# Vanadijum

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|

|  |
| --- |
| Ti - **V** - Cr
 |
| **V** Nb
 |
|  periodni sistem
 |

 |
| **Opšti podaci** |
| Ime, simbol, atomski broj
 | Vanadijum, V, 23
 |
| Pripadnost skupu
 | prelaznih metala
 |
| grupa, perioda
 | VB, 4
 |
| gustina, tvrdoća
 | 6110 kg/m3, 7,0
 |
| Boja
 | čeličnosiva  |
| **Osobine atoma** |
| atomska masa
 | 50,9415 u
 |
| atomski radijus
 | 135 (171) pm
 |
| kovalentni radijus
 | 125 pm
 |
| van der Valsov radijus
 | bez podataka
 |
| elektronska konfiguracija
 | [Ar]3d34s2 |
| e- na energetskim nivoima
 | 2, 8, 11, 2
 |
| oksidacioni brojevi
 | **5**, 3
 |
| Osobine oksida
 | amfoterni
 |
| kristalna struktura
 | regularna prostorno centrirana
 |
| **fizičke osobine** |
| agregatno stanje
 | čvrsto
 |
| temperatura topljenja
 | 2175 K (1902 °C)
 |
| temperatura ključanja
 | 3682 K (3409 °C)
 |
| molska zapremina
 | 8,32×10-3 m3/mol
 |
| toplota isparavanja
 | 0,452 kJ/mol
 |
| toplota topljenja
 | 20,9 kJ/mol
 |
| pritisak zasićene pare
 | 3,06 Pa (2175 K)
 |
| brzina zvuka
 | 4560 m/s (293,15 K)
 |
| **Ostale osobine** |
| Elektronegativnost
 | 1,63 (Pauling) 1,45 (Alred)
 |
| specifična toplota
 | 490 J/(kg\*K)
 |
| specifična provodljivost
 | 4,89×106 S/m
 |
| toplotna provodljivost
 | 30,7 W/(m\*K)
 |
| I energija jonizacije
 | 650,9 kJ/mol
 |
| II energija jonizacije
 | 1414 kJ/mol
 |
| III energija jonizacije
 | 2830 kJ/mol
 |
| IV energija jonizacije
 | 4507 kJ/mol
 |
| V energija jonizacije
 | 6298,7 kJ/mol
 |
| **Najstabilniji izotopi** |
|

| izotop
 | zast.
 | v.p.r.
 | n.r.
 | e.r. MeV
 | p.r.
 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 48V
 | (veš.)
 | 15,9735 dana
 | β+ | 4,012
 | 48Ti
 |
| 49V
 | (veš.)
 | 330 dana
 | z.e.
 | 0,602
 | 50Ti
 |
| 50V
 | 0,25%
 | 1,4×1017 godina
 | β- | 1,037
 | 50Cr
 |
| z.e.
 | 2,208
 | 50Ti
 |
| 51V
 | **99,75%** | stabilni izotor sa 28 neutrona
 |

 |
| Tamo gde drugačije nije naznačeno, upotrebljene su SI jedinice i normalni uslovi.
 |
| Objašnjenja skraćenica: zast.=zastupljenost u prirodi, v.p.r.=vreme polu raspada, n.r.=način raspada, e.r.=energija raspada, p.r.=proizvod raspada, z.e=zarobljavanje elektrona
 |

**Vanadij/Vanadijum** (**V**, latinski - *vanadium*) je metal VB grupe.
Ima 11 izotopa čije se atomske mase nalaze između 44-55. Postojan je samo 51.
Zastupljen je u zemljinoj kori u količini od 80 ppm (eng. parts per million) u obliku minerala: patronita i vandanita.

Otkriven je 1801 od strane Andres Manuel del Ria. Ime je dobio po skandinavskoj boginji Vanadis.

Vandijum gradi nekoliko oksida sa oksidaconim brojem od 1 do 5 sa različitim kristalnim strukturama. Mnogi od njih su našli primenu u industriji kao katalizatori oksidacionih reakcija u organskoj hemiji.

Vandijum je lisnat, srebrnast metal, loših mehaničkih osobina.
Ipak on se dodaje čeliku da bi poboljšao njegovu otpornost na otiranje i pucanje. Zbog malih količina njegovih ruda i zbog njegove vojne primene on predstavlja metal od straeške važnosti.

Biološki značaj - vanadijum se nalazi u čovekovom okruženju i u njegovoj ishrani. U čovekovom organizmu on se javlja u tragovima. Preporučljivo ga je unositi u količini od 10 mikrograma. Kod osoba koje se redovno i pravilno hrane ne dolazi do nedostatka vanadijuma. Vanadijumom može doći do industrijskog zagađenja životne sredine, najznačajniji efekti su: oštećenje bubrega, nadražaj sluzokože sistema za disanje i za varenje.

Vanadijum je element koji se nalazi u enzimima koji menjaju glukozu i druge šećere.