# 1906.

|  |  |
| --- | --- |
| Milenijum:
 | 2. milenijum
 |
| Vjekovi:
 | 19. vijek – **20. vijek** – 21. vijek
 |
| Decenija:
 |  1870-e  1880-e  1890-e  – 1900-e –  1910-e  1920-e  1930-e  |
| Godine:
 | 1903 1904 1905 – **1906** – 1907 1908 1909
 |

1906.. po kalendarima
| Gregorijanski
 | 1906.. (MCMVI) |
| Ab urbe condita
 | 2659.
 |
| Islamski
 | 1323–1324.
 |
| Iranski
 | 1284–1285.
 |
| Hebrejski
 | 5666–5667.
 |
| Bizantski
 | 7414–7415.
 |
| Koptski
 | 1622–1623.
 |
| Hindu kalendari
 |
| • *Vikram Samvat* | 1961–1962.
 |
| • *Shaka Samvat* | 1828–1829.
 |
| • *Kali Yuga* | 5007–5008.
 |
| Kineski
 |
| • Kontinualno
 | 4542–4543.
 |
| • 60 godina
 | Yang Vatra Konj (od kineske Ng.) |
| Holocenski kalendar
 | 11906.
 |
| p • r • u |
| Podrobnije: Kalendarska era |

Godina **1906** (**MCMVI**) bila je redovna godina koja počinje u ponedjeljak po gregorijanskom odn. redovna godina koja počinje u nedjelju po 13 dana zaostajućem julijanskom kalendaru (linkovi pokazuju kalendare).

|  |
| --- |
| **1906**: 1 • 2 • 3 • 4 • 5 • 6 • 7 • 8 • 9 • 10 • 11 • 12 Rođenja • Smrti
 |

## Događaji

### Januar/Siječanj

* 1. 1. - Moltke mlađi je novi načelnik generalštaba Njemačke carske vojske (do 1914).
* 2. 1. - Jak zemljotres u Zagrebu (M 6.1, Int. VIII).
* 2. 1. - Ministar inostranih poslova Austrougarske grof Goluhovski traži od Srbije raskid srpsko-bugarskog carinskog ugovora, kao suprotnog pravu najvećeg povlašćenja AU.
* 2. 1. - Bugarski parlament odobrio carinsku uniju sa Srbijom.
* 12. 1. - Persijska ustavna revolucija: Mozafaradin-šah popustio pred protestima trgovaca, uleme i intelektualaca i obećao ustav i medžlis.
* januar - Reginald Fessenden uspostavio dvosmernu radio vezu između Masačusetsa i Škotske, ali zasada samo zimskim noćima, zbog interferencije - škotski toranj pao u decembru, pre komercijalizacije.
* 16. 1. - Počinje Alhesiraska konferencija za razrešenje Prve marokanske krize između Nemačke i Francuske - traje do aprila.
* 22. 1. - *SS Valencia* se nasukala kod otoka Vancouver, zvanično 136 žrtava, uglavnom žena i dece.
* 22. 1. - Pošto se Srbija nije želela pismeno obavezati na sve tražene promene u ugovoru sa Bugarskom, Beč zatvara granicu, što pogađa 86% srpskog izvoza.
* 24. 1. - Slavoljub Penkala patentirao mehaničku olovku.
* 25. 1. (12. 1. po j.k.) - Prekid trgovačkih pregovora Srbije i Austrougarske (uvertira Carinskog rata).
* 29. 1. - Frederik VIII je novi kralj Danske (do 1912).
* 29. 1. - Srpska vlada otkazala Bečki zajam.
* januar, krajem - Austrougarska zabranila prelaz zagrebačkom pevačkom društvu "Mladost" u Beograd, srpska omladina ih pozdravlja u Zemunu.
* 31. 1. - Ekvadorsko-kolumbijski zemljotres i cunami, najmanje 500 mrtvih.
* januar-februar - Pobuna Srba, koji odbijaju porez, u planinskim selima prijepoljske i pljevaljske kaze, zatim i od Ćehotine do Tare i od Pljevalja do bosanske granice.

### Februar/Veljača

HMS Dreadnought
* 3. 2. - Turska vojska razbila četu Vasilija Trbića kod Čelopeka u Makedoniji.
* 8. 2. - Završeni izbori u V. Britaniji, velika pobeda liberala, čiji je lider Henry Campbell-Bannerman odnedavno premijer; poslednji put da liberali dobiju najviše glasova, najteži poraz konzervativaca do 1997. Omogućene su liberalne socijalne reforme, početak moderne države socijalnog staranja u Britaniji.
* 10. 2. - Porinut revolucionarni britanski bojni brod *HMS Dreadnought* (u službu ulazi u decembru) - dolazi do Nemačko-britanske trke u pomorskom naoružanju.
* 11. 2. - Ustanovljena seizmološka služba u Beogradu. (?)
* 11. 2. - Papa Pio X. bulom *Vehementer Nos* osuđuje separaciju države i crkve u Francuskoj.
* 11. 2. - Ubistvom dvojice britanskih poreznika počinje Bambathina pobuna Zulua u Koloniji Natal - ubrzo slomljena a Zulu kralj Dinuzulu kaCetshwayo uhapšen.
* 16 - 17. 2. - Skup udruženih srpskih i hrvatskih stranaka u Rijeci, na čelu starješinstva Pero Čingrija.
* 19. 2. - Vrhunac Ugarske krize: car/kralj ukida ustav, sabor raspušten uz pomoć vojske.
* februar - Opstrukcija u srpskoj skupštini, jer vlada ne odgovara na interpelaciju iz novembra o odnosima sa Engleskom

### Mart/Ožujak

* 3. 3. - August Kopff otkrio iz Heidelberga planetoid nazvan 589 Croatia.
* 10. 3. - Katastrofa u Courrièresu je najgora rudarska nesreća u Evropi, na severu Francuske gine 1099 rudara.
* 15. 3. - Osnovan *Rolls-Royce Limited*.
* 18. 3. - Rumun Traian Vuia leteo 12 metara u svojoj letelici.
* 18 - 19. 3. - Austrougarska i Srbija povukle ograničenja u međusobnom prometu.
* 20. 3. - U Španiji usvojen Zakon o jurisdikcijama kojim se ograničava sloboda govora u vezi jedinstva zemlje, zastave i časti vojske - praktično opravdani oficiri koji su prošlog novembra zapalili barselonski satirični list *¡Cu-Cut!*. Na ovo je sledećeg maja odgovoreno osnovanjem koalicije *Solidaridad Catalana*.
* mart - Engleska za obnovu diplomatskih odnosa sa Srbijom traži uklanjanje petorice oficira - sukob vlade Ljube Stojanovića sa dvorom i majskim zaverenicima i njen pad.
* mart - Načertanije prvi put objavljeno u celini, u radikalskom časopisu "Delo".

### April/Travanj

* 5. 4. - Austrougarska promemorija Beogradu - traži se prvenstvo pri nabavci topova (Srbija se opredelila za francuske).
* 6. 4. - *Humorous Phases of Funny Faces*, prvi crtani film na standardnoj filmskoj traci.
* 7. 4. - Erupcija Vezuva pustoši Napulj, poginulo preko 100 ljudi (Italija odustala od organizacije Olimpijade 1908).
* 7. 4. - Potpisan finalni akt Alhesiraske konferencije. Maroko je nezavisan ali pod francuskim i španskim uticajem. Velika Britanija, Rusija pa i Italija stali na francusku stranu.
* 8. 4. - Kriza u Ugarskoj 1905-06: nametnuti premijer Géza Fejérváry sklopio *Pactum* sa parlamentom na osnovu kojeg novi premijer postaje Sándor Wekerle (do 1910).
	+ Madžari su odustali od otpora zajedničkoj vojsci i carinskoj uniji sa Austrijom a car Franjo Josip I. od općeg izbornog prava.
* 9. 4. - Renesansa u ulici Azusa u Los Angelesu: crni propovednik William J. Seymour pokreće pentekostalni pokret.
* travanj - U pogonu prvi agregat HE Miljacka na Krki.
* april - Studenti u Beogradu sastavili "Riječ crnogorske univerzitetske omladine o prilikama u Crnoj Gori" - još oštrija kritika nego prošlog novembra.
* april - Pokušaj podoficirske pobune u kragujevačkom garnizonu.
* april - U Rusiji se sprovode izbori za Dumu, prvi parlamentarni izbori u istoriji te zemlje - najviše mandata dobijaju liberalni kadeti i umereno levi trudovici, krajnja levica je bojkotovala.

Zemljotres u San Francisku
* 18. 4. - Razorni Zemljotres u San Francisku - porušeno preko 80% grada, oko 3000 poginulih.
* 19. 4. - Fizičar Pierre Curie poginuo na pariskoj ulici - Marie Curie će preuzeti njegovu profesuru na Sorbonni i tako postati prva žena profesor.
* 22. 4. - Počele Olimpijske međuigre 1906. u Atini.
* 27. 4. - Anglo-kineska konvencija u vezi Tibeta - Britanci ga neće anektirati niti se mešati u administraciju a dinastija Ćing to isto neće dozvoliti nekoj drugoj državi.
* 29. 4. - 8. 5. - Vanredni izbori za Ugarski sabor: apsolutna većina za Partiju nezavisnosti iz '48., ali je ne može iskoristiti. Izabrana četvorica iz srpske opozicije, tri radikala i jedan liberal.
* 30. 4. - U Srbiji zbog zavereničkog pitanja pala Grujićeva vlada, sledi Nikola Pašić do 1908.

### Maj/Svibanj

* 1. 5. - Austrijski premijer Paul Gautsch von Frankenthurn dao ostavku - u parlamentu se protive opštem pravu glasa; sledi nakratko Konrad zu Hohenlohe-Schillingsfürst.
* 3. 5. - Akapska ili Tabanska kriza između Britanaca i Osmanlija: Britanci šalju ultimatum da se granica Egipta povuče po liniji Rafah-Taba, ili će zauzeti neka egejska ostrva - sledećeg leta izvršena demarkacija (današnja granica Egipta prema Gazi i Izraelu).
* 4. 5. - Majski štrajkovi u BiH: radnice Tvornice duhana Sarajevo traže povišicu; pridružilo im se i građanstvo, žandarmerija pucala na demonstrante, pet mrtvih - sutradan generalni štrajk koji se širi i na druge gradove.
* 3 - 5. 5. - Izbori u Hrvatskoj, uspjeh Hrvatsko-srpske koalicije (Frano Supilo).
* 6. 5. (23. 4. po j.k.) - Pred otvaranje Dume, ruski car donosi Ustav kojim je donekle podelio vlast s njom.

Otvaranje Dume
* 10. 5. - Državna duma Ruske imperije otvorena u Zimskom dvorcu.
* 14. 5. - Bogdan Medaković, šef Srpske samostalne stranke, izabran za predsednika Hrvatskog sabora.
* maj - Sukob Srba sa turskom vojskom i muslimanskim stanovništvom u Donjem Kolašinu, povodom najavljenog građenja karaula.
* maj - Srpska akcija u Makedoniji: Borbe na Malešu, Berovu i Štalkovice, uništena srpska četa.
* maj - U nastavcima objavljen roman "Beli Očnjak" Jacka Londona.
* 19. 5. - Počeo saobraćaj u istočnoj cevi tunela Simplon ispod Alpa, dužine 19,8 km (zapadna cev 1921).
* 19. 5. - João Franco je novi portugalski premijer (do 1908, autoritarno od 1907).
* 24. 5. - U Londonu otvoren luksuzni hotel *Ritz*.
* 25. 5. - Pobuna u južno-centralnom sudanskom mestu Talodi zbog oslobađanja robova, na gozbi ubijeno 46 vojnika.
* 30. 5. (17. 5. po j.k.) - Glavni učesnici Majskog prevrata (Aleksandar Mašin, Damnjan Popović, Petar Mišić, Luka Lazarević i Ljuba Kostić) penzionisani sa penzijama u visini plata po sporazumu sa Pašićem - odnosi sa Engleskom obnovljeni na trogodišnjicu prekida.
* 31. 5. - Španski kralj Alfonso XIII se oženio u Madridu sestričinom britanskog kralja, Victoriom Eugeniom; anarhista bacio bombu na svadbenu povorku od koje je poginulo 15 ljudi.

### Jun/Juni/Lipanj

Počinje Carinski rat (Savsko pristanište 2009)
* 1. 6. - Štrajk rudara bakra u meksičkom gradu Cananea, doći će do sukoba sa organima vlasti i američkim dobrovoljcima iz Arizone sa 23 mrtvih s obe strane.
* 2. 6. - Max Wladimir von Beck novi austrijski premijer (do 1908).
* 7. 6. - Porinuta RMS Lusitania, nakratko najveći brod na svetu.
* 13. 6. - Denshawaiski incident između britanskih oficira i egipatskih seljana - poticaj egipatskom nacionalizmu.
* 14 - 16. 6. - Pogrom nad Jevrejima u ruskom Białystoku, preko 80 mrtvih.
* 22. 6. - Krunisan Haakon VII, prvi norveški kralj nakon sticanja nezavisnosti.
* 25. 6. - Bogati naslednik Harry Kendall Thaw ubio poznatog arhitektu Stanforda Whitea na krovu Madison Square Gardena, navodeći kao razlog zlostavljanje svoje supruge Evelyn Nesbit.
* 26. 6. - U Le Mansu održana prva auto trka za Veliku nagradu, pobednik Ferenc Szisz je vozio prosečno 101 km/h.
* 26. 6. - U Londonu osnovana Međunarodna elektrotehnička komisija (sedište u Ženevi od 1948).
* 27. 6. - Zatvoren slovački političar i svećenik Andrej Hlinka.
* 28. 6. - Sokolski slet u Maloj Ravanici (Vrdniku).

### Jul/Juli/Srpanj

Stanica Bistrik u Sarajevu
* 4. 7. - Istočna pruga u BiH: od Sarajeva do Međeđe (kod Višegrada) gde se račva do Vardišta na srpskoj i Uvca na turskoj granici (uski kolosek, 99 tunela, 405.000 zlatnih kruna po kilometru).
* 5. 7. (22. 6. po j.k.) - Austrougarska primenjuje prema Srbiji opštu carinsku tarifu, na šta Srbija odgovara na isti način - početak Carinskog rata. Trajanje sukoba će biti produženo upornošću Ugarske na očuvanju sopstvenih, poljoprivrednih, interesa.
* 6. 7. - Sastaje se Druga ženevska konvencija, bavi se ratovanjem na moru.
* 7. 7. - Opet zatvorena srpska granica sa Austrougarskom, pod izgovorom stočne zaraze.
* 11. 7. - Ubistvo Grace Brown će izazvati senzaciju u SAD.
* 12. 7. - Alfred Dreyfus rehabilitovan i ubrzo zatim vraćen u francusku vojsku s višim činom i odlikovan Legijom časti.
* jul - Borba na Kurtovom kamenu: srpski četnici sačekali bugarske komite u zasedi, poginuo vojvoda Penčo Konstantinov i 17-23 komite.
* 21. 7. - Pjotr Stolipin postaje predsednik ruske vlade (do ubistva 1911), istog dana raspuštena prva Državna duma.
* 22. 7. - Neki poslanici raspuštene Dume, uglavnom kadeti i trudovici, upućuju Viborški poziv narodu da ne plaća porez i ne šalje regrute u vojsku - narod je ravnodušan a liberalno vođstvo kadeta je izbačeno iz politike.
* 29. 7. (16. 7. po j.k.) - Borba u Bajlovcu nedaleko od Kumanova: srpske čete pobedile tursku vojsku.

### Avgust/August/Kolovoz

* 4. 8. - Porinuta *SM U 1*, prva nemačka vojna podmornica (u službi od decembra).
* 4. 8. - Pored Španije potonuo italijanski brod *SS Sirio*, nekoliko stotina mrtvih.
* 5. 8. - Šahovom proklamacijom izdat prvi Ustav Persije.
* 13. 8. - U Anhijalu, dan. Pomorije, dolazi do grčko-bugarskog sukoba oko manastira sv. Đorđa, grad je spaljen. U antigrčkom pokretu ovih dana u Bugarskoj, Makedonci zauzimaju njihove crkve i škole. Grci od septembra napuštaju zemlju.
* 16. 8. - Razoran zemljotres u Valparaísu, 3.886 mrtvih.
* 17. 8. - *Guerrita de Agosto*: liberali dižu pobunu na Kubi.
* 22. 8. - Javnosti predstavljena *Victrola*, fonografska muzička sprava firme *Victor Talking Machine Company*.
* 23. 8. - Kubanski predsednik Tomás Estrada Palma, suočen s liberalnom opozicijom, zatražio američku intervenciju - privremena okupacija do 1909.
* 25. 8. - Eksplozija na Apotekarskom ostrvu: pokušaj ubistva ruskog premijera Stolipina, on je lakše ranjen ali je 30 osoba poginulo i umrlo.
* 31. 8. - Roald Amundsen prošao malim brodom kroz Sjeverozapadni prolaz.

### Septembar/Rujan

* 1. 9. - U Rusiji uspostavljeni terenski vojni sudovi namenjeni civilima, u sledećih osam meseci donose 1.000 smrtnih presuda (kasnije će se o vešalima govoriti kao o "Stolipinovim kravatama"). S druge strane, ove godine je ubijeno 1.126 državnih zvaničnika i 1.506 ranjeno.
* 2 - 3. 9. - Prvi hrvatski svesokolski slet u Zagrebu.
* 3. 9. - U Nikšiću izašao opozicioni list "Narodna misao".
* 10. 9. - Prvi broj humorističko-satiričnog lista "Šabačka Čivija".
* 11. 9. - Mahatma Gandhi skovao termin *Satyagraha* za svoju filozofiju nenasilja u Južnoj Africi, povodom protesta zbog novog zakona Kolonije Natal koji je zahtevao registraciju Indijaca i Kineza.
* septembar - Erdeljski pravnik i političar Aurel Popovici predlaže Sjedinjene Države Velike Austrije, 15 etnički definisanih teritorija, među kojima su Kranjska, Trst sa zapadnom Istrom, Hrvatska i Vojvodina. Prestolonaslednik Franz-Ferdinand se slaže sa konceptom.
* septembar - Druga jugoslavenska umjetnička izložba saveza "Lade" održana u Sofiji.
* 18. 9. - Tajfun u Hong Kongu ubio 15.000 ljudi, uglavnom ribara, i uništio 3.653 broda.
* 20. 9. - Porinuta *RMS Mauretania*, najveći putnički brod do 1911.
* 20. 9. - Tokom holandske intervencije na Baliju, dolazi do ritualnog masovnog samoubistva *puputan* u Denpasaru.
* 27. 9. - Prv parlamentarni izbori u Crnoj Gori, bez definisanih političkih grupa. Ove godine je osnovana opoziciona Narodna stranka ("klubaši"); nasuprot njima je Prava narodna stranka ("pravaši"), knjaževe pristalice.
* 27. 9. - Novi Zakon o naturalizaciji u SAD: proces prelazi na federalni nivo, imigranti moraju naučiti engleski.
* 30. 9. - Održan prvi balonerski Kup Gordon Bennet, američki par je za 22 h i 15 min preleteo 641,1 km.
* septembar - Pobune Srba u novovaroškoj, sjeničkoj i novopazarskoj kazi, naročito oko Rogozne (u sjeničkoj se pobunili i muslimani).
* septembar - U Crnoj Gori u opticaj pušteni novčići od 1, 2, 10 i 20 para, ravnih austrougarskom heleru (crnogorski perper od 1909).

### Oktobar/Listopad

* 1. 10. - Veliko Vojvodstvo Finska dobija izborni jednodomni parlament, postaje prvi entitet u kome žene mogu biti birane.
* 6. 10. - Prvi put se sastao persijski (iranski) Medžlis.
* 6. 10. - Prvi američki vojnici se iskrcali na Kubi - Druga okupacija ili Pacifikacija Kube traje do 1909.
* 11. 10. - U San Francisku propisano da Japanci i Korejanci idu u segregirane škole, zajedno sa Kinezima - diplomatska kriza u odnosima SAD i Japana.
* 13 - 18. 10. - U Barseloni održan prvi međunarodni kongres katalonskog jezika.
* oktobar - Suđenje na Cetinju studentima (Marko Daković i dr.) zbog "Riječi..." - oslobođeni.
* oktobar - Početak školskog štrajka etničkih Poljaka u nemačkim provincijama Poznanija (Velikopoljska) i Istočna Pruska.
* 16. 10. - Wilhelm Voigt nakratko zavladao Köpenickom predstavljajući se kao pruski oficir.
* 20. 10. - Britanci i Francuzi dogovorili kondominijum na pacifičkim ostrvima Novi Hebridi (nezavisni Vanuatu od 1980).
* 23. 10. - Alberto Santos-Dumont leteo avionom 60 metara u Francuskoj - zvanično ovo je prvi let letelicom težom od vazduha u Evropi.
* 24. 10. - Alois Lexa von Aehrenthal je novi ministar inostranih poslova Austrougarske (do 1912). Aehrentalov dolazak na poziciju se smatra početkom odlučnog prelaza na imperijalističku politiku prema Balkanu.
* 24. 10. - U Aleksandriju stigao prvi transport srpskih volova - Srbija je prevazišla Carinski rat nalaženjem novih tržišta.
* 27. 10. - Harden–Eulenburgova afera: novinar Maximilian Harden objavljuje članak u kome sugeriše da u kajzerovoj okolini ima više homoseksualaca.
* 28. 10. - Prva javna nogometna utakmica u Zagrebu: HAŠK - PNIŠK 1:1.
* 28. 10. - Osnovan Union Minière du Haut Katanga, belgijski rudarski trust u Kongu.
* 31. 10. - Prvo zasedanje novoizabrane skupštine u Crnoj Gori (prestona beseda 6. 11.).

Trioda
* jesen - Lee De Forest radi na triodi *Audion*, koja će revolucionizirati radio i biti početak elektronike.

### Novembar/Studeni

* 3. 11. - Druga međunarodna radiotelegrafska konferencija u Berlinu ustanovila međunarodni signal za pomoć - SOS (stupa na snagu 1. jula 1908).
* novembar - Srbija potpisala u Parizu ugovore sa bankama - 95 miliona franaka zajma za topove i železnički materijal.
* 6. 11. - U Kopenhagenu osnovan Nordisk Film, najstarija danas djelujuća filmska kompanija na svijetu.
* 14. 11. - Nemački kancelar Bernhard von Bülow izjavljuje u Rajhstagu da Srdačna antanta Britanije i Francuske predstavlja opkoljavanje (*Einkreisung*) Nemačke.
* 18. 11. - Conrad von Hötzendorf imenovan za načelnika generalštaba Austrougarske vojske, na predlog prestolonaslednika Franza Ferdinanda (do 1917, s jednom pauzom). Hötzendorf je do 1914. godine dvadeset pet puta tražio preventivni rat protiv Srbije
* 19. 11. - Crnogorska vlada Lazara Mijuškovića podnijela ostavku (pobjeda nad knjaževom ličnom vladavinom) - nova vladu sastavlja Marko Radulović 24. 11..
* 20. 11. - Praizvedba drame "Buđenje proleća" Franka Wedekinda (napisana 1890-91).
* 22. 11. - Stolipinova agrarna reforma: cilj je stvaranje klase zemljoposedničkih seljaka u Rusiji.
* 29. 11. - U Torinu osnovana *Lancia*.

### Decembar/Prosinac

* 1. 12. - Austrijski predsednik vlade Beck progurao opšte muško pravo glasa, usprkos protivljenju prestolonaslednika Franca Ferdinanda.
* 3. 12. - U BiH osnovana Muslimanska narodna organizacija, na čelu Egzekutivnog odbora je Ali-beg Firdus.
* 3. 12. - Patentirana prva papirna kesa sa drškama.
* 13. 12. - Nemački Rajhstag raspušten: usled prebjega Centruma, odbijen je vladin prijedlog za izvanredni kredit za Jugozapadnu Afriku (dan. Namibiju), gdje se odvijaju Herero ratovi, praćeni genocidom.
* 21. 12. - *Trade Disputes Act*: sindikati u Ujedinjenom Kraljevstvu ne mogu biti tuženi za štetu nastalu tokom štrajka, što im praktično daje imunitet i predstavlja osnovu prava na štrajk i kolektivnog pregovaranja.
* 23. 12. (10. 12. po j.k.) - Demonstracije u Beogradu protiv zajma, ranjen jedan student.
* 24. 12. - Reginald Fessenden navodno emituje prvi radio-program u Masačusetsu, što je osporeno.
* 26. 12. - U Melbourneu prikazan prvi dugometražni igrani film, *The Story of the Kelly Gang* (1200 m, oko 60 minuta).
* 30. 12. - U Daki osnovana Sveindijska muslimanska liga.

### Kroz godinu

* U BiH uveden "desetinski paušal" umjesto feudalne desetine - korak ka modernom porezu.
* Izvještaj o upravi BiH - odbačena politika bošnjaštva.
* U Srbiji obnovljena Napredna stranka.
* Prvi bioskopi/kina: Zagreb (Pathé Bioskop, poslije Union, Gajeva 1), Pula, Rijeka; Ernest Bošnjak otvorio bioskop u Somboru.
* Hrvatsko-ugarska nagodba: kralj sankcionirao četvrtu financijsku nagodbu, elastičnija tangenta.
* Paška čipka: u Pagu je osnovana Čipkarska škola.
* Izgrađena Bohinjska pruga (Jesenice-Trst).
* U gnjilanskom kraju su postignute albansko-srpske bese, koje regulišu odnose dve zajednice - propale su na leto 1907. nakon incidenta sa četom vojvode Dušana kod Pasjana.
* Pokret protiv kineskih lihvara u dijelu Vanjske Mongolije. Dinastija Ćing ove godine proširuje politiku kolonizacije i izravnije vlasti i na tu oblast.
* Nauka:
	+ Richard Dixon Oldham zaključio da Zemlja ima jezgro.
	+ Otkrivena Lymanova serija u spektru vodonika.
	+ Sigmund Freud i Carl Gustav Jung započeli prepisku (sreli se sledeće godine, odnos traje do 1913).
* Književnost:
	+ Objavljen "Đavolov rečnik" Ambrosa Bierca.
	+ Počinje objavljivanje Galsworthyjeve "Sage o Forsytima".
	+ Objavljena Sinclairova "Džungla" koja će inspirisati Zakon o inspekciji mesa u SAD.
	+ Roman Maksima Gorkog "Mati" je objavljen na engleskom, dogodine na ruskom - nazvan je "prvim delom socijalističkog realizma".

## Rođenja

### Januar/Siječanj – Mart/Ožujak

* 9. 1. - Janko Brašić, slikar-naivac, rodonačelnik srpske naive († 1994)
* 11. 1. - Albert Hofmann, hemičar, pronalazač LSD († 2008)
* 12. 1. - Savić Marković Štedimlija, književnik († 1971)
* 15. 1. - Aristoteles Onassis, grčki brodovlasnik († 1975.)
* 20. 1. - Jovan Veselinov Žarko, narodni heroj i političar († 1982)
* 24. 1. - Vera Misita, glumica († 1986)
* 4. 2. - Clyde Tombaugh, astronom († 1997)
* 7. 2. - Puyi, poslednji kineski car († 1967)
* 7. 2. - Oleg Antonov, konstruktor aviona († 1984)
* 10. 2. - Lon Chaney Junior, glumac († 1973)
* 18. 2. - Hans Asperger, pedijatar († 1980)
* 25. 2. - Boris Papandopulo, hrvatski skladatelj i dirigent († 1991.)
* 28. 2. - Bugsy Siegel, gangster († 1947)
* 3. 3. - Milutin Ivković, fudbaler i lekar († 1943)
* 6. 3. - Lou Costello, glumac, komičar († 1959)
* 6. 3. - Alija Nametak, književnik († 1987)
* 8. 3. - Victor Hasselblad, fotograf i pronalazač († 1978)
* 12. 3. - Grga Jankes, narodni heroj († 1974)
* 19. 3. - Adolf Eichmann, ratni zločinac († 1962)
* 25. 3. - A. J. P. Taylor, historičar († 1990)

### April/Travanj – Jun/Lipanj

* 1. 4. - Aleksandar Sergejevič Jakovljev, projektant aviona († 1989)
* 13. 4. - Samuel Beckett, dramatičar i romanopisac irskog podrijetla († 1989.)
* 14. 4. - Fejsal, kralj Saudijske Arabije († 1975)
* 20. 4. - Veselin Masleša, narodni heroj († 1943)
* 28. 4. - Kurt Gödel, matematičar, logičar († 1978)
* 29. 4. - Vanja Radauš, umjetnik († 1975)
* 6. 5. - André Weil, matematičar († 1998)
* 8. 5. - Roberto Rossellini, režiser († 1977)
* 17. 5. - Zinka Kunc, operska pevačica († 1989)
* 29. 5. - T. H. White, engleski pisac († 1964)
* 3. 6. - Josephine Baker, zabavljačica († 1975)
* 6. 6. - Nemanja Vurdelja, neuropsihijatar († 2004)
* 22. 6. - Billy Wilder, režiser († 2002)

### Jul/Srpanj – Septembar/Rujan

* 1. 7. - Estée Lauder, preduzimač u kozmetici († 2004)
* 2. 7. - Hans Bethe, fizičar nobelovac († 2005)
* 8. 7. - Philip Johnson, američki arhitekta
* 23. 7. - Vladimir Prelog, hrvatski znanstvenik, kemičar, nobelovac († 1998.)
* 5. 8. - John Huston, režiser († 1987)
* 18. 8. - Marcel Carné, francuski reditelj
* 26. 8. - Vjekoslav Afrić, glumac i reditelj († 1980)
* 29. 8. - Ivan Krajačić-Stevo, narodni heroj († 1986)
* 25. 9. - Dmitrij Šostakovič, kompozitor († 1975)
* 30. 9. - Salih Alić, pjesnik († 1982)

### Oktobar/Listopad – Decembar/Prosinac

* 6. 10. - Janet Gaynor, glumica († 1984)
* 9. 10. - Léopold Sédar Senghor, pesnik i prvi predsednik Senegala († 2001)
* 9. 10. - Sayyid Qutb, islamski teoretičar († 1966)
* 14. 10. - Hannah Arendt, njemačka filozofkinja († 1975.)
* 14. 10. - Hassan al-Banna, osnivač Muslimanskog bratstva († 1949)
* 26. 10. - Primo Carnera, bokser († 1967)
* 2. 11. - Luchino Visconti, režiser († 1976)
* 14. 11. - Louise Brooks, američka glumica († 1985)
* 15. 11. - Curtis LeMay, general SAD († 1990)
* 16. 11. - Edo Kovačević, hrvatski slikar († 1993.)
* 17. 11. - Soichiro Honda, industrijalac († 1991)
* 19. 12. - Leonid Brežnjev, sovjetski političar († 1982.)
* 20. 12. - Nikola Kalabić, četnički komandant

### Kroz godinu

* Ivan Softa, književnik († 1945)

## Smrti

### Januar/Siječanj – Jun/Lipanj

* 7. 1. - Radovan Dragović, srpski političar i publicista (\* 1878)
* 13. 1. - Aleksandar Popov, fizičar (\* 1859)
* 19. 1. - Bartolomé Mitre, bivši argentinski predsednik i general (\* 1821)
* 25. 1. - Joseph Wheeler, američki general i političar (\* 1836)
* 29. 1. - Kristijan IX, kralj Danske (\* 1818)
* 4. 3. - John Schofield, američki general i političar (\* 1831)
* 12. 3. - Manuel Quintana, argentinski predsednik (\* 1835)
* 13. 3. - Susan B. Anthony, aktivista za prava žena (\* 1820)
* 13. 3. - Marin Drinov, bugarski istoričar, prvi predsednik akademije (\* 1838)
* 13. 3. - Joseph Monier, vrtlar, pionir armiranog betona (\* 1823)
* 29. 3. - Slava Raškaj, hrvatska slikarica (\* 1877.)
* 10. 4. - Georgij Gapon, ruski pravoslavni svećenik i aktivist (\* 1870)
* 18. 4. - Gerasim Petranović, episkop bokokotorski (\* 1820)
* 19. 4. - Pierre Curie, fizičar nobelovac (\* 1859)
* 10. 5. - Hashim Jalilul Alam Aqamaddin, sultan Bruneja (\* 1825)
* 23. 5. - Henrik Ibsen, norveški književnik (\* 1828.)
* 10. 6. - Richard Seddon, premijer Novog Zelanda (\* 1845)
* 29. 6. - Albert Sorel, istoričar (\* 1842)

### Jul/Srpanj – Decembar/Prosinac

* 9. 7. - Penčo Konstantinov, bugarski vojvoda (\* 1881)
* 13. 7. - Josip Eugen Tomić, hrvatski književnik (\* 1843.)
* 15. 8. - Jovan Belimarković, srpski general (\* 1827)
* 25. 8. - Stevan Sremac, srpski književnik (\* 1855)
* 21. 8. - Josip Kozarac, hrvatski književnik (\* 1858.)
* 5. 9. - Ludwig Boltzmann, fizičar (\* 1844)
* 18. 9. - Natanail Ohridski i Plovdivski, mitropolit, bugarski revolucionar (\* 1820)
* 14. 10. - Antonije Orešković, srpski oficir i obaveštajac (\* 1829)
* 18. 10. - Friedrich Konrad Beilstein, hemičar (\* 1838)
* 19. 10. - Charles Pfizer, nemačko-američki apotekar, osnivač firme (\* 1824)
* 22. 10. - Paul Cézanne, francuski slikar (\* 1839.)
* 1. 11. - Otto Franz Joseph, nadvojvoda (\* 1865)
* 7. 11. - Todor Burmov, prvi premijer Bugarske (\* 1834)
* 7. 11. - Heinrich Seidel, inženjer, književnik (\* 1842)
* 9. 12. - Lukijan Zore, filolog i književnik (\* 1846)

## Nobelova nagrada za 1906. godinu

* **Fizika**: Joseph John Thomson
* **Kemija**: Henri Moissan
* **Fiziologija i medicina**: Camillo Golgi i Santiago Ramón y Cajal
* **Književnost**: Giosuè Carducci
* **Mir**: Theodore Roosevelt

## Reference

Literatura
* Istorija srpskog naroda, knjiga 6, tom 1, SKZ 1983.
* Mitrović, Andrej. Prodor na Balkan i Srbija 1908-1918. Nolit 1981.