Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Sedmica

**Sedmica**, ili **tjedan** ili **nedjelja** (ijek.), odn. **tedan** ili **nedelja** (ek.), jedinica za vreme duža od dana, a kraća od meseca. U većini modernih kalendara, uključujući gregorijanski kalendar, sedmica je period od sedam dana, kao i najduža konvencionalno korišćena jedinica za vreme koja sadrži fiksni broj dana. Iako nema direktne astronomske veze, u širokoj je upotrebi kao jedinica za vreme.

Sedmice (tjedni) formiraju nezavisan kalendar u kontinuitetu, koji ide paralelno sa raznim drugim kalendarima, što znači da isti datum ne pada svake godine na isti dan. Međutim, neki kalendari su tako dizajnirani da se određeni datum svake godine pojavljuje istog dana u sedmici. To se može uraditi tako da neki dani ne pripadaju ni jednoj sedmici: predloženi svetski kalendar ima 52 sedmice i 1 ili 2 dodatna dana godišnje, dok je francuski revolucionarni kalendar imao 36 "sedmica" od po 10 dana i 5 ili 6 dodatnih dana. Bivši islandski kalendar imao je godine od 52 ili 53 sedmice.

## Povezano

* dani u sedmici

## Bibliografija

* Falk, Michael (1999). *"Astronomical Names for the Days of the Week"*, *Journal of the Royal Astronomical Society of Canada*, Vol. 93, p. 122. 1999JRASC..93..122F. [1]

## Vanjske veze

* Misteriozni sedmodnevni ciklus Arhivirano 2005-11-25 na Wayback Machine-u
# Minuta

**Minut** ili **minuta** je:

* jedinica za vreme jednaka 1/60 delu sata, osnosno 60 sekundi. (Neki retki minuti imaju 59 ili 61 sekund; vidite prestupnu sekundu.)
* jedinica za vreme jednaka 1/1600 dana, odnosno 54 sekunde. Poznata kao prirodan minut kako bi se razlikovala od konvencionalnih minuta.
* jedinica za ugao, 1/60 deo stepena. Takođe je poznat kao **minut ugla** ili **lučni minut**, i dalje može da se podeli na 60 lučnih sekundi.

Simbol za minut vremena je **min**.

Simbol za lučni minut je *prim* (′). Na primer, petnaest minuta može da se napiše kao 15′. Međutim, češće se upotrebljava apostrof (`U+0027`).

Zemlja se okreće po svojoj polarnoj osi kroz 15 lučnih minuta svakog minuta vremena. Lučni minut na Zemljinom ekvatoru iznosi približno jednu nautičku milju.

Sat verovatno sadrži 60 minuta zbog uticaja Vavilonaca, koji su koristili brojni sistem na bazi 60
# Kalendar

**Kalendar** je sistem za imenovanje vremenskih perioda, najčešće dana. Ti dani se najčešće nazivaju kalendarski dani.

Kalendar je naziv i za ilustrirani prikaz sistema (najčešće na papiru).

Činjenica da broj dana u godini nije ceo broj je uzrok postojanja mnogih vrsta neusklađenih kalendara a takođe i još uvek nerešenog problema idealnog kalendara. Postoji više predloga kalendarskih reformi.

## Sistemi kalendara

Tokom razvoja civilizacija postojalo je nekoliko sistema kalendara: lunarni, solarni, lunarno-solarni, venerični i drugi.

* Lunarni kalendar je usaglašen prema kretanju Meseca odnosno smeni mesečevih mena. Primer je islamski kalendar.
* Solarni kalendar je usaglašen prema kretanju Sunca i smeni godišnjih doba. Primer je persijski kalendar.
* Lunarno-solarni kalendar je usaglašen prema međusobnom kretanju Sunca i Meseca. Primer je jevrejski kalendar.
* Proizvoljni kalendari nisu neposredno vezani za usaglašena kretanja nebeskih tela, primer je sedmica (nedelja) ili julijanski kalendar.
* Neki kalendari su vezani za kretanje Venere. Primer je stara egipatska civilizacija. Primećeno je da civilizacije bliže ekvatoru imaju kalendare zasnovane na kretanju Venere.

## Povezano

* Popis kalendara
# Period rotacije

**Period rotacije** je vrijeme potrebno da neko tijelo napravi jedan cijeli okret oko svoje osi rotacije.

## Rotacija nebeskih tijela

Za čvrste objekte, kao što su planeti i asteroidi, period rotacije je jednak za cijelo tijelo.

Za fluidna (plinovita i tekuća) tijela, kao npr. plinoviti divovi i zvijezde, period rotacije ovisi o udaljenosti od pola. Ova se pojava naziva diferencijalna rotacija. Za period rotacije u tim se slučajevima uzima unutrašnji period rotacije, odnosno period rotacije magnetskog polja.

## Preiodi rotacije nekih odabranih objekata

|  |  |
| --- | --- |
| Sunce
 | 24.66 dana (ekvator), oko 35 dana u blizini polova
 |
| Merkur
 | 58.6462 d (58 d 15.5088 h)
 |
| Venera
 | −243.0185 d (**retrogradno**)
 |
| Zemlja
 | 0.997 268 d (23.9344 h) (86 164 s)
 |
| Mjesec
 | 27.321 661 d (sinkrono)
 |
| Mars
 | 1.025 957 d (24.622 962 h)
 |
| Jupiter
 | 0.413 538 021 d (9 h 55 min 29.685 s)
 |
| Saturn
 | 0.444 009 259 2 d (10 h 39 min 22.400 00 s)
 |
| Uran
 | −0.718 333 333 d (17 h 14 min 24.000 00 s) (**retrogradno**)
 |
| Neptun
 | 0.671 250 00 d (16 h 6 min 36.000 00 s)
 |
| Pluton
 | −6.387 d (6 d 9 h 17.6 min) (**retrogradno**)
 |

## Veze

* Sinkrona rotacija
* Retrogradna rotacija
* Progradno i retrogradno gibanje