# 1961.

*Ovo je članak o godini 1961.*

|  |  |
| --- | --- |
| Milenijum:
 | 2. milenijum
 |
| Vjekovi:
 | 19. vijek – **20. vijek** – 21. vijek
 |
| Decenija:
 |  1930-e  1940-e  1950-e  – 1960-e –  1970-e  1980-e  1990-e  |
| Godine:
 | 1958 1959 1960 – **1961** – 1962 1963 1964
 |

1961.. po kalendarima
| Gregorijanski
 | 1961.. (MCMLXI) |
| Ab urbe condita
 | 2714.
 |
| Islamski
 | 1380–1381.
 |
| Iranski
 | 1339–1340.
 |
| Hebrejski
 | 5721–5722.
 |
| Bizantski
 | 7469–7470.
 |
| Koptski
 | 1677–1678.
 |
| Hindu kalendari
 |
| • *Vikram Samvat* | 2016–2017.
 |
| • *Shaka Samvat* | 1883–1884.
 |
| • *Kali Yuga* | 5062–5063.
 |
| Kineski
 |
| • Kontinualno
 | 4597–4598.
 |
| • 60 godina
 | Yin Metal Vo(l) (od kineske Ng.) |
| Holocenski kalendar
 | 11961.
 |
| p • r • u |
| Podrobnije: Kalendarska era |

Godina **1961** (**MCMLXI**) bila je redovna godina koja počinje u nedjelju.

|  |
| --- |
| **1961**: 1 • 2 • 3 • 4 • 5 • 6 • 7 • 8 • 9 • 10 • 11 • 12 Rođenja • Smrti
 |

## Događaji

### Januar/Siječanj

* 1. 1. - Uveden jedinstven obračunski kurs dinara za promet s inostranstvom: zvanični od 300 dinara za dolar uvećan za prim od 150%, tj. 750 za dolar. Plate uvećane 10% (NY Times), ali skaču i cene. Jugoslavija je krajem prošle godine dobila 300 miliona dolara zajmova od SAD i nekih zapadnoevropskih zemalja za ekonomske, a naročito monetarne reforme.
* 1. 1. - Monetarna reforma u SSSR, "Hruščovljeva": uvedena šesta rublja, jedna za deset starih.
* 3. 1. - SAD prekidaju diplomatske odnose s Kubom, nakon što je Fidel Castro zahtevao drastično smanjenje broja osoblja (odnosi obnovljeni 2015). Putovanje građana SAD na Kubu je zabranjeno 16. januara.
* 3. 1. - Fond razvojnih zajmova SAD odobrio Jugoslaviji tri zajma od 27,7 miliona dolara: 14 miliona za proširenje termoelektrane na Kosovu, 8,5 za Željezaru Sisak i 5,2 za 21 dizel lokomotivu (→ JŽ serija 661).
* 3. 1. - Štrajk i Pobuna u Baixa de Cassanje u portugalskoj Angoli znače uvertiru Angolskog rata za nezavisnost i portugalskog Kolonijalnog rata (do 1975).
* 7. 1. - Na konferenciji u Kazablanci pet afričkih zemalja s levičarskim liderima (Ujedinjena Arapska Republika, Maroko, Gana, Gvineja i Mali) objavili planove za stvaranje odbrambene organizacije.
* 7. 1. - U Engleskoj uhapšen Portlandski špijunski krug koji je Sovjetima dostavljao detalje o mornaričkom naoružanju.
* 8. 1. - U Francuskoj održan referendum o samoopredeljenju Alžira: 75% je za (podrška de Gaulleovoj politici).
* 14. 1. - Jugoslavija i Rumunija potpisale sporazum o studiji gradnje brane u Đerdapu. (NYT).

Maslenički most
* siječanj - Maslenički most je pušten u promet (razoren 1991, obnovljen 2005).
* 14 - 18. 1. - Deveti plenum 8. CK KP Kine: udaljavanje od Velikog skoka naprijed u poljoprivredi, koji je izazvao masovnu glad - broj žrtava se procenjuje na 23 pa do čak 55 miliona.
* 17. 1. - Odlazeći američki predsednik Dwight D. Eisenhower u Oproštajnoj adresi upozorava na povećanu moć vojno-industrijskog kompleksa.
* 17. 1. - Ubijen Patrice Lumumba (objavljeno 13. 2.). Pored njega su ubijeni i Maurice Mpolo i Joseph Okito.
* 18. 1. - Nesreća autobusa negde u FNRJ, osam mrtvih. (NYT)

Inauguracija JFK
* 20. 1. - John F. Kennedy preuzima dužnost predsjednika SAD. Kenedijeva doktrina: "platićemo svaku cenu, ponećemo svaki teret... da osiguramo opstanak i uspeh slobode". Kabinet: Lyndon B. Johnson potpredsednik, Dean Rusk državni sekretar, Robert McNamara odbrana, Robert F. Kennedy tužilac itd.
* 20. 1. - Milovan Đilas uslovno pušten iz zatvora - nagađa se da je to povezano sa zapadnom ekonomskom pomoći.
* 21. 1. - Podmornica *USS George Washington* sa 16 raketa Polaris završila prvu patrolu od 66 dana pod vodom.
* 22. 1. - Portugalski putnički brod *Santa Maria* otet od iberijskih levičara u Karibima - nakon američke intervencije ispraćen je u Brazil i oslobođen 2. februara. Otmičari dobili azil.
* 23/24. 1. - B-52 sa dve hidrogenske bombe pao blizu Goldsboro, North Carolina - detonacija izbegnuta zahvaljujući jednom ispravnom od četiri osigurača.
* 25. 1. - Jedna vojna hunta, Vojno-građanski direktorij Anibala Portilja, zamenjuje drugu u El Salvadoru.
* 25. 1. - Kennedy drži prvu živu predsedničku konferenciju za štampu.
* 25. 1. - Prikazan crtani film *One Hundred and One Dalmatians*.
* 27. 1. - Sovjetska podmornica S-80 potonula u oluji na Barencovom moru sa 68 ljudi.
* 29. 1. - Radio Hanoj objavio na engleskom da je osnovan Nacionalni front oslobođenja Južnog Vijetnama, poznat kao *Viet Cong*.
* 31. 1. - Jânio Quadros novi je predsjednik Brazila nakon Kubitscheka (do augusta) - naslijedio je visoku inflaciju i dugove.
* 31. 1. - Američki šimpanza Ham je proveo blizu 17 minuta u svemiru.
* početkom godine - Branko Ćopić isključen iz partije: zvanično zbog intervjua u sovjetskim novinama u kojima je kritikovao moderniste, zapravo zbog "Gluvog baruta".

### Februar/Veljača

† Patrice Lumumba
* 1. 2. - Prikazan *The Misfits*, poslednji film Marilyn Monroe i Clarka Gablea.
* 1. 2. - Prvi test američke interkontinentalne balističke rakete LGM-30 Minuteman (u službi od 1962).
* 3. 2. - Počinje američka Operacija Looking Glass: jedan avion će neprekitno biti u vazduhu kao leteći komandno-kontrolni centar, do 1990.
* 4. 2. - Angolski rat za nezavisnost: gerilci iz MPLA su napali nekoliko ciljeva u Luandi, portugalska rulja zatim napala crna naselja.
* 5. 2. - Na severu Burme, u narodu Kachin, osnovana Kachinska organizacija nezavisnosti - oružano krilo, Armija kachinske nezavisnosti ratuje 32 godine.
* 9. 2. - Francuski avioni iz Alžira prinudili na spuštanje u Maroko avion sa sovjetskim predsednikom Sovjeta Leonidom Brežnjevim, koji je putovao za Gvineju.

Nijagarska hidroelektrana Robert Moses
* 10. 2. - Na mreži je Nijagarska hidroelektrana Robert Moses, snage 2400 MW - tada najveća u zapadnom svetu.
* 11. 2. -  U Madridu je osnovana *Organisation armée secrète* - odbegli francuski generali pokušavaju sprečiti nezavisnost Alžira.
* 11. 2. - Referendum u Britanskom Kamerunu: muslimanski sever je za Nigeriju a hrišćanski jug za raniji francuski Kamerun.
* 11. 2. - Che Guevara je imenovan za ministra industrije na Kubi, ranije je bio predsednik Centralne banke.
* 12. 2. - Branko Miljković se obesio u Zagrebu. Istog dana u "Dugi" je objavljeno njegovo "odricanje" od svog dela koje mu je izvučeno dok je bio pijan.
* 12. 2. - Lansirana sovjetska sonda Venera-1.
* 12. 2. - Premijer Léon M'ba postaje prvi predsednik Gabona, sa "hiperpredsedničkim" ovlašćenjima (do smrti 1967).
* 13. 2. - Kongoanska kriza: Savet bezbednosti UN doneo odluku da se u Kongo upute međunarodne mirovne snage da bi se sprečilo izbijanje građanskog rata u toj zemlji.
* 14. 2. - Dan nakon vesti o smrti Lumumbe, demonstracije i napadi na belgijske ambasade u Moskvi, Beogradu, New Delhiju, ispred UN. Lumumbin zamenik Antoine Gizenga drži paralelnu vladu "Slobodne Republike Kongo" u Stanleyvillu/Kisanganiju (do avgusta), nekoliko zemalja ga sada priznaje.
* 14. 2. - U Beogradu su organizovane masovne demonstracije povodom Lumumbine smrti, demolirana belgijska ambasada; pošto ih je milicija sprečila da napadnu zapadne čitaonice, razbijali su izloge prodavnica. Zvanični Beograd se izvinjava Belgiji za ispade.
* 14. 2. - Južnoafrički rand zamenjuje južnoafričku funtu, po kursu 2:1.

Putanja pomračenja Sunca
* 15. 2. - Totalno pomračenje Sunca vidljivo i u Jugoslaviji, centralna linija približno Split-Mostar-Pljevlja-Niš (Dalmacija, Hercegovina i južna Bosna, najveći deo Crne Gore, Kosmeta i uže Srbije. Tokom pomračenja je snimljena scena raspeća u italijanskom filmu *Barabba*.
* 15. 2. - Sabena Flight 548: u padu putničkog aviona kod Brisela poginule 73 osobe, uključujući američki klizački tim.
* 20. 2. - Na IV kongresu Albanske partije rada, Enver Hodža osuđuje SSSR i izjašnjava se za kineske pozicije. Optužuje Jugoslaviju da je sa "Grčkom i Šestom flotom" pripremala "zaverenički prevrat u Albaniji".
* 21. 2. - Rezolucija SB UN 161: sprečiti građanski rat u Kongu, ako treba i silom; ispitati Lumumbinu smrt.
* 22. 2. - Rezolucija Izvršnog komiteta CK SKJ, odgovor na samit komunističkih partija u Moskvi prošlog novembra, na kome su Jugosloveni označeni kao revizionisti. Govori se o dvoličnoj politici, po ideološkoj liniji (osuda "revizionizma") i međudržavnoj (dobra ocena odnosa).
* 23. 2. - Jugoslovenski diplomata proteran iz Albanije jer je navodno isprovocirao uličnu tuču; Beograd odgovara da su diplomatu pretukli tajni agenti.
* 23. 2. - Međunarodna banka za obnovu i razvoj daje 30 miliona dolara FNRJ za hidrocentralu kod Senja i dalekovode. (NYT)
* 25. 2. - FNRJ neočekivano traži kupovinu 500.000 tona američke pšenice za dinare. (NYT)
* 26. 2. - Nakon smrti Muhameda V, kralja Maroka postaje Hasan II (do 1999) - njegova vladavina se smatra autokratskom, "Olovne godine" od '60-tih do '80-tih.
* februar - april - Titova afrička turneja "Galebom": Gana, Togo, Liberija, Gvineja, Mali, Maroko, Tunis, Egipat.

### Mart/Ožujak

* 28. 2. - 1. 3. - Savezna skupština FNRJ je donela 32 zakona u vezi ekonomske reforme. Savezna narodna skupština FNRJ usvojila 20 zakona i 12 odluka kojima je ozakonjen novi sistem dohotka, cilj je da dohotkom raspolažu oni koji ga stvaraju.
	+ Protržišne reforme u Jugoslaviji - promene u bankarskom sistemu (NBJ će biti samo emisiona banka), samoupravna preduzeća zadržavaju 55 umesto 25 % prihoda, kurs: 750 dinara za američki dolar ("mini reforma" 1961).
	+ Uveden je i porez na "višak profita", čime su praktično penalizovana uspešna preduzeća, radi izjednačivanja regiona (ukinuto 1963?).
* 1. 3. - Predsednik Kenedi ustanovio Mirovni korpus (*Peace Corps*), dobrovoljački program socijalnog i ekonomskog razvoja u inostranstvu.
* 4. 3. - Sovjeti uspešno testirali antibalističku raketu V-1000.
* 8. 3. - Jugoslavija i Bugarska si protjeruju po jednog diplomata (drugi sekretar jugoslovenske ambasade proteran zbog "špijuniranja", Jugoslavija uzvratila istom merom).
* 9. 3. - Sputnjik 9 (ili Korablj-sputnjik 4) leteo u svemir sa lutkom Ivanom Ivanovičem i raznim životinjama (još jedna slična misija 25-og, sa psom Zvjozdočkom).
* 11. 3. - *Barbie* dobila Kena.
* 11. 3. - Nesreća u rudniku Kotredež kod Zagorja ob Savi - 13 mrtvih.
* 13. 3. - Kurenjivska tragedija nadomak Kijeva: pucanje brane vodi poplavi pulpe iz ciglane, zvanično ima 145 mrtvih.
* 15. 3. - UPA, kasnija FNLA, digla brutalni ustanak na severu Angole - stradaju hiljade belaca i nepoćudnih crnaca.
* 18. 3. - Eurosong 1961: Ljiljana Petrović, pjevačica iz Novog Sada, s pjesmom "Neke davne zvezde", u Cannesu prvi put predstavlja Jugoslaviju na natjecanju za pjesmu Eurovizije.
* mart - U FNRJ osnovane "grupe za izmirenje" za brže rešavanje sitnih sporova u seoskim krajevima. (NYT 2. april)
* 21. 3. - Gheorghe Gheorghiu-Dej, generalni sekretar Rumunske KP, postaje predsednik novouspostavljenog Državnog saveta (do smrti 1965); raniji šef države, Ion Gheorghe Maurer, postaje premijer (do 1974), um. Chivu Stoice.
* 23. 3. - Sovjetski kosmonaut Valentin Bondarenko stradao tokom eksperimenta izdržljivosti (objavljeno 1980-tih).
* 29. 3. - "Vjesnik u srijedu" piše o strahovladi u Albaniji i obuci diverzanata protiv Jugoslavije.
* 30. 3. - U Njujorku potpisana Jedinstvena konvencija o opojnim drogama (na snazi od 1975): zabranjen kanabis i supstance razvijene od konvencije iz 1931.
* 30. 3. - Trgovački sporazum FNRJ i SSSR - želi se udvostručenje trgovine do 1965.
* 31. 3. - Popis stanovništva u FNRJ: 18.549.291 žitelj (+9,5% od 1953), uvedena je kategorija "Muslimani (u smislu etničke pripadnosti)" (→ Popis stanovništva u Bosni i Hercegovini 1961.)

### April/Travanj

* april? - Pošto Đorđe Marjanović nije dobio "Zlatni mikrofon", obožavaoci protestuju na Terazijama.
* 5. 4. - Barbra Streisand, sa nepunih 19 godina, prvi put nastupa na televiziji.
* 5. 4. - Na Nizozemskoj Novoj Gvineji osnovano Vijeće Nove Gvineje s ciljem pripreme neovisnosti.
* 6. 4. - Još jedan albanski diplomata proteran iz FNRJ, nakon što je pomenut na "špijunskom procesu". (NYT)
* 7. 4. - Savezno izvršno veće objavljuje Belu knjigu o albansko-jugoslovenskim odnosima 1948-61 (odgovor na albanske optužbe).
* 8. 4. - Britanski putnički brod *MV Dara* eksplodirao po oluji pored Dubaija, stradalo 238 od 819 ljudi na brodu - sumnja se na omanske pobunjenike.
* 10. 4. - Radarskim signalom izmerena udaljenost do Venere u donjoj konjunkciji: 26.372.600 plus-minus koju stotinu milja (oko 42,44 miliona km) - poboljšana preciznost merenja Sunčevog sistema.
* 11. 4. - U Izraelu počinje suđenje Adolfu Eichmannu - medijska pažnja obnavlja interes za Holokaust.
* 11. 4. - FNRJ protestuje Pragu, tvrdi da je ataše za kulturu Bulat bio napadnut i drogiran. (NYT). Jugoslovenski diplomati su izloženi maltretiranju.

Gagarinov mural
* 12. 4. - Sovjetski kozmonaut Jurij Gagarin postaje prvi čovjek u svemiru, letom Vostok 1 na jednoj orbiti oko planeta.
* 13. 4. - Neuspeli pokušaj puča u Portugalu: gen. Júlio Botelho Moniz pokušao navesti Salazara na ostavku.
* 14. 4. - Kontejnerizacija: u SAD odlučeno da će standardni kontejneri biti širine i visine po osam stopa i dužine 10, 20, 30 ili 40 stopa. Međunarodna organizacija za standardizaciju (ISO) prihvata ove dimenzije 1964.
* 15. 4. - Operacija Puma: američki bombarderi sa kubanskim oznakama, u pripremi invazije, bombarduju tamošnje aerodrome - slab rezultat, stradali i civili.

Iskrcavanje u Zaljevu svinja: foto iz muzeja
* 17. 4. - Iskrcavanje u Zaljevu svinja na Kubi, Operacija Zapata - emigranti su napadnuti ujutro, do 19-og su poraženi.
* 17. 4. - 33. dodjela Oscara - najbolji film *The Apartment* (pet nagrada od deset nominacija); najbolji strani film je švedski *Jungfrukällan* ("Devičanski izvor") a u užem krugu je bio i jugoslavenski "Deveti krug".
* 18. 4. - U Beogradu "razbijeni prozori" (NYT; gde?, u vezi Zaliva svinja?). Tito i Nasser 19-tog obećavaju pomoć Kubi.
* 22. 4. - "Generalski puč" u Francuskom Alžiru: četvorica penzionisanih generala, protivnika pregovora sa FLN, preuzimaju kontrolu i pokušavaju zbaciti de Gola u metropoli - bez podrške, pokušaj je okončan 26-og.
* 24. 4. - Švedski brod "Vasa" izvučen iz vode nakon 333 godine.
* 25. 4. - *Gerboise verte*: Francuzi ubrzano izveli poslednju atmosfersku nuklearnu probu u Alžiru.
* 27. 4. -  Sijera Leone nezavisan od UK.
* 28. 4. - 28. 5. - U londonskoj galeriji Tate održana izložba savremenog jugoslovenskog slikarstva i skulpture.
* 29. 4. - Valjda prva sednica Saveznog izvršnog vijeća u novoj Palati Federacije
* 29. 4. - Luciano Pavarotti započeo opersku karijeru.
* 29. 4. - 8. 5. - EuroBasket 1961 u Beogradu: SSSR 1, Jugoslavija 2, Bugarska 3. Prva medalja za jugoslovensku košarku na većim takmičenjima.

### Maj/Svibanj

Palata Federacije
* 3. 5. - Britanski dvostruki agent George Blake osuđen na 42 godine zatvora zbog špijuniranja za SSSR (pobegao iz zatvora 1966).
* 5. 5. - Alan Shepard je prvi Amerikanac i drugi čovek u svemiru, na suborbitalnom letu.
* 3 - 7. 5. - Veliki skok naprijed: kineski premijer Zhou Enlai ispituje stanje u provinciji Hebei i obaveštava Maoa: prehrana u kantinama se okončava, seljacima će biti dozvoljeno da gaje svoju hranu.
* 9. 5. - Novi predsednik FCC u SAD opisuje televiziju kao "veliku pustaru" -
* 10. 5. - Air France Flight 406: avion pao u Alžiru zbog eksplozije bombe, 78 mrtvih.
* 11. 5. - Laoški građanski rat: zvanično počinje primirje, ali komunisti ga stalno krše. Nekoliko dana kasnije počinje konferencija u Ženevi.
* 12. 5. - Monrovijska grupa obuhvata Liberiju, Nigeriju i veći deo frankofone Afrike, skloniji su nacionalizmu nego panafrikanizmu - sa zemljama Kazablakanske grupe stvaraju Organizaciju afričkog jedinstva 1963.
* 13. 5. - TV Skoplje prvi put gostuje na zajedničkom programu JRT.
* 13. 5. - U Severnoj Koreji osnovan Komitet za mirno reujedinjenje otadžbine - u narednom periodu severnjaci preduzimaju aktivnije mere prema Jugu.
* 14. 5. - Pokret za građanska prava: bačene zapaljive bombe na autobus *Freedom Riders*-a u Alabami, koji su deset dana ranije počeli s iskušavanjem odluke Vrhovnog suda SAD o integraciji u međudržavnom autobuskom saobraćaju. Odluka o zabrani segregacije će biti donesena u septembru.
* 15. 5. - Nemački biohemičar J. Heinrich Matthaei u SAD izveo "Poly-U-Experiment" ("rođendan" moderne genetike).
* 15-20. 5. - U Beogradu održana međunarodna konferencija o nuklearnoj elektronici.

Adolf Eichmann na suđenju
* 16. 5. - George F. Kennan, imenovan u januaru, novi je ambasador SAD u Jugoslaviji (do 1963).
* 16. 5. - General Park Chung-hee izvršio vojni udar u Južnoj Koreji (ostaje na vlasti do atentata 1979).
* 17 - 24. 5. - Održan prvi Muzički biennale Zagreb, prvi festival savremene glazbe na Balkanu.
* 19. 5. - Venera-1 je proletela pored Venere, ali radio kontakt je bio izgubljen ranije.
* c. 19. 5. - Na Eichmannovom procesu je rečeno da su Jevreji isporučivani i ubijani po Artukovićevom nalogu.
* 20. 5. - Poplave na donjoj Zapadnoj Moravi, Ibru, Sitnici, dvoje mrtvih u Batlavi.
* 24. 5. - Prvi broj beogradske revije za kulturu, umetnost i društvena pitanja "Danas" (izlazi do 1963).
* 25. 5. - Američki predsjednik Kennedy najavio pred Kongresom iskrcavanje čovjeka na Mjesec do kraja decenije.
* 27. 5. - Malajski premijer Tunku Abdul Rahman predlaže u Singapuru stvaranje Malezije: federacije nezavisne Malaje i sada britanskih Singapura, Saravaka, Bruneja i Sabaha (osnovana 1963, bez Bruneja).
* 30. 5. - Ubijen Rafael Trujillo, diktator koji je 31 godinu despotski vladao Dominikanskom Republikom. Njegov sin Ramfis stiže u zemlju. Tajna policija je ulovila skoro sve zaverenike ali u novembru sledi poslednji čin.
* 31. 5. - Južnoafrička Unija postaje Republika Južna Afrika, van Komonvelta.
* 31. 5. - Otto von Habsburg se odriče vladarskih pretenzija, kako bi mogao putovati u Austriju - austrijsku putovnicu dobiva tek 1966, nakon "Habsburške krize" u zemlji.
* 31. 5. - U Albaniji streljana četvorica navodnih zaverenika, među kojima bivši komandant mornarice Teme Sejko.

### Jun/Juni/Lipanj

* 1. 6. - Počela s radom Televizija Sarajevo.
* 1. 6. - Severni deo Britanskog Kameruna integrisan u Nigeriju.
* 1. 6. - Razoran zemljotres u Etiopiji.
* 1. 6. - Stanice u Schenectadyju i Chicagu su prve koje emituju FM stereo.
* 3-4. 6. - Bečki samit Kennedy - Hruščov, glavne teme su Berlin i Laos. Hruščov preti separatnim mirovnim sporazumom sa I. Nemačkom u decembru, što bi poništilo ranije obaveze, uključujući američko prisustvo u zapadnom Berlinu.
* 5. 6. - Vrhovni sud SAD potvrđuje ustavnost zakona kojima se od KP SAD zahteva da registruje imena svih članova kod Ministarstva pravde odn. članstvo u KP je federalno krivično delo "ako je pojedinac svestan subverzivnih ciljeva partije".
* 7. 6. - Predsednik Tito pušta u Boru nove pogone flotacije u proizvodnji bakra i nove instalacije za proizvodnju sumporne kiseline.
* 11. 6. - U Beogradu otvorena obnovljena sinagoga.
* 12. 6. - "Noć vatre" u Južnom Tirolu: Južnotirolski oslobodilački komitet oborio 37 stubova dalekovoda (autonomija je priznata 1972).
* 15. 6. - Walter Ulbricht na konferenciji za štampu: zahteva da Berlin bude "slobodan grad", kaže "Niko nema nameru da podigne nekakav zid!".
* 15. 6. - Predsednik Indonezije Sukarno u poseti FNRJ (krajem jula NYT javlja da Jugoslavija daje 15 miliona dolara novih kredita Indoneziji).
* jun - Počela izrada novog jugoslovenskog ustava (proglašen 1963).
* 16. 6. - Sovjetski baletan Rudolf Nurejev prebegao u Parizu.
* 18. 6. - Bomba izbacila iz šina voz Strasbourg-Paris - sa 24 mrtvih najgori teroristički napad u Francuskoj između 1800. i 2015. Država je tek 1966. priznala da se radilo o napadu, pretpostavlja se da je počinilac OAS.
* 18. 6. - Garabandalska ukazanja arhanđela Mihaila i Gospe u španjolskoj Kantabriji: četiri djevojčice vide "anđela", "ukazanja" traju do 1965.
* 19. 6. -  Kuvajt je nezavisan nakon okončanja ugovora o britanskom protektoratu.Prva verzija Renaulta 4
* 22. 6. - Kairski Univerzitet Al-Azhar je nacionalizovan, dodati su mu i sekularni predmeti.
* 22. 6. - U Londonu umrla kraljica-majka Marija Karađorđević - sahranjena na kraljevskom groblju u Frogmoru, 2013. preneta na Oplenac.
* 23. 6. - Na snagu stupa Ugovor o Antarktiku.
* 26. 6. - Nelson Mandela izdao iz skloništa u Južnoj Africi proglas "Borba je moj život": sa pasivnog otpora treba preći na oružanu borbu.
* 27. 6. - Kuvajtski emir Abdullah III traži pomoć od Saudi Arabije i Velike Britanije, nakon što je irački predsednik Kassem objavio da će anektirati zemlju (Britanci odgovaraju operacijom *Vantage*).
* 30. 6. - Eichmannov proces: ljutito poriče da je naredio streljanje 1.200 srpskih Jevreja (NYT).

### Jul/Juli/Srpanj

* 1. 7. - Objavljena povelja Saveza afričkih država, labave asocijacije Gane, Gvineje i Malija (ugasila se do 1963).
* 1. 7. - U Indiji je zabranjen miraz, ali zakon nema efekta u mnogim delovima zemlje.
* 1. 7. - SAD će poslati u FNRJ poljoprivrednih viškova za 33,6 miliona dolara (ovogodišnja žetva je podbacila).

Soko G-2 Galeb
* 3. 7. - Prvi let prototipa Soko G-2 Galeb, pilot Ljubomir Zekavica.
* 3. 7. - Pred sutrašnju proslavu 20-godišnjice ustanka, u Titovom Užicu, na novoizgrađenom Trgu Partizana, otkriven Kršinićev spomenik Titu.
* 4. 7. - Prva sovjetska nuklearna podmornica K-19, na prvom putovanju, blizu Grenlanda, doživljava kvar na rashladnom sistemu - opravljen je ali svi mornari su ozračeni.
* 7. 7. - Eksplozija i požar u čehoslovačkom rudniku Dukla, 108 mrtvih.
* 7. 7. - Jugoslovenski ministar ino. poslova Koča Popović je u poseti Moskvi.
* 9. 7. - Portugalski brod *Save* se nasukao uz Mozambik i eksplodirao, stradalo 259 od 549 osoba.
* 9. 7. - Novi turski ustav potvrđen referendumom - garantovana ljudska prava, pominje se socijalna država, uvedena bikameralnost (ukinut pučem 1980).
* jul - Uvode se nove registarske tablice u Jugoslaviji, sa oznakama 91 grada, sedišta srezova/kotara, umesto republika. Već se uvode u Sloveniji, Hrvatskoj, BiH i Makedoniji, nešto kasnije u Crnoj Gori i Srbiji, u Beogradu od oktobra.
* jul - U Londonu osnovan Amnesty International, nevladina organizacija za borbu za ljudska prava.
* jul - Predstavljen Renault 4 (u nekoliko verzija se proizvodi do 1992.).
* jul - Kenneth Kaunda organizuje kampanju neposlušnosti u Severnoj Rodeziji (paljevine i blokade puteva).

Kršinićev spomenik Titu, na kasnijoj lokaciji
* 17. 7. - Prva nasilna ETA-ina akcija: pokušali su da izbace iz šina voz koji je vozio frankiste u San Sebastian na proslavu 25-godišnjice puča.
* 19. 7. - Osnovan Sandinistički front nacionalnog oslobođenja, koji će 1979. zbaciti nikaragvanskog diktatora Somozu.
* 19 - 23. 7. - Bizertanska kriza: tuniska blokada francuske baze u Bizerti se pretvara u okršaj u kome gine 630 Tunišana - Francuzi će otići 1963.
* 22. 7. - U Južnoj Koreji osnovan Odbor ekonomskog planiranja. Zemlja sada ima slabiju privredu od severne, ali će u narednim decenijama rasti prosečno 8% godišnje (→ Čudo na reci Han).
* 23. 7. - Ujedinjena Arapska Republika: Nasser nacionalizovao banke, osiguranje i tešku industriju u Siriji, što sa centralizacijom i nametanjem socijalističkih principa vodi slomu saveza. Zemljišni maksimum je smanjen na 100 feddana (42 ha).

Registracija Vukovar, ranije bi bilo "H"
* 25. 7. - Kenedi se obraća naciji: "nećemo biti isterani iz Berlina" ni po cenu nuklearnog rata, podstiče građane da grade atomska skloništa, od Kongresa traži dodatne finansije i pozivanje rezervista.
* 26. 7. - Referendumom, koji su bojkotovali crni nacionalisti, odobren novi referendum u Južnoj Rodeziji.
* 28. 7. - 5. 8. - 8. Filmski festival u Puli, Veliku zlatnu arenu dijele "Balada o trobenti in oblaku" i "Uzavreli grad".
* 30. 7. - Nacrt Programa KPSS opisuje jugoslovenske lidere kao revizioniste.
* 31. 7. - Predstavljen IBM Selectric, veoma uspešna pisaća mašina sa kuglom.

### Avgust/August/Kolovoz

* 4. 8. - Početak festivala "Ohridsko leto".
* 6-7. 8. - Sovjetski kosmonaut German Titov u svemirskom brodu Vostok II sedamnaest puta obletio Zemlju za 25 sati i 18 minuta.
* 10. 8. - Prvo probno prskanje herbicidima u Vijetnamu: operacija Ranch Hand će 1962-71. pogoditi 20.000 kv.km šume i 2.000 kv.km useva.
* 10. 8. - Ujedinjeno Kraljevstvo apliciralo za članstvo u EEZ - De Gaulle stavio veto 1963, ulaze 1973, izlaze 2020.
* 12. 8. - U Zapadni Berlin je prešlo rekordnih 2.662 istočnih Nemaca - NDR je ukupno napustilo 3,5 miliona ljudi, ili 20% stanovništva, često mladih i obrazovanih; samo u prvih sedam meseci 1961. otišlo je 207.000.

Berlinski zid
* 13. 8. - Zatvorena istočnonemačka granica sa Zapadnim Berlinom, počinje izgradnja Berlinskog zida (*Antifaschistischer Schutzwall*), prva varijanta dovršena krajem meseca, stoji do 1989.
* 14. 8. - Jomo Kenyatta oslobođen nakon devet godina zatvora i pritvora u Britanskoj Istočnoj Africi (na čelu Kenije 1963-78).
* 16. 8. - Prvi let produžene verzije helikoptera Bell UH-1 Iroquois, često korišćenog u Vijetnamskom ratu.
* 16. 8. - UAR: Nasser ukinuo regionalne vlade u Egiptu i Siriji u korist centralne vlade.
* 17. 8. - Vanredni susret Organizacije američkih država u Punta del Este: SAD pokreću "Alijansu za progres", plan ekonomske saradnje sa Latinskom Amerikom.
* 21. 8. - 22. venecijanski filmski festival: Francuzi prijetili da će se povući zbog filma "Ne ubij", snimljenog uz jugoslavensku pomoć.
* 23. 8. - Program Ranger: lansirana je prva probna letelica programa istraživanja Meseca - tek će Ranger 7 1964. ostvariti uspeh.
* 23. 8. - Železnička nesreća u Jugoslaviji, 11 mrtvih. (NYT)
* 24. 8. - Prva osoba ubijena na Berlinskom zidu (tj. preplivavajući reku).
* 25. 8. - Brazilski predsednik Jânio Quadros neočekivano podneo ostavku, što kongres prihvata - početak krize s kulminacijom u vojnom udaru 1964..
* 25. 8. - Zvanično, rod pšenice u FNRJ iznosi 3,5 miliona tona, umesto planiranih 4,5, po drugim izvorima je malo više od 3 miliona.
* 28. 8. - Operacija Rum Punch: plavi šlemovi uhapsili plaćenike u Katangi.

### Septembar/Rujan

Učesnici Beogradske konferencije
* 1. 9. - U Beogradu počela prva konferencija nesvrstanih zemalja sa predstavnicima 25 zemalja i 40 antikolonijalnih i oslobodiliačkih pokreta.
* 1. 9. - SSSR nastavlja nuklearne testove, i to atmosferske, nakon moratorijuma od 1958.
* 1. 9. - Eritrejski rat za nezavisnost počinje prvom akcijom Eritrejskog oslobodilačkog fronta - zemlja je sada u federativnim odnosima sa Etiopijom, koja će je dogodine anektirati, a rat traje do 1991.
* 1. 9. - Objavljeno da je grupa dr. Maglića na Lawrencovoj laboratoriji otkrila omega mezon.
* 4. 9. - Bobby Fischer pobedio Talja na šahovskom turniru na Bledu (završava drugi mada je nepobeđen).
* 6. 9. - Afganistan prekinuo diplomatske odnose sa Pakistanom, nakon što su ovi zatvorili konzulate zbog paštunistanskog iredentizma - odnosi obnovljeni 1963, afganski izvoz ide preko SSSR.
* 6. 9. - U SAD osnovan Nacionalni ured za izviđanje (NRO, postojanje objavljeno 1992).
* 8. 9. - Prvi atentat na De Gaullea, kod Pont-sur-Seine: bomba sa strane puta nije nikoga ozledila.

Volška hidroelektrana
* 9. 9. - Proglašen završetak Volške hidroelektrane, tada najveće elektrane na svetu, i danas najveće hidroelektrane u Evropi - instalisana snaga 2.671 MW.
* 10. 9. - U Zagrebu otvorena nova zgrada Radničkog sveučilišta Moša Pijade.
* 10. 9. - Iračka vojna kolona upala u zasedu u Kurdistanu, kojeg Mustafa Barzani drži pod kontrolom - preds. Abd al-Karim Qasim sutradan odgovara bombardovanjem. Prvi iračko-kurdski rat traje do 1970.
* 10. 9. - Trkač F1 Wolfgang von Trips udario u tribinu u Monci, stradao sa 14 gledalaca.
* 10. 9. - Avion President Airlinesa pao u Irskoj, 83 mrtvih.
* 11. 9. - U Švajcarskoj otvorena Svetska fondacija za prirodu (WWF).
* 12. 9. - U Antananarivu osnovana Afrička i malgaška unija, organizacija 12 frankofonih afričkih zemalja (ugašena 1985).
* 13. 9. - Indijski plavi šlemovi iz ONUC pokreću operaciju Morthor koja se pretvara u bitku sa katanganskim snagama.
* 15. 9. - Operacija Nougat: i SAD nastavljaju nuklearne testove, podzemne u Nevadi.
* 16. 9. - Japan pogođen tajfunom Nancy/Muroto II, jednim od najjačih zabeleženih.
* 16 - 18. 9. - U Sarajevu održan Šesti kongres udruženja književnika Jugoslavije: Dobrica Ćosić smatra da bi trebalo pokazati veći interes za strujanja u socijalističkim zemljama.
* 17. 9. - Tri dana nakon što je pod vojnom vladom u Turskoj osuđeno na smrt 15 članova vlade oborene prošle godine, obešen bivši premijer Adnan Menderes; bivšem predsedniku Bayaru kazna izmenjena u doživotnu robiju (pušten 1964).
* 17. 9. - Izbori u Zapadnoj Nemačkoj: Adenauerova CDU/CSU gubi apsolutnu većinu, biće mu potrebna koalicija sa liberalima.
* 17. 9. - Otvorena *Civic Arena* u Pittsburghu, prvi veliki stadion sa pomičnim krovom (srušena 2010).

Kongoanska kriza, situacija 1961
* 18. 9. - Generalni sekretar UN Dag Hammarskjöld poginuo u padu, možda oborenog, aviona na putu za Katangu.
* 18. 9. - Viet Cong prvi put zauzeo jednu provincijsku prestonicu, Phuoc Vinh u Phuoc Tanhu - oterani su sutradan, ali sa oružjem i municijom.
* 19. 9. - Referendum na Jamajci odlučio sa 54% za povlačenje iz Zapadnoindijske Federacije, što znači njen kraj.
* 19. 9. - Devetorica uhapšena pod optužbom za albanski iredentizam. (NYT)
* 19 - 20. 9. - Otmica Betty i Barneya Hill, prvi razglašeni slučaj navodne vanzemaljske otmice.
* 20. 9. - Portugalci istisnuli UPA (FNLA) iz Angole u Kongo-Kinšasu, kao i oko 150.000 izbeglica; narednog meseca su istisnuli i MPLA iz Luande. Dve pobunjeničke grupe se i međusobno sukobljavaju.
* 20. 9. - McCloy–Zorinovi sporazumi: SAD i SSSR dogovorili principe za pregovore o razoružanju.
* 21. 9. - Tajni izveštaj CIA: raketni jaz postoji, ali u korist SAD a ne SSSR kako se mislilo.
* 25. 9. - Prikazan film *The Hustler* - savremeni klasik, bilijar je popularizovan.
* 28. 9. -  Sirija se vojnim udarom otcepila od Ujedinjene Arapske Republike - Egipat zadržava naziv UAR do 1971.
* 28. 9. - Zatvoreni poslednji kazinoi na Kubi - udarac za mafiju.
* 30. 9. - Organizacija za evropsku ekonomsku saradnju (OEEC) postaje Organizacija za ekonomsku saradnju i razvoj (OECD). Jugoslavija ima status posmatrača.

### Oktobar/Listopad

Spomenik trubaču (foto 2007)
* 1. 10. - Južni Kamerun, raniji deo Britanskog Kameruna, se ujedinio u federaciju sa Republikom Kamerun, bivšom francuskom kolonijom (unitarno od 1972).
* 1. 10. - U SAD osnovana DIA, Obrambena obavještajna agencija.
* 2. 10. - Istočna Nemačka prekida turistička putovanja u Jugoslaviju, jer su neki prebegli u Zapadnu Nemačku. (NYT)
* 3. 10. - Prva epizoda sitkoma *The Dick Van Dyke Show* - 158 epizoda do 1966.
* 5. 10. - Šef pariske policije Maurice Papon uveo policijski čas za "muslimanske Alžirske radnike", bez obzira na državljanstvo - FLN od letos ubija policajce, a ovi proganjaju svakoga ko liči na Arapina.
* 10. 10. - Otok Tristan da Cunha evakuiran zbog erupcije, vraćaju se 1963.
* 10. 10. - Tuvanska Autonomna Oblast postaje Autonomna SSR - od 1992. Republika Tuva.
* 11. 10. - Operacija Farm Gate: Kennedy odobrio slanje "savetnika" za vazdušnu podršku Južnovijetnamcima.
* 13. 10. - Ubijen premijer belgijskog Burundija, princ Louis Rwagasore, samo 15 dana nakon postavljenja.
* 14. 10. - Počeo prvi Dragačevski sabor trubača u Guči.
* 14. 10. - Mijalko Todorović izjavljuje novinarima da je poljoprivreda podbacila, industrijska proizvodnja se ne razvija po planu - biće uvedene neke nove administrativne mere. Na površinu izlazi borba između dve frakcije u SKJ.
* 14. 10. - NY Times javlja da su SAD u martu prodale FNRJ 130 zastarelih lovaca F-86D za jedan dolar i da se devet jugoslovenskih pilota obučava u Teksasu; narednih dana rečeno da je u vreme Trumana i Eisenhowera prodato 553 aviona, i nakon što se Tito 1957. odrekao američke vojne pomoći. Odnosi dve zemlje su zategnuti, SAD su odložile odluku o daljoj pomoći Jugoslaviji zbog prosovjetskih stavova u vezi Berlina i UN. Preds. Kennedy je naložio "generalno preispitivanje" politike.
* oktobar - Nenad Popović, zadužen za ekonomske poslove u sekretarijatu inostranih poslova, bivši izvršni direktor MMF i zamenik direktora Međunarodne banke za obnovu i razvoj, prebegao u SAD.
* 17. 10. - Pariski masakr: policija napala demonstracije Alžiraca u gradu, zvanično ubijeno 3 demonstranata, kasnije priznato 40, procene idu i do 240.
* 17 - 31. 10. - XXII kongres KPSS. Između ostalog, Hruščov obećava komunizam do 1980. Produbljen Kinesko-sovjetski raskol i destaljinizacija, kritikuje se albanski staljinizam i jugoslovenski revizionizam. S kongresom je otvorena i Kremaljska palata kongresa.
* 18. 10. - Prikazan gledani i nagrađeni mjuzikl *West Side Story*.
* 18. 10. - U Torinu potpisana Evropska socijalna povelja (na snazi od 1965, revidirana 1996).
* 19. 10. - Arapska liga preuzela zaštitu Kuvajta od Iraka - britanske trupe napustile zemlju.

Ivo Andrić, dobitnik nagrade
* 20. 10. - Zvanično osnivanje beogradskog rok benda Siluete.
* 20. 10. - Prvo ispaljivanje bojeve nuklearne rakete sa podmornice: sovjetska R-13 na Novu zemlju. U ovo vreme u službu ulazi i američka podmornička raketa Polaris.
* 22. 10. - U Novom Sadu otvorena za javnost Spomen-zbirka Pavla Beljanskog.
* 22. 10. - Pad autobusa u provaliju kod Prijepolja, poginulo 39 putnika.
* 22. 10. - Nastupom u *The Ed Sullivan Show*, Chubby Checker obnovio popularnost twista - sada ga plešu i odrasli, i iz višeg društva.
* 24. 10. - Osnovan Islamski univerzitet u Medini, sa salafijskom ideologijom.
* 25. 10. - Kraljevina Libija počinje izvoz nafte.
* 26. 10. - Objavljeno da je Ivo Andrić dobio Nobelovu nagradu.
* 26. 10. - Vojni vladar Turske Cemal Gürsel i formalno postaje predsednik (do 1966).
* 27. 10. - Primirje u Katangi, otcepljenoj kongoanskoj provinciji.

Tenkovi na ulicama Berlina
* 27 - 28. 10. - Berlinska kriza: suočavanje američkih i sovjetskih tenkova u Berlinu.
* 30. 10. - Sovjeti detonirali Car bombu iznad Novaja Zemlje, sa 50 megatona najjaču u istoriji.
* 31. 10. - Destaljinizacija: Staljinovo telo uklonjeno iz Lenjinovog mauzoleja.
* 31. 10. - Hattie, uragan 5. kategorije opustošio Belize City u Britanskom Hondurasu - glavni grad premešten u Belmopan.

### Novembar/Studeni

* 1. 11. - Naređenjem Komisije za međudržavni promet zabranjena segregacija na vozilima i kolodvorima u SAD.
* 1. 11. - Operativna je prva prava sovjetska interkontinentalna balistička raketa, R-16 (NATO oznaka SS-7 Saddler).
* 3. 11. - Burmanac U Thant izabran za novog generalnog sekretara UN (1961-71).
* 3. 11. - Osnovana USAID, Agencija SAD za međunarodni razvoj.
* 4. 11. - Jugoslovenski zvaničnik L. Vračarić uhapšen u Z. Nemačkoj pod optužbom za ratne zločine protiv nemačkih vojnika - pušten je posle nekoliko dana s naknadom, uz proteste iz nekoliko zemalja. (NYT)
* 5. 11. - Požar u školi u selu Elbarusovo u Čuvaškoj ASSR, stradalo je 110 osoba, uglavnom đaka (objavljeno tek 1991).
* 5. 11. - Italijanska industrijska grupa daje 30 miliona dolara kredita FNRJ.
* 7. 11. - Ekvadorski predsednik José María Velasco Ibarra po treći put smenjen od vojske, nakon što je prekršio ustav - Kongres postavlja Arosemena Monroya.
* 8. 11. - Direktor USIA Edward R. Murrow kaže da su narodi Jugoslavije "lojalni slušaoci" - od septembra je stiglo 18.300 pisama radi nagradne igre za tranzistore, što Radio Beograd osuđuje i ismeva.
* 9. 11. - Robert Michael White dostigao Mach 6 (6.590 km/h) avionom X-15, nakon što je u martu i junu savladao Mach 4 odn. Mach 5.
* 9. 11. - Brian Epstein video *The Beatles*-e u *Cavern Club*-u, postaje njihov menadžer u decembru.
* 9. 11. - Požar u rudniku u FNRJ, šest poginulih.
* 11. 11. - Staljingrad postao Volgograd; ovih dana je i Staljinsk postao Novokuznjeck a Staljino je Donjeck.
* 11. 11. - Zverstvo u Kinduu: u Kongu masakrirano 13 italijanskih letača UN-a.
* 12. 11. - Ubistvo Duperraultovih: kapetan iznajmljenog keča ubio blizu Floride svoju suprugu a zatim i bračni par putnika i dvoje njihove dece, dok je jedna devojčica preživela (tema romana i filma *Dead Calm*).
* 14. 11. - Potpredsednik Filipina, i lider opozicije, Diosdado Macapagal pobedio na izborima preds. Garciju (preds. do 1965).
* 14. 11. - Tito optužuje SAD da vrše pritisak na Jugoslaviju putem odugovlačenja odluke o pomoći u žitu.
* 18. 11. - Predsednik Kenedi šalje 1000 vojnih savetnika u Vijetnam (kasnije će ih biti 18.000).
* 18. 11. - Otvorena deonica Autoputa Bratstva i jedinstva Grdelica - Skoplje, naročito teški radovi pri izgradnji su bili kroz Grdeličku klisuru.
* 19. 11. - U Nemačkoj objavljeno da talidomid izaziva fokomeliju, deformaciju udova kod novorođenih, za nekoliko dana je povučen - pogođeno je preko 10.000 dece.
* 19. 11. - Razgovor Nasser-Tito-Nehru u Kairu.
* 19. 11. - Pobuna pilota okončava vladavinu porodice Trujillo u Dominikanskoj Republici.
* 19. 11. - Michael Rockefeller, sin newyorškog guvernera Nelsona Rockefellera, nestao na obali Zapadne Papue.

Žeželjev most u Novom Sadu
* 23. 11. - Pušten u saobraćaj Žeželjev most preko Dunava u Novom Sadu (razoren 1999, obnovljen 2018).
* 24. 11. - Portugalci pucali na indijski putnički brod blizu Goe, misleći da prevozi vojnike za iskrcavanje.
* 25. 11. - *USS Enterprise* je prvi nosač aviona na nuklearni pogon - u službi do 2012.
* 25. 11. - U Gvineji otkrivena "učiteljska zavera" - proteran sovjetski ambasador, pojačana represija.
* 26. 11. - Otkriveno ubistvo petočlane porodice Petra Gregova u Mineoli, sumnja se na njegovog zeta Matu Ivanova koji je pobegao iz mentalne bolnice.
* 27. 11. - Treći plenum CK SKJ, prvi posle dve godine, mimo statuta; smatra se da podneseni izveštaj predstavlja kompromis između "liberala" (Kardelj) i "dogmata" (Ranković).
* 28. 11. - Predsednik Kennedy posvetio novu zgradu CIA-e u Langley, Virginia. Agencija sutradan dobija novog šefa: John A. McCone (do 1965), umesto Allena Dullesa koji je prinuđen na ostavku.
* 29. 11. - Šimpanza Enos je prvi "Amerikanac" u orbiti.
* 30. 11. - Predsednik Kennedy odobrio "Operaciju Mungos" (Kubanski projekt).

### Decembar/Prosinac

*USS Enterprise*
* 1. 12. -  Holandska Nova Gvineja dobija novu himnu i zastavu ("Jutarnje zvezde"), jednostrano proglašena Republika Zapadna Papua.
* 2. 12. - Fidel Castro se u govoru izjasnio kao marksista-lenjinista protivan kultu ličnosti.
* 3. 12. - Sovjetsko-albanski raskol: SSSR prekida diplomatske odnose sa Albanijom.
* 7. 12. - Gen. konzul u Minhenu P. Grabovac povučen nakon optužbe da je 1944. bio umešan u ubistvo nemačkih zarobljenika i hrvatskih katolika. (NYT)
* 9. 12. -  Tanganjika stiče nezavisnost od Ujedinjenog Kraljevstva (udružuje se sa Zanzibarom 1964. u Tanzaniju), predsednik je Julius Nyerere (do 1985).
* 10. 12. - Ivi Andriću uručena Nobelova nagrada za književnost.
* 10. 12. - SAD započinju Projekt Plowshare, ispitivanje mogućnosti uporabe nuklearnih detonacija za mirne svrhe.
* 15. 12. - Adolf Eichmann osuđen na smrt.
* 15. 12. - SAD će prodati poljoprivredne proizvode FNRJ - 45 miliona dolara, uključujući 4,2 miliona za prevoz. (NYT)
* decembar - Savezna narodna skupština FNRJ usvojila novi srednjoročni plan, do 1965: želi se uvećanje nacionalnog dohotka po stanovniku od 58%.
* decembar - *The Beach Boys* izdali prvi singl, *Surfin*.

20 godina JNA
* 16. 12. - Umkhonto we Sizwe ("Koplje nacije"), praktički oružano krilo ANK u Južnoj Africi, postavilo 57 bombi.
* 17. 12. - Osnovan Afrički narodni savez Zimbabvea (ZAPU), preds. Joshua Nkomo, sekretar za informisanje Robert Mugabe - zabranjen već sledeće godine.
* 17. 12. - Požar u cirkusu u brazilskom gradu Niterói - stradalo oko 500 ljudi, uglavnom dece.
* 18. 12. - Indijska aneksija Goe: invazija Portugalske Indije (Goa, Daman i Diu). Portugalci se predaju sutradan, čime je posle 456 godina okončana njihova vlast nad delovima potkontinenta.
* 18. 12. - Čarke između Indonežana i Holanđana u Zapadnoj Papui, Sukarno preti da će je zauzeti silom ako bude trebalo ("Trostruka komanda indonežanskog naroda").
* 19. 12. -  Osnovan Svjetski program za hranu, agencija UN - privremeno, od 1965 za stalno.
* 21. 12. - Kongoanska kriza, Kitonski sporazum: lider Katange Moïse Tshombe u principu pristaje na okončanje secesije - ali biće potrebna vojna akcija 1962/63.
* 22. 12. - Povodom 500-godišnjice biskupije, proglašena Ljubljanska nadbiskupija.
* 23. 12. - Željeznička nesreća na Fiumarelli kod Catanzara u Kalabriji: vagon je pao sa vijadukta, poginula je 71 osoba. Ožalošćeni su nekoliko dana kasnije napali liniju i objekte.
* 25. 12. - Papa Ivan XXIII. saziva Drugi vatikanski koncil (1962-65).
* 30. 12. - Kongo: posle krvave kampanje okončana secesija u Južnom Kasaiju - uhapšen je "kralj" Albert Kalonji, pokušaće ponovo nakon bekstva sledeće godine.
* 31. 12. - Irska televizija počinje emitovanje.

### Kroz godinu

* Reforma privrednog sistema: rast jugoslovenske ekonomije usporen više nego što je očekivano nakon uvođenja liberalnih reformi početkom godine; industrija proizvodnja porasla 7% umesto planiranih 12%; realni lični dohotci su porasli više nego produktivnost; troškovi života su porasli devet odsto; trgovinski deficit je porastao sa 78 na 100 milijardi dinara.
* Trgovina FNRJ (izvoz, uvoz u mil. $): Istočna Evropa i SSSR 175 i 169; Zapadna Evropa 261 i 456; Severna Amerika 43 i 185; ostatak sveta 90 i 100.
* FNRJ je 1945-61. dobila preko 4 milijarde dolara pomoći i povoljnih kredita od zapada.
* Brodogradilišna industrija u FNRJ porasla šestostruko od 1956. (NYT, 10. dec.)
* Polemika Ćosić - Pirjevec o odnosu republika i federacije.
* Predrag Vranicki: *Historija marksizma*.
* Otvorena Luka Beograd na Dunavu.
* U FNRJ prvi put izgrađeno preko 100.000 stanova.
* Izašao prvi tom Rečnika makedonskog jezika (tri toma 1961-66).
* Otkriven prvi kvazar.
* Istraživački tim britanske firme *Boots* otkrio ibuprofen, u UK se prodaje od 1969.
* Fudbaler godine Dragoslav Šekularac (prema "Novostima").
* Osnovani Dubrovački trubaduri, beogradske Iskre i Siluete.
* Slaba žetva zbog suše, tokom leta vrlo nizak vodostaj Dunava, najesen poplave u Sloveniji i Hrvatskoj.
* Spomenici: Spomenik streljanim đacima u Kragujevcu i Maršalu Titu u Titovom Užicu.
* Bruno Parma iz Ljubljane svetski juniorski šahovski prvak.
* Krenuo otvoreni kop rude bakra u Majdanpeku, kao i koncentrator i topionica.
* Prvi Televizijski festival u Monte-Carlu, nagrada je Zlatna nimfa.

* Nasser, Tito, Nehru
* Nasser, Tito, Nehru 2
* Nasser, Tito, Nehru 3
* Tito odlazi iz Egipta
* Tito posle povratka iz Amerike
* Titov portret
* Tito u Tunisu
* Tito u Brestovačkoj banji
* Tito u Maroku
* Prijem predsednika Savezne privredne komore Austrije
* Prijem predsednika Savezne privredne komore Austrije
* Tito u Kumrovcu

## 1961. u temama

Rukovodstvo FNRJ:

* + Predsednik Republike i Predsednik Saveznog izvršnog veća: Josip Broz Tito
	+ Predsednik Savezne skupštine: Petar Stambolić
* Televizija. TV serije: "Na tajnom kanalu", "En-den-dinus", "Serafimov klub" (TV Beograd), "Stoljetna eskadra" (1961-1962) (TV Zagreb)
* Neki domaći filmovi: "Solunski atentatori", "Martin u oblacima", "Prvi građanin male varoši", "Karolina Riječka", "Nema malih bogova", "Uzavreli grad", "Dvoje", "Sreća u torbi", "Izbiračica" (→ Kategorija:Filmovi 1961.).

## Rođenja

### Januar/Siječanj

* 2. 1. - Kiki Lesendrić, frontmen "Pilota"
* 2. 1. - Todd Haynes, američki filmski reditelj
* 11. 1. - Karl od Austrije, glava kuće Habsburg
* 11. 1. - Dubravko Jovanović, glumac
* 11. 1. - Elizabeta Đorevska, glumica
* 13. 1. - Julia Louis-Dreyfus, glumica
* 16. 1. - Hari Varešanović, frontmen "Hari Mata Hari"
* 17. 1. - Maja Čiburdanidze, svetska prvakinja u šahu
* 19. 1. - Veselin Vujović, rukometaš, trener
* 21. 1. - Ivo Pukanić, novinar († 2008)
* 24. 1. - Nastassja Kinski, glumica
* 25. 1. - Hrvoje Barbir Barba, hrvatski književnik
* 26. 1. - Wayne Gretzky, hokejaš.
* 29. 1. - Gorjan Korunoski, dirigent, pijanista, kompozitor († 2005)

### Februar/Veljača

* 1. 2. - Fotije (Sladojević), episkop dalmatinski
* 10. 2. - George Stephanopoulos, savetnik Bele kuće, TV komentator
* 12. 2. - David Graeber, antropolog i aktivist († 2020)
* 13. 2. - Henry Rollins, muzičar, novinar, aktivista...
* 15. 2. - Dragoslav Bokan, režiser, pisac, političar
* 17. 2. - Zoran Radović, košarkaš
* 23. 2. - Ivica Vdović, bubnjar "Šarla akrobate", "Katarine II" († 1992)
* 24. 2. - Stojan Matavulj, glumac

### Mart/Ožujak

* 7. 3. - Sanae Takaichi, japanska premijerka
* 20. 3. - Jesper Olsen, danski nogometaš
* 23. 3. - Milutin Petrović, reditelj
* 21. 3. - Lothar Matthäus, nemački fudbaler, trener
* 24. 3. - Yanis Varoufakis, ekonomista, grčki političar
* 29. 3. - Michael Winterbottom, filmski režiser

### April/Travanj

* 1. 4. - Susan Boyle, pevačica
* 2. 4. - Christopher Meloni, glumac
* 3. 4. - Eddie Murphy, američki filmski glumac, komičar
* 8. 4. - Srđan Gojković Gile, frontmen "Električnog orgazma"
* 12. 4. - Willi Ninja, američki plesač i koreograf
* 14. 4. - Robert Carlyle, glumac
* 16. 4. - Doris Dragović, hrvatska pjevačica
* 18. 4. - Jane Leeves, glumica
* 20. 4. - Nicholas Lyndhurst, britanski glumac
* 26. 4. - Joan Chen, glumica, režiser
* 27. 4. - Moana Pozzi, glumica († 1994)
* 28. 4. - Anna Oxa, pevačica

### Maj/Svibanj

* 2. 5. - Stephen Daldry, engleski reditelj
* 3. 5. - Milorad Mandić - Manda, srpski glumac i voditelj († 2016)
* 5. 5. - Aleksandar Aca Ilić, pevač
* 6. 5. - George Clooney, američki glumac
* 8. 5. - Bill de Blasio, gradonačelnik Njujorka
* 13. 5. - Dennis Rodman, košarkaš
* 13. 5. - Borivoje Kandić, glumac († 2020)
* 14. 5. - Tim Roth, britanski glumac
* 17. 5. - Enya, irska kantautorica
* 24. 5. - Mladen Bosić, političar Republike Srpske
* 27. 5. - Peri Gilpin, glumica
* 31. 5. - Lea Thompson, glumica

### Jun/Juni/Lipanj

* 1. 6. - Jasmin Repeša, košarkaš, trener
* 1. 6. - Jevgenij Prigožin, lider PVK "Wagner" († 2023)
* 4. 6. - Ferenc Gyurcsany, mađarski političar i premijer
* 7. 6. - Davor Sučić - Sejo Sekson, gitarista "Zabranjenog Pušenja"
* 8. 6. - Alka Vuica, hrvatska pjevačica
* 9. 6. - Michael J. Fox, kanadsko-američki glumac
* 14. 6. - Boy George, britanski muzičar i producent
* 14. 6. - Dušan Kojić Koja, muzičar "Šarla akrobate", "Discipline kičme"
* 18. 6. - Alison Moyet, pevačica
* 20. 6. - Vesna Škare-Ožbolt, hrvatska političarka
* 21. 6. - Manu Chao, francuski muzičar
* 21. 6. - Joko Widodo, predsednik Indonezije
* 22. 6. - Jimmy Somerville, muzičar
* 23. 6. - Zoran Janjetov, crtač stripa, muzičar
* 23. 6. - David Leavitt, američki pisac
* 25. 6. - Ricky Gervais, glumac, komičar, režiser
* 26. 6. - Greg LeMond, biciklista
* 28. 6. - Jeff Malone, košarkaš
* 30. 6. - Ksenija Pajić, hrvatska glumica

### Jul/Srpanj

* 1. 7. - Diana, princeza od Walesa († 1997)
* 1. 7. - Carl Lewis, američki atletičar
* 1. 7. - Goran Petrović, književnik, akademik SANU († 2024)
* 5. 7. - Zlatan Saračević, rukometaš, trener († 2021)
* 15. 7. - Forest Whitaker, glumac, producent, režiser
* 15. 7. - Lolita Davidovich, glumica
* 22. 7. - Porfirije Perić, patrijarh SPC
* 23. 7. - Woody Harrelson, glumac
* 23. 7. - Rob Stewart, glumac iz *Tropical Heat*
* 30. 7. - Laurence Fishburne, glumac

### Avgust/August/Kolovoz

* 4. 8. - Barack Obama, 44. predsednik SAD
* 4. 8. - Lauren Tom, glumica, glas
* 8. 8. - The Edge, gitarista *U2*
* 8. 8. - Sanja Vejnović, glumica
* 13. 8. - Borjana Krišto, bosanskohercegovačka političarka
* 17. 8. - Ranko Krivokapić, crnogorski političar
* 20. 8. - Emir Hadžihafizbegović, bosanskohercegovački glumac
* 26. 8. - Fahrudin Omerović, golman
* 27. 8. - Tom Ford, američki modni kreator i reditelj
* 31. 8. - Tonino Picula, hrvatski političar

### Septembar/Rujan

* 2. 9. - Carlos Valderrama, fudbaler
* 11. 9. - Virginia Madsen, glumica
* 12. 9. - Mylène Farmer, pevačica
* 15. 9. - Sonja Savić, glumica († 2008)
* 15. 9. - Dan Marino, igrač američkog fudbala
* 18. 9. - James Gandolfini, glumac († 2013)
* 22. 9. - Catherine Oxenberg, glumica
* 24. 9. - Jack Dee, glumac, komičar
* 25. 9. - Heather Locklear, glumica
* 28. 9. - Jordanka Donkova, atletičarka
* 29. 9. - Julia Gillard, premijerka Australije
* 29. 9. - Zoran Tegeltija, predsjednik Vijeća ministar BiH

### Oktobar/Listopad

* 8. 10. - Zenit Đozić, glumac, komičar
* 20. 10. - Dragiša Binić, fudbaler
* 23. 10. - Andoni Zubizarreta, golman
* 25. 10. - Ekrem Jevrić, zvezda reality TV († 2016)
* 29. 10.- Tonči Huljić, glazbenik, tekstopisac, producent
* 31. 10. - Peter Jackson, režiser, producent, scenarista

### Novembar/Studeni

* 1. 11. - Petr Pavel, češki general i predsednik
* 2. 11. - k.d. lang, kanadska muzičarka
* 6. 11. - Nikita Milivojević, pozorišni i filmski reditelj
* 12. 11. - Nadia Comăneci, rumunska gimnastičarka
* 19. 11. - Meg Ryan, glumica
* 24. 11. - Arundhati Roy, pisac, aktivistkinja
* 28. 11. - Bojan Milanović, muzičar

### Decembar/Studeni

* 4. 12. - Kori Udovički, srpska političarka, guvernerka NBS
* 17. 12. - Dragan Petrović, glumac, profesor
* 24. 12. - Ilham Alijev, predsednik Azerbejdžana
* 25. 12. - Safet Bandžović, bosanskohercegovački pisac i historičar
* 25. 12. - Íngrid Betancourt, kolumbijska političarka
* 27. 12. - Guido Westerwelle, nemački političar
* 28. 12. - Boško Đurovski, fudbaler, trener
* 30. 12. - Ben Johnson, atletičar
* 30. 12. - Sean Hannity, politički komentator

### Kroz godinu

* Sanja Lovrenčić, hrvatska književnica
* Žarko Milenić, hrvatski književnik
* Svetlana Vasović-Mekina, novinarka
* Goran Petrović, književnik
* Zana Nimani, pevačica
* Sreten Ugričić, književnik

## Smrti

### Januar/Siječanj – Mart/Ožujak

* 4. 1. - Erwin Schrödinger, austrijski fizičar, nobelovac (\* 1887)
* 10. 1. - Dashiell Hammett, pisac detektivskih romana (\* 1894)
* 17. 1. - Patrice Lumumba, prvi premijer većeg Kongoa (\* 1925)
* 23. 1. - Josip Kosor, hrvatski književnik (\* 1876)
* 12. 2. - Branko Miljković, srpski pjesnik (\* 1934)
* 26. 2. - Mohammed V, kralj Maroka (\* 1909)
* 23. 3. - Valentin Bondarenko, nesuđeni kosmonaut (\* 1937)
* 25. 3. - Vojislav Kecmanović, prvi predsjednik NR BiH (\* 1881)

### April/Travanj – Jun/Lipanj

* 6. 4. - Jules Bordet, imunolog, nobelovac (\* 1870)
* 7. 4. - Vanessa Bell, slikarka, dekoraterka, sestra Virginije Woolf (\* 1879)
* 9. 4. - Zog od Albanije, bivši kralj (\* 1895)
* 24. 4. - Ninko Perić, predratni političar (\* 1886)
* 13. 5. - Gary Cooper, glumac (\* 1901)
* 21. 5. - Miloš Golubović, slikar (\* 1888)
* 30. 5. - Rafael Trujillo, diktator Dominikanske Republike (\* 1891)
* 6. 6. - Carl Gustav Jung, švicarski psihoanalitičar (\* 1875)
* 16. 6. - Marcel Junod, lekar, delegat Međunarodnog komiteta Crvenog krsta/križa (\* 1904)
* 22. 6. - Marija Karađorđević, bivša kraljica Jugoslavije (\* 1900)
* 22. 6. - Elza Karlovac, hrvatska operna pjevačica (\* 1910.)
* 30. 6. - Lee de Forest, pronalazač triode (\* 1873)

### Jul/Srpanj – Septembar/Rujan

* 2. 7. - Ernest Hemingway, američki pisac i nobelovac (\* 1899.)
* 17. 7. - Ty Cobb, igrač bejzbola (\* 1886)
* 21. 7. - Svetozar Rittig, svećenik, političar (\* 1873)
* 8. 8. - Mei Lanfang, umetnik pekinške opere (\* 1894)
* 9. 8. - Walter Bedell Smith, američki general, diplomata, direktor CIA (\* 1895)
* 14. 8. - Henri Breuil, arheolog, svećenik... (\* 1877)
* 17. 8. - Jakob Savinšek, umjetnik, pjesnik (\* 1922)
* 30. 8. - Charles Coburn, glumac (\* 1877)
* 1. 9. - Eero Saarinen, arhitekta (\* 1910)
* 1. 9. - William Z. Foster, bivši generalni sekretar KP SAD (\* 1881)
* 9. 9. - Vasa Pomorišac, srpski slikar (\* 1893)
* 17. 9. - Adnan Menderes, premijer Turske (\* 1899)
* 18. 9. - Dag Hammarskjöld, gen. sekretar UN, nobelovac za mir (\* 1905)
* 22. 9. - Marion Davies, glumica (\* 1897)
* 24. 9. - Sumner Welles, američki diplomata (\* 1892)
* 27. 9. - H.D., američka pesnikinja

### Oktobar/Listopad – Decembar/Prosinac

* 11. 10. - Chico Marx, komičar, glumac, jedan od braće (\* 1887)
* 13. 10. - Maya Deren, eksperimentalna filmska umetnica (\* 1917)
* 19. 10. - Maksimilijan Paspa, pionir kinoamaterizma u Hrvatskoj (\* 1896)
* 20. 10. - Jozo Laurenčić, glumac (\* 1905)
* 21. 10. - Karl Korsch, marksistički teoretičar (\* 1886)
* 22. 10. - Joseph M. Schenck, bivši predsedavajući *20th Century Fox*-a (\* 1878)
* 24. 10. - Milan Stojadinović, bivši premijer Jugoslavije, ekonomista (\* 1888)
* 2. 11. - James Thurber, pisac, humorista (\* 1894)
* 16. 11. - Milan Šenoa, hrvatski književnik (\* 1869.)
* 16. 11. - Sam Rayburn, spiker Predstavničkog doma SAD (\* 1882)
* 2. 12. - Mile Peruničić, učesnik svih ratova, političar (\* 1890)
* 9. 12. - Kosta Hakman, slikar, pedagog (\* 1899)
* 21. 12. - Jovan Zonjić, slikar (\* 1907)
* 21. 12. - Vasilije Kovačević Čile, narodni heroj, političar, diplomata (\* 1911)
* 23. 12. - Kurt Meyer, oficir SS (\* 1910)
* 25. 12. - Otto Loewi, farmakolog, nobelovac (\* 1873)

### Kroz godinu

* Husejn Đogo Dubravić, književnik, urednik (\* 1880)

## Dani sećanja

## Nobelove nagrade

* **Fizika**: Robert Hofstadter (pionirska proučavanja rasejanja elektrona u atomskim jezgrima i time postignuta otkrića u vezi strukture nukleona) i Rudolf Mössbauer (istraživanje u vezi rezonantne apsorpcije gama zračenja i s tim u vezi otkriće efekta koji nosi njegovo ime)
* **Kemija**: Melvin Calvin (istraživanje asimilacije ugljen dioksida u biljkama, → Reakcije nezavisne od svjetlosti)
* **Fiziologija i medicina**: Georg von Békésy (otkrića fizičkog mehanizma stimulacije unutar kohlee)
* **Književnost**: Ivo Andrić (za epsku silu kojom je sledio teme i prikazivao ljudske sudbine uzete iz istorije svoje zemlje)
* **Mir**: Dag Hammarskjöld (posthumno; nezavisna linija među velikim silama, organizovanje plavih šlemova nakon Suecke krize, zalaganje za mir u Kongu)

## Reference

## Literatura/Spoljne veze

* Milan Bajec, Ivan Dolničar (1981). Jugoslavija 1941-1981, Beograd: Eksport pres.
* Osa Archivum Catalog. HU OSA; Records of Radio Free Europe/Radio Liberty Research Institute: Publications Department: Background Reports; Open Society Archives at Central European University, Budapest.
* Pomračenje 15.2.:
	+ TV Beograd - 1961: Prenos pomračenja Sunca za Evroviziju, YouTube Sep 8, 2009
	+ (`en`) Putanja pomračenja Sunca 15.2.1961., NASA Eclipse Web Site

---

*Vidi takođe*: Godišnji kalendar - Dnevni kalendar