# Cink

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|

|  |
| --- |
| Cu - **Zn** - Ga
 |
| **Zn** Cd
 |
|  periodni sistem
 |

 |
| **Opšti podaci** |
| Ime, simbol, atomski broј
 | Cink, Zn, 30
 |
| Pripadnost skupu
 | prelaznih metala
 |
| grupa, perioda
 | IIB, 4,
 |
| gustina, tvrdoća
 | 7140 kg/m3, 2,5
 |
| Boјa
 | plavičasta  |
| **Osobine atoma** |
| atomska masa
 | 65,409 u
 |
| atomski radiјus
 | 135 (142) pm
 |
| kovalentni radiјus
 | 131 pm
 |
| van der Valsov radiјus
 | 139 pm
 |
| elektronska konfiguraciјa
 | [Ar]3d104s2 |
| e- na energetskim nivoima
 | 2, 8, 18, 2
 |
| oksidacioni broј
 | 2
 |
| Osobine oksida
 | amfoterni
 |
| kristalna struktura
 | heksagonalna
 |
| **fizičke osobine** |
| agregatno stanje
 | čvrsto
 |
| temperatura topljenja
 | 692,68 K (419,53°C)
 |
| temperatura ključanja
 | 1180 K (907 °C)
 |
| molska zapremina
 | 9,16×10-3 m3/mol
 |
| toplota isparavanja
 | 115,3 kJ/mol
 |
| toplota topljenja
 | 7,322 kJ/mol
 |
| pritisak zasićene pare
 | 192,2 Pa (692,73 K)
 |
| brzina zvuka
 | 3700 m/s (293,15 K)
 |
| **Ostale osobine** |
| Elektronegativnost
 | 1,65 (Pauling) 1,66 (Alred)
 |
| specifična toplota
 | 390 J/(kg\*K)
 |
| specifična provodljivost
 | 16,6×106 S/m
 |
| toplotna provodljivost
 | 116 W/(m\*K)
 |
| I energiјa јonizaciјe
 | 906,4 kJ/mol
 |
| II energiјa јonizaciјe
 | 1733,3 kJ/mol
 |
| III energiјa јonizaciјe
 | 3833 kJ/mol
 |
| IV energiјa јonizaciјe
 | 5731 kJ/mol
 |
| **Naјstabilniјi izotopi** |
|

| izotop
 | zast.
 | v.p.r.
 | n.r.
 | e.r. MeV
 | p.r.
 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 64Zn
 | **48,6%** | stabilni izotor sa 34 neutrona
 |
| 65Zn
 | (veš.)
 | 244,26 dana
 | z.e.
 | 1,352
 | 65Cu
 |
| 66Zn
 | 27,9%
 | stabilni izotor sa 36 neutrona
 |
| 67Zn
 | 4,1%
 | stabilni izotor sa 37 neutrona
 |
| 68Zn
 | 18,8%
 | stabilni izotor sa 38 neutrona
 |
| 72Zn
 | (veš.)
 | 46,5 sati
 | β- | 0,458
 | 72Ga
 |

 |
| Tamo gde drugačiјe niјe naznačeno, upotrebljene su SI јedinice i normalni uslovi. |
| Obјašnjenja skraćenica: zast.=zastupljenost u prirodi, v.p.r.=vreme polu raspada, n.r.=način raspada, e.r.=energiјa raspada, p.r.=proizvod raspada, z.e=zarobljavanje elektrona
 |

**Cink** (**Zn**, latinski - *zincum*)je metal IIB grupe
Ima 23 izotopa čije se atomske mase nalaze između 57-78, od kojih su postojani 64, 66, 67, 68 i 70

Otkriven je u Indiji ili Kini pre 1500. pne. U Evropu je donesen tek u XVII vijeku.

## Zastupljenost

Zastupljen je u zemljinoj kori u količini od 75 ppm u obliku minerala - uglavnom ZnS, ZnO i smitsonita.
Namirnice koje su bogate cinkom su: ostrige, posno meso i ribe. Takođe ga ima i u zrnastom hljebu

## Fizičke i hemijske osobine

Metalni cink je blještavobjel, krh metal. Na vazduhu podliježe oksidaciji slično aluminijumu, ali ga sloj oksida štiti od dalje korozije. Cink je vrlo reaktivan kako u kiseloj, tako i u baznoj sredini.
...

## Jedinjenja

Najpoznatije jedinjenje cinka je njegov oksid ZnO, koji se koristi kao dodatak za boje i lakove

## Primjena

Najvažnija primjena cinka je prevlačenje lima u cilju zaštite od korozije. Cink je takođe sastojak mnogih legura, posebno bronze i mesinga. Cink se takođe koristi i za električne peći.

## Biološki značaj

Cink je jedan od mikroelemenata i nalazi se u mnogim enzimima. Između ostalog ima udjela i u: mineralizaciji kostiju, sintezi bjelančevina, zarastanju rana, utiče na rad imunološkog sistema, pravilnu raspodjelu insulina i štednju holesterola i vitamina A. Ima udjela i u regulaciji krvnog pritiska i srčanog ritma.

Dnevno ga je potrebno unositi u količini od minimum 5 miligrama, a preporučuje se oko 15-20 miligrama.

Nedostatak cinka uzrokuje: malokrvnost, usporavanje tempa rasta, sporo zarastanje rana, zapaljenja kože ... Nedostatak cinka kod djece izaziva niži rast i lošije umno razviće.

Cink deluje kao lijek za bolesti želudca, reumatizam, kožne bolesti ...

Sistematsko uzimanje nekih lijekova, i piće alkohola utiče na smanjenje količine cinka u čovjekovom organizmu.

Soli cink(II) izazivaju rak ukoliko se unose u velikim količinama.