# 19. vijek

|  |  |
| --- | --- |
| Milenijum: | 2. milenijum
 |
| Vjekovi: | 18. vijek • 19. vijek • 20. vijek
 |
| Decenije: | 1800-e 1810-e 1820-e 1830-e 1840-e 1850-e 1860-e 1870-e 1880-e 1890-e
 |
| Kategorije: | Rođenja – Smrti Nastanci – Prestanci
 |

**19. vijek** je bio vijek koji je započeo godine 1801. a završio godine 1900.

| 1801
 | 1802
 | 1803
 | 1804
 | 1805
 | 1806
 | 1807
 | 1808
 | 1809
 | 1810
 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1811
 | 1812
 | 1813
 | 1814
 | 1815
 | 1816
 | 1817
 | 1818
 | 1819
 | 1820
 |
| 1821
 | 1822
 | 1823
 | 1824
 | 1825
 | 1826
 | 1827
 | 1828
 | 1829
 | 1830
 |
| 1831
 | 1832
 | 1833
 | 1834
 | 1835
 | 1836
 | 1837
 | 1838
 | 1839
 | 1840
 |
| 1841
 | 1842
 | 1843
 | 1844
 | 1845
 | 1846
 | 1847
 | 1848
 | 1849
 | 1850
 |
| 1851
 | 1852
 | 1853
 | 1854
 | 1855
 | 1856
 | 1857
 | 1858
 | 1859
 | 1860
 |
| 1861
 | 1862
 | 1863
 | 1864
 | 1865
 | 1866
 | 1867
 | 1868
 | 1869
 | 1870
 |
| 1871
 | 1872
 | 1873
 | 1874
 | 1875
 | 1876
 | 1877
 | 1878
 | 1879
 | 1880
 |
| 1881
 | 1882
 | 1883
 | 1884
 | 1885
 | 1886
 | 1887
 | 1888
 | 1889
 | 1890
 |
| 1891
 | 1892
 | 1893
 | 1894
 | 1895
 | 1896
 | 1897
 | 1898
 | 1899
 | 1900
 |

---

## Glavni događaji i razvoji

* Ukinuto ropstvo u većini zapadnih zemalja.
* Napoleonski ratovi savršavaju preustrojenjem evropskog sistema država.
* Južnoamerički ratovi za nezavisnost dovode do stvaranja nezavisnih država na teritoriju bivšeg španskog i portugalskog kolonijalnog imperija u Latinskoj Americi.
* Nastavlja se propadanje Osmanskog carstva: nezavisnost Grčke, Srbije, Crne Gore, Rumunjske, Bugarske.
* Američko-meksički rat i Američki građanski rat, širenje SAD prema zapadu.
* Početak industrijalizacije, najprije u Engleskoj, kasnije i u kontinentalnoj Evropi te u Sjevernoj Americi.
* Ujedinjenje Njemačke i Italije.
* Novi ustroj austrijskog kraljevstva i veća samostalnost Mađara unutar Austro-Ugarske
* Evropsko naseljavanje Australije i početak kolonijalizacije Afrike. Kolonizacije nekih dijelova Azije (Indija, Sibir, jugoistočna Azija).

## Značajne osobe

* Hans Christian Andersen
* Jane Austen
* Emily Dickinson
* Charles Dickens
* Friedrich Nietzsche
* Mark Twain
* Edgar Allan Poe
* Marie Curie
* Thomas Edison
* Sigmund Freud
* Alfred Nobel
* Nikola Tesla
* Karl Marx
* Fridrih Engels
* Lajos Kossuth
* Giuseppe Garibaldi
* Simon Bolivar
* Franjo Josip
* Otto von Bismarck
* Napoleon Bonaparte
* Abraham Lincoln
* Kraljica Victoria
* George Bernard Shaw
* Levi Strauss
* Jack The Ripper
* Jesse James
* Ludwig van Beethoven
* Frédéric Chopin
* Antonín Dvořák
* Giuseppe Verdi
* Richard Wagner

## Izumi i otkrića

* Fotografija (Nicephore Niepce)
* Telefon (Alexander Graham Bell)
* Fonograf (Thomas Alva Edison)
* Film (Braća Lumière)
* Parna lokomotiva (Richard Trevithick)
* Dizel motor (Rudolf Diesel)
* Benzinski motor (Gottlieb Daimler)
* Automobil (Karl Benz)
* Žarulja (Thomas Alva Edison)
* Električna struja (Nikola Tesla)
* Radij i Polonij (Marie Curie i Pierre Curie)
* lijekovi protiv bjesnoće i tuberkuloze (Louis Pasteur i Robert Koch)
* Periodni sustav elemenata (Dmitrij Ivanovič Mendeljejev)
* X-zrake (Wilhelm Conrad Röntgen)

| Milenijum | Vijek
 |
| --- | --- |
| **4. pne.**:
 | 40. pne.
 | 39. pne.
 | 38. pne.
 | 37. pne.
 | 36. pne.
 | 35. pne.
 | 34. pne.
 | 33. pne.
 | 32. pne.
 | 31. pne.
 |
| **3. pne.**:
 | 30. pne.
 | 29. pne.
 | 28. pne.
 | 27. pne.
 | 26. pne.
 | 25. pne.
 | 24. pne.
 | 23. pne.
 | 22. pne.
 | 21. pne.
 |
| **2. pne.**:
 | 20. pne.
 | 19. pne.
 | 18. pne.
 | 17. pne.
 | 16. pne.
 | 15. pne.
 | 14. pne.
 | 13. pne.
 | 12. pne.
 | 11. pne.
 |
| **1. pne.**:
 | 10. pne.
 | 9. pne.
 | 8. pne.
 | 7. pne.
 | 6. pne.
 | 5. pne.
 | 4. pne.
 | 3. pne.
 | 2. pne.
 | 1. pne.
 |
| **1.**:
 |   1.
 |   2.
 |   3.
 |   4.
 |   5.
 |   6.
 |   7.
 |   8.
 |   9.
 | 10.
 |
| **2.**:
 | 11.
 | 12.
 | 13.
 | 14.
 | 15.
 | 16.
 | 17.
 | 18.
 | 19.
 | 20.
 |
| **3.**:
 | 21.
 | 22.
 | 23.
 | 24.
 | 25.
 | 26.
 | 27.
 | 28.
 | 29.
 | 30.
 |
| **4.**:
 | 31.
 | 32.
 | 33.
 | 34.
 | 35.
 | 36.
 | 37.
 | 38.
 | 39.
 | 40.
 |