# 1824.

*Ovo je članak o godini 1824.*

|  |  |
| --- | --- |
| Milenijum:
 | 2. milenijum
 |
| Vjekovi:
 | 18. vijek – **19. vijek** – 20. vijek
 |
| Decenija:
 |  1790-e  1800-e  1810-e  – 1820-e –  1830-e  1840-e  1850-e  |
| Godine:
 | 1821 1822 1823 – **1824** – 1825 1826 1827
 |

1824.. po kalendarima
| Gregorijanski
 | 1824.. (MDCCCXXIV) |
| Ab urbe condita
 | 2577.
 |
| Islamski
 | 1239–1240.
 |
| Iranski
 | 1202–1203.
 |
| Hebrejski
 | 5584–5585.
 |
| Bizantski
 | 7332–7333.
 |
| Koptski
 | 1540–1541.
 |
| Hindu kalendari
 |
| • *Vikram Samvat* | 1879–1880.
 |
| • *Shaka Samvat* | 1746–1747.
 |
| • *Kali Yuga* | 4925–4926.
 |
| Kineski
 |
| • Kontinualno
 | 4460–4461.
 |
| • 60 godina
 | Yang Drvo Majmun (od kineske Ng.) |
| Holocenski kalendar
 | 11824.
 |
| p • r • u |
| Podrobnije: Kalendarska era |

Godina **1824** (**MDCCCXXIV**) bila je prijestupna godina koja počinje u četvrtak po gregorijanskom kalendaru odn. prijestupna godina koja počinje u utorak po 12 dana zaostajućem julijanskom kalendaru.

## Događaji

### Januar/Siječanj – Mart/Ožujak

* prvih meseci - Vidljiva Velika kometa iz 1823..
* 22. 1. - Prvi Anglo-Ašanti rat: Ašanti razbili Britance u Zlatnoj Obali, poginuo guverner Charles MacCarthy.
* 10. 2. - Simón Bolívar proglašen za diktatora Perua.
* februar - Jedediah Smith sa družinom prošao kroz Južni prolaz u Wyomingu, na Kontinentalnoj razvodnici.
* 21. 2. - Kratkotrajna pobuna Indijanaca Chumasha u meksičkoj Gornjoj Kaliforniji.
* 11. 3. - Unutar Departmana rata SAD formiran Ured indijanskih poslova.
* 16. 3. - Austrijska uprava za Dalmaciju naređuje umerenija svadbena slavlja.
* 17. 3. - Potpisan Anglo-holandski ugovor o kolonijalnim posedima i sferama uticaja.
* mart - Izbija prvi od Grčkih građanskih ratova.

### April/Travanj – Jun/Lipanj

* 7. 4. - Praizvedba Beethovenove *Missa solemnis* u Sankt Peterburgu.
* 19. 4. - Lord Byron umro u Misolongiju.
* 30. 4. - *Abrilada*: portugalski princ Miguel u dogovoru s majkom uhapsio ministre i zatočio i oca Joãoa VI, kojeg oslobađaju Britanci.
* 7. 5. - Premijera Beethovenove Simfonije br. 9 u Beču.
* 10. 5. - Otvorena londonska Nacionalna galerija.
* 11. 5. - Prvi anglo-burmanski rat: Britanci ušli u Rangun, borbe u okolini traju do decembra.
* 17. 5. - jul - Havajski kralj i kraljica Kamehameha II i Kamāmalu u poseti Engleskoj, gde oboje umiru od boginja.
* 27 - 30. 5. (j.k.?) - Grčki rat za nezavisnost: Kasoski masakr - osmansko-egipatska flota ubila nekoliko hiljada ljudi na ostrvu Kasos.
* jun - Bosanski vezir Selim šalje vojsku u Krajinu da povrati red i mir, gde su Hasan-aga, Mehmed-beg bihaćki i Murat-beg ostrožački napadali Veliki Most i Havalu.
* 16. 6. - Prva pijaca u Srbiji, na mestu današnjeg Studentskog parka u Beogradu.
* 16. 6. - U Velikoj Britaniji osnovano Kraljevsko društvo za sprečavanje surovosti prema životinjama (RSPCA).
* 18. 6. - Leopold III je novi veliki vojvoda Toskane (do 1859).

### Jul/Srpanj – Septembar/Rujan

* 5. 7. - Psarski masakr: stradalo grčko ostrvo Psara.
* 19. 7. - Agustín de Iturbide, bivši meksički car, streljan ubrzo nakon povratka u zemlju.
* 21. 7. - Nangklao (Rama III) je novi kralj Sijama (do 1851).
* 24. 7. - Prvi poznati primer ankete javnog mnenja - u novinama *The Harrisburg Pennsylvanian*  u vezi predsedničkih izbora.

"Šarl X deli nagrade umetnicima" (Heim, 1827)
* 25. 8. - U Parizu je otvoren ovogodišnji Salon, izložba umetnosti (do januara).
* 16. 9. - Umro je Louis XVIII od Francuske, nasleđuje ga brat Šarl X (do 1830), poslednji iz starije loze Burbonaca. Vodi konzervativnu politiku, na kraju je oboren revolucijom.

### Oktobar/Listopad – Decembar/Prosinac

* 2. 10. - Krenula Ekspedicija Humea i Hovella, istražuju istočnu Australiju.
* 4. 10. - Meksiko dobio prvi ustav: federativna republika (Meksičke Ujedinjene Države), katoličanstvo zvanična i jedina religija.
* 21. 10. - Joseph Aspdin patentirao Portland cement.
* oktobar - Izlazi prva sveska "Serbskih letopisa" (budući Letopis Matice srpske, pokretač Georgije Magarašević).
* 7. 11. - Katastrofalna poplava u Sankt Peterburgu.
* 3. 12. - Predsednički izbori u SAD se okončavaju bez većine, pa se odluka prepušta Predstavničkom domu.
* 9. 12. - Peruanski rat za nezavisnost: Bitka kod Ayacucha je odlučujuća pobeda nad rojalistima u Peruu.
* 28. 12. - U Australiji okončan Bathurstski rat porazom plemena Wiradjuri.
* decembar - Vasi Knićaninu nuđeno da se pridruži pobuni, ali on o tome obaveštava kneza Miloša.

### Kroz godinu

* Jakob Grim preveo Vukovu "Srpsku gramatiku" na nemački. Prvi put upotrebio izraz "srpskohrvatski".
* 1823-24 - Srpski seljaci u Zvečevu u Slavoniji se pobunili protiv preseljenja na čelu sa Jeftimijem Milekićem i sveštenikom Janićijem Škorićem - ugušeno masovnim hapšenjem.
* Vuk Karadžić izdaje "Srpske narodne pjesme" u Lajpcigu.
* Nicolas Léonard Sadi Carnot osmislio Carnotov ciklus.
* Nemački naučnici otkrili korisnost ribljeg ulja za rahitis.
* Australija zvanično dobija to ime (ranije Nova Holandija).
* Rijad postaje sedište Druge saudijske države (Emirat Nedžd).
* Izmišljen Panoramagram, sprava za iluziju dubine.

## Rođenja

* 15. 1. - Marie Duplessis, kurtizana, "Dama s kamelijama" († 1847)
* 21. 1. - Stonewall Jackson, genaral Konfederacije († 1863)
* 24. 2. - Matija Mrazović, odvjetnik, političar, publicist († 1896)
* 29. 2. - Stjepan Mitrov Ljubiša, književnik († 1878)
* 2. 3. - Bedřich Smetana, kompozitor († 1884)
* 12. 3. - Gustav Kirchhoff, fizičar († 1887)
* 22. 3. - Karl Pfizer, hemičar († 1906)
* 27. 3. - Branko Radičević, srpski književnik († 1853)
* 1. 4. - Josip Torbar, prirodoslovac i političar († 1900)
* 5. 5. - Vladimir Jakšić, statističar, meteorolog († 1899)
* 6. 5. - Tokugawa Iesada, šogun († 1858)
* 6. 5. - Imbro Ignjatijević Tkalac, političar i publicist († 1912)
* 8. 5. - William Walker (avanturista) († 1860)
* 10. 5. - Miloš Mile Dimitrijević, preds. Matice srpske († 1896)
* 16. 5. - Milivoje Petrović Blaznavac, general i političar († 1873)
* 26. 6. - William Thomson, 1st Baron Kelvin, fizičar († 1907)
* 27. 7. - Alexandre Dumas (sin), književnik († 1895)
* 15. 8. - Jovan Ilić, književnik i političar († 1901)
* 4. 9. - Anton Bruckner, kompozitor († 1896)
* novembar - Milorad Medaković, istoričar i diplomata († 1897)
* 22. 12. - Nikola Krestić, advokat i političar († 1887)
* ? - Pop Milo Jovović, četovođa († 1877)
* ? - Golub Babić, harambaša i vojvoda († 1910)

## Smrti

* 10. 1. - Viktor Emanuel I, bivši kralj Sardinije (\* 1759)
* 26. 1. - Théodore Géricault, slikar (\* 1791)
* 21. 2. - Eugène de Beauharnais, francuski plemić (\* 1781)
* 27. 3. - Hadži Melentije, beogradski mitropolit (\* 1766)
* 19. 4. - Lord Byron, pesnik (\* 1788)
* 18. 6. - Ferdinand III, veliki vojvoda Toskane (\* 1769)
* 14. 7. - Kamehameha II, kralj Havaja (\* 1797)
* 19. 7. - Agustín de Iturbide, bivši meksički car (\* 1783)
* 21. 7. - Buddha Loetla Nabhalai, kralj Sijama (\* 1767)
* 8. 8. - Friedrich August Wolf, pionir filologije (\* 1759)
* 26. 8. - Samuilo Jakovljević, arhimandrit, diplomata (\* 1760)
* 16. 9. - Luj XVIII., kralj Francuske (\* 1755)

## Reference

Literatura
* *Istorija srpskog naroda*, Od Prvog ustanka do Berlinskog kongresa 1804-1878, Beograd 1981
	+ Peta knjiga prvi tom (V-1)
	+ Peta knjiga drugi tom (V-2)