# 1526.

*Ovo je članak o godini 1526.*

|  |  |
| --- | --- |
| Milenijum:
 | 2. milenijum
 |
| Vjekovi:
 | 15. vijek – **16. vijek** – 17. vijek
 |
| Decenija:
 |  1490-e  1500-e  1510-e  – 1520-e –  1530-e  1540-e  1550-e  |
| Godine:
 | 1523 1524 1525 – **1526** – 1527 1528 1529
 |

Mohačka bitka

1526.. po kalendarima
| Gregorijanski
 | 1526.. (MDXXVI) |
| Ab urbe condita
 | 2279.
 |
| Islamski
 | 932–933.
 |
| Iranski
 | 904–905.
 |
| Hebrejski
 | 5286–5287.
 |
| Bizantski
 | 7034–7035.
 |
| Koptski
 | 1242–1243.
 |
| Hindu kalendari
 |
| • *Vikram Samvat* | 1581–1582.
 |
| • *Shaka Samvat* | 1448–1449.
 |
| • *Kali Yuga* | 4627–4628.
 |
| Kineski
 |
| • Kontinualno
 | 4162–4163.
 |
| • 60 godina
 | Yang Vatra Pas (od kineske Ng.) |
| Holocenski kalendar
 | 11526.
 |
| p • r • u |
| Podrobnije: Kalendarska era |

Godina **1526** (**MDXXVI**) bila je redovna godina koja počinje u ponedjeljak (1. jan./sij. po julijanskom kalendaru).

## Događaji

Januar/Siječanj
* siječanj, početkom - Pavle Bakić na ugarskom dvoru izveštava o turskim planovima za osvajanje Budima.
* 12. 1. - Pál Tomori, kaločki nadbiskup i branitelj južne Ugarske, došao u Budim da se odrekne titula jer njegove čete i posade 11 mjeseci nisu dobile plaću (vratio se u ožujku na molbu papinskog legata Burgija).
* 14. 1. - Madridski ugovor: zarobljeni francuski kralj François I se morao odreći prava u Italiji, Flandriji i Artoa, te predati Burgundiju Karlu V.
* 25. 1. - Veliki sabor Hrvatske i Slavonije u Križevcima, otkazuju posluh kralju Ljudevitu, Krsto Frankapan predlaže da se priklone caru Karlu i nadvojvodi Ferdinandu.

Februar/Veljača
* 6. 2. - Franko-otomanski savez: u Francusku stigao potvrdan Sulejmanov odgovor na predloge kraljice-majke Lujze Savojske.
* ca. 14. 2. - Sud odredio da Ivan Zapolja nema prava na imovinu pokojnog Lovre Iločkog, već da ona pripada ugarskoj kruni - rascjep između Zapolje i palatina Verbecija.
* 27. 2. - Protestantski kneževi iz Nemačke osnovali Ligu iz Torgaua.

Mart/Ožujak
* 11. 3. - Stjepan Brodarić vrhovni državni kancelar Ugarske nakon nepopularnog Lasla Salkaja, takođe postavljen i za srijemskog biskupa.

+ Car Karlo V se oženio Izabelom Portugalskom.
* 22. 3. - Kralj Fransoa (pušten 6. 3.) izjavljuje, uz papin blagoslov, da se neće pridržavati Madridskog ugovora jer je iznuđen.
* 27. 3. - Nadvojvoda Ferdinand I odredio Nikolu Jurišića za vrhovnoga kapetana vojske protiv Turaka (o tome je obavestio kralja Ljudevita koji je na to pristao).

April/Travanj
* 21. 4. - Bitka kod Panipata: Babur poražava lodiski Delhi Sultanat, Ibrahim Lodi poginuo - početak **Mogulskog Carstva** u Indiji koje traje do 1857.
* travanj - Bosanski paša opsjeda Krupu krbavskog kneza Ivana Karlovića.
* 23. 4. - Sultan Sulejman I krenuo sa vojskom iz Carigrada (u Ugarskoj se za ovo saznalo koncem svibnja).
* 28. 4. - Ugarski sabor: Stjepan VII. Báthory opet postavljen za palatina, nakon bjekstva Istvána Werbőczyja.

Maj/Svibanj
* 22. 5. - Rat Konjačke lige (sedmi Talijanski rat): papa Klement VII. i Francuzi protiv cara Karla u Italiji.
* 23. 5. - Tranzit Venere, poslednji pre nego što su filteri omogućili njegovo osmatranje.

Jun/Lipanj
* 9. 6. - Go-Nara je novi japanski car (do 1557).

Jul/Srpanj
* srpanj, početkom - Sultan Sulejman stigao u Beograd; veliki vezir Ibrahim-paša se utaborio nekoliko dana ranije kod Zemuna gdje su mu se pridružile bosanske (Kosrev-paša) i hercegovačke čete i Bali-beg beogradski.
* 10. 7. - Španci zauzeli Milano.
* 18. 7. - Ugarski kralj poklonio grad Šoljmoš Pavlu Bakiću.
* jul - Brod *Santiago*, jedan iz de Loaísine ekspedicije upućene zapadnim putem prema Začinskim ostrvima, stigao do zapadne obale Meksika.
* 28. 7. - Turci zauzeli Petrovaradinsku tvrđavu (varoš zauzeta 15. 7.).

Avgust/Kolovoz
* 1. 8. - Ugovorom u Speyeru Krsto Frankopan stupio u službu nadvojvode Ferdinanda.
* 6. 8. - Kralj Ludvig II stigao na zborište u Tolnu (u međuvremenu pao i Ilok).
* 8. 8. - Osijek i Erdut se predali Mustafa-paši Jahjaogluu.
* 14. 8. - Sulejman u Osijeku, gradi se most preko Drave kojim prelazi turska vojska (sam Sulejman zatim srušio most 23. 8.).
	+ U ovo vrijeme palo i Đakovo.
* avgust - Francisco Pizzaro kreće iz Paname sa dva broda i 160 ljudi prema jugu; Bartolomé Ruiz prešao ekvator, zarobio indijanski splav sa vrednim predmetima.
* 21. 8. - Alonso de Salazar (pripadnik de Loaísine ekspedicije) otkrio Maršalove Otoke.
* 27. 8. - Reichstag u Speyeru, privremeno suspendovan Wormski edikt protiv protestantizma (vraćen 1529).
* 29. 8. - **Mohačka bitka**, Turci na čelu sa Sulejmanom Veličanstvenim razbili mađarsku vojsku i državu, poginuo kralj Ljudevit II (kraj nada i za Srbiju).

Septembar/Rujan
* 10. 9. - Sulejman ušao u Budim - varoš spaljena, kraljevski dvor opljačkan; isto se desilo i Pešti.
	+ Sultan se 25. 9. vraća nazad, 7. 10. je u Petrovaradinu, u međuvremenu opustošeni krajevi između Dunava i Tise.
	+ Turci iz Ugarske i Slavonije odvode 200.000 robova.
* 23. 9. - Slavonski sabor u Koprivnici, plemstvo bira Krstu Frankopana za vođu (on zatim zaposjeda županije između Drave i Dunava).

Oktobar/Listopad
* jesen? - Bačkom zagospodario Jovan Nenad koji se proglasio za srpskog cara, sedište mu je u Subotici.

+ Despot Stevan Berislavić ima neke uspehe u Sremu.
* 14. 10. - U Hainburgu se sastaju Ferdinand i njegova sestra, udova kraljica Marija, a u Tokaju Zapoljine pristalice.
* 24. 10. - Austrijski nadvojvoda Ferdinand I izabran za češkog kralja (do 1564, naslednost nije odmah priznata).

Novembar/Studeni
* 11. 11. - Ivan Zapolja krunisan za kralja u Stolnom Biogradu, kojeg je zaposeo Pavle Bakić (Zapoljina stranka se poziva na zaključak iz 1505. kojim se strancima zabranjuje presto).
	+ Krsto Frankopan tokom mjeseca prelazi na Zapoljinu stranu, ovaj ga postavlja za bana Hrvatske i Slavonije itd. (Ferdinandov ban je Franjo Baćan).

Decembar/Prosinac
* 16. 12. - Ugarski sabor u Požunu/Bratislavi izabrao Ferdinanda za mađarskog kralja (bez krunisanja jer je kruna u Zapoljinim rukama).
	+ Pavle Bakić, Marko Jakšić, Radič Božić, Petar Ovčarević, kao i Jovan Nenad su za Zapolju; despot Stevan Berislavić je za Ferdinanda pa mu je Zapolja uzeo titulu.
* 31. 12. - Počinje Cetinski sabor, hrvatsko plemstvo bira Ferdinanda.

### Tokom/tijekom godine

* Dubrovačka Republika priznaje osmanskog sultana za vrhovnog gospodara (danak plaćaju već decenijama).
* Početak seoba iz Bosne u Hrvatsku.
* Biskup Franjo Jozefić izrekao interdikt Senju zbog njegovih kapetana.
* *De vita et gestis Christi* Jakova Bunića.
* Vasilije III., veliki knez Moskve se oženio drugi put, Jelenom Glinskom, kćerkom Ane Jakšić.
* Mlečani ukinuli javne gozbe u Kotoru povodom proslave sv. Trifuna.
* Završena štampa Tyndale-ove Biblije na engleskom.
* Oružar Maestro Bartolomeo Beretta osnovao firmu *Beretta*.
* Kemal Pašazade postaje osmanski šeih-ul-islam.
* Sebastian Cabot krenuo u oplovljavanje sveta, međutim vesti o bogatom carstvu (Inka) ga navode da krene uz Rio de la Platu.

## Rođenja

* 19. 2. - Carolus Clusius, botaničar († 1609)
* Franjo Tahy, velikaš († 1573)

## Smrti

* 23 - 26. 2. - Dijego Kolumbo, vicekralj "Indije" (\* ca. 1480)
* 21. 4. - Ibrahim Lodi, poslednji sultan Delhija
* 19. 5. - Go-Kashiwabara, japanski car (\* 1464)
* 20. 7. - García Jofre de Loaísa, moreplovac (\* 1490)
* 4. 8. - Juan Sebastián Elcano, moreplovac (\* 1476)
* 29. 8. - Ludovik II. Jagelović, ugarsko-hrvatsko-češki kralj (\* 1506)
* 29. 8. - Pál Tomori, mađarski zapovednik (\* ca. 1475)
* 29. 8. - György Zápolya, sin Ivana Zapolje (\* ca. 1488)
* 5. 9. - Alonso de Salazar, moreplovac
* 18. 10. - Lucas Vázquez de Ayllón, istraživač
* Marin Bečić (Marin Beçikemi), hroničar (\* 1468)

## Reference

* Vjekoslav Klaić,
	+ Svezak drugi: dio treći.... Treća knjiga: Doba kralja Matijaša Korvina i Jagelovića (1458-1526) (archive.org)
	+ Svezak treći: dio prvi..... Prva knjiga: Doba kraljeva Ferdinanda I., Maksimilijana i Rudolfa (1527-1608) (archive.org)