# Cleopatra (film, 1963)

| Cleopatra |
| --- |
| originalni kino-poster |
| Režija | Joseph L. Mankiewicz |
| Producent | Walter Wanger |
| Scenario | Joseph L. Mankiewicz Ranald MacDougall Sidney Buchman |
| Predložak | *The Life and Times of Cleopatra*; autor: C.M. Franzero Historije; autor: Plutarh, Svetonije i Apijan |
| Uloge | Elizabeth Taylor Richard Burton Rex Harrison Roddy McDowall Martin Landau Hume Cronyn George Cole |
| Muzika | Alex North |
| Fotografija | Leon Shamroy |
| Montaža | Dorothy Spencer |
| Distribucija | 20th Century-Fox |
| Premijera | 12. juna 1963 (1963-06-12) (New York) |
| Trajanje | 248 min. |
| Zemlja |  Ujedinjeno Kraljevstvo  Sjedinjene Države  Švicarska |
| Jezik | engleski |
| Budžet | 31,115 mil. $ |
| Bruto prihod | 57,777.778 $ (SAD) |

Kleopatra (srpskohrvatski: *Cleopatra*) je američko-britansko-švicarski epski historijski film snimljen 1963. godine u režiji Josepha L. Mankiewicza, poznat kao jedan od najskupljih, najspektakularnijih i najgledanijih filmova žanra, ali i kao jedna od najvećih komercijalnih katastrofa u historiji Hollywooda.

Naslovna protagonistica, koju tumači Elizabeth Taylor je Kleopatra VII, posljednja kraljica drevnog Egipta iz Ptolemejske dinastije. Radnja se odvija od 48. pne. do 30. pne. i prikazuje njene napore da dođe na vlast, a potom očuva nezavisnost svoje države od Rimske Republike, koristeći svoje zavodničke sposobnosti tako što prvo na svoju stranu dovede rimskog državnika i vojskovođu Julija Cezara (čiji lik tumači Rex Harrison), a nakon Cezarove smrti njegovog doglavnika Marka Antonija (čiji lik tumači Richard Burton).

*Kleopatra* je predstavljala jedan od najambicioznijih projekata tadašnjeg Hollywooda, odnosno studija 20th Century Fox. Snimanje su, međutim, od samog početka obilježili brojni problemi - svađe originalnog režisera Reubena Mamouliana sa producentima, nakon kojih ga je zamijenio Mankiewicz; bolest Elizabeth Taylor zbog koje se snimanje moralo odgoditi na godinu dana; degradacija setova i uvenuće egzotičnih "egipatskih" biljaka u londonskim studijima zbog kojih je snimanje premješteno u Rim, te, konačno, burna ljubavna veza Taylor i Burton, koja je studiju donijela negativni publicitet s obzirom da su oboje glumaca tada već bili u braku. 20th Century Fox je sve to začinio marketinškom kampanjom koja je bila gotovo jednako skupa kao i sam film, te je 1962. godine, još prije zakazane premijere, zapao u strahovite financijske probleme te morao praktički obustaviti djelatnost da se spasi od bankrota.

Kada je *Kleopatra* konačno puštena u kino-dvorane, originalna verzija, koja je trajala preko četiri sata, je srezana na tri sata kako bi se omogućio što veći broj kino-projekcija u jednom danu. Taj je potez pomogao da *Kleopatra* postane dotada najgledaniji film svih vremena, ali ni to nije moglo nadoknaditi ogromne troškove. 20th Century Fox je zbog toga ostao na rubu bankrota iz koga ćega izvući tek uspjeh mjuzikla *Moje pjesme, moji snovi*. Zbog toga je *Kleopatra* postala simbolom hollywoodske megalomanije, ali i označila kraj ere velikih historijskih spektakala "većih od života". Još prilikom same produkcije je postao predmetom brojnih parodija kao što su francuski strip *Asteriks i Kleopatra* i britanska filmska komedija *Carry On Cleo*.

Kritičari su prema filmu uglavnom bili hladni, pri čemu se hvalio izuzetan trud uložen u rekonstrukciju drevnog svijeta kao i Harrisonova uloga, dok je sa druge strane predmetom kritike bio i scenarij koji nije dobro prikazao likove i događaje. Te su zamjerke dijelom prestale nakon što je 1990-ih izdana verzija od četiri sata.

## Uloge

* Elizabeth Taylor ... Kleopatra
* Richard Burton ... Marko Antonije
* Rex Harrison ... Julije Cezar
* Roddy McDowall ... Octavian, alias Augustus
* Martin Landau ... Rufio
* Hume Cronyn ... Sosigenes
* George Cole ... Flavius
* Carroll O'Connor ... Servilius Casca
* Andrew Keir ... Agrippa
* Gwen Watford ... Calpurnia Pisonis
* Kenneth Haigh ... Brutus
* Pamela Brown ... Visoka svećenica
* Cesare Danova ... Apollodorus
* Francesca Annis ... Eiras
* Richard O'Sullivan ... Faraon Ptolemej XIII
* Gregoire Aslan ... Pothinus
* Martin Benson ... Ramos
* Jean Marsh ... Octavia Minor
* John Hoyt ... Cassius
* Desmond Llewelyn ... rimski senator
* Peter Grant ... stražar u palači

## Reference

* Ilias Chrissochoidis (ed.), *The Cleopatra Files: Selected Documents from the Spyros P. Skouras Archive* (Stanford, 2013).

## Vanjske veze

* *Cleopatra* na sajtu IMDb
* *Cleopatra* na filmskoj bazi podataka TCM
* *Cleopatra* na Box Office Mojo-u
* *Cleopatra* na Rotten Tomatoes-u (`en`)
* The Restored Cleopatra Arhivirano 2013-02-21 na Wayback Machine-u