogometni sudija i novinar (r. 1944.).
* 1971. – Royal Rife, američki znanstvenik i liječnik, rodonačelnik bioelektrične medicine i izumitelj frekventne mašine i terapije s kojom se liječi kancer (\* 1888.).
* 1984. – umro britanski pozorišni i filmski glumac Ričard Barton. U jugoslovenskom filmu „Sutjeska“ igrao Josipa Broza Tita.
* 1991. – Mario Mikulić, bosanskohercegovački slikar (r. 1924.).
* 1998. – umro bugarski komunistički lider Todor Živkov, sekretar Komunističke partije Bugarske od 1954., šef države od 1971. do 1989., kada su ga reformisti u Komunističkoj partiji prisilili da podnese ostavku.
* 2000. – umro britanski glumac Alek Ginis, dobitnik „Oskara“ za film „Most na reci Kvaj“ 1957. i „Oskara“ za ukupan doprinos filmskoj umetnosti 1980. (r. 1914.).

.

## Praznici i dani sećanja

* U Hrvatskoj: Dan pobjede i domovinske zahvalnosti.

.

## Vanjske veze

*

.

---

*Vidi takođe*: Godišnji kalendar - Dnevni kalendar