# 1975.

*Ovo je članak o godini 1975.*

|  |  |
| --- | --- |
| Milenijum:
 | 2. milenijum
 |
| Vjekovi:
 | 19. vijek – **20. vijek** – 21. vijek
 |
| Decenija:
 |  1940-e  1950-e  1960-e  – 1970-e –  1980-e  1990-e  2000-e  |
| Godine:
 | 1972 1973 1974 – **1975** – 1976 1977 1978
 |

1975.. po kalendarima
| Gregorijanski
 | 1975.. (MCMLXXV) |
| Ab urbe condita
 | 2728.
 |
| Islamski
 | 1394–1395.
 |
| Iranski
 | 1353–1354.
 |
| Hebrejski
 | 5735–5736.
 |
| Bizantski
 | 7483–7484.
 |
| Koptski
 | 1691–1692.
 |
| Hindu kalendari
 |
| • *Vikram Samvat* | 2030–2031.
 |
| • *Shaka Samvat* | 1897–1898.
 |
| • *Kali Yuga* | 5076–5077.
 |
| Kineski
 |
| • Kontinualno
 | 4611–4612.
 |
| • 60 godina
 | Yin Drvo Zec (od kineske Ng.) |
| Holocenski kalendar
 | 11975.
 |
| p • r • u |
| Podrobnije: Kalendarska era |

Godina **1975** (**MCMLXXV**) bila je redovna godina koja počinje u srijedu po gregorijanskom kalendaru.

* Međunarodna godina žena (UN)
* Godina evropskog arhitekturnog nasleđa (Savet Evrope)

|  |
| --- |
| **1975**: 1 • 2 • 3 • 4 • 5 • 6 • 7 • 8 • 9 • 10 • 11 • 12 Rođenja • Smrti
 |

## Događaji

### Januar/Siječanj

* 1. 1. - Stupio na snagu novi ustav Švedske, švedski monarh je čisto ceremonijalna figura.
* 1. 1.? - Proradio Pul nesvrstanih novinskih agencija na čelu sa Tanjugom.
* 2. 1. - U Bangladešu ubijen marksistički revolucionar Siradž Sikder.
* 3. 1. - U SAD potpisan Zakon o trgovini zajedno sa Jackson–Vanikovim amandmanom koji uskraćuje status najpovlašćenije nacije zemljama sa netržišnom ekonomijom koje sprečavaju emigraciju građana (tj. Jevreja iz SSSR).
* 6. 1. - Vijetnamski rat: okončava se odlučujuća bitka za Phuoc Long, severnokorejska vojska i Viet Cong zauzimaju južnovijetnamsku provinciju Phuoc Binh a da Amerikanci uopšte nisu reagovali - ubrzo odlučeno da se operacije nastave.
* 6. 1. - Prva epizoda kviza *Wheel of Fortune* u SAD.
* 10. 1. - 2. 5. - Prikazuje se devet epizoda "Na slovo, na slovo".
* 13. 1. - Ilič Ramirez Sančez (Karlos Šakal) i Narodni front za oslobođenje Palestine hteli da RPG-om pogode avion izraelskog El Al-a na pariskom Orly-ju, ali pogodili jugoslovenski DC-9. Jugoslovenska štampa insinuira da su Amerikanci iza toga.. Još jedan napad na El Alov avion pokušan šest dana kasnije.
* 13. 1. - Zaseda Četvrti Nacionalni narodni kongres NR Kine, reizabrani premijer Zhou Enlai se ponovo zalaže za Četiri modernizacije (poljoprivreda, industrija, odbrana, nauka i tehnologija - Deng Xiaoping, vicepremijer nakon osam godina nemilosti, moći će da ih pokrene 1978); donesen novi ustav koji je ukinuo položaj predsednika NR Kine i stavio vojsku pod kontrolu partije (zamenjen već 1978).
* 15. 1. - Potpisan Alvorski sporazum, Portugal objavljuje da će 11. novembra dati nezavisnost Angoli.
* 15. 1. - Četvorica kosovskih Albanaca osuđena na tri do devet godina zatvora za iredentizam.
* januar - Osmorica profesora, Praxis-ovaca, izbačena sa Beogradskog univerziteta - Mihailo Marković, Ljubomir Tadić, Zagorka Golubović, Svetozar Stojanović, Miladin Životić, Dragoljub Mićunović, Nebojša Popov i Trivo Inđić.
* januar - Predstavljen mikro kompjuter Altair 8800.

Na slovo, na slovo: Aćim i Mića
* ca. 20. 1. - Izrazito antiamerički ton jugoslovenskih medija, ambasada SAD piše Tanjugu i žali se na neravnotežu u izveštavanju.
* 25. 1. - "Druga revolucija" Sheikh Mujibur Rahmana u Bangladešu: uvodi vanredno stanje, pravi jednopartijsku socijalističku državu.
* 25. 1. - Članak Mihajla Mihajlova u *The New Leader*: Tito je došao na vlast samo zato što su Britanci napustili Mihailovića, koji mora biti makar delimično rehabilitovan (Mihailov je u zatvoru od oktobra).
* 29. 1. - *Weather Underground* podmetnuo bombu u zgradu američkog State Departmenta.
* 29. 1. - Danski tanker *Jakob Maersk* udario u peščani sprud na ulazu u portugalsku luku Leixões kod Porta, isteklo je 40-50.000 tona nafte, došlo je do eksplozije i požara.
* 30. 1. - Završni deo izveštaja Agranatove komisije o izraelskim propustima u Jomkipurskom ratu, vodi pojašnjenju civilne kontrole nad vojskom itd.

### Februar/Veljača

Altair 8800
* 3. 2. - Eli M. Black, šef United Brands Company, izvršio samoubistvo nakon što je otkriveno da je ponudio mito honduraskom predsedniku kako bi bio smanjen porez na izvoz banana.
* 4. 2. - Zemljotres u Haičengu, kineska provincija Liaoning, odnosi preko 1300 života, a smatra se prvim predviđenim zemljotresom.
* 5. 2. - Štrajk policije u Limi, Peru, oko 100 mrtvih u neredima - vojska smiruje i policiju i vandale.
* 5. 2. - Operacija Independencia: akcija argentinske vojske protiv levičarske gerile ERP u provinciji Tucumán, valjda prva velika operacija Prljavog rata, napadnuti su i neki službenici i nastavnici.
* 11. 2. - Margaret Thatcher na čelu Konzervativne stranke (premijerka 1979-90).
* 11. 2. - Predsednik Madagaskara puk. Richard Ratsimandrava ubijen posle šest dana na položaju; sledi gen. Gilles Andriamahazo (do juna), smatra se da je sprečio građanski rat.
* 13. 2. - Kiparski Turci su u severnom delu ostrva, koji je sedam meseci ranije okupirala Turska, proglasili "Tursku Federativnu Državu Kipar" i formirali ustavotvornu skupštinu. Za prvog predsednika skupštine izabran je vođa kiparskih Turaka Rauf Denktaş - nezavisnost proglašena 1983, oba čina je priznala samo Turska.
* 13. 2. - Jugoslovenske vlasti proterale dve američke operske pevačice (Gloria Lind i Ann Waterman), pod optužbom za "neprijateljsku aktivnost" - poslale 250 ćiriličnih letaka na adrese u Jugoslaviji, koje im je dao neki čikaški emigrant.
* 13. 2. - Španski kaudiljo Franko pomilovao trojicu hrvatskih nacionalista (Rudolf Prskalo, Nikola Lisac i Tomislav Rebrina), osuđenih za otmicu švedskog aviona 1972.
* februar - Žestoka svađa između Tita i Jovanke Broz, njegovi saradnici se plaše da bi mogla fizički napasti Tita. Komisija u Beogradu smatra da je Jovanka paranoidna i da bi razvod bio najbolji. Restrukturacija Titovog kabineta ide u korist Dolanca, Bakarića i Kardelja. Prema "Kardeljevom pravilu", maršal je maksimalno izolovan od politike.
* februar - Objavljen Kraftwerkov singl *Autobahn* (istoimeni album objavljen prošlog novembra).
* 15. 2. - Sporazum o političkom savezu SAD i Severnih Marijanskih Ostrva (odobreno referendumom 17. 6.).
* 17. 2. - Petnaest osuđenih u Zadru na kazne do 13 godina, optužba je zavera za otcepljenje Hrvatske, stvaranje terorističke organizacije i dr.
* 17. 2. - AC/DC izdali prvi album *High Voltage*.
* 18. 2. - Počinju prvi protesti protiv izgradnje neke nuklearne elektrane, u Wyhl am Kaiserstuhlu na jugozapadu SR Nemačke.
* c. 21. 2. - Zatvoren časopis "Praxis"; u ovo vreme je zabranjen i broj niškog književnog časopisa "Gradina" zbog priče beogradskog studenta koja navodno favorizuje četnike.
* 24 - 27. 2. - U Kaliforniji održana Asilomarska konferencija o rekombinantnoj DNK, o mogućim hazardima i regulaciji biotehnologije.
* 26. 2. - Liban: štrajk i demonstracije ribara u Sidonu protiv monopolizacije od strane kompanije *Protéine* bivšeg predsednika Chamouna, smrtno ranjen bivši gradonačelnik Maarouf Saad (velika sahrana 7. 3.) - levičarski Libanci i Palestinci se udružuju protiv vlade.
* 27. 2. - Pokret 2. juna kidnapovao Petera Lorenza, kandidata CDU za gradonačelnika Zapadnog Berlina - pušten 4. marta nakon što je ispunjena većina otmičarskih zahteva.
* 28. 2. - Jugoslovenski disident Mihajlo Mihajlov osuđen na sedam godina zatvora. "Kampanja terorizovanja stvarnih i potencijalnih disidenata je u punom zamahu".
* 28. 2. - Potpisana Konvencija iz Lomea, sporazum o trgovini i pomoći između Evropske zajednice i Afričke, karipske i pacifičke grupe zemalja (2000. zamenjena Sporazumom iz Cotonoua).
* 28. 2. - Nesreća na stanici Moorgate Londonskog metroa je najgora u istoriji, poginula 43 putnika.

### Mart/Ožujak

* 2. 3. - Iranski Šah Mohamed Reza Pahlavi proglasio jednopartijsku državu (Partija Rastahiz tj. "Preporod").
* 3. 3. - Prva sednica novoizabranog Saveta federacije SFRJ.
* 4/5. 3. - Osmorica Palestinaca upala u hotel Savoy u Tel Avivu i uzela taoce - u okršaju sa izraelskim specijalcima gine sedam otmičara, osam talaca i tri vojnika.
* 5. 3. - Nacionalizovana *Kuwait Oil Company*.
* 6. 3. - Alžirski sporazum između Iraka i Irana o rešenju pograničnog spora; Iran prekida podršku kurdskom ustanku u Iraku, na čelu sa Mustafom Barzanijem (ustanak ubrzo biva slomljen), granica treba ići sredinom Šat al-Araba.
* 6. 3. - Zapruderov film Kenedijevog ubistva prvi put prikazan na američkoj televiziji.
* 7. 3. - U Ženevi umro Veljko Vlahović, član Predsedništva Centralnog komiteta SKJ, jedan od najbližih saradnika predsednika Tita.
* 7 - 22. 3. - Kissingerovo putovanje na Bliski istok; Izraelci prekidaju pregovore, zbog čega im predsednik Gerald Ford poručuje da će "preispitati" odnose.
* 10 - 11. 3. - U Dublinu pod predsjedanjem irskog premijera Liama Cosgravea održan prvi sastanak Evropskog vijeća, odnosno redovni sastanak na vrhu tadašnje Evropske ekonomske zajednice.
* 11. 3. - Severnovijetnamska pobeda kod Ban Me Thuota znači pad polovine Južnog Vijetnama i početak njegovog kolapsa.
* 11. 3. - Pokušaj desničarskog puča u Portugalu, pripisan bivšem predsedniku gen. de Spínoli.
* 13. 3. - "Konvoj suza" u Južnom Vijetnamu - evakuacija Centralnih visija se pretvara u egzodus.
* 13. 3. - Umro književnik i nobelovac Ivo Andrić.
* 14. 3. - Kukrit Pramoj nasledio brata Senija kao premijer Tajlanda (do 1976).

Merkur
* 16. 3. - Mariner 10 u najbližem prilazu Merkuru.
* 16. 3. - Prikazana poslednja od 13 epizoda TV serije "Otpisani". Film "Povratak otpisanih" sledi 1976, a istoimena serija 1978.
* 18. 3. - Ubijen Herbert Chitepo, lider Zimbabveanske afričke nacionalne unije - dolazi do rascepa u organizaciji, Robert Mugabe iz Mozambika jednostrano preuzima vođstvo.
* 18. 3. - Habib Burgiba proglašen za doživotnog predsednika Tunisa (smenjen 1987).
* 19. 3. - Prikazan film *Tommy*.
* 21. 3. -  Komunistička hunta Derg proglasila republiku u Etiopiji.
* 22. 3. - Naim Hadžiabdić izabran za reisu-l-ulemu Islamske zajednice u SFR Jugoslaviji (ustoličen 18. maja, na čelu je do 1987).
* 22. 3. - Pesma Evrovizije: jugoslovenski predstavnik *Pepel in kri* 13.
* 22. 3. - Požar u nuklearnoj elektrani Browns Ferry na severu Alabame - izazvan svećom kojom je proveravano curenje vazduha.
* 24. 3. - Meč Muhammad Ali - Chuck Wepner: nepoznati bokser izdržao skoro svih 15 rundi i čak poslao Alija na pod u devetoj - meč je gledao Silvester Stalone koji je ubrzo napisao scenario za film *Rocky*.
* 25. 3. - Ubijen saudijski kralj Faisal (počinilac je njegov nećak, pogubljen 18. 6.); nasleđuje ga Khalid (do 1982).
* 26. 3. - Stupila na snagu Konvencija o biološkom oružju.
* 28. 3. - Požar u riječkom rodilištu, stradalo 25 beba.
* 29. 3. - Ustaše upucale jugoslovenskog vice-konzula u Lionu, Mladena Đogovića.
* 29. 3. - Severnovijetnamci zauzeli Da Nang.
* 30. 3.? - Zoran Radmilović dobio "Zlatnog ćurana" na "Danima komedije" u Svetozarevu za ulogu u "Radovanu III".

### April/Travanj

* 1. 4. - Predsjednik Kambodže Lon Nol pobjegao u Indoneziju pa u SAD, nakon što su Crveni Kmeri opkolili glavni grad Pnom Pen.
* 1. 4. - U Japanu počinje prikazivanje TV serije "Pčelica Maja".
* 2. 4. - Tito komentariše u Skoplju nedavne sovjetske i bugarske tvrdnje da su Sovjeti oslobodili istoke Evrope i doveli KPJ na vlast.
* 3. 4. - Sovjetski velemajstor Anatolij Karpov postao 12. svjetski prvak u šahu nakon što je dotadašnji prvak Robert Bobby Fischer odbio prihvatiti uvjete Svjetske šahovske asocijacije (FIDE) za susret za svjetsku titulu.
* 3. 4. - Prikazan film *Monty Python and the Holy Grail*.
* 3 - 26. 4. - Operacija Babylift, evakuacija dece iz Južnog Vijetnama; ovog meseca počinje i operacija New Life, evakuisano preko 110.000 Južnovijetnamaca.
* 4. 4. - Vijetnamski rat: tokom "Operacije Babylift", američki vojni avion koji je prevozio vijetnamsku ratnu siročad srušio se nakon polijetanja iz Saigona (Vijetnam). Poginule su 172 osobe, većinom djece.
* 4. 4. - Bill Gates i Paul Allen osnovali Microsoft u Albuquerqueju, New Mexico, prvi proizvod im je Altair BASIC, interpreter za Altair 8800.
* 4. 4. - Josip Broz Tito proglašen za počasnog doktora nauka na Filozofskom fakultetu u Prištini (u užoj Srbiji primećeno da je kosovsko rukovodstvo naglašavalo elemente državnosti tokom ove posete; srpski funkcioneri će tražiti od Kardelja da bude arbitar u sporovima, on potvrđuje da su samo republike države).
* 4. 4. - Francuski oficir Pierre Galopin, koji je radio na oslobađanju talaca u Čadu, pogubljen od strane Habréovih pobunjenika.

Demokratska Kampučija
* 5. 4. - Havarija sovjetskog Sojuza-18a, kosmonauti spašeni.
* 5. 4. - Umro predsednik Republike Kine (Tajvana) Čang Kaj-šek, nasleđuje ga potpredsednik Yen Chia-kan (do 1978).
* 8. 4. - 47. dodjela Oscara, najbolji film "Kum II", ukupno šest nagrada od 11 nominacija; najbolji strani film *Amarcord*.
* 9. 4. - "Incident sa Narodnom revolucionarnom partijom" u Južnoj Koreji pod diktaturom Park Chung-heeja: devetorica obešena 18 sati nakon presude.
* 13. 4. - Napad Palestinaca na Falangu (Partija Kataeb) i uzvratni Autobuski masakr u Libanu - iskra građanskog rata.
* 13. 4. - Vojni udar u Čadu, ubijen diktatorski predsednik François Tombalbaye, sledi gen. Félix Malloum (do 1979).
* 17. 4. -  Crveni Kmeri ušli u Pnom Pen, čime je završen Kambodžanski građanski rat (od 1970). Pol Pot proglašava "Demokratsku Kampućiju" i postaje njen prvi premijer (1975-1979); odmah počinje evakuacija gradova i genocid (ovaj dan je proglašen za 1. dan godine 0).
* 19. 4. - Iz SSSR lansiran prvi indijski satelit, Aryabhata.
* 22. 4. - Honduraski predsednik gen. Oswaldo López Arellano oboren vojnim udarom nakon što je otkriveno da je primao mito od američke kompanije United Brands (*Bananagate*), sledi gen. Juan Alberto Melgar Castro (do 1978).
* 24. 4. - Teroristi iz Frakcije crvene armije zauzimaju ambasadu Zapadne Nemačke u Štokholmu, uzimaju 11 taoca i zahtevaju puštanje iz zatvora svojih članova - poginula dva taoca i dva napadača.
* 25. 4. - Portugalska tranzicija: izbori za ustavotvornu skupštinu u Portugalu, pobeđuju socijalisti (Mário Soares); sledi političko "vrelo leto".

Evakuacija iz Sajgona
* 29. 4. - Počinje američka operacija *Frequent Wind* - za dva dana evakuisano preko 7.000 ljudi iz Sajgona.
* 30. 4. - Kraj Vijetnamskog rata: komunističke snage osvajaju Sajgon, Južni Vijetnam se bezuslovno predaje.

### Maj/Svibanj

* 1. 5. - Kambodžansko-vijetnamski rat: konflikt počinje kmerskim zauzećem vijetnamskog ostrva Phu Quoc.
* 3. 5. - Papa Pavao VI u bazilici sv. Petra primio u audijenciju 10.000 Hrvata na čelu sa 18 nadbiskupa i biskupa i 200 svećenika, kao i 1.000 Hrvata iz dijaspore, povodom Svete godine.
* 3. 5. - Nosač aviona *USS Nimitz* ušao u službu (prvi iz svoje klase).
* 9. 5. - Dan pobede: vojna parada u Beogradu, povodom 30 godina pobede nad fašizmom (Tito je u ovo vreme pod jakim išijasom, morao je dobiti injekciju da bi prisustvovao).
* 12 - 15. 5. - Mayaguezov incident: Crveni Kmeri zarobili američki trgovački brod, marinci ga povratili tri dana kasnije po cenu 38 mrtvih - to se smatra poslednjim okršajem i poslednjim žrtvama Vijetnamskog rata tj. sukoba u Indokini.
* 16. 5. - Sikkim se priključio Indiji kao 22. država.
* 16. 5. - Vladimir Bakarić potpredsednik predsedništva SFRJ nakon Petra Stambolića.
* 16. 5. - Blizu Vranja se srušio most prilikom prelaska voza, dva vagona pala u reku, najmanje 13 poginulih.
* maj - Jugoslavija optužuje Austriju da nije ispoštovala ugovorenu zaštitu manjina i da je desničarski jugoslovenski emigranti koriste kao bazu za napade na Jugoslaviju.

30 godina pobede nad fašizmom
* 19. 5. - Slučaj *República* u Portugalu: prokomunistički radnici zauzeli prostorije socijalističkog lista - sukob dve opcije na levici.
* 21. 5. - Prikazan *The Return of the Pink Panther*.
* 21. 5. - U Stuttgartu počinje Stammheimsko suđenje četvoro članova Crvene armije: Baader, Ensslin, Meinhof i Raspe (do 1977).
* 23. 5. - Gen. Nureddine Rifai postavljen za libanskog premijera, što izaziva velike proteste i barikade u Bejrutu, daje ostavku već posle tri dana.
* 28. 5. - Finale Kupa evropskih šampiona u Parizu: Bayern - Leeds 2:0, navijači Leedsa izazvali nerede zbog kojih će klub biti kažnjen isključenjem iz evropskih takmičenja.
* 28. 5. - Lagoski ugovor: 15 zemalja stvara Ekonomsku zajednicu zapadnoafričkih država ECOWAS.
* 29. 5. - Nakon povlačenja Ludvíka Svobode, novi predsednik Čehoslovačke je Gustáv Husák (do 1989).
* 29. 5. - Egipatski predsednik Sadat sa Titom na Brdu kod Kranja.
* 30. 5. - Spajanjem dvije ranije agencije osnovana Evropska svemirska agencija, udruga deset zapadnoevropskih zemalja.
* 31. 5. - Potpisan je Sporazum o osnivanju Sveučilišta u Osijeku.

### Jun/Juni/Lipanj

* 1. 6. - *New York Times* objavio članak o projektu Ibex - prislušni iranski sistem koji se gradi uz pomoć CIA (→ Project Dark Gene).
* 1. 6. - Nakon što su Kurdi poraženi u Drugom iračko-kurdskom ratu, u Berlinu osnovana Patriotska unija Kurdistana, lider Džalal Talabani (predsednik Iraka 2005-2014).
* 4. 6. - *Rodrigazo*: ekonomska šok terapija izaziva ekonomska i politička previranja u Argentini.
* 5. 6. - Posle osam godina, ponovo otvoren Suecki kanal.

ZO u SRH
* 5. 6. - Britanci glasali sa 67% za ostanak u Evropskoj zajednici.
* 7. 6. - Treća helenska republika: usvojen novi, republikanski, ustav Grčke (glasali samo zastupnici Nove Demokracije, opozicija bojkotirala zbog velih predsjedničkih ovlasti).
* 10. 6. - Tzv. Rockefellerova komisija objavila izveštaj o zloupotrebama CIA-e; između ostalog, porodica Franka Olsona saznala da je počinio samoubistvo 1953. pod uticajem LSD.
* 11. 6. - Grčka dobila novi ustav. Sutradan aplicira za članstvo u Evropskoj zajednici (ostvareno 1981).
* 11. 6. - U Australiji donesen Zakon o rasnoj diskriminaciji koji je zabranjuje u nekim kontekstima.
* 12. 6. - Visoki sud u Alahabadu proglasio ništavnim izbor premijerke Indire Gandhi u parlament 1971. - dolazi do nereda.
* 13. 6. - Američki ambasador u Somaliji protestuje zbog postavljanja sovjetske baze u Berberi na severu zemlje (Sovjeti su prisutni samo 1974-77).
* 15. 6. -  Finale Evropskog prvenstva u košarci u Beogradu: Jugoslavija pobedila SSSR; u timu prvenstva su Krešimir Ćosić (MVP) i Dražen Dalipagić.
* 15. 6. - Irinej Gavrilović ustoličen za episkopa niškog (od 2010. patrijarh srpski).
* 15. 6. - Didier Ratsiraka dolazi na čelo Vrhovnog revolucionarnog veća na Madagaskaru.

MRZ u SRS
* jun - Odlučeno da će u SR Srbiji van pokrajina i Grada Beograda biti osam međuopštinskih regionalnih zajednica (umesto 16 koliko je bilo određeno prošle godine, ukinute su 1991).
* U SR Hrvatskoj su 1974-75 formirane Zajednice općina (ukinute 1990).
* 19. 6. - Ubijen mafijaški bos Sam Giancana, pet dana pre zakazanog svedočenja pred Kongresom.
* 20. 6. - Premijera filma *Jaws* ("Ralje"), koji se smatra prvim blockbusterom.
* 23. 6. - Eksplodirala manja naprava ispred jugoslovenske Trajne misije pri UN u New Yorku, popucala stakla na zgradi.
* 24. 6. - Eastern Air Lines Flight 66: avion pao u njujorškom Queensu, 113 mrtvih.
* 25. 6. -  Mozambik nezavisan od Portugala, na čelu Samora Machel iz partije FRELIMO (do 1986).
* 26. 6. - Indira Gandhi je proglasila izvanredno stanje u Indiji (traje do ožujka '77).
* 26. 6. - Pucnjava u indijanskom rezervatu Pine Ridge u Južnoj Dakoti, poginula dva agenta FBI i jedan pripadnik Američkog indijanskog pokreta.
* 27. 6. - "Karlos Šakal" ubio dvojicu francuskih policajaca koji su došli u stan da ga ispitaju, kao i doušnika (uhvaćen 1994. i osuđen na doživotnu kaznu).

*Jaws*
* 30. 6. - Aleksandar Solženjicin u Washingtonu DC: "Reči upozorenja zapadnom svetu", kritikuje politiku detanta.
* 30. 6. - Paul Biya postavljen za premijera Kameruna (predsednik od 1982).

### Jul/Juli/Srpanj

* 1. 7. - ARPANET je operativan.
* 1. 7. - Stupio na snagu Washingtonski sporazum o zaštiti vrsta.
* 4. 7. - Eksplozija na Trgu Sion u Jerusalimu, poginulo 13 osoba.
* 5. 7.. -  Zelenortska Republika je dobila nezavisnost nakon više od 500 godina portugalske vlasti.
* 5. 7. - Američki teniser Arthur Ashe postao je prvi crnac pobednik turnira u Wimbledonu.
* 5. 7. - Fatah podučava šiitsku miliciju Amal u Libanu kada dolazi do eksplozije u kojoj ginu 42 osobe.
* 6. 7. -  Komori proglasili nezavisnost od Francuske (Mayotte ostaje uz Francusku).
* 8. 7. - Baganski zemljotres u zapadno-centralnoj Burmi, razorene mnoge stupe i hramovi.
* 9. 7. - Predigra Angolskog građanskog rata: Netov marksistički MPLA izbacio FNLA iz glavnog grada Luande; UNITA ima uporište na jugu zemlje. Kasnije tokom meseca odobrena CIA-ina operacija IA Feature pomoći FNLA i UNITA.
* 12. 7. -  Sao Tome i Principe dobio nezavisnost od Portugala.
* 13. 7. - Mali i Gornja Volta potpisali mir nakon graničnog sukoba (ponoviće se 1985).
* 13. 7. - Dirk Fisher, sin Mela Fishera, pronalazi dokaz da se u određenom području nalazi olupina španskog broda sa blagom Nuestra Señora de Atocha (gine u brodolomu sedam dana kasnije).
* jul - Slabe šanse za prodaju američkog oružja Jugoslaviji, i za kontakte koje bi to podrazumevalo, a što je nagovešteno prošlog novembra pri Kissingerovoj poseti.
* jul - Operacija Colombo: čileanske režimske novine tvrde da se disidenti međusobno ubijaju - u stvari, tajna policija DINA je ubila 119 protivnika režima ove godine.

Apollo–Sojuz
* 17. 7. - Apollo–Sojuz - američki i sovjetski vasionski brodovi „Sojuz 19“ i „Apolo 18“ spojili su se u Zemljinoj orbiti. Komandanti letilica, Aleksej Leonov i Tom Staford, razmenili su čestitke, pri čemu je Rus govorio engleski a Amerikanac ruski (poslednji let Amerikanaca u svemir do 1981).
* 19. 7. - Brzi voz Beograd-Sarajevo udario u lokalni u stanici Zemun Polje - 16 poginulih; u proteklih pet godina na jugoslovenskim železnicama je poginulo 700 ljudi i 2.000 povređeno (NYT).
* 22. 7. - Briselski ugovor dao Evropskom parlamentu pravo da odbaci budžet Zajednice.
* 25. 7. - Nenad Stekić skočio 8,45 m na mitingu u Montrealu - novi evropski rekord.
* 26. 7. - Disko numera *The Hustle* Van McCoya na prvom mestu američke liste.
* 26. 7. - 2. 8. - 22. Filmski festival u Puli, Velika zlatna arena za film "Kuća".
* 28. 7. - Turska vojska zauzela pet američkih baza u zemlji (gnevni jer je Kongres odbio ukinuti zabranu vojne pomoći Turskoj).
* 29. 7. - Šadijanski incident: kineska armija ubila oko 900 pripadnika naroda Hui.
* 29. 7. - Vojni udar u Nigeriji: oboren Yakubu Gowon, dolazi Murtala Mohammed (do 1976).

* Tito u Helsinkiju - prijem Makarija
* Tito u Helsinkiju - sednica

* 30. 7. - U Helsinkiju počela Konferencija o evropskoj bezbednosti i saradnji koja je okupila državnike 35 zemalja, uključujući lidere SSSR i SAD Leonida Brežnjeva i Džeralda Forda. Jugoslovensku delegaciju predvodio Josip Broz Tito. KEBS kasnije transformisan u Organizaciju za evropsku bezbednost i saradnju. Zapadni novinari opisuju stanje u istočnoj Evropi kao "sasvim udoban pritvor.
* 30. 7. - U okviru Združene organizacije Hemijske industrije Pančevo osnovana Radna organizacija za proizvodnju petrohemijskih proizvoda, sirovina i hemikalija - današnja HIP–Petrohemija.
* 30. 7. - U Detroitu nestao Jimmy Hoffa.
* 31. 7. - U Bangkoku potpisan sporazum o trgovini u azijsko-pacifičkom regionu (tj. južna i istočna Azija).

### Avgust/August/Kolovoz

* 1. 8. - Helsinški dogovor: Deklaracija o principima država-učesnica u međusobnim odnosima (nemešanje u unutrašnje poslove, nepovredivost granica, poštovanje ljudskih prava), zasnovan KEBS (kasniji OEBS).
* 1. 8. - Američki državljanin jugoslovenskog porekla Laszlo Toth uhapšen pod optužbom za ekonomsku špijunažu jer je navodno slikao vrbasku šećeranu - u novembru osuđen na sedam godina zatvora, pušten u julu sledeće godine.
* 1. 8. -  Republika Cabinda, eksklava Angole, jednostrano proglasila nezavisnost - u novembru uspostavljena angolska kontrola, slede godine gerilske aktivnosti.
* 3. 8. - Tokom evropske turneje, predsednik SAD Džerald Ford stigao u posetu Jugoslaviji. Potpisan je sporazum od 600 miliona dolara za gradnju nuklearne elektrane u Sloveniji.
* 3. 8. - Agadirska avionska katastrofa: avion udario u planinu na prilazu Agadiru, Maroko, stradalo 188 osoba.
* 3. 8. - Komorski predsednik Ahmed Abdallah već zbačen u državnom udaru (vratiće se 1978-89), sledi Said Mohamed Jaffar do sledećeg januara, zatim Ali Soilih.
* 8. 8. - Od neuobičajeno velike poplave se ruši brana Banqiao u Kini, uz ogromnu štetu i ljudske žrtve.
* 9. 8. - Južnoafrički granični rat, Operacija Zulu ili Savannah: južnoafrička patrola zauzima hidrocentralu Ruacana-Calueque u Angoli - početak prisustva u toj zemlji.
* 9. 8. - Lansiran evropski satelit Cos-B, istražuje gama zrake do 1982.
* 10. 8. - TV intervju Prve dame SAD Betty Ford u kome iskreno govori o predbračnom seksu, marihuani i dr. izaziva ljutnju konzervativaca.
* 14. 8. - Prikazan *The Rocky Horror Picture Show*.
* 15. 8.. - U vojnom udaru ubijen predsednik Bangladeša Sheikh Mujibur Rahman, kao i većina njegove porodice i osoblja; slede dve godine previranja.
* 8/9. 8. - Vlado Dapčević, antititoistički komunista, kidnapovan u Bukureštu od strane jugoslovenskih organa (vlada je 26. decembra priznala da drži Dapčevića, nagađa se da je bio veza između SSSR i prosovjetskih komunista u SFRJ).
* avgust-septembar - Na portugalskom Istočnom Timoru izbija kratak građanski rat u kome levičarski FRETILIN odnosi pobedu - gubitnici iz UDT navodno traže priključenje Indoneziji, koja ubrzo napada zapadni deo I.T.
* 18. 8. - Portugalski premijer Vasco Gonçalves žestoko napada u govoru svoje političke protivnike, predsednik da Costa Gomes ga smenjuje 29. 8. usled straha od građanskog rata.
* 18. 8. - Pored Urengojskog gasnog polja, najvećeg u SSSR, registrovano je naselje Novi Urengoj, kasnije najveći grad Jamalsko-Nenečkog AO.
* 19/20. 8. - Let ČSA 540: avion na liniji Prag-Damask-Bagdad-Teheran se srušio kod Damaska, poginulo 126 od 128 ljudi u letelici, među kojima i mađarski kompozitor Tihomir Vujičić.
* 20. 8. - Lansiran Viking 1, dogodine prva sonda koja je uspešno sletela na Mars.
* 21. 8. - Kubanski instruktori osnovali kampove za obuku u Angoli, pomoć Narodnom pokretu za oslobođenje Angole (MPLA).
* 22. 8. - Levičarski Montonerosi potopili u brodogradilištu argentinski razarač *ARA Santísima Trinidad* (u službi 1981-89).
* 23. 8. - Snage Pathet Laoa ulaze bez otpora u Vientiane, glavni grad Kraljevine Laos - i treća zemlja Indokine pod komunističkom kontrolom.
* 24. 8. - Grčka: trojica pukovnika iz vojne hunte dobila smrtne kazne, preinačene u doživotnu.
* 25. 8. - Springsteenov album *Born to Run* ga čini zvezdom.
* 28. 8. - Etiopski radio objavio da je bivši car Haile Selassie umro, smatra se da je ubijen.
* 29. 8. - *Tacnazo*: peruanski predsednik gen. Juan Velasco Alvarado zbačen u vojnom udaru, sledi gen. Francisco Morales Bermúdez (do 1980, zemlja prolazi kroz veliku ekonomsku krizu).
* 29. 8. - Venezuela donela zakon o nacionalizovanju naftne industrije, za naftne i gasne operacije osnovana državna kompanija PDVSA.
* 31. 8. - Krvavi pokušaj vojnog udara u Ekvadoru.

### Septembar/Rujan

* 3. 9. - Nastanak Frikoma: potpisan ugovor o zajedničkom ulaganju za izgradnju fabrike smrznute hrane, strani kapital iz Unilevera ima učešće 48%.
* 4. 9. - U Ženevi potpisan Sinajski prelazni sporazum između Egipta i Izraela: mirno rešavanje konflikata i povlačenje sa Sinaja - ovim je omogućen nastavak američke pomoći Izraelu.
* 5. i 22. 9. - Dva pokušaja ubistva američkog predsednika Forda, oba puta su to bile žene.
* 6. 9. - Potres na istoku Turske, preko 2.300 mrtvih.
* 7. 9. - Potres izaziva manju materijalnu štetu u hrvatskom Zagorju.
* c. 10. 9. - Nacrt zakona koji prvi put omogućuje otpuštanje loših radnika u SFRJ - sastanci samoupravnih jedinica odnose mnogo vremena, Mika Špiljak smatra da je niska produktivnost u osnovi ekonomskih problema.
* 11. 9. - Sarajevo ratifikuje zajam od 83 miliona dolara od Međunarodne banke za rekonstrukciju i razvoj za gradnju gasovoda od Zvornika i za vodovod i kanalizaciju - vazduh i voda su veoma zagađeni, Miljacka je većim delom otpad.
* 11. 9. -  Na papuanskom ostrvu Bougainville jednostrano proglašena Republika Severni Solomoni - vraća se Papui sledeće godine.
* 12. 9. - Pink Floyd izdao album *Wish You Were Here*, uključujući numeru *Shine On You Crazy Diamond*.
* 14. 9. - Poremećena osoba oštetila nožem Rembrandtovu sliku "Noćna straža", restaurirana posle četiri godine.
* 16. 9. -  Papua Nova Gvineja dobila nezavisnost od australske administracije, prvi premijer Michael Somare (1975-80, 1982-85, 2002-2010. i 2011).
* 16. 9. - Gradu Zagrebu uručen Orden narodnog heroja povodom 30-godišnjice oslobođenja.
* 16. 9. - Churchov komitet počinje TV saslušanja o CIA-inim zloupotrebama.
* 16. 9. - Prvi let sovjetskog lovca MiG-31 (u službi od 1981).
* 18. 9. - Za vrijeme Titova boravka u Zagrebu, eksplodirala bomba u Paromlinskoj ulici.
* 18. 9. - Uhapšena Patty Hearst, oteta naslednica pa odmetnica.
* 19. 9. - U Kampučiji ukinuti novac i formalno školovanje.
* 19. 9. - Otvoren Univerzitet u Mariboru.
* 19. 9. - Prva epizoda *Fawlty Towers*.
* 21. 9. - Prikazana prva od 10 epizoda serije "Gruntovčani".
* 23. 9. - U Albaniji se od stanovnika zahteva da religijska imena zamene "ilirskim".
* 27. 9. - OPEC-ovi ministri u Beču objavili povećanje cene nafte od 10 procenata.
* 27. 9. - U Španiji poslednji put izvršena smrtna kazna, streljana dvojica pripadnka ETA-e i trojica komunističkih revolucionara.
* 28. 9. - Priština dobila Orden narodnog heroja.
* 28. 9. - Safeguard Program: jedini američki antibalistički lokalitet, u Severnoj Dakoti, postaje operativan, ali već je odlučeno da bude ukinut.
* 29. 9. - Čileanska valuta je ponovo peso umesto eskuda, stopa razmene 1:1000. "Čikaški momci" sprovode politiku privatizacije i deregulacije (→ Čileansko čudo).
* 30. 9. - Prvi let helikoptera Boeing AH-64 Apache (u službi od 1986).

### Oktobar/Listopad

* 1. 10. - U Manili održan *Thrilla in Manila*, boks meč u kome je svjetski prvak u teškoj kategoriji Muhammad Ali obranio titulu od Joea Fraziera - jedna od najvećih i najspektakularnijih borbi u historiji boksa.
* 1. 10. - U zasebne krunske kolonije Velike Britanije razdvojeni Gilbertovi otoci (Kiribati) i Elisovi otoci (Tuvalu).
* oktobar - Kongres Saveza književnika Jugoslavije; referat Staneta Dolanca, sekretara Izvršnog komiteta CK SKJ, praktično poziva pisce i druge na autocenzuru. Neki najpoznatiji pisci nisu ni došli.
* 5. 10. - Američko istražno povjerenstvo ustvrdilo je da je američka tajna služba CIA '60-tih godina nekoliko puta pokušala ubiti kubanskog predsjednika Fidela Castra.
* 6. 10. - Prljavi rat u Argentini: v.d. predsednika Italo Luder izdaje Dekret 2772 kojim ovlašćuje oružane snage da vrše operacije neophodne za "uništenje aktivnosti subverzivnih elemenata", dan nakon montoneroske operacija Primicia, napada na kasarne u Formosi.
* 8. 10. - Indonežanske trupe zauzele istočnotimorsko mesto Batugade (Istočni Timor je još uvek portugalska teritorija), do 16. 10. zauzimaju okruge Bobonaro i Cova Lima.
* 9. 10. - Nobelova nagrada za mir dodeljena Andreju Saharovu, nije mu dozvoljeno da otputuje na dodelu.
* 10. 10. - Na Novom Zelandu osnovan Tribunal Waitangi koji razmatra maorske pritužbe na prekršena obećanja iz Sporazuma iz Waitangija 1840.
* 10. 10. - Elizabeth Taylor i Richard Burton se ponovo venčali, ali definitivno se razvode sledećeg jula.
* 11. 10. - Emitirana prva epizoda *Saturday Night Live*, jedne od najpopularnijih, najdugovječnijih i najuticajnijih zabavno-humorističkih TV-serija na svijetu; glume Dan Aykroyd, John Belushi, Chevy Chase i dr.
* 11. 10. - Venčali se Bill Clinton i Hillary Rodham.
* 15. 10. - 14. sednica predsedništva CK SKJ - treba pokazati veću strogost protiv spoljnjeg i unutrašnjeg neprijatelja; takođe prva verzija Zakona o udruženom radu..
* 15. 10. - Francisco Franco doživeo prvi u nizu infarkta i drugih fatalnih zdravstvenih problema.
* 16. 10. - *Balibo Five*: indonežanski specijalci ubili petoricu australskih novinara u istočnotimorskom mjestu Balibo.
* oktobar - Proradila Željeznička pruga TAZARA (ili Tan-Zam) - veza Zambije sa svijetom preko Tanzanije umjesto bijele Rodezije ili J. Afrike, izgrađena s učešćem NR Kine.
* oktobar? - U Sevojnu proradila valjaonica aluminijuma.
* oktobar-novembar - Devojčica Rahima Banu u Bangladešu je poslednja osoba zaražena virusom Variola maior.
* 17. 10. - Grad New York izbegao bankrot u zadnjem trenutku, nakon što je učiteljski penzioni fond ipak odlučio uložiti novac u gradske obveznice. Prošlog meseca je osnovan Hitni finansijski kontrolni odbor koji će sledećih godina sprovesti mnoge rezove u budžetu.
* 17. 10. - Stane Dolanc u Novom Sadu: pristalice centralizma u sovjetskom stilu su "izdajnici".
* 17. 10. - Panamskom konvencijom osnovan Latinoamerički ekonomski sistem (SELA).
* 18. 10. - Otvoren most Saint-Nazaire preko rijeke Loire, kablovski most od 720 metara, tada najduži na svijetu.

Markica posvećena Veneri 9
* 20. 10. - Sovjetska sonda Venera 9 je prva koja je ušla u orbitu te planete, dva dana kasnije se spušta lender koji šalje prve fotografije sa površine, a 23-ćeg stiže i Venera 10.
* 21. 10. - Otvoren rekreativni centar "Zvezdani gaj" u Beogradu.
* 21. 10. - Vladimir Bakarić tvrdi da "kominformisti" pojačavaju svoju aktivnost i pokušavaju da osnuju svoje organizacije, milicija pojačala kontrolu na granici.
* 24. 10. - U Bejrutu počinje Hotelska bitka za nebodere u centru grada - traje do sledećeg marta, muslimansko-levičarske snage imaju punu kontrolu nad zapadnim delom grada.
* 24. 10. - Štrajk žena na Islandu blokira zemlju i vodi novim zakonima i poboljšanju položaja žena u zemlji.
* 26. 10. - Objavljen "Jubilarni proglas katoličkih biskupa hrvatskog jezičnog područja", čime počinje jubilejski pokret "Trinaest stoljeća kršćanstva u Hrvata".
* 29. 10. - Predsednik Ford ne želi dati federalnu pomoć za grad Njujork - sutradan čuvena naslovnica Daily Newsa: FORD TO CITY: DROP DEAD (u decembru ipak odobreni federalni zajmovi).
* 30. 10. - Francisco Franco u komi, v. d. šefa države postaje princ Huan Karlos.
* 30. 10. - Jugoslovenski avion DC-9-30 YU-AJO se srušio prilikom sletanja po magli u Pragu - 68 poginulih. [1] Arhivirano 2016-03-07 na Wayback Machine-u

### Novembar/Studeni

* novembar - U časopisu *Esquire* je objavljena Capoteova priča "La Côte Basque, 1965” sa tajnama žena iz visokog društva, koje prekidaju kontakt s njim.
* 2. 11. - Ubijen italijanski režiser Pier Paolo Pasolini.
* 2 i 7. 11. - Još dva vojna ispada u Bangladešu: gen. Ziaur Rahman smenjen pa vraćen na čelo armije, ulazi i u privremenu vladu (predsednik države 1977-81).
* 3. 11. - Kraljica pustila u rad naftovod kojim počinje britanska eksploatacija nafte u Severnom moru.
* 4. 11. - "Halloween Massacre" - više umerenih republikanaca u kabinetu SAD zamenjeno konzervativcima - odbrana Donald Rumsfeld, direktor CIA George H. W. Bush, šef kabineta Bele kuće Dick Cheney; Brent Scowcroft savetnik za nacionalnu sigurnost umesto Henryja Kissingera koji ostaje državni sekretar.
* 5. 11. - Otvoreno Dečje selo "Dr Milorad Pavlović" u Sremskoj Kamenici, prisustvuje Jovanka Broz.
* 6. 11. - "Zeleni marš" u Maroku: 300.000 marokanskih civila se okupilo na jugu, čekajući na znak za prelazak u Špansku Saharu - razilaze se tri dana kasnije nakon što je Španija izjavila da se neće boriti za teritoriju.
* 6. 11. - Prvi koncert *Sex Pistols*-a, kao predgrupa *Bazooka Joe*-u, s kojima su se zamalo potukli.
* 7. 11. - U Banja Luci osnovan Univerzitet, u sklopu kojeg je bilo šest fakulteta, tri više škole i devet instituta i zavoda.
* 8. 11. - Sovjetski kapetan korvete Valerij Sabljin preuzeo kontrolu nad fregatom "Storoževoj" i usmerio je ka Lenjingradu, kako bi pročitao proglas i vratio zemlju na lenjinski put - streljan je sledećeg avgusta, događaj je predstavljen kao pokušaj prebega na zapad (inspiracija za roman "Lov na Crveni oktobar").
* 10. 11. - Vlade Jugoslavije i Italije potpisale Osimski sporazum, definitivno rešenje Tršćanskog pitanja- potvrđen Memorandum o razumevanju iz 1954 - utvrđenje granice, preuzete obaveze o zaštiti manjina, predviđena saradnja u raznim poljima (ugovor stupio na snagu 11. 10. 1977).
* 10. 11. - Rezolucija 3379 Generalne skupštine UN tvrdi da je cionizam oblik rasizma (jedina rezolucija GS UN koja je opozvana, 1991.).
* 10. 11. - Angolski građanski rat: MPLA i Kubanci kod Quifangondoa blizu Luande odlučujuće porazili FNLA kojima su pomagali Zair i Južna Afrika. Jugoslavija je poslala pomoć MPLA.
* 11. 11. -  Angola proglasila nezavisnost od Portugala u senci građanskog rata, glavni grad Luandu zadržao MPLA.
* 11. 11. - Ustavna kriza u Australiji: generalni guverner smenio premijera Whitlama, postavio Malcolma Frasera i raspustio parlament koji je preporučio Whitlamov povratak.
* 12. 11. - Zakonom u Velikoj Britaniji zabranjena diskriminacija na osnovu pola i bračnog statusa.
* 13. 11. - Počinje Treći i poslednji "Bakalarski rat" između Islanda i Britanije.
* 14. 11. - Madridski dogovor: Španci napuštaju Zapadnu Saharu do 28. 2. i prepuštaju je Maroku i Mauritaniji - Polisario osuđuje ovaj sporazum i uz podršku Alžira pojačava gerilske napade.
* 15. 11. - Vrednost američkog dolara zaključena ispod 18 dinara, prvi put od uvođenja fluktuirajućeg kursa maja 1973.
* 15 - 17. 11. - Prvi samit "Grupe šest" industrijalizovanih zemalja (kasnije G7) u Rambouilletu, Francuska.
* novembar - SSSR poriče da ima veze s "kominformistima" u Jugoslaviji, kojih je od aprila 1974. uhapšeno oko 200; pred kraj meseca SSSR ih i izričito osuđuje.
* 18. 11. - Potpisan iračko-francuski sporazum o nuklearnoj saradnji - gradnja reaktora u Iraku počinje 1979, Izraelci će ga uništiti 1981. u operaciji Opera.
* 19. 11. - Prikazan film *One Flew Over the Cuckoo's Nest*.
* 22. 11. - Dva dana nakon Frankove smrti, Juan Carlos I proglašen za kralja Španije - početak tranzicije u demokratiju.
* 22. 11. - U Parizu prikazan kontroverzni Pasolinijev film "Salo ili 120 dana Sodome", zabranjen u nekim zemljama.
* 25. 11. -  Surinam dobio nezavisnost od Holandije, guverner Johan Ferrier postaje prvi predsjednik (do 1980).
* 25. 11. - Levičarski pokušaj puča brigadira de Carvalha u Portugalu, poražen od desničarskog puk. Eanesa (predsednik zemlje 1976-86).
* 25. 11. - Sastanak predstavnika tajnih službi Čilea, Argentine, Urugvaja, Paragvaja i Bolivije - i formalno nastaje Operacija Kondor, uništavanje levičarskih protivnika režima.
* 26. 11. - TV Novi Sad i TV Priština počinju emitovanje vlastitog programa (prvi dnevnik TV Novi Sad sutradan).

20 dinara
1.000 dinara
* 28. 11. -  Levičarski Revolucionarni front za nezavisnost Istočnog Timora proglasio novu državu u Diliju proglasio nezavisnost koja će biti kratkog veka.
* 28. 11. - U opticaj ulaze novčanice od 20 i od 1.000 dinara.
* 30. 11. - Afrička država Dahomej promijenila naziv u Narodna Republika Benin.

### Decembar/Prosinac

* 2. 12. -  Komunistički Pathet Lao ukinuo monarhiju u Laosu, proglašena Narodna Demokratska Republika, prvi predsednik je princ Souphanouvong (do 1991).
* 6. 12. - Crna subota u Bejrutu: nakon ubistva četvorice falangista, kreće nekontrolisana odmazda protiv muslimana, koje ubijaju na kontrolnim punktovima nakon provere dokumenata - između 200 i 600 ubijenih, počinju velike borbe između milicija.
* 7. 12. - Indonežanska invazija Istočnog Timora.
* 12. 12. - Terazijska česma ponovo na beogradskim Terazijama.
* 13. 12. - Savezni izbori u Australiji, veliki uspeh liberalnog premijera Frasera.
* decembar - Atari predstavlja kućnu verziju video-igre *Pong*.
* 17. 12. - Stupila na snagu Konvencija o zaštiti svetskog kulturnog i prirodnog nasleđa - do maja 2017. na popisu Svjetske baštine našle su se 1052 lokacije.
* 18. 12. - Otvorena prva pešačka zona u Beogradu.
* 18. 12. - Porodica Lutz se uselila u kuću u Amityville, New York, odakle će pobeći mesec dana kasnije zbog navodnih duhova - knjiga *The Amityville Horror* je izdata 1977, nakon čega slede i filmovi (ranije tokom meseca Ronald DeFeo Jr. je osuđen za ubistvo šest članova svoje porodice u toj kući).
* 18. 12. - Prikazan Kubrickov film *Barry Lyndon*.
* decembar - U SFRJ počinje ostvarivanje Srednjoročnog plana društveno-ekonomskog razvoja zemlje.
	+ Savezne institucije su izgubile skoro svu kontrolu nad posuđivanjem u inozemstvu, SIV već upozorava na trend velikog zaduživanja; republike imaju nerealne planove za svoje ekonomije, društveni plan za 1976-80. je samo ozvaničio megalomanske investicije. Prosečan rast 1976-80. je 5,6%.
* decembar - Crkve se u SFRJ opisuju kao "opasan domaći neprijatelj", očekuje se donošenje zakona kojima će se ograničiti njihova aktivnost, naročite katoličke crkve.
* decembar - Firma Hamilton pušta u prodaju digitalni sat sa kalkulatorom, *Pulsar Time Computer Calculator* - prva, zlatna, verzija košta 3.950 dolara; varijanta od rostfraja dogodine 550 dolara.
* 21. 12. - Carlosov napad na OPEC: šestočlana grupa Karlosa Šakala napala sastanak OPEC u Beču i uzela taoce, planirano ubistvo Ahmed Zaki Yamanija (ministar za naftu Saudi Arabije) i Jamshida Amouzegara (ministar unutr. poslova Irana).
* 21. 12. - Didier Ratsiraka izabran na referendumu za predsednika novoustanovljene Demokratske Republike Madagaskar - socijalistički režim traje do 1992. (Ratsiraka je šef države 1975-93. i 1997-2002).
* 21. 12. - Ramsarska konvencija stupila na snagu - do marta 2016. označeno 2266 ramsarskih područja.
* 23. 12. - U Atini ubijen šef CIA-ine stanice Richard Welch.
* 23. 12. - U SAD potpisan Zakon o metričkoj konverziji, po kojem se daje prednost metričkom sistemu mera i tegova.
* 25. 12. - Proizvedeno milionito "Zastavino" vozilo (Zastava 101).
* 25. 12. - Miljenko Hrkač osuđen po treći put na smrt zbog bombi podmetnutih 1968 (streljan 1978).
* 25. 12. - Osnovan bend Iron Maiden.
* 26. 12. - Prvi komercijalni let sovjetskog supersoničnog aviona Tupoljev Tu-144, nosi poštu i teret između Moskve i Alma-Ate.
* 26. 12. - U Beogradu objavljeno da je suđeno Vladi Dapčeviću za protivdržavne delatnosti - osuđen je na smrt, što je izmenjeno u 20 godina zatvora (u zatvoru do 1988).
* 27. 12. - Eksplozija u rudniku uglja u Časnali, tada u indijskoj državi Bihar, stradala 372 rudara.
* 28/29. 12. - Sovjetski teleskop BTA-6 na Kavkazu (Veliki altazimutalni teleskop) snimio prve slike - sa šest metara, najveći teleskop na svetu do 1990.
* 29. 12. - Eksplozija bombe u zračnoj luci LaGuardia u New Yorku odnosi 11 života - najgori napad između 1920. i 2001. u gradu. Iako za napad nitko nije preuzeo odgovornost, među osumnjičenima su i hrvatski nacionalisti.

### Kroz godinu

* Izgrađena prva dva agregata HE Varaždin [2] Arhivirano 2012-09-02 na Wayback Machine-u od po 47 MW; dva plinskoturbinska agregata KTE Jertovec (Konjščina) od po 31,5 MW.
* Završena brana Mratinje na reci Piva u Crnoj Gori (zbog koje se Pivski manastir preseljava na novu lokaciju).
* Inflacija u Jugoslaviji 22%. Ili 32% prema NY Times, nezaposlenost 10% i milion na radu u inostranstvu, što sa nacionalnim problemima, percipiranim pritiscima spolja i poodmaklom Titovom starošću vodi pooštravanju režima.
* Procenat prihoda koji se izdvaja za hranu u SFRJ pao je od 1952. sa 53,7 na 38%.
* Izgubljeno rekordnih 24.700.675 radnih dana zbog bolovanja.
* Jake kiše i poplave Dunava umanjile rod u podunavskim zemljama.
* Izgrađen stari Most kod Beške na autoputu Beograd-Novi Sad.
* Predstave "Don Kihot" Žila Masnea i "Faust" Šarla Gunoa u izvođenju Beogradske opere sa Miroslavom Čangalovićem u naslovnim ulogama proglašene za vrhunac operske sezone u pariskom Teatru nacija.
* Za brži razvoj nerazvijenih republika i Kosova 1971-75. izdvojeno 44,3 milijarde dinara, tj. 3,2 odstvo društvenog proizvoda.
* U Jugoslaviji prvi put proizvedeno više od tri miliona tona čelika.
* Matematičar Benoit Mandelbrot prvi put upotrebio pojam fraktal.
* U Konektikatu prvi put identifikovana lajmska bolest.
* Prvi put preko milion razvoda u SAD.
* Stanovništvo svijeta iznosi 4.068.109.000.
* Evropski kamioni: nastao je Klub četvorke za zajednični razvoj; IVECO je ove godine preuzeo Magirus-Deutz.
* U Johannesburgu izgrađen najviši stambeni neboder u Africi, *Ponte City Apartments*, sa 55 spratova i 173 metra.

## 1975. u temama

* Rukovodstvo Jugoslavije:
	+ Predsednik Republike i SKJ - Josip Broz Tito
	+ Predsednik Saveznog izvršnog veća - Džemal Bijedić
	+ Predsednik Savezne skupštine - Kiro Gligorov
* Televizija. TV serije: "Otpisani" (1974-75), "Pesma", "Pozorište u kući 3", "Vaga za tačno merenje" (1975-79), "Šta da se radi" (1975-77), "Azbuka zanimanja" (1975-76), "Đavolje merdevine", "Lepeza", "Život je lep" (TV Beograd); "Gruntovčani", "Kapelski kresovi" (snim. 1974, prikazivana 1975-76), "Vrijeme ratno i poratno" (TV Zagreb); "Odbornici" (TV Sarajevo).
* Neki domaći filmovi: "Zimovanje u Jakobsfeldu", "Kičma", "Doktor Mladen", "Sarajevski atentat", "Seljačka buna 1573.". (→ Kategorija:Filmovi 1975.).
* Neka vozila uvedena 1975:

* Simca 1307 (Evropski auto godine 1976)
* BMW serije 3 E21
* Renault 20/30
* Ferrari 308 GTB/GTS
* Peugeot 604
* Porsche 930 (Porsche 911 Turbo)
* Volkswagen Polo I
* Volkswagen LT

## Rođenja

### Januar/Siječanj – Februar/Veljača

* 3. 1. - Thomas Bangalter, član *Daft Punk*
* 6. 1. - Enis Bešlagić, bosanskohercegovački glumac
* 11. 1. - Matteo Renzi, premijer Italije
* 15. 1. - Mary Pierce, teniserka
* 16. 1. - Anđelija Vujović, manekenka
* 21. 1. - Oliver Dulić, političar u Srbiji
* 28. 1. - Tim Montgomery, atletičar
* 30. 1. - Danijel Ljuboja, bosanskohercegovački pozorišni glumac
* 4. 2. - Natalie Imbruglia, kantautorka, glumica
* 15. 2. - Radovan Nastić Bensedin, multimedijalni umetnik
* 21. 2. - Zelda Tinska, glumica
* 22. 2. - Drew Barrymore, američka glumica
* 25. 2. - Chelsea Handler, voditeljka *Chelsea Lately*
* 26. 2. - Almir Delić, bosanskohercegovački nogometaš

### Mart/Ožujak – April/Travanj

* 15. 3. - Eva Longoria, američka glumica i model
* 15. 3. - will.i.am, pevač, reper
* 15. 3. - Andreja Mladenović, srpski političar
* 17. 3. - Hrvoje Kečkeš, hrvatski glumac
* 21. 3. - Dragan Lukovski, košarkaš
* 27. 3. - Fergie (pjevačica), solo i *The Black Eyed Peas*
* 1. 4. - Magdalena Malejeva, bugarska teniserka
* 2. 4. - Pedro Pascal, glumac
* 6. 4. - Zach Braff, glumac
* 9. 4. - Romana Panić, pevačica
* 11. 4. - Maja Nikolić, pevačica
* 13. 4. - Lou Bega, mambo muzičar
* 14. 4. - Veronika Zemanová, foto-model
* 16. 4. - Ivan Zeljković, TV voditelj, producent
* 20. 4. - Atifete Jahjaga, predsednica Kosova
* 26. 4. - India Summer, glumica

### Maj/Svibanj – Jun/Lipanj

* 2. 5. - David Beckham, engleski fudbaler
* 3. 5. - Christina Hendricks, glumica
* 3. 5. - Maksim Mrvica, pijanist
* 5. 5. - Mina Kostić, pevačica
* 5. 5. - Ivica Pucar, glumac
* 6. 5. - Martina Tomčić, hrvatska operna pjevačica
* 8. 5. - Enrique Iglesias, pevač
* 10. 5. - Branka Bebić, hrvatska manekenka
* 18. 5. - John Higgins, igrač snukera
* 18. 5. - Jack Johnson, kantautor, glazbenik
* 21. 5. - Emir Suljagić, bh. književnik, političar
* 26. 5. - Lauryn Hill, pevačica
* 27. 5. - André 3000, reper, kantautor, muzičar, producent
* 27. 5. - Jamie Oliver, TV kuvar
* 29. 5. - Mel B, članica *Spice Girls*
* 4. 6. - Angelina Jolie, američka glumica
* 4. 6. - Russell Brand, komičar, aktivista
* 7. 6. - Allen Iverson, košarkaš
* 17. 6. - Milan Gurović, srpski košarkaš
* 17. 6. - Ognjen Amidžić, TV voditelj
* 20. 6. - Paulina Manov, glumica
* 25. 6. - Vladimir Kramnik, šahista
* 27. 6. - Tobey Maguire, američki filmski glumac
* 30. 6. - Ralf Schumacher, vozač F1

### Jul/Srpanj – Avgust/Kolovoz

* 3. 7. - Vuk Jeremić, srpski političar
* 4. 7. - Sergije Karanović, episkop srednjoevropski
* 5. 7. - Hernán Crespo, argentinski fudbaler
* 6. 7. - 50 Cent, reper
* 10. 7. - Mina Lazarević, glumica
* 26. 7. - Liz Truss, premijerka UK
* 27. 7. - Alex Rodriguez, *A-Rod*, igrač bejzbola
* 2. 8. - Milica Zarić, glumica
* 6. 8. - Ivica Grlić, bosanskohercegovački nogometaš
* 7. 8. - Gaahl, norveški black metal pevač (*Gorgoroth*)
* 7. 8. - Charlize Theron, glumica, model
* 11. 8. - Jelena Broćić, pevačica
* 13. 8. - Hana Jovčić, glumica
* 23. 8. - Igor Kačić, najmlađa žrtva na Ovčari († 1991)
* 27. 8. - Nataša Tapušković Šolak, glumica

### Septembar/Rujan – Oktobar/Listopad

* 13. 9. - Ines Bojanić, glumica
* 20. 9. - Juan Pablo Montoya, vozač F1
* 28. 9. - Ana Brnabić, premijerka Srbije
* 30. 9. - Marion Cotillard, glumica
* 1. 10. - Marko Vidojković, književnik
* 4. 10. - Marijana Petir, hrvatska političarka
* 5. 10. - Kate Winslet, britanska glumica
* 9. 10. - Mark Viduka, australski nogometaš
* 9. 10. - Sean Lennon, muzičar, sin Johna i Yoko Ono
* 14. 10. - Floyd Landis, biciklista
* oktobar - Brankica Stanković, novinarka
* 22. 10. - Ivan Ivanović, TV voditelj
* 25. 10. - Mario Kovač, kazališni i filmski redatelj
* 25. 10. - Antony Starr, glumac
* 27. 10. - Predrag Drobnjak, crnogorski košarkaš

### Novembar/Studeni – Decembar/Prosinac

* 3. 11. - Nino Raspudić, filozof, prevoditelj, publicist
* 8. 11. - Tara Reid, glumica
* 12. 11. - Dario Šimić, nogometaš
* 13. 11. - Vlado Šćepanović, crnogorski košarkaš
* 30. 11. - Adnan Gušo, bosanskohercegovački golman
* 5. 12. - Ronnie O'Sullivan, igrač snukera
* 8. 12. - Ana Stanić, pevačica, kompozitor
* 9. 12. - Aleksandar Karakašević, srpski stonoteniser
* 14. 12. - Branko Ružić, srpski političar
* 17. 12. - Milla Jovovich, glumica i foto-model
* 21. 12. - Charles Michel, predsjednik Europskog vijeća
* 26. 12. - Marcelo Ríos, čileanski teniser
* 27. 12. - Heather O'Rourke, glumica († 1988)
* 30. 12. - Tiger Woods, igrač golfa

### Kroz godinu

* Dženan Lončarević, pevač
* Nataša Dangubić, hrvatska glumica

## Smrti

### Januar/Siječanj – Mart/Ožujak

* 11. 1. - Bosa Cvetić, učesnica NOB, društveno-politička radnica (\* 1912)
* 12. 1. - Ernesto Maserati, auto-trkač, suosnivač firme *Maserati* (\* 1898)
* 19. 1. - Sulejman Kemura, reisu-l-ulema IZ u SFR Jugoslaviji (\* 1908)
* 28. 1. - Antonín Novotný, bivši šef države i partije u Čehoslovačkoj (\* 1904)
* 3. 2. - Um Kultum, egipatska pevačica (\* 1898)
* 5. 2. - Jovan Ilić, episkop niški (\* 1884)
* 14. 2. - Julian Huxley, biolog (\* 1887)
* 19. 2. - Jovan Petrov Plamenac, politički filozof (\* 1912)
* 24. 2. - Vjekoslav Štefanić, hrvatski filolog (\* 1900.)
* 24. 2. - Nikolaj Bulganjin, bivši premijer SSSR (\* 1895)
* 24. 2. - Hans Bellmer, slikar, fotograf (\* 1902)
* 25. 2. - Elijah Muhammad, lider Nacije islama u SAD (\* 1897)
* 2. 3. - Vilma Nožinić, operna pjevačica, sopranistica (\* 1897)
* 7. 3. - Veljko Vlahović, revolucionar, političar, narodni heroj (\* 1914)
* 8. 3. - George Stevens, filmski radnik (\* 1904)
* 13. 3. - Ivo Andrić, književnik, nobelovac (\* 1892)
* 14. 3. - Susan Hayward, glumica (\* 1917)
* 15. 3. - Aristoteles Onassis, grčki brodovlasnik (\* 1906.)
* 25. 3. - Faisal bin Abdulaziz Al Saud, kralj Saudi Arabije (\* 1906)

### April/Travanj – Jun/Lipanj

* 3. 4. - Mary Ure, glumica (\* 1933)
* 5. 4. - Chiang Kai-shek, generalisimo, predsednik Republike Kine (\* 1887)
* 7. 4. - Krsto Hegedušić, hrvatski slikar (\* 1901.)
* 12. 4. - Josephine Baker, američko-francuska glumica, pjevačica i plesačica (\* 1906.)
* 14. 4. - Fredric March, glumac (\* 1897)
* 15. 4. - Richard Conte, glumac (\* 1910)
* 23. 4. - William Hartnell, glumac, prvi *Doctor Who* (\* 1908)
* 24. 4. - Vanja Radauš, slikar, vajar, grafičar (\* 1906)
* 27. 4. - Stjepan Gomboš, hrvatski arhitekt (\* 1895.)
* 4. 5. - Moe Howard, glumac, komičar, jedan od "Tri ugursuza" (\* 1897)
* 6. 5. - József Mindszenty, bivši mađarski kardinal (\* 1892)
* 22. 5. - Boris Kalin, slovenski kipar (\* 1905)
* 3. 6. - Eisaku Satō, bivši premijer Japana, nobelovac za mir (\* 1901)
* 11. 6. - Dušan Kermavner, slovenski političar, povjesničar (\* 1903)
* 26. 6. - Josemaría Escrivá de Balaguer, svećenik, osnivač *Opus Dei* (\* 1902)
* 27. 6. - G. I. Taylor, fizičar, matematičar (\* 1886)
* 27. 6. - Pašaga Mandžić - Murat, borac, društveno-politički radnik, narodni heroj (\* 1907)
* 28. 6. - Rod Serling, pisac, scenarista (\* 1924)
* 29. 6. - Tim Buckley, kantautor (\* 1947)

### Jul/Srpanj – Septembar/Rujan

* 5. 7. - Otto Skorzeny, SS-pukovnik (\* 1908)
* 24. 7. - Albin Vilhar, filolog, prevodilac (\* 1902)
* 30. 7.? - Jimmy Hoffa, sindikalni lider u SAD (\* 1913)
* 9. 8. - Dmitrij Šostakovič, kompozitor (\* 1906)
* 11. 8. - Dušan Skovran, dirigent i muzički pisac (\* 1923)
* 15. 8. - Sheikh Mujibur Rahman, prvi predsednik Bangladeša (\* 1920)
* 27. 8. - Haile Selassie, posljednji etiopijski car (\* 1892)
* 27. 8. - Franjo Šoštarić, golman (\* 1919)
* 29. 8. - Éamon de Valera, irski političar i državnik (\* 1882)
* 31. 8. - Pierre Blaise, glumac (\* 1955)
* 9. 9. - John McGiver, glumac (\* 1913)
* 15. 9. - Pavel Suhoj, konstruktor aviona (\* 1895)
* 17. 9. - Krešimir Baranović, kompozitor, dirigent, muzički pedagog, akademik (\* 1894)
* 19. 9. - Kosta Todorović, lekar i akademik (\* 1887)
* 19. 9. - Pamela Mary Brown, glumica (\* 1917)
* 20. 9. - Saint-John Perse, francuski pjesnik i diplomat (r. 1887.)
* 27. 9. - Mark Frechette, glumac (\* 1947)

### Oktobar/Listopad – Decembar/Prosinac

* 2. 10. - Milan Graf, nogometaš, prvi nogometni sudac KSHS (\* 1892)
* 3. 10. - Guy Mollet, bivši francuski premijer (\* 1905)
* 17. 10. - Milan Budimir, srpski klasični filolog i akademik (\* 1891)
* 22. 10. - Arnold J. Toynbee, istoričar, filozof istorije (\* 1889)
* 30. 10. - Gustav Ludwig Hertz, njemački fizičar i dobitnik Nobelove nagrade za fiziku 1921. (\* 1887)
* 2. 11. - Pier Paolo Pasolini, italijanski književnik i filmaš (\* (1922.)
* 2. 11. - Besim Korkut, prevodilac Kur'ana (\* 1904)
* 4. 11. - František Dvorník, istoričar, vizantolog (\* 1893)
* 6. 11. - Annette Kellerman, plivačica, glumica (\* 1887)
* 20. 11. - Francisco Franco, španski general i diktator (\* 1892)
* 24. 11. - Rade Grmuša, narodni heroj (\* 1907)
* 29. 11. - Graham Hill, auto-trkač (\* 1929)
* 30. 11. - Rudolf Švagel-Lešić, kipar, slikar (\* 1911)
* 4. 12. - Hannah Arendt, njemački filozof, politički teoretičar (\* 1906.)
* 7. 12. - Mara Švel-Garmišek, hrvatska književnica (\* 1900.)
* 14. 12. - Krešimir Georgijević, književni povjesničar (\* 1907)
* 19. 12. - Josip Salač, pomoćni biskup zagrebački (\* 1908)
* 25. 12. - Gaston Gallimard, francuski izdavač (\* 1881)

### Kroz godinu

* Borislav Lorenc, srpski filozof (\* 1883)
* Đoko Mazalić, slikar (\* 1888)
* Milan Antić, predratni ministar Dvora (\* 1892)
* Lepa Nešić-Pijade, profesor, prevodilac, učesnica NOB (\* 1897)
* Aleksandar Šević, prvi predsednik Vlade AP Vojvodine (\* 1897)
* Živko Slavnić, botaničar (\* 1910)

## Nobelova nagrada za 1975. godinu

* **Fizika**: Aage Niels Bohr, Ben Roy Mottelson i James Rainwater (otkriće veze između kolektivnog kretanja i kretanja čestice u atomskom jezgru i razvoj teorije strukture atomskog jezgra na osnovu te veze)
* **Kemija**: John Cornforth (rad na stereohemiji reakcija katalizovanih enzimima) i Vladimir Prelog (istraživanje stereohemije organskih molekula i reakcija)
* **Fiziologija i medicina**: David Baltimore, Renato Dulbecco i Howard M. Temin (otkrića u vezi interakcije između tumorskih virusa i genetskog materijala ćelije, → reverzna transkriptaza, onkovirus)
* **Književnost**: Eugenio Montale (osobita poezija koja je, s velikom umetničkom osećajnošću, protumačila ljudske vrednosti pod znakom jednog pogleda na život bez iluzija)
* **Mir**: Andrej Saharov (protivljenje zloupotrebi vlasti i rad za ljudska prava u SSSR)
* **Ekonomija**: Leonid Kantorovič i Tjalling Koopmans (doprinos teoriji optimalne alokacije resursa, → linearno programiranje)

## Reference

Literatura
* Milan Bajec, Ivan Dolničar (1981). Jugoslavija 1941-1981, Beograd: Eksport pres.
* Pirjevec, Jože. *Tito and his Comrades*. The University of Wisconsin Press 2018
* Goldstein, Ivo & Slavko. *Tito*. Profil 2015
* Jović, Dejan. *Jugoslavija Država koja je odumrla*. Prometej Zagreb 2003

## Vanjske veze

* Yugoslav Moslems Arrested for Alleged "Cominformist" Activities Arhivirano 2011-07-28 na Wayback Machine-u, Slobodan Stanković, Open Society Archives - Radio Free Europe
* World Bank Helps Yugoslavia's Economic Development Arhivirano 2011-07-28 na Wayback Machine-u, OSA-RFE
* Yugoslav Critic of Comecon Labor Migration, Zdenko Antić, OSA-RFE
* Productive Results of Yugoslav-Rumanian Co-operation, Zdenko Antić, OSA-RFE
* Yugoslav Attitude Toward International Communist Movement Arhivirano 2011-07-28 na Wayback Machine-u, Slobodan Stanković, OSA-RFE
* Yugoslav Foreign Minister Visiting Moscow Arhivirano 2011-07-28 na Wayback Machine-u, Slobodan Stanković, OSA-RFE
* The Divisive Issue Of Macedonia: Yugoslav Attitudes And Suspicions Arhivirano 2011-07-28 na Wayback Machine-u, Slobodan Stanković, OSA-RFE
* Yugoslav Book on Tito's Conflict with Moscow Reviewed, Slobodan Stanković, OSA-RFE