# 1735.

*Ovo je članak o godini 1735.*

|  |  |
| --- | --- |
| Milenijum:
 | 2. milenijum
 |
| Vjekovi:
 | 17. vijek – **18. vijek** – 19. vijek
 |
| Decenija:
 |  1700-e  1710-e  1720-e  – 1730-e –  1740-e  1750-e  1760-e  |
| Godine:
 | 1732 1733 1734 – **1735** – 1736 1737 1738
 |

*Systema Naturae*.

1735.. po kalendarima
| Gregorijanski
 | 1735.. (MDCCXXXV) |
| Ab urbe condita
 | 2488.
 |
| Islamski
 | 1147–1148.
 |
| Iranski
 | 1113–1114.
 |
| Hebrejski
 | 5495–5496.
 |
| Bizantski
 | 7243–7244.
 |
| Koptski
 | 1451–1452.
 |
| Hindu kalendari
 |
| • *Vikram Samvat* | 1790–1791.
 |
| • *Shaka Samvat* | 1657–1658.
 |
| • *Kali Yuga* | 4836–4837.
 |
| Kineski
 |
| • Kontinualno
 | 4371–4372.
 |
| • 60 godina
 | Yin Drvo Zec (od kineske Ng.) |
| Holocenski kalendar
 | 11735.
 |
| p • r • u |
| Podrobnije: Kalendarska era |

Godina **1735** (**MDCCXXXV**) bila je redovna godina koja počinje u subotu po gregorijanskom kalendaru odn. redovna godina koja počinje u srijedu po julijanskom kalendaru.

## Događaji

### Januar/Siječanj – Mart/Ožujak

* 15. 1. (4. 1. po j.k.) - Umro cetinjski mitropolit Danilo, nasleđuje ga rođak Sava Petrović Njegoš (1735-50 i 1766-81).
* 17. 1. - Alvise Pisani je novi mletački dužd (do 1741), nakon Carla Ruzzinija.
* 30. 1. - Na Korzici proglašavaju nezavisnost od Đenovske republike, donesen je ustav koji se smatra prvim demokratskim.
* 3. 2. - Holandski brodovi '*t Vliegend Hert* i *Anna Catherina* su se na putu za Aziju nasukali na estuaru Scheldta: izgubljeno je 256 mornara i sanduci zlatnika i srebrnjaka (do 1981).
* februar - Hapšenje portugalskih izaslanika u Madridu vodi izbijanju Španjolsko-portugalskog rata (1735-1737), koji će se voditi u Bandi Oriental ("Istočnoj obali"), današnjem Urugvaju. Britanci daju defanzivnu podršku Portugalu.
* 14. 2. (3. 2. po j.k.) - Karl Friedrich, vojvoda od Holstein-Gottorpa osnovao Orden Svete Ane u čast svoje pokojne supruge Ane Petrovne: dinastički, kasnije i ruski carski orden.
* 18. 2. - William Pitt Stariji, budući britanski premijer, ulazi u parlament, pošto mu je brat prepustio jedan od dva mandata koji je dobio na izborima.
* 9. 3. - Rat za poljsko nasljedstvo (RzPN): Španski Burboni zauzimaju Messinu na Siciliji.
* 21. 3. (10. 3. po j.k.) - Ugovor iz Gandže: rusko-iranski defanzivni savez, Rusi vraćaju kavkaske posede (Derbent i Baku, osvojeni 1722-23), odriču se pretenzija na južnu obalu Kaspija, moraju se povući na levu obalu Tereka. Obavezu rušenja tvrđave Svetog Krsta ispunjavaju do jeseni, kada se kozaci i dr. sele u novu tvrđavu Kizljar, koja postaje prva tačka Kavkaske linije.

### April/Travanj – Jun/Lipanj

* 13. 4. - Nakon abdikacije cara Nakamikada, njegov sin Teruhito postaje japanski car Sakuramachi (do abdikacije 1747).
* proleće - Bački Srbi, pod uticajem episkopa Visariona Pavlovića i zbog raznih zloupotreba činovništva, prestaju davati komorske i spahijske dažbine - otpor će biti slomljen, ali će biti donet Traunov urbar.
* proleće - Ustanak seljaka više nacija u Bekeškoj županiji i Banatu, na čelu Srba je Pera Segedinac - planirao je predati Arad ustanicima, ali je zavera otkrivena ranije i on je uhapšen i brutalno pogubljen dogodine. Do pokreta je došlo i u Bačkoj, gde je nejasna uloga episkopa Visariona Pavlovića.
* maj - Protosinđel Serafion pogreben u niškoj crkvi Sv. Nikole.
* maj - RzPN: Vojska španskih Burbona stiže sa juga na sever Italije - sa Francuzima i Sardincima potiskuju Austrijance.
* 18. 5. - Mitropolit Vićentije uspeo u Beču da car izda zaštitno pismo (*Continuatorio-protectorium Decretum privilegiorum*) - slično diplomi iz 1715, narod se može žaliti caru na povrede privilegija.
* 5. 6. - Umire vijetnamski car Lê Thuần Tông, nasleđuje ga Lê Ý Tông (do 1740).
* 8. 6. - RzPN, Rajnski pohod (→ ru): ruski korpus na čelu sa Lacyjem kreće iz Poljske - car Karlo VI je dao dozvolu za prvi prolazak ruskih snaga kroz Rajh.
* 19. 6. - Osmansko-persijski rat: Bitka kod Yeghevārda je težak poraz osmanske vojske od strane Naderove prethodnice, Gandža i Tbilisi se ubrzo predaju Persijancima.
* 25. 6. - U Velikoj Britaniji je na snazi Zakon o autorskim pravima gravera, nazvan i Hogarthov zakon, po umetniku koji je za njega lobirao. On istog dana objavljuje seriju gravira "Put jednog razvratnika".

### Jul/Srpanj – Septembar/Rujan

* 3. 7. - Španjolski princ Karlo se u Palermu krunisao za kralja Napulja i Sicilije - papa nije priznavao Karla za suverena Napulja, papinskog lena, što je zaobiđeno jer Sicilija ima apostolsku legaciju i pravnu autonomiju od pape.
* jul - Narodno-crkveni sabor u Karlovcima: traži se ukidanje samovlasnog razrezivanja poreza i eksploatisanja naroda od strane spahija, šalju delegaciju u Beč.
* 12. 8. - Hekimoglu Ali-paša smenjen kao veliki vezir (vratiće se još dva puta).
* 14. 8. - John Peter Zenger postaje simbol slobode štampe u gradu Njujorku, nakon što je oslobođen optužbe za klevetu guvernera kolonije, jer istina nije kleveta.
* 15. 8. - Ruski korpus se priključio carskoj vojsci kod Heidelberga.
* 23. 8. - U Parizu izvedena Rameauova opera-balet *Les Indes galantes*
* 1. 9. - RzPN: Španci zauzimaju nakon opsade habsburšku Mirandolu u Italiji.
* 4. 9. - Abu l-Hasan Ali I je uz pomoć alžirskog deja pobedio svog ujaka, tuniskog beja Al-Husayn I ibn Alija (i sam je srušen uz alžirsku pomoć 1756).
* 22. 9. - Robert Walpole se uselio u uvećano zdanje u 10 Downing Street.

### Oktobar/Listopad – Decembar/Prosinac

* 3. 10. - Sklopljeno preliminarno primirje kojim je okončan Rat za poljsko nasljedstvo, formalni kraj Bečkim ugovorom 1738 (čeka se smrt velikog vojvode Toskane, Gian Gastone de' Medicija, 1737),
	+ španski princ Karlo je prepustio nasledstvo Toskane lorenskom vojvodi Franji, u zamenu za (potvrdu) Napulja i Sicilije;
	+ Karlo prepušta Parmu i Pjačencu Habsburškom carstvu (do 1748), kojem se vraća i većina severnoitalijanskih poseda, priznaje se Pragmatička sankcija.
	+ Lorenu i vojvodstvo Bar doživotno dobija nesuđeni poljski kralj Stanisław Leszczyński, zatim pripadaju Francuskoj (1766);
* 8. 10. - Nakon smrti cara Yongzhenga kinesko ćingovsko prijestolje preuzima njegov sin Hongli, kasnije poznat kao car Qianlong ("Trajna istaknutost"). Prvi posao je gušenje Pobune Miao, plemena na jugozapadu carstva.
* 13. 10. - Osmanlije daju Jerevan Persijancima u zamenu za prekid opsade Karsa.
* 14. 10. - Španci započinju opsadu portugalske Colónie do Sacramento u dan. Urugvaju - do 1737, bez uspeha.
* oktobar - Na severnoj osmanskoj granici uvedena neka opterećenja za zaime i spahije, koji su ranije "po svojoj volji gospodarili zemljom i rajom" - deo napora za očuvanje timarskog sistema. Zapadne nahije izgleda nisu obuhvaćene ovom pojavom.
* 20. 10. - Bitka kod Klausena je među poslednjim okršajima u Ratu za poljsko nasledstvo: habsburška pobeda nad Francuzima u Nemačkoj, koji do kraja meseca napuštaju prostor severno od Mosella, pre nego što je stigla vest o primirju.
* jesen - Pobuna graničara u Posavskoj granici, koji su trebali biti poslani u Italiji.
* novembar - Austrijanci povratili Milano nakon dve godine.
* novembar - Poslate su pozivnice persijskim dostojanstvenicima za koroltaj u januaru 1736, na kojem će general Nader biti proglašen za vladara.
* 25. 11. - U Moskvi je izliveno Car-zvono, ukrašavanje traje do 1737, kada je požar doveo do oštećenja i upadanja u jamu u kome je izliveno.
* 19. 12. - Osmogodišnji španski princ Luis je zaređen za nadbiskupa Toleda i primata Španije - najmlađi kardinal u istoriji.
* kraj godine - Rusko Carstvo, koristeći kao povod upade Krimskog Kanata na svoju teritoriju, započinje rat protiv Osmanskog Carstva kome će se također priključiti i Habsburška Monarhija. Iz Bosne će u ovaj rat otići 10.000 vojnika na čelu sa Bećir-pašom Čengićem, većina je stradala.
* 1735/36 - Pobuna u šidskom kapetanatu Podunavske granice.

### Kroz godinu

de Troy: "Ručak ostriga"
* Car odobrio prijedloge slavonskog gen. Khevenhüllera za poboljšanje položaja krajišnika, ali stvari se razvlače. Krajiška baština: "Od 1735. postupno se sužava dotad gotovo neograničeno pravo raspolaganja imanjem, a istodobno se povećavaju voj. obveze krajišnika."
* Vlasti dopustile da se u Varaždinskom generalatu bira osmorica sudaca (*octoviri*, kasnije deputirci) za rješavanje sporova i staranje o redu i miru; također vraćene stare plaće vojnicima, ali Krajina je i dalje nemirna.
* Zagrebački i senjski biskup zabranjivali karlovačkom i kostajničkom vladici da obilaze svoje vernike u generalatu i Banskoj krajini.
* Pokret kolona u primorskoj mletačkoj Dalmaciji: sukob seljaka Sutomišćice sa zadarskim samostanom sv. Dominika koji im je zahvatio dio zemljišta, uskoro slični sukobi na zadarskim otocima, oko Šibenika i u Kaštelima kod Trogira.
* Mletački providur u Dalmaciji Zorzi Grimani izdao dekret po kome nijedan pravoslavni sveštenik nije mogao vršiti svoje službe bez priznanja prelata katoličkog obreda Savinski arhimandrit Leontije Avramović je predlagan od dalmatinskih i bokeških Srba za mitropolita, čemu se usprotivio zadarski nadbiskup Vićentije Zmajević.
* Ruski uticaj u književnosti i bogosluženju preovladao među Srbima: u šabačkom distriktu od 16 sveštenika samo trojica znaju čitati po "starinski" tj. srpsko-slovenski.
* Pad broja stanovnika u habsburškoj Srbiji: od 1721. do sada, u paraćinskom okrugu od 341 sesije ostalo 238.
* c. Prva islamizacija u Gornjoj Moravi i Izmorniku na Kosovu, ili nešto kasnije.
* U Dalmaciji osnovana Franjevačka provincija Presvetog Otkupitelja. Franjevci osnovali tiskaru u Osijeku.
* Na ušću Ora u Ural osnovan Orenburg - danas se tu nalazi Orsk a Orenburg je pomeran nizvodno do 1743.
* U Villeretu, Kneževska biskupija Basel, osnovana časovničarska firma *Blancpain*.
* U Štajerskoj počinje proizvodnja ulja iz bundevinih semenki (→ Bučino ulje).
* Španjolska škola jahanja: u Beču izgrađena Zimska škola jahanja.
* Nauka i tehnika:
	+ Švedski učenjak Carolus Linnaeus objavljuje prvo izdanje knjige *Systema Naturae* kojim je ustanovljena moderna taksonomija u biologiji.
	+ Švedski kemičar Georg Brandt otkriva kobalt.
	+ Latituda: John Harrison je napravio marinski hronometar H1, testira ga sledeće godine. Istovremeno, Francuska geodezička misija na Ekvator putuje u dan. Ekvador da bi izmerila luk stepena geografske dužine.
	+ George Hadley objašnjava vjetrove pasate, što tada prolazi nezamijećeno (→ Hadleyjeva ćelija)
	+ Leonhard Euler daje rešenje Baselskog problema iz matematičke analize, kao i problema Sedam mostova Königsberga, temelj teorije grafova i nagoveštaj topologije.

## Rođenja

* 1. 1. - Paul Revere, američki patriota i industrijalac († 1818)
* 1. 2. - József Alvinczi, habsburški feldmaršal († 1810)
* 23. 5. - Charles-Joseph de Ligne, habsburški feldmaršal († 1814)
* 28. 5. - François Christophe Kellermann, maršal Francuske († 1820)
* 30. 10. - John Adams, drugi predsednik SAD († 1826)
* 9. 11. - Bernard Zamanja, pjesnik latinist († 1820)
* Nikanor Bogunović Skočić, arhimandrit Krke, vikar Dalmacije († 1792)

## Smrti

* 5. 1. - Carlo Ruzzini, mletački dužd (\* 1653)
* 27. 2. - John Arbuthnot, britanski lekar, pisac, polihistor (\* 1667)
* 25. 3. - Daniel Gottlieb Messerschmidt, istraživač Sibira (\* 1685)
* 8. 4. - Ferenc II Rákóczi, mađarski plemić, bivši knez Erdelja (\* 1676)
* 15. 7. - Robert de Cotte, arhitekt (\* 1656)
* 23. 8. - Matija Zmajević, ruski admiral (\* 1680)
* 6. 9. - Džono Restić, dubrovački ljetopisac (\* 1672)
* 8. 10. - Car Yongzheng iz kineske dinastije Qing (\* 1678)
* Danilo I Petrović-Njegoš, vladika Crne Gore (\* ca. 1670)

## Reference

Literatura
* *Historija naroda Jugoslavije II*, Školska knjiga Zagreb, 1959
* *Istorija srpskog naroda*, Četvrta knjiga, prvi tom, Srbi u XVIII veku, SKZ Beograd 1986 (IV-1)

## Vanjske veze