# Kobalt

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|

|  |
| --- |
| Fe - **Co** - Ni
 |
| **Co** Rh
 |
|  periodni sitem
 |

 |
| **Opšti poatci** |
| Ime, simbol, atomski broj
 | Kobalt, Co, 27
 |
| Pripadnost skupu
 | prelaznih metala
 |
| grupa, perioda
 | VIIIB, 4
 |
| gustina, tvrdoća
 | 8900 kg/m3, 5,0
 |
| Boja
 | plavičasta
 |
| **Osobine atoma** |
| atomska masa
 | 58,9332 u
 |
| atomski radijus
 | 135 (152) pm
 |
| kovalentni radijus
 | 126 pm
 |
| van der Valsov radijus
 | bez podataka
 |
| elektronska konfiguracija
 | [Ar]3d74s2 |
| e- na energetskim nivoima
 | 2, 8, 15, 2
 |
| oksidacioni brojevi
 | **2**, 3
 |
| Osobine oksida
 | amfoterni
 |
| kristalna struktura
 | heksagonalna
 |
| **fizičke osobine** |
| agregatno stanje
 | čvrsto
 |
| temperatura topljenja
 | 1768 K (1495 °C)
 |
| temperatura ključanja
 | 3200 K (2927 °C)
 |
| molska zapremina
 | 6,67×10-3 m3/mol
 |
| toplota isparavanja
 | 376,5 kJ/mol
 |
| toplota topljenja
 | 16,19 kJ/mol
 |
| pritisak zasićene pare
 | 175 Pa (1768 K)
 |
| brzina zvuka
 | 4720 m/s (293,15 K)
 |
| **Ostale osobine** |
| Elektronegativnost
 | 1,88 (Pauling) 1,70 (Alred)
 |
| specifična toplota
 | 420 J/(kg\*K)
 |
| specifična provodljivost
 | 17,2×106S/m
 |
| toplotna provodljivost
 | 100 W/(m\*K)
 |
| I energija jonizacije
 | 760,4 kJ/mol
 |
| II energija jonizacije
 | 1648 kJ/mol
 |
| III energija jonizacije
 | 3232 kJ/mol
 |
| IV energija jonizacije
 | 4950 kJ/mol
 |
| **Najstabilniji izotopi** |
|

| izotop
 | zast.
 | v.p.r.
 | n.r.
 | e.r. MeV
 | p.r.
 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 56Co
 | (veš.)
 | 77,27 dana
 | z.e.
 | 4,566
 | 56Fe
 |
| 57Co
 | (veš.)
 | 271,79 dana
 | z.e.
 | 0,836
 | 57Fe
 |
| 58Co
 | (veš.)
 | 70,86 dana
 | z.e.
 | 2,307
 | 58Fe
 |
| 59Co
 | 5,8%
 | stabilni izotor sa 32 neutrona
 |
| 60Co
 | (veš.)
 | 5,2714 godina
 | β- | 2,824
 | 60Ni
 |

 |
| Tamo gde drugačije nije naznačeno, upotrebljene su SI jedinice i normalni uslovi.
 |
| Objašnjenja skraćenica: zast.=zastupljenost u prirodi, v.p.r.=vreme polu raspada, n.r.=način raspada, e.r.=energija raspada, p.r.=proizvod raspada, z.e=zarobljavanje elektrona
 |

**Kobalt** (**Co**, latinski - *cobaltum*) je metal VIIIB grupe. Poseduje 17 izotopa čije se atomske mase nalaze između 35-64. Postojan je samo 59, koji čini skoro 100% njegovog izotopa u prirodi.
1735 godine otkrio ga je G. Brandta.

## Osobine

Čisti kobalt je srebrnast,blistav veoma tvrd metal, koji poseduje feromagnetična svojstva.
Upotrebljava se kao dodatak magnetičnim rudama.

## Zastupljenost

Zastupljen je u zemljinoj kori u količini od 20 ppm (eng. parts per million) u obliku dva minerala: Smaltita i kobaltita koje obično prate rude bakra i nikla

## Jedinjenja

Nesimetrične soli kobalta npr. K3CoO4 imaju jake feromagnetične osobine i koriste se u elektronici. Kompleksna jedinjenja karbonikla i fosfini koriste se kao katalizatori mnogih organskih reakcija. Rastvori soli ki+obalt (II) i (III) imaju krvavo-crvenu, i plavu boju i koriste se u proizvodnji boja.

## Biološki značaj

Kobalt je aktivator brojnih enzima u živim organizmima. Vitamin B12 (utiče na količinu hemoglobina i broj crvenih krvnih zrnaca u krvi), sadrži u svojoj strukturi kobalt koji je koordinativno vezan sa organskim delom molekula i jednim CN- jonom. Ipak minimalne dnevne potrebe za kobaltom su veoma male 0,05 ppm.