Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Karlo Martel (Anžuvinac)

Karlo Martel Anžuvinac
**Karlo Martel** Anžuvinac (8.9.1271. - 12.8.1295) je bio kralj Hrvatske od 1290, titularni kralj Ugarske i prestolonasljednik Napuljskog kraljevstva.

## Život

Karlo Martel je bio sin Karla II od Napulja i Marija Ugarske kćerke hrvatsko-ugarskog kralja Stjepana V. Nakon iznenadne smrti hrvatsko-ugarskog kralja Ladislava Kumanca 1290. njegova sestra Marija Ugarska je postala najbliži zakoniti nasljednik Arpadovića tako da papa i hrvatski velikaši proglašavaju Karla Martela za svog kralja. S druge strane Ugarski velikaši su za svog kralja proglasili Andriju Mlečanina jedinog sina Stjepana Postuma tako da dok je Andrija učvršćivao svoju vlast u istočnoj Ugarskoj hrvatska velikaška obitelj Šubići dovode Karla Martela u Hrvatsku i tamo ga krune za kralja hrvatsko-ugarskog kraljevstva.

Kako bi ojačao svoje vojne snage u građanskom ratu Karlo Martel sklapa 1292. godine dogovor s kraljem Srema Stefanom Dragutinom po kojemu Stefan Vladislav II postaje ban Slavonije kojom vladaju ljudi Andrije Mlečanina. Od toga dogovora na kraju neće biti ništa pošto vojno ojačani Andrija Mlečanin pokreće ofenzivu,a Karlo Martel odlazi u Napulj]] gdje iznenada umire 12.8. 1295. godine.

Šubići će nakon smrti Karla Martela podržati njegovog jedinog sina Karla Robert po uvjetom da im se prizna vlast u Hrvatskoj od planine Gvozd pa do ušća rijeke Neretve do čega uskoro dolazi.

|  |
| --- |
| Karlo Martel (Anžuvinac) **Anžuvinci** |
| Kraljevske titule
 |
| Prethodi:  **Ladislav IV. Kumanac**  |  **Kralj Mađarske**  1290 – 1295
 | Slijedi:  **Andrija III.**  |
| Prethodi:  **Karlo II Napuljski**  |  **Knez Salerna**  1289 – 1295
 | Slijedi:  **Tristano d'Angiò**  |
# Zastava Svetog Vincenta i Grenadina

Zastava Svetog Vinsenta i Grenadina
Zastava Svetog Vinsenta i Grenadina je usvojena 21. oktobra 1985.

Sastoji je od tri vertikalne pruge, plave, žute i i zelene boje. U centru na žutoj pruzi, se nalaze tri dijamanta koji čine V oblik, što znači Vincent. Ovi dijamanti predstavljaju nadimak ostrva "dragulj Antila". Plava boja na zastavi predstavlja tropsko nebi i kristalno more, žuta zlatni pesak Grenadina, a zelena bogatu vegetaciju ostrva.
# Bombarder

B-17 Leteća tvrđava jedan je od najprepoznatljivijih i najpoznatijih bombardera Drugog svjetskog rata
**Bombarderi** su avioni posebne namjene u oružanim sukobima. Njihova glavna namjena proizilazi iz potreba Prvog svjetskog rata. Kao prvi bombarderi korišteni su izviđački avioni iz kojih su po potrebi bacane ručne bombe. Kada se uvidjeo učinak na pješadiju, počinje se razmišljati o pravljenju većih bombi za bolji učinak protiv neprijateljske pješadije. Tako već u drugom a djelimično već u prvom svjetskom ratu dolazi do bombardiranja položaja a kasnije, pogotovo u drugom svjetskom ratu, do sistematskog bombardiranja gradova.

Današnji bombarderi su specializirani za posebne potrebe i odgovorno potrebama nose naoružanje. Najpoznatije vrste bombi su:

* Konvencionalne bombe, najčešće sa samo jednim punjenjem velike razorne moći.
* Hemijske i biološke bombe, punjene hemijskim i biološkim sredstvima (naprimjer korištene u Drugom svjetskom ratu i Vijetnamu (posebno *Agent Orange*).
* Termonuklearne ili atomske bombe, bombe punjene plutonijem ili uranijem, (bačene na Hirošimu i Nagasaki)

Osim bombi, bombarderi mogu nositi i konvencionalne prateće rakete (*Advanced Cruise Missile*). Najpoznatiji bombarderi su: Boeing B-17, Boeing B-29, Boeing B-52, Tupolev Tu-95 i Tupolev Tu-160.
# Djevica (znak)

Djevica
**Djevica** (ijek.) ili **devica** (ek.) (lat. *Virgo*), jedan od 12 horoskopskih znakova. Osobe rođene od 23.8. do 22.9. rođene su u znaku djevice.

* Vladajući planet - Merkur
* Element - Zemlja
* Boja - Mornarsko plava, bijela, siva
* Dragi kamen - Sardoniks
* Metal - Živa, aluminij, nikal
* Cvijet - Cvijeće živih boja, neven, tratinčica, endivija
* Životinja - Domaći ljubimci, mravi, kornjača, pas

## Vanjske veze

* Datoteke u vezi s temom Djevica (znak) na Wikimedijinoj ostavi
# Mersey

| Mersey  |
| --- |
| Estuarij rijeke u Liverpoolu |
| Lokacija |
| Regije | Severozapadna Engleska |
| Države |  Engleska |
| Pokrajine | Lancashire, Cheshire |
| Gradovi | Manchester, Liverpool |
| Hidrografija |
| Izvor   – koordinate | Stockport 53° 24′ 52″ N, 2° 9′ 24″ W |
| Ušće   – koordinate   – vrsta | Liverpool 53° 27′ 8″ N, 3° 2′ 23″ W estuarij |
| Dužina | 110 km |
| Pritoke | Irwell, Weaver |
| Hidrologija |
| Sliv   – površina | atlanski 4,680 km² |
| Ulijeva se u | Irsko more, (Atlantik) |
| Transport |
| Plovnost | od Liverpoola do Manchestera |
| Karta |
|  |

**Mersey** je rijeka na zapadu Engleske duga 110 km.

## Karakteristike

*Mersey* se formira kod Stockporta, na teritoriju metropolitanskog Manchestera, sutokom rijeka *Goyt* i *Tame*, koje obje izviru na nadmorskoj visini od 490 metara, na zapadnim obrocima masiva Pennines.

Mersey teče na prosječnoj visini od 45 m preko ravnice Lancashira Cheshira, u smjeru zapada.
Na svom toku protiče pored južnih predgrađa Manchestera, da kod Flixtona primi svoju najveću desnu pritoku Irwell,
koja je danas regulirana Mančesterskim kanalom.

Od Warringtona nizvodno, gdje se već osjeća utjecaj plime, rijeka je kanalizirana. Kod Runcorna (metropolitanski Liverpool), prima najveću lijevu pritoku *Weaver*, i širi se u estuarij veći od 75 km².

On je danas reguliran branama prema moru, koje ipak omogućuju plimna kretanja, time se spriječava nakupljanje mulja i naknadno jaružanje liverpulske luke.

U tom dijelu estuarija izrađena su tri tunela, dva cestovna i jedan željeznički.

## Rijeka Mersey u pop kulturi

Mersey je postao poznati toponim zahvaljujući liverpulskim beat sastavima iz 1960-ih pa je ta varijanta beata i nazvana **Merseybeat**. Pjesma iz tih vremena - *Ferry Cross the Mersey* sastava Gerry and the Pacemakers, postala je neslužbena himna grada i nogometnog kluba Liverpool F.C.

## Reference

## Vanjske veze

* *River Mersey* (`en`)
# Kurt Vonnegut

| Kurt Vonnegut |
| --- |
|  |
| Biografske informacije |
| Rođenje | (1922-novembra-11)11. novembra 1922. Indianapolis, SAD |
| Smrt | 11. aprila 2007. (dob: 84) New York, New York, SAD |
| Nacionalnost | SAD |
| Obrazovanje |
| Zanimanje | romanopisac, esejist |
| Opus |
| 1950-2005 |
| Književne vrste | proza satira crna komedija |
| Inspiracija |
|
Od
* Louis-Ferdinand Céline, Joseph Heller, William March, Mark Twain, George Orwell
 |
|
Na
* Douglas Adams, Bill Bryson, Paul Auster, T. Coraghessan Boyle, Louis Sachar, George Saunders, Haruki Murakami
 |
| Web-stranica |
| vonnegut.com |

**Kurt Vonegat mlađi** (*Kurt Vonnegut, Jr.*; 11. novembar 1922. – 11. april 2007.) je bio američki pisac poznat po svojim radovima u kojima je mešao satiru, crni humor i naučnu fantastiku. Neki od njih su *Klanica pet* (1969), *Kolevka za macu* (1963) i *Doručak za šampione* (1973).

## Vanjske veze

* Dejan Anastasijević: Čovek koji je topio glečere, Vreme br. 850

## Reference
# Life of Pi (film)

| Life of Pi PI |
| --- |
| Kino-poster |
| Režija | Ang Lee |
| Producent | Ang Lee Gil Netter David Womark |
| Scenario | David Magee |
| Predložak | *Life of Pi*; autor: Yann Martel |
| Uloge | Suraj Sharma Irrfan Khan Tabu Rafe Spall Gérard Depardieu |
| Muzika | Mychael Danna |
| Fotografija | Claudio Miranda |
| Montaža | Tim Squyres |
| Studio | Rhythm & Hues Fox 2000 Pictures |
| Distribucija | 20th Century Fox |
| Premijera | 28. septembra 2012 (2012-09-28) (Njujorški filmski festival) 21. novembra 2012 (2012-11-21) |
| Trajanje | 127 min. |
| Zemlja |  Sjedinjene Države |
| Jezik | engleski |
| Budžet | 120 mil. $ |
| Bruto prihod | 583,370.000 $ |

**Life of Pi** (srpskohrvatski: '**Pijev život'**) je američki avanturistički igrani film snimljen 2012. u režiji Anga Leeja. Radnja se temelji na istoimenom romanu kanadskog književnika Yanna Martela. Protagonist 16-godišnji dječak po imenu Piscline Molitor "Pi" Patel (čiji lik tumači Suraj Sharma) koji je nakon brodoloma na Pacifiku prisiljen dijeliti čamac za spašavanje sa bengalskim tigrom. Film je snimljen u 3D tehnologiji, te je doživio veliki komercijalni uspjeh, ali i vrlo dobre kritike. Na 85. dodjeli Oscara je osvojio četiri nagrade, uključujući nagradu Angu Leeju za najbolju režiju.

## Uloge

| Glumac
 | Uloga
 |
| --- | --- |
| Suradž Šarma | Pi sa 16 godina
 |
| Irfan Kan | Pi kao odrastao čovek
 |
| Žerar Depardje | kuvar
 |
| Andrea Distefano | sveštenik
 |
| Tabu | Pijeva majka
 |

## Izvori

## Vanjske veze

* Službeni veb-sajt
* *Life of Pi* na sajtu IMDb
* *Life of Pi* na Rotten Tomatoes-u (`en`)
* *Life of Pi* na Metacriticu
* *Life of Pi* na Box Office Mojo-u
# Warner Bros. Discovery

**Warner Bros. Discovery, Inc.** (**WBD**) američki je multinacionalni masovni mediji i zabavni konglomerat sa sjedištem u New Yorku. Nastao je iz izdvajanja WarnerMedije od strane AT&T i spajanja s tvrtkom Discovery, Inc. 8. travnja 2022.

Ime tvrtke kombinacija je glavnog vlasništva WarnerMedije, filmskog studija Warner Bros. i kabelske TV mreže Discovery Channel.

## Reference

## Vanjske veze

* Službena stranica (`en`)
# Fox Broadcasting Company

**Fox Broadcasting Company**|  |
| Tip | zemaljska televizijska mreža |
| Zemlja |  Sjedinjene Države |
| Dostupnost | teritorij SAD; također distribuirana u Kanadi, Meksiku i drugim dijelovima Sjeverne Amerike. |
| Osnovana | Rupert Murdoch |
| Vlasnik | News Corporation |
| Ključni ljudi | Rupert Murdoch, predsjednik |
| Datum lansiranja | 9.10. 1986. |
| Bivša imena | kratko vrijeme skraćenica "FBC" |
| **Website** www.fox.com |

**Fox Broadcasting Company**, za koju se obično koristi skraćenica **Fox** (iako sama kompanija preferira **FOX**), je televizijska mreža u SAD. Njen vlasnik je Fox Entertainment Group, dio News Corporationa Ruperta Murdocha. Od početka emitiranja 9.10. 1986, FOX je narastao od mlade TV-mreže do najgledanije američke TV-mreže među mlađim uzrastom gledatelja.

Naziv Fox se koristio za druge zabavne TV-kanale vezane uz News Corp., i to u Japanu, Italiji, Španiji, Portugal, Srbiji, Južnoj Americi i Australiji (FOX8), iako ti kanali obično ne emitiraju isti program kao američka TV-mreža.

## Vanjske veze

* službena stranica

| Zemaljske televizijske mreže u SAD
 |
| --- |
| **na engleskom**: ABC | CBS | Fox | NBC | PBS | *The CW (zamjenjuje UPN i The WB od septembra 2006)* | *My Network TV (od septembra 2006)*  **na španskom**: Azteca América | TeleFutura | Telemundo | Univision | Multimedios | Telenoticias | LAT TV | Mas Musica | HITN | HTV
 |
| **Posebne mreže**: A1 | i | ImaginAsian | MTV2 | OBN | RTN | UATV *(emitiranje obustavljeno od maja 2006)* | Bloomberg Television | CAS | Asia Vision | RSN
**Digitalne mreže**: NBC Weather Plus | The Tube
**Mreže za kućni šoping**: America's Store | Corner Store TV | HSN | Jewelry TV | Shop at Home | ShopNBC
**Vjerske mreže:** 3ABN | Almavision | CSTV | CTN | Daystar | Faith TV | FamilyNet | GLC | Hope | JCTV | LeSEA/WHTV | TBN | TBN Enlace USA | TCT | TLN | UBN | Word Network | EWTN | GEB | Smile of a Child

 |
|  |
| **V. također:** Američke mreže | Popis američkih zemaljskih TV-mreža | Lokalne američke TV-stanice (W) | Lokalne američke TV-stanice (K) | Kanadske mreže | Lokalne kanadske TV-stanice | Meksičke mreže | Lokalne meksičke TV-stanice | Superstanice | Sjevernoamerička TV | Popis TV-stanica u Sjevernoj Americi

 |
# Disneyland (TV serija)

| *Disneyland* |
| --- |
| Žanr | dječji program animirani filmovi |
| Format | televizijska antologija |
| Kreator | Walt Disney |
| Scenario | Maurice Tombragel Larry Clemmons Ted Berman |
| Režija | Hamilton Luske Wilfred Jackson |
| Nastupaju | Walt Disney (voditelj, 1954–1966) (bez voditelja, 1967-1985) Michael Eisner (voditelj, 1986–2005) (bez voditelja, 2006-2008) |
| Uvodna tema | "When You Wish Upon a Star" |
| Zemlja porijekla |  SAD |
| Broj sezona | 52 |
| Broj epizoda | 1224 |
| Produkcija |
| Trajanje | 60-180 min. po epizodi |
| Emitiranje |
| Originalni kanal | ABC (1954-1961, 1983-1988 and 1997-2008) NBC (1961-1981 and 1988-1990) CBS (1981-1983) Disney Channel (1990-1996) |
| Audio format | 5.1 Surround Sound |
| Originalno prikazivanje | 27. oktobar 1954. – 24. decembar 2008. |
| Kronologija |
| Srodne emisije | ABC Saturday Movie of the Week |

Antologijska serija Walta Disneya (*Walt Disney anthology television series*), kolokvijalno poznata pod nazivom The Wonderful World of Disney je američka televizijska antologija koja se na raznim TV-mrežama emitirala od 1954. do 2008. Počela se emitrati pod nazivom Disneyland na programu ABC, a na samom početku joj je voditelj bio Walt Disney. Predstavlja drugu najdugovječniju emisiju u historiji američke televizije.

1970-ih i 1980-ih ju je u okviru mreže JRT emitirala tadašnja Radiotelevizija Beograd.

## Vanjske veze

* *Disneyland* na sajtu IMDb
* Information about the book *The Wonderful World of Disney Television* by Bill Cotter
* Episode list (1954–1996)
# Mickey Mouse

**Mickey Mouse** [ˈmɪki maʊs], lik iz animiranih filmova i stripova koji je postao ikona The Walt Disney Companyja. 1928. godine su ga stvorili Walt Disney i Ub Iwerks. Glas mu je od 1928. godine posuđivao sam Walt Disney, što je nastavio i činiti sve do 1947. godine.

*The Walt Disney Company* dan njegova rođenja smatra 18. studenog 1928. godine. Naime, toga se dana prvi put prikazao, tj. pustio u prodaju animirani film *Parobrod Willie* u kome je Mickey imao glavnu ulogu.

Ovaj antropomorfizirani miš je evoluirao od toga da jednostavno bude lik u animiranim filmovima i stripovima kako bi postao jedan od najprepoznatljivijih simbola na svijetu. Mickey Mouse je diljem svijeta poznat kao najuspješniji lik iz animiranih filmova i stripova na svijetu. 1988. imao je cameo nastup u igrano-animiranom filmu *Who Framed Roger Rabbit*.

Trenutno je glavni lik *Playhouse Disney* serije "*The Mickey Mouse Clubhouse*" koja se emitira na *Disney Channelu*. Ujedno je i vođa Kluba Mickeyja Mousea.

Njegova djevojka i ljubav njegova života je Minnie Mouse.

## Vanjske veze

* Poster Mickeyja Mousea prodan za 101.000 $ BBC News
* Povijest nastanka Mickeyja Mousea Arhivirano 2012-12-01 na Wayback Machine-u
* 80 godina Mickeyja Mousea Arhivirano 2008-11-23 na Wayback Machine-u TIME časopis
# Bell Gardens, California

| Bell Gardens
 |
| --- |
| Osnovni podaci
 |
| Država
 |  Sjedinjene Američke Države
 |
| Savezna država
 |  Kalifornija
 |
| Stanovništvo
 |
| Stanovništvo (2010.) | 42.072
 |
| Geografija
 |
| Koordinate
 | ﻿ / ﻿ |
| Vremenska zona
 | UTC-8, leti UTC-7
 |
| Bell GardensBell Gardens (Sjedinjenih Država)
 |

**Bell Gardens** je grad u američkoj saveznoj državi Kalifornija. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 42.072 stanovnika.

## Demografija

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **Grupa** | **2000.** | **2010.** |
| Belci
 | 2.085 (4,7%)
 | 1.133 (2,7%)
 |
| Crnci
 | 429 (1,0%)
 | 377 (0,9%)
 |
| Azijati
 | 270 (0,6%)
 | 261 (0,6%)
 |
| Hispanoamerikanci
 | 41.132 (93,4%)
 | 40.271 (95,7%)
 |
| Ukupno
 | 44.054
 | 42.072
 |

## Reference

## Literatura

* Morris, Richard B. (1996). *Encyclopedia of American History* (Seventh izd.). Collins Reference. ISBN 0062700553.
* Peter C. Mancall, Gary B. Nash, Allan M. Winkler, Charlene Mires, John W. Jeffries, ur. (2009). *Encyclopedia of American History*. Facts on File. ISBN 0816071365.
* Stanley I. Kutler (2002). *Dictionary of American History* (Third izd.). Charles Scribners & Sons. ISBN 0684805332.
* Paul S. Boyer (2001). *The Oxford Companion to United States History*. Oxford University Press. ISBN 0195082095.
* Michael Kazin, Rebecca Edwards, Adam Rothman, ur. (2011). *The Concise Princeton Encyclopedia of American Political History*. Princeton University Press. ISBN 0691152071.
* Kane, Joseph and Aiken, Charles (2004). *The American Counties: Origins of County Names, Dates of Creation, and Population Data, 1950-2000*. Scarecrow Press. ISBN 0-8108-5036-2.

## Vanjske veze
# Istočna Evropa

| Istočna Evropa Восточная Европа *(ruski)*
Osteuropa *(njemački)*
Europa de Est *(rumunski)*
Europa Wschodnia *(poljski)*
Усходняя Еўропа *(bjeloruski)*
Східна Європа *(ukrajinski)*
Kelet-Európa *(mađarski)*
Východní Evropa *(češki)*
Východná Európa *(slovački)* |
| --- |
| Karta Istočne EvropeKarta Istočne Evrope
 |
|  |
| **Država** |  Rusija  Ukrajina  Belorusija  Moldavija  Litvanija  Letonija  Estonija  Poljska (alternativno centralna)  Češka (alternativno centralna)  Slovačka (alternativno centralna )  Mađarska (alternativno centralna)  Rumunija (alternativno centralna ili jugoistočna)
 |
|  |

Život istočnih Slavena, Sergej Vasiljevič Ivanov (1909)
**Istočna Evropa** je evropska regija na istoku kontinenta. Termin istočna Evropa nije jednoznačno definiran pa se tako različite države i regije nalaze u različitim definicijama. Sam termin istočna Evropa nosi u sebi geografske, geopolitičke, kulturne i socio-ekonomske konotacije dok se termin Istočna Evropa (sa velikim početnim slovom) u periodu Hladnog rata koristio kao sinonim za Istočni blok.

Različite geografske odrednice regije u pravilu navode bivše evropske republike Saveza Sovjetskih Socijalističkih Republika i/ili nekadašnje zemlje članice Istočnog bloka. Iz toga se razloga regija istočne Evrope često preklapa sa drugim definicijama srednje, sjeverne i jugoistočne Evrope. Naročito je ovo razmimoilaženje u definicijama vidljivo u slučaju zemalja kao što su Poljska, Češka, Slovačka, Mađarska, Rumunija i Bugarska. Dok neki smatraju da ove zemlje geografski spadaju u srednju Evropu druge geopolitičke definicije upravo njih navode kao istočnu Evropu dok bivši sovjetski prostor definiraju kao post-sovjetske republike. Odrediti tačnost ili netačnost neke od ovih definicija težak je ili nemoguć zadatak jer je u pitanju društveni i kulturni konstrukt. Neke od kulturnih definicija regije smatraju da se istočnom Eropom mogu smatrati dijelovu kontinenta sa dominantnom pravoslavnom verzijom hrišćanstva i snažnijim istorijskim uticajima Vizantije kojemu dodaju i osmansku istoriju u Evropi. Mnogi istoričati i humanistička akademija sve više odbacuju ovu i mnoge druge definicije istočne Evrope jer ih smatraju zastarjelima i pežorativnim.

## Galerija

* Hram Vasilija Blaženog
* Ermitaž
* Odesa

## Geografija

Istočna Evropa leži se u umjerenom pojasu. Prostire se između ostatka Evrope na zapadu i Azije na istoku.
Istočna Evropa obuhvaća prostranu brežuljkastu i talasastu Istočnoevropsku nizinu. U njenom temelju leži stara platforma pokrivena debelim sedimentnim slojem; stare stijene izbijaju na površinu samo u njenom najsjevernijim dijelu kod Poluotoka Kola.

Ravnicu prekida nekoliko niskih planinskih masiva, koji su glavne riječne vododjelnice Istočne Evrope.
Tako Srednjerusko pobrđe razdvaja bazen rijeke Dnjepra od bazena Dona.

## Povezano

* Blisko inostranstvo
* Istočna Njemačka
* Goti
* Pokrštavanje Slavena
* Državna zajednica Poljske i Litvanije
* Slaveni
* Rusofobija
* Germanofobija
* Ukrajinofobija
* Antisovjetizam
* Mir u Brest-Litovsku
* Međumorje
* Prometejizam
* Lebensraum
* Generalplan Ost
* Holokaust
* Varšavski pakt
* Perestrojka
# Norrtälje

| Norrtälje
 |
| --- |
| Ulica u centru gradaUlica u centru grada |
|  |
| Koordinate: ﻿ / ﻿ |
| **Država** |  Švedska
 |
| **pokrajina** | Uppland
 |
| **grofovija** | Stockholm
 |
| **Općina** | Norrtälje
 |
|  |
| **Površina**  |
|  - **Urbano područje** | 7.54 km²
 |
|  - **Područje utjecaja** | 2,010.76 km²
 |
|  |
| **Stanovništvo** (2010.)
 |
|  - **Urbano područje** | 17,275
 |
|  - **Urbana gustoća** | 2,291.1 stan. / km²
 |
|  - **Područje utjecaja** | 56,080
 |
|  - **Gustoća područja utjecaja** | 27.9 stan. / km²
 |
|  |
| **Vremenska zona** | UTC+1 (UTC+2)
 |
| **Službene stranice** www.norrtalje
 |
| Karta
 |
| Norrtälje
 |

**Norrtälje** čita se **Nortelje** je lučki grad od 17,275 stanovnika na istoku Švedske, on je i
administrativni centar istoimene općine od 56,080 stanovnika.

## Geografija

Norrtälje leži u Grofoviji Stockholm, duž obala rijeke Norrtäljeån i zaljeva Norrtäljeviken u Stockholmskom arhipalagu, udaljen oko 68 km sjeveroistočno od Stockholma.

## Historija

Naselje se prvi put spominje 1219. pod imenom **Tälje**, tek kasnije je to promjenjeno u Norrtälje.

Norrtälje je kraljevsku povelju o statusu grada dobio tek - 1622. iako je njegova luka već bila značajna za ribare i izvoz poljoprivrednih proizvoda iz nedaleke doline Mälardalen.
Iz nje su također polazili brodovi za Finsku.
Prvo uređeno kupalište izgrađeno je 1844. kod Socitetsparkena, pa se odtad Norrtälje stao razvijati kao ljetovalište.
Od 1846. proradila je redovna parobrodska linija između Norrtälja i Stockholma, pa je odtad sve više kupača dolazilo u Norrtälje.

Veliki poticaj razvoju luke i grada bio je dolazak željeznice - 1884.

Od kraja 19. vijeka Norrtälje se počeo razvijati i kao industrijski grad, prvi pogon bila je pilana u kom je
radilo najviše stanovnika, a slijedeći parni mlin otvoren 1898.

Nakon Drugog svjetskog rata od 1950-ih do 1970-ih izgrađeni su veliki silosi u luci, koji su i danas
karakteristika njegove luke.

Sve do 1976. Norrtälje je bio luka iz koje su plovili željeznički trajekti za Mariehamn i Turku u
Finskoj.

## Znamenitosti

Najveća znamenitost grada je muzej - Pythagoras industrimuseum, otvoren u staroj tvornici -
Verkstads AB Pythagoras koja je počela sa radom 1898.

## Reference

## Vanjske veze

* *Službene stranice Općine Norrtälje* (`sv`)
# Robinson Crusoe on Mars

| Robinson Crusoe on Mars |
| --- |
| Filmski poster |
| Režija | Byron Haskin |
| Producent | Aubrey Schenck |
| Scenario | John C. Higgins Ib Melchior |
| Predložak | *Robinson Crusoe*; autor: Daniel Defoe |
| Uloge | Paul Mantee Victor Lundin Adam West Barney (kosmati majmun) |
| Muzika | Nathan Van Cleave |
| Fotografija | Winton C. Hoch |
| Montaža | Terry O. Morse |
| Studio | Devonshire Pictures |
| Distribucija | Paramount Pictures |
| Premijera | 17. juna 1964 (1964-06-17) (Providence) |
| Trajanje | 110 min. |
| Zemlja |  Sjedinjene Države |
| Jezik | engleski |
| Budžet | 1,200.000 $ (proc.) |

Robinson Crusoe on Mars (srpskohrvatski: *Robinson Crusoe na Marsu*) je američki SF-film snimljen 1964. godine u režiji Byrona Haskina. Predstavlja adaptaciju znamenitog pustolovnog romana *Robinson Crusoe* Daniela Defoea. Radnja je premještena u budućnost, te prikazuje kako američka ekspedicija na Mars doživljava havariju koju će preživjeti jedan od astronauta (čiji lik tumači Paul Mantee). Radnja prikazuje njegovo nastojanje da preživi u podzemnim pećinama koristeći razne trikove da proizvede zrak, vodu i hranu, odnosno njegov susret sa tajanstvenim humanoidnim vanzemaljcem (čiji lik tumači Victor Lundin) koji će mu praviti društvo. *Robinson Crusoe* je snimljen sa relativno malenim budžetom, ali za tadašnje standarde impresivnim specijalnim efektima; kao lokacija je poslužio Zabriskie Point u kalifornijskoj Dolini smrti koji je uvjerljivo "glumio" vanzemaljski krajolik. *Robinson Crusoe on Mars* je dobio dobre kritike, ali nije imao uspjeha na kino blagajnama.

## Uloge

* Paul Mantee ... Kapetan fregate Christopher "Kit" Draper
* Victor Lundin ... Petko
* Adam West ... Pukovnik Dan McReady.
* Barney (kosmati majmun) ... Mona

## Izvori

## Vanjske veze

* *Robinson Crusoe on Mars* na sajtu IMDb
* *Robinson Crusoe on Mars* na Rotten Tomatoes-u (`en`)
* *Robinson Crusoe on Mars* Arhivirano 2008-11-16 na Wayback Machine-u, at the Criterion Collection
* *Robinson Crusoe on Mars* Arhivirano 2012-08-13 na Wayback Machine-u, by John Gosling
* "Patriotism, Politics, and Propaganda", essay, at Bright Lights Film Journal, by Walter Rankin
* *Robinson Crusoe on Mars* restoration review, by Robert Blevins, at Newsvine