# 1973.

*Ovo je članak o godini 1973.*

|  |  |
| --- | --- |
| Milenijum:
 | 2. milenijum
 |
| Vjekovi:
 | 19. vijek – **20. vijek** – 21. vijek
 |
| Decenija:
 |  1940-e  1950-e  1960-e  – 1970-e –  1980-e  1990-e  2000-e  |
| Godine:
 | 1970 1971 1972 – **1973** – 1974 1975 1976
 |

1973.. po kalendarima
| Gregorijanski
 | 1973.. (MCMLXXIII) |
| Ab urbe condita
 | 2726.
 |
| Islamski
 | 1392–1393.
 |
| Iranski
 | 1351–1352.
 |
| Hebrejski
 | 5733–5734.
 |
| Bizantski
 | 7481–7482.
 |
| Koptski
 | 1689–1690.
 |
| Hindu kalendari
 |
| • *Vikram Samvat* | 2028–2029.
 |
| • *Shaka Samvat* | 1895–1896.
 |
| • *Kali Yuga* | 5074–5075.
 |
| Kineski
 |
| • Kontinualno
 | 4609–4610.
 |
| • 60 godina
 | Yin Voda Vo(l) (od kineske Ng.) |
| Holocenski kalendar
 | 11973.
 |
| p • r • u |
| Podrobnije: Kalendarska era |

Godina **1973** (**MCMLXXIII**) bila je redovna godina koja počinje u ponedjeljak po gregorijanskom kalendaru.

|  |
| --- |
| **1973**: 1 • 2 • 3 • 4 • 5 • 6 • 7 • 8 • 9 • 10 • 11 • 12 Rođenja • Smrti
 |

## Događaji

### Januar/Siječanj

Uvećanje Evropske zajednice
* 1. 1. - Ujedinjeno Kraljevstvo, Irska i Danska ulaze u Evropsku zajednicu, što je njeno prvo proširenje (u Norveškoj je ulazak odbijen prošlog septembra, danski Grenland se povukao 1985).
* 1. 1. - Saudijska Arabija, Kuvajt, Katar i UAE dobijaju 25% učešća u naftnoj kompaniji Aramco.
* 4. 1. - Pilot-epizoda britanske serije *Last of the Summer Wine*, najdugotrajnije komedije na svetu (31 serija, 295 epizoda, poslednja 2010).
* 5. 1. - Aerosmith izdaju svoj prvi, istoimeni album.
* 7. 1. - Crni rasista Mark Essex upao u hotel u New Orleansu i ubio sedam ljudi dok nije izrešetan helikopterskom i snajperskom vatrom (31. 12. je ubio dvojicu policajaca).
* 11. 1. - "Krah" 1973-74: počinje period opadanja vrednosti berzi, američke gube 45% do decembra 1974, a londonska 73%; recesija i povećana inflacija (→ stagflacija).
* 14. 1. - Elvisov koncert *Aloha from Hawaii*, emitovan preko satelita u preko 40 zemalja Azije i Evrope.
* 14. 1. - Super Bowl VII: Miami Dolphins završili prvu Savršenu sezonu, pobedivši Washington Redskinse u Los Angelesu sa 14-7 pred 90.182 gledatelja.
* 15. 1. - Predsednik SAD Richard Nixon naređuje kraj ofanzivne akcije nad Severnim Vijetnamom na osnovu progresa u mirovnim pregovorima ("Božićno bombardovanje" izazvalo dosta kritika).

Model Lunohoda
* 15/16. 1. - Sovjetska Luna 21 sleće na Mesec sa Lunohodom-2 - misija traje do maja, prelazi 39 km.
* ca. januar - Kampanja štednje u SFRJ usled nedostatka likvidnosti - u Beogradu se sakuplja stabilizacioni fond putem obustave 5-10% plate u vidu trogodišnjeg zajma.
* 17. 1. - Kazna profesoru Mihailu Đuriću smanjena sa dve godine na devet meseci - Đurićev zatvor je izazvao kritike u zemlji i inostranstvu, trojica profesora potpisnika peticije za njegovu amnestiju će biti isključena iz SKJ (amnestija Đurića bi izazvala slične zahteve u Hrvatskoj).
* 17. 1. - Proglašeno da je stupio na snagu novi ustav Filipina: formalno parlamentarni sistem umesto predsedničkog, ali zapravo Ferdinand Marcos zadržava vlast (do 1986).
* 18. 1. - U Beogradu potpisan sporazum SAD i SFRJ o asistenciji zajedničkim preduzećima, prvi takav sporazum sa komunističkom zemljom (trenutno postoje samo četiri američka zajednička preduzeća, u poređenju sa po 18 iz Italije i Zapadne Nemačke).
* 20. 1. - Amílcar Cabral, lider pokreta za nezavisnost Gvineje Bisau i Zelenortskih ostrva, ubijen u unutrašnjem sukobu - nasleđuje ga brat Luís (predsednik Gvineje Bisau 1974-80).
* 22. 1. - *Roe v. Wade*: Vrhovni sud SAD poništio državnu zabranu abortusa (oboreno 2022.).
* 22. 1. - *The Sunshine Showdown* na Jamajci: George Foreman porazio Joe Fraziera.
* 22. 1. - Avion sa hadžijama loše sleteo u Kanou, Nigerija, 176 mrtvih, 26 preživelih.
* 23. 1. - Erupcija vulkana na islandskom ostrvu Heimaey zamalo uništila luku i naselje.
* 27. 1. - Vijetnamski rat: potpisan Pariski mirovni sporazum - okončano direktno američko učešće u ratu, povlačenje svih stranih vojnika, privremeno zaustavljen rat između dva Vijetnama (Južni Vijetnam pada 1975).
* 27. 1. - Predsednik Tito se založio za zaposlenje disidenta Mihajla Mihajlova, kome je zabranjeno izdavanje (ipak, biće uhapšen 1974).
* 30. 1. - Prvi koncert grupe *Kiss*.
* 31. 1. - Pan American i Trans World Airlines otkazali kupovinu 13 Concorde-a.
* 31. 1. - U Beču počeli preliminarni razgovori o Uzajamnim i uravnoteženim redukcijama snaga u centralnim evropskim zemljama (traju do 1989, naslediće ih Ugovor o konvencionalnim oružanim snagama u Evropi)
* 31. 1. - Italijanska glumica Gina Lollobrigida je gost beogradskog FEST-a.
* januar, krajem - Tanker *Overseas Aleutian* dopremio u Njujork 250.000 tona lož-ulja, dobijenih za istu količinu pšenice ostavljene u sovjetskoj Odesi (zima u SAD je hladna i vlada nestašica energenata).

### Februar/Veljača

Super Andrija u Zagrebu
* 3. 2. - Nakon protesta veterana, koji smatraju da ih je Dušan Makavejev uvredio u intervjuu zapadnonemačkim novinama, beogradski tužilac predložio da Dušan Makavejev bude optužen po članu 174 KZ, ismevanje države, simbola ili predstavnika; Makavejev je 22. 2. isključen iz SKJ, istog meseca napušta zemlju (→ W.R. - Misterije organizma).
* veljača, početkom - U Beogradu osnovan Jugoslovenski savet za zaštitu i unapređenje čovekove okoline; smatra se da je jedan dan udisanja beogradskog vazduha isto što i pušenje 20 cigareta (sledeće zime je i nafta poskupela, pa se troše prljaviji energenti).
* 2 i 5. 2. - Gina Lollobrigida, a zatim i Josephine Baker posetili Brione i Tita (Josephine opet u junu).
* 5. 2. - Japan i NR Kina dogovorili uspostavljanje diplomatskih odnosa.
* 9. 2. - Kambodžanski građanski rat: pošto Crveni Kmeri nisu odgovorili na mirovnu ponudu, nastavlja se američko bombardovanje (Operacija Freedom Deal).
* 12. 2. - Operacija Homecoming: prvi američki zarobljenici odlaze iz Vijetnama.
* 12. 2. - Potpredsjednik SIV za ekonomska pitanja Jakov Sirotković započeo razgovore u Washingtonu (prošlogodišnja vrednost trgovine 350 miliona dolara, najviša za neku istočnu zemlju).
* 13. 2. - Američki dolar devalvirao za 10% - druga devalvacija za 14 meseci, u naporu da se reši međunarodna monetarna kriza.
* 21. 2. - Izrealci zabunom oborili libijski putnički avion iznad Sinaja - gine 108 od 113 putnika i članova posade.
* 21. 2. - Krvavi neredi islamista u Hami i Homsu jer je predlog sirijskog ustava sekularnog karaktera - u ustavu usvojenom u martu ipak stoji da je predsednik musliman i da je islam izvor zakonodavstva.
* 21. 2. - Vientianski ugovor: primirje između kraljevske vlade Laosa i komunističkog pokreta Pathet Lao, predviđena koaliciona vlada (komunisti preuzimaju vlast 1975).
* 27. 2. - Pripadnici Američkog indijanskog pokreta okupirali Wounded Knee, mesto masakra iz 1890. (ostaju do 8. 5.).
* 28. 2. - Izdat postmoderni roman *Gravity's Rainbow* Thomasa Pynchona.

### Mart/Ožujak

*The Dark Side of the Moon*
* 1. 3. - U SAD izdat album Pink Floyda *The Dark Side of the Moon*.
* 4. 3. - Parlamentarni izbori u Čileu: opoziciona desna Konfederacija demokratije opet ima najviše mandata ali manje nego ranije - ne može opozvati predsednika Allendea.
* 4. 3. - Nakon što je kit potopio njihovu jahtu na Pacifiku, Maurice i Maralyn Bailey će provesti 117 dana na gumenom splavu.
* 6. 3. - Društvo za nauku i umjetnost Crne Gore bira prve članove - od 1976. Crnogorska akademija znanosti i umjetnosti.
* 8. 3. - Prvi veći napad Privremene IRA-e u Britanij od početka Nevolja - detonirana auto-bomba u Londonu; istog dana se u Severnoj Irskoj održava referendum kojeg irski nacionalisti bojkotuju.
* 10. 3. - Ubijen guverner Bermude Richard Sharples.
* 11. 3. - Parlamentarni izbori u Francuskoj: Unija demokrata za republiku (degolisti) 272 mandata (-82), Mitterrandovi socijalisti 102 (+45), komunisti 73 (+39).
* 12. 3. - Šest evropskih valuta učestvuje u "monetarnoj zmiji".
* 14. 3. - Liam Cosgrave novi premijer Irske (do 1977).
* mart - Moratorijum na povećanje cena u Jugoslaviji.
* mart - Savez komunista na Filozofskom fakultetu BU odbio smenu osmoro profesora, koja je tražena sa univerzitetskog nivoa (Svetozar Stojanović, Mihailo Marković, Ljubomir Tadić, Zagorka Pešić-Golubović, Milorad Životić, Dragoljub Mićunović, Trivo Inđić, Nebojša Popov); profesori su pod pritiskom od prošle jeseni, za sada ih štiti autonomija univerziteta.
* mart - Predsjednik SIV Džemal Bijedić na azijskoj turneji.

Povratak američkih zarobljenika iz Vijetnama
* 19. 3. - Grupa Deset odlučila da pređe na plivajući kurs valuta - početak kraja Bretton Woodskog sistema.
* 20. 3. - Iračko-kuvajtski konflikt (1973): iračke snage zauzele jednu kuvajtsku karaulu, povukli se pet nedelja kasnije.
* 23. 3. - Eskalacija skandala Watergate: sudija pročitao pismo Jamesa McCorda u kome stoji da su optuženi bili pod pritiskom od ljudi iz Bele kuće da počine krivokletstvo.
* 25. 3. - Osnovano Udruženje TV reditelja SFRJ i ustanovljena nagrada za TV režiju - prvi dobitnik Branko Pleša za TV dramu "Prokletinja".
* 26. 3. - Prva epizoda američke sapunice *The Young and the Restless* (11.000 epizoda do 2016, traje i dalje).
* 27. 3. - 45. dodjela Oscara: najbolji film je "Kum I", ukupno tri nagrade od 10 nominacija; *Cabaret* dobio osam oskara od 10 nominacija, najbolji strani film "Diskretni šarm buržoazije".
* 29. 3. - Poslednji američki vojnik napušta Vijetnam.

### April/Travanj

Svjetski Trgovački Centar
* 1. 4. - Otvorena renovirana zgrada lutkarskog pozorišta "Pinokio" u Zemunu.
* 1. 4. - U Australiji izvršena racija na oko 80 domova Hrvata osumnjičenih za terorističku aktivnost - konzervativna većina u Senatu će kritikovati laburističku vladu zbog ovoga (u maju određena istraga).
* 1. 4. - Nakon što mu je naređeno da napusti SAD, John Lennon sa Yoko Ono proglašava "Nutopiju" (od sledećeg leta, John i Yoko su razdvojeni 18 meseci, Johnov "izgubljeni vikend").
* 1 - 7. 4. - U SAD organizovan nacionalni bojkot mesa zbog nedavnih poskupljenja.
* 3. 4. - Dr Martin Cooper iz Motorole obavio prvi razgovor mobilnim telefonom - aparat teži oko 1 kg i košta 3.995$ (ekvivalent oko 22.400$ u 2017.).
* 3 - 4. 4. - Titova turneja u Srbiji: Kraljevo, Vrnjačka Banja, Paraćin, Ćuprija, Svetozarevo. Zalaže se za veću kontrolu partije nad društvom, uklanjanje deformacija (npr. bogaćenje pojedinaca i nestašica stanova), kritikuje uvoz sirovina koje postoje kod nas, "šrafciger industriju", davanje prednosti nafti umesto uglju itd..
* 4. 4. - U Njujorku otvoren Svjetski Trgovački Centar.
* 5. 4. - Lansiran Pionir 11.
* 5 - 15. 4. - U Sarajevu održano svjetsko prvenstvo u stonom tenisu, bronze za Antuna Stipančića i Dragutina Šurbeka; izraelski tim se povukao iz sigurnosnih razloga.

Narodna biblioteka Srbije
* 6. 4. - Otvorena nova zgrada Narodne biblioteke Srbije.
* 6. 4. - Indijska intervencija za povratak reda u Kraljevini Sikkim, sledećeg meseca potpisan sporazum (zemlja se priklučuje Indiji 1975).
* 7. 4. - Pesma Evrovizije: drugu godinu zaredom pobedila numera iz Luksemburga, a Zdravko Čolić ("Gori vatra") je 15.
* 7. 4. - Švedski parlament odobrio jednogodišnja izvanredna ovlašćenja u prismotri stranaca osumnjičenih za terorizam, pretpostavlja se Arapa i Jugoslavena (→ Otmica zrakoplova iz prošlog rujna).
* 10. 4. - Operacija Izvor mladosti: izraelski komandosi ubili trojicu palestinskih lidera u Bejrutu - deo odmazde za Minhenski masakr.
* 10. 4. - Orkanski južni vetar na Zlatiboru dostiže brzinu od 170 km/h (47 m/s) i čupa stoletne borove. Udari juga kod Šibenika dostižu 120 km/h (33 m/s), u Kvarnerskom zalivu prekinut pomorski saobraćaj.
* 10. 4. - Invicta International Airlines Flight 435: britanski avion pao u Švajcarskoj, 108 mrtvih, 37 preživelih.
* 12. 4. - Na konferenciji za štampu objavljeno da su četvorica pripadnika Bugojanske grupe bila uhvaćena prošle godine, da su u međuvremenu osuđeni, trojica streljana (Đuro Horvat, Vejsil Keškić i Mirko Vlasnović, svi australski državljani) i jedan osuđen na 20 godina (Ludvig Pavlović); australska vlada će protestirati zbog pogubljenja svojih državljana.
* 15. 4. - Gadafijev govor u Zuwari, objavljuje "Kulturnu revoluciju", osnovani "narodni komiteti" (→ Libijska Džamahirija 1977-2011).
* 15. 4. - Prikazan TV film "Leptirica".
* april - Ofanziva Crvenih Kmera, stižu do periferije Pnom Pena, ali odbijeni pojačanim američkim bombardovanjem.
* april? - Smjenjen gen. Ivan Mišković, savjetnik za sigurnost predsjednika Tita (vraćen na scenu 1979).
* 19. 4. - Tito i Brandt na Brionima: pitanje odštete za II sv. rat će biti rešeno dugoročnom ekonomskom saradnjom, Nemci nisu želeli prihvatiti plaćanje reparacija jer bi to postavilo presedan za druge zemlje.
* 19. 4. - Portugalska Socijalistička partija osnovana u Zapadnoj Nemačkoj.
* 19. 4. - Prikazan film *Soylent Green*.
* 20. 4. - Na ulazu u Kanal Volga – Don otkriven Lenjinov spomenik, visok 27 metara, tj. 57 sa postamentom (zamena za Staljina, uklonjenog 1961/62).
* 23. 4. - U Beogradu se održava prvi Savet federacije, Tito najavljuje "revolucionarne promene" u ekonomskim i društvenim odnosima sa novim ustavom koji se priprema.
* 25. 4. - Libanski premijer Saeb Salam daje ostavku jer predsednik Frangieh ne želi smeniti komandanta vojske Iskandara Ghanema - u naredne dve godine slede četiri premijera.
* 30. 4. - Skandal Watergate: predsednik Nixon objavljuje da su pomoćnici Bele kuće, H.R. Haldeman, John Ehrlichman i dr. dali ostavke.

### Maj/Svibanj

Willis Tower
* 1. 5. - Oko 1,6 miliona radnika u Velikoj Britaniji obustavlja rad, protestujući protiv vladine antiinflacione politike.
* 3. 5. - Završen *Sears Tower* (od 2009. *Willis Tower*) u Čikagu - 527 m, 108 spratova, najviša zgrada na svetu do 1998.
* 5. 5. - Led Zeppelin svira pred 56.800 ljudi na stadionu u Tampi, Florida - oboren rekord Bitlsa iz 1965.
* maj, prva polovina - Četvrta konferencija SKJ na kojoj do izražaja dolazi Stane Dolanc, sekretar izvršnog biroa - Tito je odsutan, prvi put se javno govori o njegovim odmaklim godinama.
* 10. 5. - Osnovan Front Polisario za nezavisnost Zapadne Sahare (pod španskom vlašću do 1976).
* 12. 5. - "Mirovni projekat": splav *Acali* kreće na putovanje od 101 dana između Kanarskih ostrva i Jukatana - antropolog Santiago Genovés sprovodi eksperiment o nasilju na 10 dobrovoljaca, koji mediji nazivaju *Sex Raft*.
* 14. 5. - Lansiran *Skylab*, prva američka svemirska stanica, pri čemu je poslednji put upotrebljena raketa Saturn V. Do februara 1974. na stanici će se smeniti tri posade (obrušena 1979).
* maj - Predsedništvo SKJ usvojilo Plat­formu za pripremu stavova i odluka Desetog kongresa (1974).
* maj - Libijske snage ulaze u pojas Aouzou na severu Čada (→ Čadsko-libijski sukob 1978-87, čadska prava potvrđena 1994).
* 17. 5. - Skandal Watergate: počinju TV prenosi saslušanjâ u Senatu.
* 17. 5. - Melkartski sporazum okončava dvonedeljne sukobe između libanske vojske i PLO.
* 21. 5. - Ustavna komisija SFRJ prihvatila nacrt novog Ustava.
* 22. i 24. 5. - Britanski političar Lord Lambton a zatim i Earl Jellicoe, lider Gornjeg doma britanskog parlamenta, daju ostavke zbog zasebnih seksualnih skandala sa prostitutkama.
* 22. 5. - Izložba savremenog naoružanja i vojne opreme u Nikincima.

Hala Pionir
* 24. 5. - Otvorena Hala Pionir u Beogradu (od 2016. Hala Aleksandar Nikolić).
* 25. 5. - Izborom Héctora José Cámporasa okončana vojna diktatura u Argentini (tzv. *Revolución Argentina*, 1966-73, vojna vlast će se vratiti 1976-83).
* 25. 5. - Izdavačka kuća *Virgin Records* izdala prvu ploču, Oldfieldov *Tubular Bells*.
* 29. 5. - YU grupa izdala debitantski album, prvi LP srpskog roka (među pesmama: "Čudna šuma", "More", "Crni leptir").
* 30. 5. - Finale fudbalskog Kupa šampiona Evrope održano na "Zvezdinom" stadionu u Beogradu, pred oko 90.000 gledalaca: Ajaks - Juventus 1:0.
* maj - Uveden fluktuirajući kurs dinara (od decembra 1971 vrednost mu je bila 17 za američki dolar).

### Jun/Juni/Lipanj

* 1. 6. - Grčka vojna hunta ukinula monarhiju nakon što je u Mornarici razotkrivena zavera.
* 1 - 9. 6. -  U Beogradu održano evropsko prvenstvo u boksu, zlato uzeli Mate Parlov i Marijan Beneš, srebro Zoran Jovanović, bronzu Živorad Jelesijević.
* 2. 6. - U Teheranu ubijen američki vojni savetnik potpuk. Lewis Hawkins - Iran je ove godine od SAD kupio vojne opreme za dve milijarde dolara, uključujući 70 aviona.
* 3. 6. - Sovjetski putnički nadzvučni avion Tupoljev Tu-144 se srušio na pariskom avio-sajmu, 15 poginulih.

Prva "peglica" u Poljskoj
* 6. 6. - U Poljskoj izrađen prvi Fiat 126 "peglica".
* 7. 6. - Veće naroda savezne skupštine SFRJ prihvatilo nacrt Ustava i stavila ga u javnu raspravu.
* 7. 6. - Jugopetrol‐Kotor potpisao *joint venture* sa dve američke firme za istraživanje nafte.
* 7. 6. - Willy Brandt stigao u posetu Izraelu.
* 8. 6. - Francisco Franco prepušta nakon 35 godina položaj predsednika španske vlade admiralu Luisu Carreru Blancu a sam ostaje *caudillo*.
* 9. 6. - Američki konj *Secretariat* je prvi od 1948. koji je osvojio triplu krunu.
* 11. 6. - Potres u Ivancu, materijalna šteta i nekoliko ozlijeđenih.
* 12. 6. - Helmut Kohl postaje šef CDU (kancelar 1982-98).
* 13. 6. - CK Rumunske KP odobrio da se posle 20 godina nastavi gradnja kanala Dunav – Crno more - dva kraka završena 1984. odn. '87, po cenu dve milijarde dolara.
* 14. 6. - Srušila se Travnička sahat-kula u Gornjoj čaršiji.
* 14. 6. - Student Lazar Stojanović osuđen na dve godine zatvora za "neprijateljsku propagandu" povodom filma Plastični Isus; njegovi profesori na Filmskoj akademiji, Živojin Pavlović i Aleksandar Petrović izbačeni s posla.
* jun - Zakonom se ograničava odlazak radnika iz SFRJ, naročito kvalifikovanih i vojničke dobi, biće stavljen pod kontrolu agencija (najava izglasavanja u NYT).
* jun - Stane Dolanc, sekretar Izvršnog biroa predsedništva SKJ u poseti Havani - otopljavanje odnosa Jugoslavije i Kube
* jun - Zbog suspenzije Nikole Pilića, 81 igrač bojkotuje Wimbledonski teniski turnir.
* 18 - 25. 6. - Washingtonski samit Nixona i Brežnjeva, potpisan Sporazum o prevenciji nuklearnog rata, Brežnjev se 24. 6. obraća američkoj javnosti preko TV.
* 20. 6. - Juan Perón se vratio u Argentinu posle 18 godina progonstva; dočekuje ga ogromna masa na koju je pucano iz snajpera, ubijeno najmanje 13 osoba (Masakr na Ezeizi); Peron je predsednik do smrti, manje od godinu dana, sledi njegova supruga Isabel do 1974-76.
* 21. 6. - Stupio na snagu Osnovni ugovor o osnovama odnosa između SR Nemačke i Nemačke DR - dve zemlje se priznaju, otvaraju stalne misije (de fakto ambasade), omogućen prijem u UN.
* 24. 6. - Piromanski napad na gay bar *UpStairs Lounge* u New Orleansu, 32 mrtvih.
* 27. 6. - Predsednik Urugvaja Juan María Bordaberry raspustio kongres i ukinuo ustav - početak civilno-vojne diktature (do 1985, Bordabery je zbačen od vojske 1976).
* 27. 6. - Prikazan *Live and Let Die*, osmi film o Jamesu Bondu, prvi sa Rogerom Moorom.
* 29. 6. - *Tanquetazo* - pokušaj vojnog udara protiv čileanskog predsednika Allendea; fotonovinar Leonardo Henrichsen snimio smrtonosne pucnje na sebe.

### Jul/Juli/Srpanj

* 1. 7. - U SAD osnovana DEA, agencija za borbu protiv krijumčarenje i upotrebe narkotika.
* 1. 7. - Britanska biblioteka izdvojena iz Britanskog muzeja.
* 1. 7. - Potpisom predsjednika Nixona na snagu stupa Case-Churchov amandman kojim je zabranjeno bilo kakvo djelovanje američkih oružanih snaga u Vijetnamu, Kambodži i Laosu bez prethodnog odobrenja Kongresa i time *de facto* konačno potvrđen izlazak SAD iz vijetnamskog rata; Nixon, koji se protivio amandmanu, ga je prisiljen potpisati kada je postalo jasno da u u Kongresu ima podršku iznad dvije trećine nužne za zaobilaženje predsjedničkog veta.
* 3. 7. - David Bowie okončao na sceni lik Ziggy Stardust (ove godine je izdao dva albuma, *Aladdin Sane* i *Pin Ups*, snimljen je i dokumentarac *Ziggy Stardust and the Spiders from Mars*).
* 4. 7. - Ugovor iz Chaguaramasa ustanovljava Karipsku zajednicu (CARICOM).
* 4. 7. - Bubnjar *Slade*-a, popularne grupe glam rocka, teško ozlijeđen u prometnoj nezgodi, ali se oporavlja.
* 5. 7. - Vojni udar u Ruandi, zbačen Grégoire Kayibanda, dolazi Juvénal Habyarimana, takođe Hutu (do atentata 1994).
* 10. 7. -  Bahami nezavisni od Velike Britanije.
* 10. 7. - Unuk J. Paul Getty-a otet u Rimu - oslobođen u decembru nakon što su mu odsekli uho i deda na kraju pristao da plati otkup.
* 11. 7. - Varig Flight 820: brazilski avion prinudno sleteo blizu pariskog aerodroma Orly, nakon što je dosta putnika već stradalo od dima - 123 mrtvih, 11 preživelih (među kojima i kapetan, koji će nestati 1979. iznad Pacifika).
* 12. 7. - Savezna skupština SFRJ donela Rezoluciju o osnovama za ostvarivanje društve­ne samozaštite u sistemu samoupravljanja, krajem godine donet je i Zakon o osnovama državne bezbeđnosti.
* jul - Osnovana Trilateralna komisija, nevladina diskusiona grupa za bližu saradnju Severne Amerike, Zapadne Evrope i Japana.
* 16. 7. - Senatski komitet obavešten da je predsednik Nixon tajno snimao razgovore.
* 17. 7. - Afganistan: dok je kralj Mohammed Zahir Shah u inostranstvu, njegov rođak Mohammed Daoud Khan se proglasio za predsednika - Republika Afganistan traje do Saurske revolucije 1978.
* 18. 7. - Ustavni akt Severne Irske: predviđena Skupština umesto ukinutog Parlamenta i devoluirana Egzekutiva (nije zaživelo).
* 18. 7. - Gadafi šalje "Marš jedinstva" prema Kairu, kako bi se ubrzalo ujedinjenje Libije i Egipta (→ Federacija Arapskih Republika), ali zaustavljeni su na granici - u decembru će doći i do prekida diplomatskih odnosa.

† Bruce Lee
* 20. 7. - Bruce Lee umro u Hong Kongu, šest dana pre prikazivanja filma "U zmajevom gnezdu".
* 20. 7. - Japan Airlines Flight 404: japanski i palestinski teroristi oteli džambo-džet iznad Holandije, tri dana kasnije u Damasku putnici pušteni, avion uništen.
* 21. 7. - Lillehammerska afera: agenti Mosada greškom ubili marokanskog konobara u Norveškoj, šestorica od 15 agenata uhapšeni.
* 22/23. 7. - Nepogoda zahvata Sloveniju, okolinu Zagreba, severnu Bosnu, rano ujutru i Vojvodinu i Beograd - orkanski vetar s udarima 90–160 km/h i grad (tuča); velika materijalna šteta u Beogradu.
* 26. 7. - 1. 8. - 20. Filmski festival u Puli, Velika zlatna arena za film "Sutjeska".
* 28. 7. - *Summer Jam at Watkins Glen* - rock festival u državi New York sa 600.000 posjetitelja.
* 29. 7. - Tragična pogibija vozača Rogera Williamsona na nizozemskom Grand Prixu.
* 31. 7. - Francuska, Nemačka i UK dogovorili mere za zajedničko finansiranje svemirskih programa (Evropska svemirska agencija osnovana 1975).

### Avgust/August/Kolovoz

Spomenik Seljačkoj buni u Gornjoj Stubici
* 1. 8. - Mitja Ribičič je potpredsednik Predsjedništva SFRJ nakon Rate Dugonjića (do sledećeg maja, kada je, po novom ustavu, Predsedništvo smanjeno sa 23 na osam članova).
* 2. 8. - Summerlandska katastrofa: požar u rekreativnom centru na otoku Man odnosi 50 žrtava.
* 5. 8. - Pripadnici Crnog septembra pucali na atinskom aerodromu, ubijene 3 osobe, 55 ranjeno.
* 7. 8. - Kulturna revolucija u NR Kini: otvorena kampanja *Kritikujte Lina, kritikujte Konfučija*, interpretacija istorije i sredstvo napada na političke protivnike.
* 7. 8. - 18. 10. - Operacija Anorí kolumbijske vojske protiv gerile Vojske nacionalnog oslobođenja (ELN).
* 8. 8. - Eksplozija u garderobi beogradske železničke stanica, jedna osoba poginula.
* 8. 8. - Serijski ubica Dean Corll ubijen od svog saučesnika - za tri godine u Houstonu mučeno i ubijeno 28 tinejdžera.
* 11. 8. - Prikazan film *American Graffiti*.
* 11. 8. - Govor Ala Grassbyja, australskog ministra za imigraciju, "Multikulturno društvo za budućnost" - okončava se politika bijele Australije.
* 11. 8. - DJ Kool Herc na jednoj žurci u New Yorku izveo tehnike budućeg hip-hopa.
* 11. 8. - Autobus sleteo u kanjon Morače, sedam mrtvih.
* 14. 8. - Ratifikovan novi Ustav Pakistana, raniji predsednik Zulfikar Ali Bhutto postaje premijer (do vojnog udara 1977).
* 15. 8. - Okončava se američko bombardovanje Kambodže, nosač aviona *USS Constellation* napušta položaj Yankee Station u Tonkinskom zalivu, zauzet 1964. (rok zadat Case-Churchovim amandmanom).
* avgust - U pustinji Mohave američki marinci održavaju manevre *Alkali Canyon '73*, vežbe za pustinjsko ratovanje (npr. na Bliskom istoku).
* 23. 8. - Predsednik Allende postavio generala Augusto Pinocheta za komandanta čileanske armije, dan nakon skupštinske rezolucije da njegova vlada ne poštuje ustav.
* 23 - 28. 8. - Pljačka *Kreditbanken*-a na stokholmskom trgu Norrmalmstorg vodi talačkoj krizi iz koje se rađa pojam "Stokholmski sindrom".
* 24 - 28. 8. - Deseti nacionalni kongres KP Kine, izabran novi politbiro, važne pozicije zauzima "banda četvorke".
* avgust-septembar - Nastanak portugalskog "Kapetanskog pokreta" i Pokreta oružanih snaga: mladi levičarski oficiri će dogodine izvesti Revoluciju karanfila.

### Septembar/Rujan

Prvi šampionat FINA održan u Beogradu
* 1. 9. - Gadafi objavio eksproprijaciju 51% imovine stranih naftnih kompanija u Libiji.
* 1 - 9. 9. -   U Beogradu održan prvi svetski šampionat u vodenim sportovima u organizaciji FINA, jugoslovenski vaterpolisti osvojili bronzu (tokom treninga pre početka šampionata, sportistima pozelenela kosa od bakar sulfata).
* 5 - 9. 9. - Samit nesvrstanih u Alžiru.

† Salvador Allende
* 11. 9. - Državni udar u Čileu 1973: nakon perioda nestabilnosti, Augusto Pinochet ruši demokratski izabranog socijalističkog predsjednika Salvadora Allendea.
* 11. 9. - JAT-ov let 769: Pred sletanje u Titograd, JAT-ova Karavela udarila u Međeđi vrh planine Maganik - 41 žrtva.
* 12. 9. - Počinje Tokijska runda razgovora o GATT (Opšti sporazum o carinama i trgovini), traje do 1979, carine skresane preko 300 milijardi dolara.
* septembar - Novi talas čistki u Savezu komunista Jugoslavije, radi pročišćavanja pred 10. kongres sledeće godine iz partije su izbačene hiljade članova; na meti su "anarholiberali" (zagovornici demokratizacije), osuđuje se "pseudohumanizam" (popustljivost prema prethodnima).
* 15. 9. - Umro švedski kralj Gustaf VI Adolf, nasleđuje ga unuk Carl XVI Gustaf.
* 18. 9. - Obe Nemačke (SRN i NDR) primljene u UN.
* 20. 9. - "Bitka polova" u tenisu - Billie Jean King pobedila, znatno starijeg, Bobbyja Riggsa.
* 22. 9. - Henry Kissinger, do sada savetnik za nacionalnu bezbednost, postaje državni sekretar Sjedinjenih Država (do 1977).
* 24. 9. -  Gvineja Bisau jednostrano proglašava nezavisnost od Portugala (priznato sledeće godine, nakon revolucije u Portugalu).
* 24. 9. - 1. 10. - Poseta sovjetskog premijera Kosigina Jugoslaviji; sporazum za ubrzanu primenu prošlogodišnjih kredita od 540 miliona dolara (poređenja radi, asistencija i zajmovi SAD u prošle dve decenije iznose dve milijarde).
* 27. 9. - Lansiran Sojuz-12, prvi sovjetski svemirski brod sa posadom od tragedije Sojuza-11 pre dve godine.

### Oktobar/Listopad

Stanje nakon Jomkipurskog rata
* 27. 9. - 6. 10. -  EuroBasket 1973 u Španiji: Jugoslavija uzima prvu evropsku titulu.
* 5. 10. - Seiko 06LC je prvi zapaženiji digitalni sat sa LCD displejem (trenutno preovlađuju displeji sa LED diodama, koji su uključuju po potrebi, npr. *Pulsar Time Computer*).
* 6. 10. - Vojin Lukić, bivši savezni sekretar za unutrašnje poslove, osuđen na 2 i po godine za "neprijateljsku propagandu".
* 6. 10. - Vozač F1 François Cevert poginuo na treningu u Watkins Glenu, njegov timski kolega Jackie Stewart se povlači jednu trku ranije nego što je planirao.
* 6 - 25. 10. - Jomkipurski rat - Egipat i Sirija napali Izrael na najsvetiji jevrejski dan (četvrti i najveći arapsko-izraelski konflikt). Nakon početnog egipatskog uspeha, Izraelci prešli preko Sueckog kanala, na sirijskom frontu zauzeli još Golanske visoravni.
* 6 - 8. 10. - Operacija Badr: Egipćani prešli preko Sueckog kanala, odbili izrelski napad i dodatno napredovali. Sirijci zauzimaju planinu Hermon, Izraelci inače odolevaju na Golanu.
* 10. 10. - Potpredsednik SAD Spiro T. Agnew dao ostavku zbog izbegavanja poreza, u decembru ga zamenjuje Gerald Ford (predsednik 1974-77).
* 14. 10. - Proslava 400-godišnjice Velike seljačke bune u Donjoj Stubici, otkriven Augustinčićev Spomenik Seljačkoj buni.
* 14. 10. - Počinje Operacija Nickel Grass, SAD dostavljaju oružje Izraelu.
* 14. 10. - Narodna pobuna u Tajlandu, predvođena studentima: na masovnim demonstracijama u Bangkoku dolazi do sukoba sa vojskom i policijom i pogibije 77 osoba, kralj objavljuje ostavku vojne vlade Thanoma Kittikachorna, sledeće godine donesen novi ustav.
* 17. 10. - **Naftna kriza 1973.**: arapski proizvođači nafte dogovorili smanjenje proizvodnje i povećanje cene. Narednih dana se uvodi embargo SAD-u zbog podrške Izraelu.
* 18. 10. - Britanski ITV prikazao film *The Unknown famine* o gladi u Etiopskom Carstvu - disidenti dogodine umeću slike raskoši Haile Selassija i prikazuju ga kao *The Hidden Hunger*, što olakšava Dergov puč.
* 18. 10. - Scullova aukcija u Njujorku: bračni par Scull je izneo 50 dela savremene umetnosti na aukciju u Sotheby'su - visoke cene i publicitet otvaraju vrata kasnijem tržištu umetninama.
* 20. 10. - Saudi Arabija prekinula isporuku nafte SAD, do sutradan embargo je potpun.
* 20. 10. - "Masakr subotnje večeri": predsednik SAD Nixon naređuje generalnom tužiocu Elliotu Richardsonu da otpusti Archibalda Coxa, istražioca slučaja Watergate - ovaj to odbija, kao i njegov zamenik, nakon čega Coxa otpušta treći po rangu u Ministarstvu pravde - ovo izaziva zahteve za Nixonov opoziv.

Sydneyska opera
* 20. 10. - Kraljica Elizabeta II otvorila zgradu Sidnejske opere.
* 25. 10. - Američke vojne snage povisile gotovost na DEFCON 3 zbog sovjetske pretnje da će intervenisati na Bliskom istoku.
* 27. 10. - Usled situacije na Bliskom istoku, jugozapadno od Beograda se održava vojna vežba Sava-73, u gradu isprobane sirene (SFRJ je dozvolila prelet sovjetskih aviona sa vojnom opremom za Egipat i Siriju, ne i trupa).
* 30. 10. - Završen Bosforski most, prva veza Evrope i Azije od Kserksovog mosta 480. pne. - viseći most ima raspon 1.074 m, trenutno najduži van SAD.

Naftna kriza 1973. u SAD - "Nema benzina"
* 31. 10. - Trojica pripadnika Privremene IRA-e beže helikopterom iz dablinskog zatvora.

### Novembar/Studeni

* 1. 11. - Leon Jaworski novi specijalni tužitelj u slučaju Watergate.
* 5. 11. - Državni tajnik Henry Kissinger započinje "shuttle diplomaciju" za prekid neprijateljstava na Bliskom istoku.
* 6. 11. - Brigitte Bardot napušta film i posvećuje se zaštiti životinja.
* 7. 11. - Kongres SAD nadglasao veto predsednika Nixona na Rezoluciju o ratnim ovlastima kojom se želi ograničiti mogućnost predsednik da vodi rat bez odobrenja Kongresa.
* 8. 11. - Potpisivanjem sporazuma okončan drugi "Bakalarski rat" - ograničeno britansko ribarenje u blizini Islanda, ali spor obnovljen već 1975.
* 11. 11. - Tehnički sporazum između Egipta i Izraela na 101. kilometru puta Kairo-Suec.

Brežnjev i Tito u Kijevu
* 12. 11. - Tito odleteo u posetu SSSR.
* 14. 11. - UK: princeza Ana se venčala sa kapetanom Markom Phillipsom.
* 17. 11. - Afera Watergate: predsjednik Richard Nixon pred 400 upravnih urednika Associated pressa izjavio: "Nisam varalica" (*I am not a crook*).
* 17. 11. - Pobuna na atenskoj Politehnici: grčka vojna hunta u krvi guši pobunu studenata (po datumu će biti nazvana teroristička organizacija).

Pogled s Kalemegdana na "25. maj"
* 18. 11. - Moamer Gadafi stigao u posetu Jugoslaviji.
* 21. 11. - Prikazan film *Westworld*, prvi sa jednostavnom digitalnom preradom slike.
* 22. 11. - U Beogradu otvoren Centar za sport i rekreaciju "25. maj" (od 2006. "Milan Gale Muškatirović").
* 23. 11. - Blizu Venecije se srušio italijansko-američki obaveštajni avion Argo 16, koji je pratio jugoslovenski sistem radara.
* 25. 11. - U Grčkoj je zbačen vojni diktator pukovnik Georgios Papadopoulos, vlast je preuzela nova vojna hunta generala Phaidona Gizikisa.
* 28. 11. - Objavljeno da će američka firma Westinghouse u Krškom izgraditi prvu nuklearnu elektranu u Jugoslaviji.
* 29. 11. - Peticija poziva Tita da bude doživotni predsednik, on odgovara da to nije lako, "može li iko biti jednako aktivan celog života?"; takođe odbacuje spekulacije da bi se SFRJ mogla vratiti u sovjetsku sferu.
* 29. 11. - Požar u robnoj kući Taiyo u Kumamotu, Japan - 103 žrtve.
* 30. 11. - Povodom 30-godišnjice AVNOJ-a, pušten u saobraćaj put Bihać-Jajce.

### Decembar/Prosinac

* 1. 12. - Papua Nova Gvineja dobila samoupravu od Australije (nezavisnost 1975).

Pioneer 10 kod Jupitera - umetnički prikaz
* 4. 12. - Najbliži prilaz Pioneera 10 Jupiteru, čije snimke šalje na Zemlju.
* 5. 12. - Prikazan film *Serpico*.
* 6. 12. - Gerald Ford položio zakletvu kao novi američki potpredsednik.
* 6. 12. - Dvojica mladih Britanaca osuđena u Sarajevu na četiri godine zatvora zbog posmatranja vojnog aerodroma.
* 6. 12. - Prikazan folk horor film *The Wicker Man*.
* 9. 12. - Potpisan Sunningdaleski sporazum, pokušaj da se uspostavi Egzekutiva Severne Irske sastavljena od unionista i nacionalista, i prekogranični Savet Irske - ubrzo propada usled unionističkog otpora.
* 10. 12. - U Njujorku otvoren muzički klub *CBGB*, koji će biti značajan za punk rock i new wave bendove (radi do 2006).
* 11. 12. - *Ostpolitik*, Praški ugovor: međusobno priznanje Zapadne Nemačke i Čehoslovačke, Minhenski sporazum (1938) proglašen ništavnim.
* 13. 12. - Osnovano Društvo za nauku i umetnost Crne Gore.
* 13. 12. - Pošto su sindikati smanjili proizvodnju ugljena, britanska vlada najavljuje štednju struje od Nove godine za komercijalne potrošače ("trodnevni tjedan").
* 7 - 15. 12. -  U Jugoslaviji održano svetsko prvenstvo u rukometu za žene, Jugoslavija prva.
* 15. 12. - Američko psihijatrijsko društvo uklonilo homoseksualnost sa svog spiska bolesti.
* 16 - 17. 12. - Ledena oluja na jugu Nove Engleske izaziva veliku štetu na drveću i električnim vodovima (roman i film *The Ice Storm* se događaju tokom Dana zahvalnosti).
* 17 - 18. 12. - Atentat na Fiumicinu: palestinski teroristi napali terminal rimskog aerodroma, bacili granate u jedan avion i kidnapovali drugi - ukupno 34 poginulih.
* 18. 12. - U Italiji prikazan film *Amarcord*.
* 20. 12. - Španski premijer Luis Carrero Blanco ubijen jakom eksplozijom u miniranoj ulici od strane ETA-e.
* 22. 12. - Dofarski rat u Omanu: iranski šah šalje brigadu u pomoć omanskom sultanu.
* 23. 12. - Naftni šok, sastanak OPEC u Teheranu: iranski šah objavio u ime proizvođača nafte podizanje cene sa 5,11 na 11,65 dolara za barel (ekvivalent 61 dolar iz 2017). **Cena nafte je skoro učetvorostručena od oktobra**.
* 25. 12. - Prikazan film *The Sting*, mnogonagrađen i najunosniji iz ove godine.
* 25. 12. - Prikazan *Magnum Force*, drugi film sa Prljavim Harijem.
* 26. 12. - Film *The Exorcist* počinje prikazivanje u samo 26 sala.
* 28. 12. - Kometa Kohoutek u perihelu.
* 31. 12. - AC/DC imaju prvu veću gažu u Sidneyu (osnovani prošlog novembra).

### Tokom godine

Most iznad Male rijeke, pruga Beograd-Bar
* Gradi se pruga Beograd-Bar, završen je Most iznad Male Rijeke, do 2001. najviši železnički most na svetu sa 198 m.
* Prema podacima NBJ, SFRJ ima suficit platnog bilansa od 330 miliona dolara (ili "preko 200 miliona", približno isto kao prošle godine; rezerve iznose 1,7 milijardi dolara; neka manja preduzeća su bankrotirala, druga su privoljena da isplate dugove, u zemlju je ušlo 1,1 milijardu dolara remitansi od gastarbajtera i 650 miliona od turizma (+25%).
* Izgrađena HE Orlovac kod Sinja. [1] Arhivirano 2011-11-06 na Wayback Machine-u
* prva polovina godine - Zbog proneverenih 1,8 miliona dolara osuđen Boško Tonev, generalni direktor Jugoslovenske poljoprivredne banke, ali nisu rasvetljeni svi aspekti pljačke (razotkrio ga nedeljnik "92").
* Osnovano Novosadsko pozorište – Újvidéki színház.
* Albin Planinc podelio prvo mesto sa Tigranom Petrosjanom na turniru u Amsterdamu.
* U Parizu izgrađen *Tour Montparnasse*, sa 58 spratova i 210 m najviša zgrada u Evropi do 1990.
* *Hippie trail*: suosnivači *Lonely Planeta*, Tony i Maureen Wheeler su objavili prvu knjigu, *Across Asia on the Cheap*. Na hipi stazi je sve više ograničenja narednih godina, da bi je 1979. prekinuli Iranska revolucija i rat u Afganistanu.

## 1973. u temama

* Televizija. TV serije: "Kamiondžije" (snim. 1972), "Pozorište u kući 2" (1973-74), "Neven", "Filip na konju", "Naše priredbe", "Dva kapitena" (snim. 1972), "Od danas do sutra", "Slike bez rama - iz dečijih knjiga", "Šta se može kad se dvoje slože", "Veliki pronalazač", "Tajne Jadrana", "Glumci" (TV Beograd); "Ča smo na ovon svitu..." (TV Zagreb); "Opasni susreti" (TV Sarajevo). TV film "Leptirica".
* Neki domaći filmovi: "Žuta", "Paja i Jare", "Bombaši", "Sutjeska" (→ Kategorija:Filmovi 1973.).

## Rođenja

### Januar/Siječanj

* 1. 1. - Miroslav Berić, košarkaš
* 14. 1. - Giancarlo Fisichella, vozač F1
* 19. 1. - Karen Lancaume, glumica († 2005)
* 28. 1. - Katarina Kresal, slovenska političarka
* 31. 1. - Portia de Rossi, australijska glumica

### Februar/Veljača

* 4. 2. - Oscar De La Hoya, bokser
* 8. 2. - Vlajko Senić, srpski političar
* 10. 2. - Asmir Kujović, bosanskohercegovački književnik
* 11. 2. - Mishal Husain, TV novinarka
* 16. 2. - Cathy Freeman, australska atletičarka
* 17. 2. - Goran Bunjevčević, fudbaler († 2018)
* 24. 2. - Nihad Kreševljaković, bosanskohercegovački producent
* 24. 2. - Sead Kreševljaković, bosanskohercegovački producent
* 27. 2. - Goran Vujević, odbojkaš

### Mart/Ožujak

* 1. 3. - Chris Webber, košarkaš
* 2. 3. - Dejan Bodiroga, srpski košarkaš
* 2. 3. - Matija Dedić, jazz pijanist, skladatelj († 2025)
* 8. 3. - Dalibor Andonov Gru, srpski reper († 2019)
* 10. 3. - Eva Herzigová, model, glumica
* 13. 3. - Edgar Davids, fudbaler
* 23. 3. - Jerzy Dudek, poljski fudbaler
* 23. 3. - Milorad Mažić, fudbalski sudija
* 25. 3. - Admir Adžem, bh. nogometaš
* 26. 3. - Ivica Kralj, crnogorski golman
* 26. 3. - Larry Page, suosnivač *Google*-a
* 30. 3. - Jan Koller, češki fudbaler

### April/Travanj

* 1. 4. - Rachel Maddow, američka politička komentatorka
* 4. 4. - Loris Capirossi, motociklista
* 4. 4. - Jelena Trivan, srpska političarka
* 5. 4. - Pharrell Williams, pevač, muzičar, producent
* 7. 4. - Marco Delvecchio, fudbaler
* 10. 4. - Roberto Carlos da Silva, fudbaler
* 11. 4. - Milan Radonjić, Milan Tarot, komičar
* 14. 4. - Adrien Brody, američki glumac
* 18. 4. - Haile Gebrselassie, atletičar
* 20. 4. - Vanja Ilić, hrvatska arhitektica
* 21. 4. - Marko Bulat, pevač
* 25. 4. - Damir Stojić, studentski kapelan Grada Zagreba
* 30. 4. - Aleksandar Srećković, glumac

### Maj/Svibanj

* 6. 5. - Dejan Tomašević, košarkaš
* 9. 5. - Dragan Tarlać, košarkaš
* 14. 5. - Giuliano, hrvatski pjevač
* 16. 5. - Tori Spelling, američka glumica i spisateljica
* 24. 5. - Ruslana, ukrajinska pjevačica
* 24. 5. - Vladimír Šmicer, češki fudbaler
* 25. 5. - Demetri Martin, komičar

### Jun/Juni/Lipanj

* 1. 6. - Heidi Klum, model
* 5. 6. - Isidora Minić, glumica
* 6. 6. - Coraima Torres, glumica, "Kasandra"
* 8. 6. - Lucija Šerbedžija, hrvatska glumica
* 14. 6. - Svetlana Ceca Ražnatović, srpska pjevačica
* 16. 6. - Federica Mogherini, italijanska i evropska političarka
* 25. 6. - Nebojša Ilić (glumac)
* 25. 6. - Hrvoje Spajić, povjesničar

### Jul/Juli/Srpanj

* 3. 7. - Ivana Plechinger, hrvatska pjevačica i voditeljica
* 5. 7. - Róisín Murphy, kantautorka, producent
* 12. 7. - Christian Vieri, fudbaler
* 13. 7. - Jelena Đurović, novinar, pisac, politički aktivista
* 20. 7. - Haakon, krunski princ Norveške
* 22. 7. - Rufus Wainwright, kanadski muzičar
* 23. 7. - Monica Lewinsky, stažistkinja u Beloj kući
* 26. 7. - Kate Beckinsale, glumica

### Avgust/August/Kolovoz

* 6. 8. - Asia Carrera, glumica
* 9. 8. - Filippo Inzaghi, italijanski fudbaler
* 12. 8. - Richard Reid, neuspeli terorista
* 14. 8. - Vladimir Vujasinović, vaterpolista
* 14. 8. - Jay-Jay Okocha, fudbaler
* 15. 8. - Nebojša Krupniković, fudbaler
* 16. 8. - Milan Rapaić, hrvatski nogometaš
* 19. 8. - Marco Materazzi, fudbaler
* 21. 8. - Sergey Brin, suosnivač *Google*-a
* 21. 8. - Nikolaj Valujev, bokser
* 24. 8. - Inge de Bruijn, plivačica

### Septembar/Rujan

* 1. 9. - Savo Milošević, srpski fudbaler
* 3. 9. - Jennifer Paige, pevačica
* 6. 9. - Nikola Grbić, srpski odbojkaš
* 6. 9. - Greg Rusedski, teniser
* 12. 9. - Paul Walker, glumac († 2013)
* 13. 9. - Fabio Cannavaro, fudbaler
* 13. 9. - Mislav Bago, novinar († 2022)
* 15. 9. - Indira Vladić, pjevačica *Colonia*-e
* 16. 9. - Aleksandar Vinokurov, biciklista
* 18. 9. - Mark Shuttleworth, preduzetnik, promoter Ubuntua
* 20. 9. - Jovana Petrović, glumica
* 22. 9. - Ivan Zarić, glumac

### Oktobar/Listopad

* 3. 10. - Neve Campbell, glumica
* 3. 10. - Ljubomir Vranješ, švedski rukometaš
* 7. 10. - Luka Bojović, kriminalac
* 12. 10. - Ivana Stanković, model
* 26. 10. - Tamara Jurkić Sviben, hrvatska pijanistica i pedagoginja
* 29. 10. - Robert Pirès, fudbaler

### Novembar/Studeni

* 1. 11. - Aishwarya Rai, glumica, mis sveta
* 2. 11. - Samir Barač, hrvatski vaterpolist
* 19. 11. - Darko Kovačević, srpski fudbaler
* 29. 11. - Ryan Giggs, fudbaler, trener

### Decembar/Prosinac

* 2. 12. - Monika Seleš, teniserka
* 2. 12. - Jan Ullrich, biciklista
* 4. 12. - Tyra Banks, model
* 16. 12. - Mariza, fado pevačica

### Kroz godinu

* Nikola Pešić, vajar
* Srđa Popović (aktivist)
* Irfan Škiljan, softver-inženjer
* Nebojša Slijepčević, filmski redatelj

## Smrti

### Januar/Siječanj – Mart/Ožujak

* 2. 1. - Ivo Žic-Klačić, književnik (\* 1903)
* 20. 1. - Amílcar Cabral, gvinejski i zelenortski antikolonijalni borac (\* 1924)
* 22. 1. - Lyndon B. Johnson, bivši predsjednik SAD (\* 1908)
* 26. 1. - Edward G. Robinson, glumac (\* 1893)
* 18. 2. - Frank Costello, gangster (\* 1891)
* 3. 3. - Nikolaj Nikitin, sovjetski arhitekta (\* 1907)
* 6. 3. - Pearl S. Buck, književnica, nobelovka (\* 1892)
* 14. 3. - Chic Young, crtač stripa (\* 1901)
* 14. 3. - Howard H. Aiken, pionir informatike (\* 1900)
* 26. 3. - Noël Coward, dramski pisac, kompozitor, pevač, glumac (\* 1899)

### April/Travanj – Jun/Lipanj

* 7. 4. - Petar Tomac, oficir, vojni historičar (\* 1899)
* 8. 4. - Pablo Picasso, španjolski slikar (\* 1881.)
* 11. 4. - Milojko Janković, vazduhoplovni general KJ (\* 1884)
* 12. 4. - Arthur Freed, filmski producent (\* 1894)
* 13. 4. - Henry Darger, autsajderski umetnik (\* 1892)
* 28. 4. - Jacques Maritain, katolički filozof (\* 1882)
* 16. 5. - Jacques Lipchitz, vajar (\* 1891)
* 21. 5. - Ivan Konjev, maršal, heroj SSSR (\* 1897)
* 5. 6. - Miladin Pećinar, građevinski inženjer, profesor, akademik (\* 1893)
* 6. 6. - Rajka Borojević, književnica (\* 1913)
* 9. 6. - Erich von Manstein, nemački feldmaršal (\* 1887)
* 16. 6. - Aleksandar Marinković - Šilja, operski pevač (\* 1910)
* 25. 6. - Vilko Gecan, slikar (\* 1894)
* 30. 6. - Nancy Mitford, književnica (\* 1904)

### Jul/Srpanj – Septembar/Rujan

* 2. 7. - Betty Grable, glumica, pin-up ikona (\* 1916)
* 2. 7. - Ferdinand Schörner, poslednji nemački feldmaršal (\* 1892)
* 3. 7. - Uroš Krunić, general-major JNA u penz., narodni heroj (\* 1914)
* 7. 7. - Veronica Lake, američka glumica (\* 1922)
* 12. 7. - Lon Chaney Junior, glumac (\* 1906)
* 20. 7. - Bruce Lee, kung fu borac, glumac (\* 1940)
* 26. 7. - Hans Albert Einstein, inženjer, sin Alberta i Mileve (\* 1904)
* 29. 7. - Roger Williamson, vozač F1 (\* 1948)
* 1. 8. - Walter Ulbricht, predsednik Istočne Nemačke (\* 1893)
* 6. 8. - Fulgencio Batista, bivši predsednik Kube (\* 1901)
* 8. 8. - Nikolaos Zahariadis, bivši lider KP Grčke (\* 1903)
* 8. 8. - Dušan Mugoša, društveno-politički radnik, narodni heroj (\* 1914)
* 13. 8. - Willy Rey, model (\* 1949)
* 14. 8. - Ivan Radović, slikar (\* 1894)
* 17. 8. - Jean Barraqué, francuski kompozitor
* 23. 8. - Dominik Mandić, franjevac, povjesničar (\* 1889)
* 31. 8. - John Ford, američki filmski režiser (\* 1875)
* 2. 9. - J. R. R. Tolkien, književnik, filolog (\* 1892)
* 11. 9. - Salvador Allende, predsednik Čilea (\* 1908)
* 15. 9. - Gustaf VI Adolf, kralj Švedske (\* 1882)
* 15. 9. - Víctor Jara, čileanski pevač (\* 1932)
* 17. 9. - Marijana Radev, hrvatska operna pjevačica (\* 1913.)
* 19. 9. - Gram Parsons, rok kantautor (\* 1946)
* 23. 9. - Pablo Neruda, čileanski pjesnik, nobelovac (\* 1904)
* 26. 9. - Anna Magnani, glumica (\* 1908)
* 29. 9. - W. H. Auden, englesko-američki pesnik (\* 1907)

### Oktobar/Listopad – Decembar/Prosinac

* 2. 10. - Paavo Nurmi, finski atletičar (\* 1897)
* 5. 10. - Milunka Savić, ratnica iz Balkanskih i Prvog svetskog rata (\* 1890)
* 6. 10. - François Cevert, vozač F1 (\* 1944)
* 10. 10. - Ludwig von Mises, filozof, ekonomista (\* 1881)
* 16. 10. - Gene Krupa, džez-bubnjar (\* 1909)
* 18. 10. - Leo Strauss, politički filozof (\* 1899)
* 25. 10. - Abebe Bikila, etiopski atletičar (\* 1932)
* 26. 10. - Semjon Buđoni, maršal, heroj SSSR (\* 1883)
* 30. 10. - Veljko Maričić, glumac (\* 1907)
* 13. 11. - Elsa Schiaparelli, modna kreatorka (\* 1890)
* 24. 11. - Nikolaj Kamov, konstruktor helikoptera (\* 1902)
* 26. 11. - John Rostill, član *Shadows*-a (\* 1942)
* 1. 12. - David Ben Gurion, prvi premijer Izraela (\* 1886)
* 5. 12. - Robert Watson-Watt, pionir radara (\* 1892)
* 20. 12. - Bobby Darin, kantautor, glumac (\* 1936)
* 20. 12. - Luis Carrero Blanco, premijer Španije (\* 1904)
* 23. 12. - Gerard Kuiper, nizozemsko-američki astronom (\* 1905)
* 25. 12. - İsmet İnönü, general, bivši premijer odn. predsednik Turske (\* 1884)
* 25. 12. - Gabriel Voisin, pionir avijacije (\* 1880)
* 30. 12. - Konstantin Veršinin, glavni maršal avijacije SSSR (\* 1900)

## Nobelove nagrade

* **Fizika**: Leo Esaki, Ivar Giaever (eksperimentalna otkrića u vezi tunelskih fenomena u poluprovodnicima [Esaki] i superprovodnicima [Giaever]) i Brian Davon Josephson (teoretsko predviđanje svojstava superstruje kroz tunelsku barijeru, naročito one pojave opšte poznate kao Josephsonovi efekti)
* **Kemija**: Ernst Otto Fischer i Geoffrey Wilkinson (pionirski, zaseban, rad na hemiji organometalnih, sendvičkih jedinjenja)
* **Fiziologija i medicina**: Karl von Frisch, Konrad Lorenz i Nikolaas Tinbergen (otkrića u vezi organizacije i izazivanja individualnih i socijalnih obrazaca ponašanja, kod životinja)
* **Književnost**: Patrick White (za epsku i psihološku narativnu umetnost koja je uvela novi kontinent u literaturu)
* **Mir**: Henry Kissinger i Le Duc Tho (mirovni napori u Vijetnamu, Tho je odbio nagradu)
* **Ekonomija**: Wassily Leontief (razvoj metoda input-output i za njegovu primenu na važne ekonomske probleme)

## Reference

Literatura
* Yugoslav Party Official Against Ideological Bloc Division in Europe Arhivirano 2011-07-28 na Wayback Machine-u, Slobodan Stanković, OSA - RFE
* Milan Bajec, Ivan Dolničar (1981). Jugoslavija 1941-1981, Beograd: Eksport pres.

## Vanjske veze

* Yugoslav Criticism of an American Book Arhivirano 2011-07-28 na Wayback Machine-u, Slobodan Stanković, OSA-RFE (o partizanskim pregovorima sa Nemcima 1943).
* Thoughts Behind Purges in Vojvodina Arhivirano 2011-07-28 na Wayback Machine-u, S.Stanković, OSA-RFE
* Kardelj Changes His Mind on the Role of the State Arhivirano 2011-07-28 na Wayback Machine-u, OSA-RFE
* Tito's Foreign Policy Interview in "Vjesnak" Arhivirano 2011-07-28 na Wayback Machine-u, S.Stanković, OSA-RFE
* Gambling in Yugoslavia: Self-Managing Socialist Casinos Arhivirano 2010-09-06 na Wayback Machine-u, S.Stanković, OSA-RFE
* Poland and Yugoslavia: Two States with the Same Anthem Arhivirano 2011-07-28 na Wayback Machine-u, OSA-RFE
* On the Eve of Tito-Ceausescu Meeting Arhivirano 2011-07-28 na Wayback Machine-u, S.Stanković, OSA-RFE
* Hungary and Yugoslavia: A Unique Relationship? Arhivirano 2011-07-28 na Wayback Machine-u, William F. Robinson, OSA-RFE
* American Express Branch in Yugoslavia Arhivirano 2011-07-28 na Wayback Machine-u, S.Stanković, OSA-RFE
* New Yugoslav Constitution Elaborates Further Self-Management Principles Arhivirano 2011-07-28 na Wayback Machine-u, Zdenko Antić, OSA-RFE
* Latest Issue of "Praxis" Reviewed Arhivirano 2011-07-28 na Wayback Machine-u, S.Stanković, OSA-RFE
* On the Eve of the Non-Aligned Conference Arhivirano 2011-07-28 na Wayback Machine-u, S.Stanković, OSA-RFE
* Circulation of Most Important Yugoslav Dailies Surveyed Arhivirano 2011-07-28 na Wayback Machine-u, S.Stanković, OSA-RFE
* Review Of East European, Soviet, And Chinese Foreign Broadcasting Arhivirano 2011-07-28 na Wayback Machine-u, Martin K. Bachstein, OSA-RFE