# 1682.

*Ovo je članak o godini 1682.*

|  |  |
| --- | --- |
| Milenijum:
 | 2. milenijum
 |
| Vjekovi:
 | 16. vijek – **17. vijek** – 18. vijek
 |
| Decenija:
 |  1650-e  1660-e  1670-e  – 1680-e –  1690-e  1700-e  1710-e  |
| Godine:
 | 1679 1680 1681 – **1682** – 1683 1684 1685
 |

1682.. po kalendarima
| Gregorijanski
 | 1682.. (MDCLXXXII) |
| Ab urbe condita
 | 2435.
 |
| Islamski
 | 1092–1094.
 |
| Iranski
 | 1060–1061.
 |
| Hebrejski
 | 5442–5443.
 |
| Bizantski
 | 7190–7191.
 |
| Koptski
 | 1398–1399.
 |
| Hindu kalendari
 |
| • *Vikram Samvat* | 1737–1738.
 |
| • *Shaka Samvat* | 1604–1605.
 |
| • *Kali Yuga* | 4783–4784.
 |
| Kineski
 |
| • Kontinualno
 | 4318–4319.
 |
| • 60 godina
 | Yang Voda Pas (od kineske Ng.) |
| Holocenski kalendar
 | 11682.
 |
| p • r • u |
| Podrobnije: Kalendarska era |

Godina **1682** (**MDCLXXXII**) bila je redovna godina koja počinje u četvrtak po gregorijanskom kalendaru odn. redovna godina koja počinje u nedjelju po 10 dana zaostajućem julijanskom kalendaru.

## Događaji

### Januar/Siječanj – Mart/Ožujak

* 19. 3. - Galikanizam: Deklaracija sveštenstva Francuske sa četiri članka - papina vlast ograničena kraljevom svetovnom vlašću, generalnim koncilima te kanonima i običajima pojedinih crkava (povučeno 1693).

### April/Travanj – Jun/Lipanj

Francuske pretenzije u Sev. Americi (stanje oko 1750., Španci trenutno izgubili Novi Meksiko)
* 9. 4. - Dva dana nakon što je stigao na ušće Misisipija, René-Robert Cavelier de La Salle proglašava sliv te reke francuskim posedom pod imenom Lujzijana.
* 6. 5. - Versajski dvorac je novo sedište francuskog kralja (do 1789).
* 7. 5. (27. 4. po j.k.) - Ruski car Fjodor III umire bez naslednika, naslediće ga polubraća, nesposobni Ivan V (do 1696) i maloletni Petar, kasnije Veliki (do 1725).
* 15. 5.? - Pobuna strelaca u Moskvi: Sofija Aleksejevna i Ivan Andrejevič Hovanski poveli pobunu Strelaca u ime Ivana V, Sofija će biti regentkinja do 1689, Petar svedočio ubistvu nekih svojih rođaka i prijatelja.
* 15. 6. - Jelena Zrinska se udala za Imre Thökölyja, koji 24. lipnja prekida primirje sa Habsburzima.

### Jul/Srpanj – Septembar/Rujan

* 15. 7. - Debata patrijarha Joakima i staroverca Nikite Pustosvjata - Nikita izgubio, sutradan pogubljen.
* 19. 7. - Jasu I je novi etiopski car (do 1706).
* 24. 7. - Megdan mladoga Vicka Bujovića s novskim kapetanom Osmanom. (?)
* 6. 8. - Sastanak sultana Mehmeda IV sa najvišim dostojanstvenicima: prihvaćen predlog velikog vezira Kara Mustafa-paše da se krene u rat sa Habsburzima (Vašvarski mir bi istekao 1684), Imre Thokoly priznat za kralja ujedinjene Ugarske pod osmanskom kontrolom.
* 12 - 22. 8. - Vezuv se aktivirao.
* 14. 8. - Združene kuručke, erdeljske i osmanske snage zauzimaju Košice, zatim još nekoliko gradova Gornje Ugarske.
* 15. 9. - Halejeva kometa u perihelu (dobiće to ime kada se bude vratila 1759).
* 16. 9. - Budimski Ibrahim-paša proglasio Imre Thökölyja za kralja Ugarske.
* septembar - Ivan Hovanski pogubljen nakon što je optužen za pokušaj državnog udara i jeres.
* 20. 9. - Hasan-beg Durakbegović poginuo kod Zemunika od zadarskih uskoka - dolazi do zategnutosti između Osmanlija i Mletaka.

### Oktobar/Listopad – Decembar/Prosinac

"Pennov ugovor sa Indijancima"
* 12. 10. - Sultan Mehmed IV, praćen 19. 10. velikim vezirom Kara Mustafa-pašom i glavnom vojskom, kreće u Jedrene.
* 15. 10. - Izgorio samostan Rama.
* 27. 10. - William Penn osnovao Philadelphiju. Smatra se da je kuća Richarda Walla zgrada sa najdužim stalnim stanovanjem u SAD. Penn je u ovo doba postigao mirovni sporazum sa Tamanendom, poglavicom Lenapea.
* 19. 11. - Novo primirje između Habsburga i Thokolyja, koji zadržava posede do reke Hron (Gran).

### Kroz godinu

* Sarajevska buna: seljaci iz okolice i nezadovoljni građani su razorili i opljačkali sudnicu, ubili kadiju (koji je vršio nasilja i zloupotrebe) i njegovog naiba (zamjenika). Učesnici bune su žestoko oglobljeni, dvadeset je poslano u progonstvo, a 14 pogubljeno.
* Izgrađen most preko Neretve u Konjicu - poslednji veliki kameni most u Bosni.
* Napušteni mnogi srpski manastiri i zapaljene crkve (u vezi sa sarajevskom bunom?).
* Mletačka Dalmacija s Bokom ima 86.000 stanovnika.
* Pljevlja izgorjela u požaru.
* Iz 30 do 40 sela bitoljskog kadiluka se razbježala raja, zbog čega se izvanredni nameti smanjuju za jednu četvrtinu.
* 1682-83 - Patrijarh Arsenije III Crnojević putovao u Jerusalim.
* Francuski admiral Abraham Duquesne bombardovao gusare u Alžiru.
* Nehemiah Grew objavio *Anatomy of Plants* što se smatra temeljem fitotomije.
* Osnovana trgovačka Brandenburško-afrička kompanija koja se smatra prvim akcijskim društvom u Nemačkoj.

## Rođenja

* 4. 2. - Johann Friedrich Böttger, alhemičar († 1719)
* 25. 2. - Giovanni Battista Morgagni, začetnik anatomske patologije († 1771)
* 16. 4. - John Hadley, pronalazač oktanta († 1744)
* 17. 5. - Bartholomew Roberts, pirat († 1722)
* 17. 6. - Karl XII, kralj Švedske († 1718)
* 10. 7. - Roger Cotes, matematičar († 1716)
* 9. 8. - Franz Ferdinand Anton Khevenhüller, zapovjednik slavonske krajine († 1746)
* 16. 8. - Louis de France, sin francuskog prestolonaslednika († 1712)

## Smrti

* 10. 3. - Jacob Isaakszoon van Ruisdael, slikar (\* ca. 1629)
* 3. 4. - Bartolomé Esteban Murillo, slikar (\* 1617)
* 7. 5. - Fjodor III., car Rusije (\* 1661)
* 12. 7. - Jean Picard, astronom (\* 1620)
* 19. 7. - Johanes I Etiopski car
* 23. 11. - Claude Lorrain, slikar (\* ca. 1600)
* ? - Dalaj Lama V (\* 1617)
* pribl. - Evlija Čelebija, putopisac (\* 1611)

## Reference

Literatura
* Kenneth Meyer Setton. *Venice, Austria, and the Turks in the Seventeenth Century*. American Philosophical Society; 1991. ISBN 978-0-87169-192-7.
* Simon Millar. *Vienna 1683: Christian Europe Repels the Ottomans*mrtav link*]*. Osprey Publishing; 2008. ISBN 978-1-84603-231-8.
* *Historija naroda Jugoslavije II*, Školska knjiga Zagreb, 1959
* *Istorija srpskog naroda*, Treća knjiga, prvi tom, Srbi pod tuđinskom vlašću 1537-1699, SKZ Beograd 1993, ISBN 86-379-0383-5