Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Springfield, Illinois

| Springfild engleski: *Springfield* |
| --- |
|  Sedište skupštine Ilinoisa |
|  |
|  Zastava
 |
| Osnovni podaci
 |
| Država
 |  Sjedinjene Američke Države
 |
| Savezna država
 | Ilinois
 |
| Okrug
 | Sangamon
 |
| Osnovan
 | 10. april 1821.
 |
| Stanovništvo
 |
| Stanovništvo (2010) | 116.250
 |
| Aglomeracija (2006) | 188.951
 |
| Gustina stanovništva
 | 797 st./km²
 |
| Geografija
 |
| Koordinate
 | ﻿ / ﻿ |
| Vremenska zona
 | UTC-6, leti UTC-5
 |
| Nadmorska visina
 | 182 m
 |
| Površina
 | 170,3 km²
 |
| Kopnena površina
 | 154,1 km²
 |
| Vodena površina
 | 16,3 km²
 |
|   |
| SpringfildSpringfild (Sjedinjenih Država)
 |
| Ostali podaci
 |
| ZIP kod
 | 62701
 |
| FIPS kod
 | 17-72000
 |
| Web-stranica
 | www.springfield.il.us |

**Springfield** je glavni grad američke države Illinois i sjedište Okruga Sangamon. Prema popisu stanovništva iz 2000. godine grad je imao oko 111.454 stanovnika.

Grad je poznat ne samo po tome što je političko sjedište Illinoisa, nego što su u njemu živjeli i djelovali mnoge znamenite ličnosti iz američke historije, prije svega budući predsjednik Abraham Lincoln, kao i znameniti vojskovođa Ulysses S. Grant. Uz brojne historijske spomenike vezane uz to dona, Springfield se ponosi i trgovačkom radnjom Maid-Rite Sandwich Shop.

## Demografija

Prema popisu stanovništva iz 2010. u gradu je živelo 116.250 stanovnika, što je 4.796 (4,3%) stanovnika više nego 2000. godine.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **Grupa** | **2000.** | **2010.** |
| Belci
 | 89.510 (80,3%)
 | 86.781 (74,7%)
 |
| Afroamerikanci
 | 17.096 (15,3%)
 | 21.510 (18,5%)
 |
| Azijati
 | 1.620 (1,5%)
 | 2.555 (2,2%)
 |
| Hispanoamerikanci i Latinoamerikanci
 | 1.337 (1,2%)
 | 2.325 (2,0%)
 |
| Ukupno
 | 111.454
 | 116.250
 |

## Reference

## Literatura

* Morris, Richard B. (1996). *Encyclopedia of American History* (Seventh izd.). Collins Reference. ISBN 0062700553.
* Peter C. Mancall, Gary B. Nash, Allan M. Winkler, Charlene Mires, John W. Jeffries, ur. (2009). *Encyclopedia of American History*. Facts on File. ISBN 0816071365.
* Stanley I. Kutler (2002). *Dictionary of American History* (Third izd.). Charles Scribners & Sons. ISBN 0684805332.
* Paul S. Boyer (2001). *The Oxford Companion to United States History*. Oxford University Press. ISBN 0195082095.
* Michael Kazin, Rebecca Edwards, Adam Rothman, ur. (2011). *The Concise Princeton Encyclopedia of American Political History*. Princeton University Press. ISBN 0691152071.
* Kane, Joseph and Aiken, Charles (2004). *The American Counties: Origins of County Names, Dates of Creation, and Population Data, 1950-2000*. Scarecrow Press. ISBN 0-8108-5036-2.

## Vanjske veze

|  |  |
| --- | --- |
|  | U Wikimedijinoj ostavi nalazi se članak o temi: **Springfield, Illinois** |

* City of Springfield Arhivirano 2004-11-21 na Wayback Machine-u
* Illinois General Assembly
* The State Journal-Register
# Civilizacija

*Za ostale upotrebe, pogledajte Civilizacija (razvrstavanje).*
Gradovi su najveća odlika ljudske civilizacije
**civilizacija** (franc. *civilisation*, od lat. *civilis*: građanski, od *civis*: građanin), kompleksno društvo karakterisano urbanim razvojem, socijalnom stratifikacijom, simboličkim komunikacionim formama (tipično pismovnim sistemima) i percipiranom separacijom od prirodne okoline i dominacijom nad njom od strane kulturne elite. Rečju civilizacija označavamo viši stepen razvoja ljudskog društva. Civilizovano društvo, u odnosu na praistorijsko, koristi pismo, poseduje visok stepen specijalizovanih znanja i umeća, i ima zajedničku upravu, koja nastaje iz prirodne potrebe ljudi da žive bezbedno i prema ustaljenom redu.

## Definicija civilizacije

Definicija civilizacije koju daje Vil Durant je definiše kao društveni red koji koji promoviše stvaranje kultura. Konstituišu je četiri elementa: ekonomija, politička organizacija, moralna tradicija i potraga za znanjem i umetnošću. Kada je strah prevladan, konstruktivnost i radoznalost su oslobođeni i ljudi su podstaknuti prirodnim impulsom prema razumevanju i unapređenju života.

Fizički i biološki uslovi su samo preduslovi civilizacije, oni je ne konstituišu i ne generišu je. Moraju biti uključeni i faktori psihologija. Mora postojati socijalni red, čak i ako je blizak haosu, kao u renesansa Firenca ili Rimu, ljudi se moraju osećati slobodno. Mora postojati nekakvo jedinstvo jezika za kulturnu razmenu. Kroz institucije kao što su crkva, familija, škola i slično mora biti postavljen unifikovani moralni kod, pravila igre života koja su prepoznata čak i od onih koji ih krše. Možda je neophodno i neko jedinstvo koje daje vera u nešto natprirodno ili utopijasko - što podiže moral od kalkulacija prema posvećenosti i daje plemenitost i značaj bez obzira na pritisak smrtnosti. I na kraju, mora postojati nekakvo obrazovanje - neka tehnika, makar i primitivna, potrebna za transmisiju kulture. Bez obzira da li se obrazovanje vrši kroz imitaciju, inicijacijau ili instrukcije, kroz oca i majku, učitelja ili sveštenika, nasleđe plemena - jezik i znanje, moral i običaji, tehnologija i umetnost - moraju biti preneti mladim naraštajima kao instrument koji ih pretvara iz životinja u ljude.

## Vanjske veze

Zadužbina Vila Durantga Arhivirano 2006-03-21 na Wayback Machine-u
# Besklasnost

**Besklasnost** je pojam koji se vezuje uz nekoliko društvenih fenomena.

Najčešće se koristi za opis društava u kojima se društvene klase nikada nisu razvile. U tim društvima svi ljudi igraju iste ekonomske uloge, pa se nikada nije razvila podjela rada. To se prvenstveno odnosilo na najstarije grupe ljudi, kao i domoroce u mnogim krajevima Sjeverne Amerike i na otocima Pacifika. Za takva društva se često koristi izraz primitivni komunizam.

Nakon njih se besklasnost navodi kao karakteristika društava koje su svjesno odbacile klasnu podjelu. To se prvenstveno odnosi na suvremene komune, uključujući Parišku komunu i kibuce. Ukidanje klasnih razlika, odnosno pretvaranje svijeta u **besklasno društvo**, je proklamirani cilj mnogih današnjih ideologija kao što su anarhizam, komunizam i libertarijanski socijalizam.

Pored ovih značenja izraz besklasnost može označavati i klasno društvo koje prihvaća klasnu podjelu pojedinaca u društvu, ali ne na temelju njihovog rođenja u pojedinoj klasi.

Izraz besklasnost se također ponekad koristi i kako bi se opisala inteligencija u pojedinom društvu. Smatra se kako pripadnici inteligencije, s obzirom na različitost svog porijekla, ali i obrazovanje koje im je dalo šire poglede, nisu ekonomski i kulturno kondicionirani da bi se vezali uz jednu od društvenih klasa.

Besklasnost se također odnosi i na stav koji mora zauzeti društveni antropolog kada proučava društvene slojeve koji se razlikuju od onog u kome je potekao, odnosno nastojanje da se izbjegnu vlastite klasne predrasude.

## Povezano

* Proletarijat, buržoazija, viša klasa, srednja klasa, radnička klasa
* klasna svijest, klasni sukob, klasna borba
* komunizam bez države

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Socijalna stratifikacija : Društvena klasa |  |

 |  |
| Buržoazija
 | Viša klasa
 | Vladajuća klasa
 | Plemstvo
 | Bijeli okovratnik
 |
| Malograđanstvo
 | Viša srednja klasa
 | Kreativna klasa
 | Džentrija
 | Plavi okovratnik
 |
| Proletarijat
 | Srednja klasa
 | Radnička klasa
 | Nouveau riche/Parvenu/Skorojevići
 | Ružičasti ovratnik
 |
| Lumpenproletarijat
 | Niža srednja klasa
 | Niža klasa
 | Klasa starog novca
 | Zlatni okovratnik
 |
| Seljak/Kmet
 | Robovska klasa
 | Potlačena klasa
 |  | Besklasnost
 |
# Prvobitna zajednica

**Prvobitna zajednica** prema marksističkom shvaćanju historije predstavlja najstariji oblik društvenog uređenja, u kojem su sva sredstva za proizvodnju bila zajednička, a raspodjela onoga što se pribavi podjednaka.

## Razvoj prvobitne zajednice

Prvobitna zajednica obuhvaća vremenski dugo razdoblje od pojave čovjeka, pa do časa kada se počelo proizvoditi više nego što je potrebno za goli opstanak. Sredstva za proizvodnju i višak rada prisvajaju pojedinci, čovjek počinje izrabljivati drugog čovjeka, nastaje država, počinje era robovlasništva i raspada se prvobitna zajednica.

## Hronološki razvoj prvobitne zajednice

* Porodica
	+ porodica krvnog srodstva
	+ porodica punalua
	+ sindijazmička porodica
* Gens ili rod - ustanova zajednička svim barbarima do njihovog ulaska u civilizaciju.
* Bratstvo ili fratrija - koju sačinjava više rodova. Bratstva posreduju u pregovorima između rodova i predstavljaju vojnu formaciju.
* Pleme - kojeg sačinjava više fratrija ili bratstava.
* Savez plemena - svojevrsna federacija čiji je osnov krvno srodstvo.
# Potlačena klasa

**Potlačena klasa** je izraz koji se koristi za one pojedince, odnosno društvene grupe, slojeve i klase pojedinog društva koji su institucionalno ili vaninstitucionalno isključeni od svih ili većine prava, privilegija i/li elemenata materijalnog blagostanja koje postoje u tom društvu. Za taj sloj društva se ponekad slikovito koristi **dno društva**, a ponekad se, pod utjecajem zapadne terminologije, koristi i izraz **podklasa** (engleski *underclass*) kako bi se istaklo njegovo otuđenje ne samo od "normalnog" društva, nego i od njegovih klasnih podjela.

Iako potlačena klasa u najširem smislu pripada nižoj klasi, ta dva pojma nisu sinonimi, a definicija potlačene klase se razlikuje s obzirom na historijska razdoblja ili različite države i kulture. Tako su u robovlasničkim antičkim društvima potlačenu klasu činili robovi, u feudalnim društvima kmetovi, dok su u kastinskim društvima to pripadnici kasta "nedodirljivih" koji se jedini smatraju dostojnima raditi "nečiste" poslove. U 19. vijeku je Karl Marx za pripadnike najnižih društvenih slojeva koristio izraz lumpenproletarijat kako bi ga razlikovao od "zdravog" proletarijata.

U suvremenim zapadnim društvima se u kategorije potlačene ili pod-klase često smještaju pojedinci i društvene grupe koje su "nevidljive" i nepoželjne za sve ostale društvene slojeve, u što spadaju ilegalni imigranti, beskućnici, prosjaci, prostitutke, alkoholičari, narkomani, sitni kriminalci i sl.

## Povezano

* Polusvijet

## Reference

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Socijalna stratifikacija : Društvena klasa |  |

 |  |
| Buržoazija
 | Viša klasa
 | Vladajuća klasa
 | Plemstvo
 | Bijeli okovratnik
 |
| Malograđanstvo
 | Viša srednja klasa
 | Kreativna klasa
 | Džentrija
 | Plavi okovratnik
 |
| Proletarijat
 | Srednja klasa
 | Radnička klasa
 | Nouveau riche/Parvenu/Skorojevići
 | Ružičasti ovratnik
 |
| Lumpenproletarijat
 | Niža srednja klasa
 | Niža klasa
 | Klasa starog novca
 | Zlatni okovratnik
 |
| Seljak/Kmet
 | Robovska klasa
 | Potlačena klasa
 |  | Besklasnost
 |
# 476.

|  |  |
| --- | --- |
| Milenijum:
 | 1. milenijum
 |
| Vjekovi:
 | 4. vijek – **5. vijek** – 6. vijek
 |
| Decenija:
 |  440-e  450-e  460-e  – 470-e –  480-e  490-e  500-e  |
| Godine:
 | 473 474 475 – **476** – 477 478 479
 |

Godina **476.** (**CDLXXVI**) bila je prijestupna godina koja počinje u četvrtak u julijanskom kalendaru. U svoje vrijeme je bila poznata kao **Godina konzulstva Baziliska i Armata** (ili, rjeđe, **godina 1229. *Ab urbe condita). Oznaka 476. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.

U evropskoj historiografiji se tradicionalno upravo ova godina smatra završetkom Starog i početkom (ranog) srednjeg vijeka.

Teritorije Zapadnog (ljubičasto) i Istočnog (ružičasto) Rimskog Carstva godine 476.
## Događaji

* August – U Konstantinopolu svrgnut uzurpator Vasilisk i na istočnorimsko prijestolje vraćen car Zenon.
* 4.9. - Romul Augustul, posljednji opće prihvaćeni vladar Zapadnog Rimskog Carstva, je svrgnut od strane herulskog vojskovođe Odoakra koji se proglašava kraljem Italije. Taj datum se tradicionalno navodi kao pad Rimskog Carstva, odnosno završetak Starog vijeka i početak srednjeg vijeka.
* Xianwen, umirovljeni car iz kineske/Xianbei dinastije Sjeverni Wei, je ubijen od strane carice majke Feng, koja preuzima regentstvo nad malodobnim carem Xiaowenom.
* Petar Knafej vraćen na mjesto patrijarha Antiohije.
* Rođenje Aryabhate tradicionalno označava početak klasičnog doba indijske matematike i indijske astronomije.

## Rođenja

* Aryabhata, indijski matematičar i astronom

## Smrti

* 28.8. – Flavije Orest, *magister militum* Zapadnog Rimskog Carstva
* Car Xianwen od Sjevernog Weija
* zima (ili rana 477) – Vasilisk, svrgnuti istočnorimski car

## Reference
# Karibi

|  |
| --- |
| Centralna Amerika i Karibi |
| (vidi takođe: detaljnija verzija karte Arhivirano 2007-05-09 na Wayback Machine-u)
 |

(`en`) *A map of the West-Indies*
(Herman Moll, 1736.)
**Karibi** su grupa ostrva koja se nalaze u Karipskom moru. Ova ostrva se prostiru od Floride na severu do Venecuele u Južnoj Americi na jugu. Karibi se sastoje od preko 7000 ostrva. Podeljeni su u 25 teritorija koje predstavljaju nezavisne države, kolonije i protektorate.

Karibe su se nazivali i "Zapadnoindijska ostrva" jer je Kristifor Kolumbo mislio da je došao do Indije kada je otkrio Ameriku. Kolumbovo prvo iskrcavanje na američko kopno je bilo upravo na Karibima. Karibi se sastoje od Velikih i Malih Antila i deo su Severne Amerike.

Karibi su u istoriji poznati i po piratima.

## Teritorije na Karibima

* Angilja (britanska kolonija)
* Antigva i Barbuda
	+ Antigva
	+ Barbuda
* Aruba (deo Holandije)
* Barbados
* Bahami
	+ Andros
	+ Veliki Bahami
	+ Eljutera
	+ Ostrvo mačaka
* Gvadelup (prekomorski deo Francuske)
	+ Bas Ter
	+ Gran Ter
	+ Ostrva svetaca
		- Gornje ostrvo
		- Donje ostrvo
	+ Mari Galant
	+ Ostrva Male Zemlje
	+ La Dezirad
	+ Sveti Bartolomej, takođe *Sveti Bart*
	+ Sveti Martin (deo ovog ostrva se deli sa Holandskim Antilima)
* Grenada
* Devičanska ostrva (Velika Britanija)
* Devičanska ostrva (SAD) (teritorija SAD-a, deli Devičanska ostrva sa Britanskim

Devičanskim ostrvima)

* Dominika
* Jamajka
* Kajmanska ostrva (britanska kolonija)
* Kuba
* Martinik (prekomorski deo Francuske)
* Meksiko nije karipska zemlja, ali ima neka ostrva u Karipskom moru:
	+ Kankun
	+ Ostrvo Žena
	+ Ostrvo Kozumel
* Monserat (Britanska teritorija)
* Navasa (Američka izolovana teritorija)
* Portoriko (članica komonvelta povezana sa SAD)
* Sveta Lucija
* Sveti Vinsent i Grenadini (dele Grenadine sa Grenadom)
	+ Bekvija
	+ Kanuansko ostrvo
	+ Mlado ostrvo
	+ Mustik
	+ Ostrvo Palmi
	+ Sveti Vinsent
	+ Union ostrvo
* Sveti Kristofer i Nevis
	+ Nevis
	+ Sveti Kristofer
* Trinidad i Tobago
	+ Tobago
	+ Trinidad
* Terks i Kejkas ostrva (Britanska teritorija)
	+ Veliki Terk
	+ Providencijale
* Hispaniola
	+ Dominikanska Republika
	+ Haiti
* Holandski Antili (deo Kraljevine Holandije)
	+ Boner
	+ Kurasao
	+ Saba
	+ Sveti Eustasijus
	+ Sveti Martin (deo ostrva se deli sa ostrvom Gvadalupe)

Nacije Belizea i Gvajane, iako su na kontinentalnom delu Srednje Amerike, odnosno Južne Amerike, su bivše britanske kolonije i održavaju mnoge kulturne veze sa Karibima i članice su KARIKOM-a. Ostrva Turnef (i mnoga druga ostrva i grebeni) su deo Belizea i nalaze se u Karipskom moru.
КК

## Indijanska plemena

* Aravak
* Garifuna
* Karib
* Lusian
* Siboni
* Taino
# Gvineja

*Za ostale upotrebe, pogledajte Gvineja (razvrstavanje).*

| République de Guinée Republika Gvineja |
| --- |
|
Zastava

 Grb

 |
| **Geslo:**Travail, Justice, Solidarité (francuski: Rad, pravda, solidarnost) |
| **Himna:** "Liberté" |
| Glavni grad | Conakry |
| Službeni jezici | francuski |
| Leaders |
| Utemeljenje | od Francuske 2. listopada 1958. |
| Površina |
| • Vode (%) | 0 |
| Stanovništvo |
| • Popis iz 2005 | 9.467.866 (83.) |
| • Gustoća | 30,5 /km2 |
| Valuta | gvinejski franak |
| Vremenska zona | +0 |
| Pozivni broj | 224 |
| Veb-domena | .gn |
| 1 izvan upotrebe |

**Gvineja** je država u zapadnoj Africi. Na zapadu izlazi na Atlantski ocean, a na kopnu graniči sa sljedećim državama: Senegalom na sjeveru, Malijem na sjeveroistoku, Bjelokosnom Obalom na istoku, Liberijom na jugu te Sijera Leoneom na jugozapadu.

U kolonijalnom razdoblju dio Francuske Zapadne Afrike, Gvineja je umnogome tipična afrička država. Zajednica je više naroda koji su prisutni i u susjednim zemljama: do 1984. dominirao je narod Malinke (Mandingo) čiji je pripadnik bio prvi predsjednik Sékou Touré, a od tada vodeću ulogu ima narod Susu iz kojeg potječe današnji predsjednik Lansana Conté; najmnogoljudniji su Fulani (Peuhl). Islam je religija gotovo cijelog stanovništva. U postkolonijalnom razdoblju politički sustav Gvineje bio je stabilan (samo dva predsjednika), ali autoritaran. Predsjednik Conté dopustio je u devedesetima nekoliko višestranačkih izbora koji nisu doveli do promjene vlasti. Krajem desetljeća ponovno su ojačale autoritarne tendencije.

Samo se 20% stanovnika ne bavi poljoprivredom, ali nepoljoprivredni sektor ostvaruje 75% BDP-a. Rudarstvo donosi većinu izvoznih prihoda – Gvineja je drugi po veličini izvoznik boksita i posjeduje 30% svjetskih rezervi. Važno je i dobivanje zlata i dijamanata. BDP je u 2004. iznosio 2.100 USD po stanovniku, mjereno po PPP-u.

## Galerija

* atlas Guinea
* Dame de Mali
* Chute de Tabouna à Kindia
* Chute de Saala Labé
* Chimpanzé de Bossou
* Plage sur les Ile de Loos

## Gradovi

* Popis gradova u Gvineji
# Portugalci

**Portugalci** je izraz koji u širem smislu označava stanovnike Portugala, dok u užem smislu označava romansku etničku grupu kojoj je Portugal postojbina. Portugalci su u jezičnom smislu definirani korištenjem portugalskog jezika, te u manjom mjeri kulturom kojoj je jedan od temelja katolička vjera.

Portugalci svoje porijeklo vuku od drevnih domorodaca Iberskog poluotoka - iberskih i keltskih plemena (Keltoiberi), od kojih su najpoznatiji Luzitanci - koji su se za vrijeme rimske vlasti pomiješali s latinskim doseljenicima te tako romanizirali. Uz njih su, mada nešto manje, na stvaranje moderne portugalske nacije utjecaj imali i germanski osvajači u doba Velike seobe naroda - Vizigoti i Svevi, a u portugalskom etničkom korpusu se također mogu pronaći primjese Feničana, Arapa, Maura i Berbera.

Danas Portugalaca u samom Portugalu ima oko 10 miliona. Zahvaljujući viševjekovnom portugalskom kolonijalnom imperiju postoje značajne zajednice Portugalaca u zemljama kao što su Angola, Šri Lanka, Mozambik, Macau i Istočni Timor. Zbog ekonomske emigracije u 20. vijeku, posebno intenzivirane ulaskom Portugala u Evropsku uniju, stvorene su i brojne portugalske zajednice u zemljama zapadne Evrope, ali i u mnogim dijelovima Sjeverne Amerike, pogotovo Kanadi.

Portugalcima se, zahvaljujući intenzivnoj emigraciji u 19. vijeku i 20. vijeku, može smatrati i najmanje 35 % današnjih Brazilaca.
# Dahomej

**Dahomej** može označavati:

* Kraljevstvo Dahomej, historijsku monarhiju na teritoriju današnjeg Benina
* Francuski Dahomej, francusku koloniju na području današnjeg Benina
* Republika Dahomej, historijsku republiku (1958–1975) i preteču suvremenog Benina
* Benin, državu u Zapadnoj Africi čiji je to alternativni naziv
# Jedrenjak

Tradicionalni drveni kuter.
**Jedrenjak** je naziv za brod kojemu je glavni pogon vjetar, odnosno jedra.

Do izuma parnog stroja, svi brodovi su bili jedrenjaci, uz izuzetak brodova na vesla, iako su i oni često imali jedra te koristili vjetar kao pomoćni pogon.

Jedrenjaci se danas u komercijalne svrhe koriste jedino u Indijskom oceanu, i to najčešće za ribolov. Uglavnom služe kao školski brodovi, odnosno za sport i razonodu.

## Povezano

* Jedrenje
# Puška

**Puška** je individualno vatreno oružje sastavljena od cevi, mehanizma za opaljivanje i kundaka. Koristi se kako u vojne i policijske svrhe tako i za lov.

Prve puške su se punile barutom kroz usta cevi i posle svakog ispaljivanja proces punjenja je dugo trajao. Za njih se koristio izraz sprednjača.

Pojavom metka koji je u sebi sadržavao barutno punjenje brzina opaljivanja se znatno povećala.

Funkcija cevi je da usmeri tane u pravcu cilja. Uvođenjem olučavanja cevi postignuta je dodatna preciznost jer se tane prilikom ispaljivanja okreće oko sebe.

Funkcija kundaka je da se cev osloni na rame radi lakšeg i preciznijeg gađanja ali i da rame strelca primi na sebe udarac koji se dešava prilikom opaljivanja (Njutnov zakon akcije-reakcije).

Puške proizvođača Remington su bile prve koje su u šaržeru imale više metaka a repetiranje se vršilo vrlo brzo. Na "Divljem zapadu" gde su prvi put korišćene imale su presudnu ulogu u pobedi belaca nad Indijancima.

Mehanizam za opaljivanje uvek ima više delova ali uvek postoji udarna igla, obarač i mehanizam koji po ispaljivanju ručno ili automatski izbacuje čauru metka.

Ranije su se puške proizvodile od drveta (kundak) i čelika (cev i mehanizam za opaljivanje), dok se danas sve više koriste kompozitni materijali da bi puška bila lakša, pouzdanija, jeftinija.

Na puške se mogu dodavati razni dodaci od bajoneta preko dodatka za ipaljivanje tromblona ili granata.

Dodavanjem optičkih sistema puška se pretvara u snajper - pušku izuzetne preciznosti i dometa. Povećanjem kalibra i optičkog nišana domet, probojnost i preciznost se dodatno povećavaju. Naša industija proizvodi takvu pušku pod imenom "Crna strela".

Dodavanjem delova za noćno (infra crveno) osmatranje puška se može koristiti i u uslovima smanjene vidljivosti kao što je noć.

Moderne puške koriste snagu barutnih gasova za repetiranje i postizanje rafalne paljbe.

Kalibar je termin kojim se opisuje prečnik otvora cevi.

Moderna municija za vojne potrebe ima čaure od mesinga dok su čaure za lovce od tvrđeg kartona kombinovane sa mesinganim dnom.

Postoji municija čija je upotreba zabranjena jer izaziva izuzetno teške povrede npr. rasprskavajuća (dum-dum) municija, metci od aluminijuma ili plastike.

Za rasturanje demonstracija policija koristi gumene metke. Takođe postoje puške koje izbacuju projektile punjene "suzavcem" ili nekim drugim bojnim otrovom koji je pogodan za neutralizaciju demonstranata.

Za potrebe lova koriste se puške prelamače (cev se vizuelno može prelomiti radi punjenja lovačkom municijom) i karabini (karabini liče na vojničke puške što se tiče zatvarača i koriste vojnu municiju).

Lovci koriste i puške dvocevke (dve cevi jedna pored druge) i bokerice (dve cevi jedna iznad druge).

Postoje i "vazdušne puške". Umesto baruta za ispaljivanje olovnih tanadi koristi se komprimirani vazduh. Domet je mali i koriste se pre svega za takmičenja.

## Povezano

* Duga cijev
* Arkebuza
* Musketa
* jurišna puška
# Zanzibar

Zastava Zanzibara
topografska karta Zanzibara
**Zanzibar** je ostrvo u Indijskom okeanu uz istočnu obalu Afrike. Samo ostrvo i Tanganjika su u vreme kraja kolonijalno razdoblja ujedinjeni u novonastalu državu imena koje je federalni deo Tanzanija. Najveći grad ovog ostrva je istoimen - Zanzibar, i nalazi se na zapadnom delu ostrva. Ostrvo Zanzibar je administrativno podeljen na tri regiona: Zanzibar sever, Zanzibar jug i Zanzibar grad.
Ostrvo ima površinu 1658 km² sa 1.070,000 stanovnika (2004). Građen je pretežno od koralnih krečnjaka, tako da su razvijeni kraški reljefni oblici. Geografska širina, mala nadmorska visina (do 125 m i monsuni određuju klimatske prilike. Prosečna temperatura u januru je oko 28 °C, a u julu oko 23 °C. Velika su kolebanja dnevnih temperatura. Godišnja količina padavina iznosi 1.500 – 2.000 mm.
Vrlo heterogeno stanovništvo sastoji se većinom o mešanaca Arapa i Bantu crnaca i znatnog dela Indusa.

## Vanjske veze