# 1666.

*Ovo je članak o godini 1666.*

|  |  |
| --- | --- |
| Milenijum:
 | 2. milenijum
 |
| Vjekovi:
 | 16. vijek – **17. vijek** – 18. vijek
 |
| Decenija:
 |  1630-e  1640-e  1650-e  – 1660-e –  1670-e  1680-e  1690-e  |
| Godine:
 | 1663 1664 1665 – **1666** – 1667 1668 1669
 |

1666.. po kalendarima
| Gregorijanski
 | 1666.. (MDCLXVI) |
| Ab urbe condita
 | 2419.
 |
| Islamski
 | 1076–1077.
 |
| Iranski
 | 1044–1045.
 |
| Hebrejski
 | 5426–5427.
 |
| Bizantski
 | 7174–7175.
 |
| Koptski
 | 1382–1383.
 |
| Hindu kalendari
 |
| • *Vikram Samvat* | 1721–1722.
 |
| • *Shaka Samvat* | 1588–1589.
 |
| • *Kali Yuga* | 4767–4768.
 |
| Kineski
 |
| • Kontinualno
 | 4302–4303.
 |
| • 60 godina
 | Yang Vatra Konj (od kineske Ng.) |
| Holocenski kalendar
 | 11666.
 |
| p • r • u |
| Podrobnije: Kalendarska era |

Godina **1666** (**MDCLXVI**) bila je redovna godina koja počinje u petak po gregorijanskom kalendaru odn. redovna godina koja počinje u ponedjeljak po 10 dana zaostajućem julijanskom kalendaru.

## Događaji

### Januar/Siječanj – Mart/Ožujak

* 1. 2. - Kralj Čarls II se vratio u London, nakon što je Velika londonska kuga uminula.
* 1. 3. - Jelena Zrinska se udala za nominalnog erdeljskog kneza Franju I. Rákóczija, koji se time priključuje uroti plemstva.

### April/Travanj – Jun/Lipanj

* 5. 4. - Palatin Ferenc Wesselényi i hrvatski ban Petar Zrinski sklopili savez sa plemstvom u Turčianskim Teplicama.
* april - Uskoci izginuli na Cetini, zarobljen Stojan Janković koji će provesti 14 meseci u carigradskoj tamnici. Turci zatim upadaju u Ravne kotare, ali Vuk Močivuna ih odbija i goni do Zvečeva, gde je u zasedi poginuo sa 300 drugova.
* maj, početkom - Buljubaša Bajo Pivljanin opljačkao trgovački brod pod Koločepom, nekoliko dana kasnije oplenio i jedan trgovački karavan iz Dubrovnika.
* 4. 6. - Praizvedba Molièrovog "Mizantropa" u Parizu.
* 11 - 14. 6. - Drugi anglo-holandski rat: pomorska Četvorodnevna bitka je holandska pobeda.

### Jul/Srpanj – Septembar/Rujan

* 2. 7. - Hibridno pomračenje Sunca, u sh. krajevima prekriveno od 83% diska (Međimurje) do 97% (Vranje).
* 13. 7. - Poljski magnat Jerzy Sebastian Lubomirski porazio trupe kralja Jana II Kazimira kod Montvija (*Mątwy*) čime je osujetio njegove reformske planove.
* jul - Limo Barjaktar opljačkao trgovački karavan u Hercegovini, krajem leta još jedan.
* 4. 8. (25. 7. po j.k.) - Bitka na dan svetog Jakova je engleska pomorska pobeda nad Holanđanima.
* 19 - 20. 8. - Holmesova lomača: Englezi uništili 140 holandskih trgovačkih brodova.

Veliki londonski požar
* 12 - 15. 9. (2 - 5. 9. po j.k.) - Veliki londonski požar, uništen veći deo grada.
* 16. 9. - Samozvani jevrejski mesija Šabtaj Cvi prešao u islam nakon sultanovog ultimatuma; neki sledbenici čine isto čime nastaje zajednica *dönme*.

### Oktobar/Listopad – Decembar/Prosinac

* oktobar - Francuski Prvi ministar Jean-Baptiste Colbert je kraljevskim ediktom odobrio početak radova na Canal du Midi, kanalu u Languedocu između Sredozemnog mora i rijeke Garonne kod Toulousea (završen 1681).
* oktobar? - Opsada Kandije: veliki vezir Ahmed-paša Ćuprilić stigao na Krit.
* 1. 11. - Sulejman I (ili Safi II) je novi safavidski šah Persije (do 1694).
* 28. 11. - Bitkom kod Rullion Greena ugušen kratki Pentlandski ustanak u Škotskoj.
* 12. 12. - Car Leopold I. se venčao svojom nećakom i sestrom od strica, španskom princezom Margaritom Teresom (pre 10 godina plava devojčica na slici "Las Meninas").
* 12. 12. - Svrgnut patrijarh moskovski Nikon, ali su potvrđene njegove reforme u crkvi.
* 22. 12. - Prvi sastanak Francuske akademije nauka (osnovana na Colbertovu inicijativu); ove godine je osnovana i umetnička Francuska akademija u Rimu.

### Kroz godinu

* Podgeneral Herberstein ugušio pobunu Stefana Osmokruhovića u Slavoniji posle osmodnevne bitke, pogubljena šestorica kolovođa, sravnjena pobunjenička sela.
* Ivan Lučić tiskao *De regno Dalmatiae et Croatiae* u Amsterdamu.

Crtež prizme i spektra svetlosti
* Newtonova "čudesna godina" (*Annus Mirabilis*): diferencijalni račun, gravitacija, spektar svetlosti.
* Leibnizova *De Arte Combinatoria*.
* Vermeerova "Umetnost slikanja".
* Nakon što je Petro Dorošenko, hetman Desnoobalne Ukrajine, priznao sultana za sizerena, počinje Poljsko-kozačko-tatarski rat (1666-71).
* Juraj Pohronec-Slepčiansky (Szelepcsényi György) novi ugarski primas.
* Mulai al-Rashid ulazi u Fes i ustanovljava marokansku dinastiju Alauita koja je i danas na vlasti.

## Rođenja

* 14. 5. - Viktor Amadeus II, vojvoda Savoje, kralj Sicilije pa Sardinije († 1732)
* 6. 9. - Ivan V., ruski car († 1696)
* 22. 12. - Guru Gobind Singh, guru sika († 1708)

## Smrti

* 20. 1. - Ana Austrijska, kraljica majka Francuske (\* 1601)
* 22. 1. - Šah Džahan, bivši mogulski vladar (\* 1592)
* lipanj - Vladislav Menčetić, pjesnik (\* 1617)
* 26. 8. - Frans Hals, slikar (\* ca. 1582)
* 1. 9. - Juraj Ratkaj, povjesničar (\* 1612)
* 23. 9. - François Mansart, arhitekta (\* 1598)
* 26. 10. - Abas II, šah Persije (\* 1632)
* 22. 12. - Guercino, slikar (\* 1591)
* ? - Song Yingxing, enciklopedista (\* 1587)

## Reference

Literatura
* *Istorija srpskog naroda*, Treća knjiga, prvi tom, Srbi pod tuđinskom vlašću 1537-1699, SKZ Beograd 1993, ISBN 86-379-0383-5