# 19. oktobra

Dani - Godine

prethodni dan - sledeći dan

---

|  |
| --- |
| Šablon:Calendar/Sun1stMonthStartut.
 |
| Šablon:Calendar/Sun1stMonthStartčet.
 |
| Šablon:Calendar/Sun1stMonthStartned.
 |

**19. oktobra/listopada** (**19. 10.**) je 292. dan godine po gregorijanskom kalendaru (293. u prestupnoj godini).
Do kraja godine ima još 73 dana.

## Događaji

* 202. pne. - Bitka kod Zame. Rimljani pod vodstvom Scipiona Afričkog porazili Kartažane pod vodstvom Hanibala kojem je to bio jedini, ali odlučujući poraz. Ovom je bitkom završen drugi Punski rat.
* 439. – Gejserih, kralj Vandala i Alana, osvaja Kartaginu, posle Rima najveći grad zapadnog Mediterana. Ovaj događaj je kasnije u Vandalskoj kraljevini korišćen kao početni događaj nove ere.
* 1453. – Francuzi ponovno zauzmu Bordeaux, završi se 100-godišnji rat sa Englezima.
* 1512. – Martin Luther postao doktor teologije.
* 1781. – U Yorktownu, Virginia, britanski zapovjednik Lord Cornwallis predao se francusko-američkim snagama vođenim sa George Washingtonom završavajući američki rat za neovisnost.
* 1812. – Napoleon se povukao iz Moskve.
* 1813. – Okončana je Bitka naroda kod Lajpciga u kojoj su ujedinjene vojske više evropskih država, predvođene Rusijom, Pruskom i Austrijom porazile Napoleona i prisilile ga da se povuče preko Rajne.
* 1872. – U Novom Južnom Velsu u Australiji nađen je „Holtermanov grumen“, ploča škriljca težine 235,14 kilograma, u kojoj je bilo 82,11 kilograma zlata, najveća količina koja je dosad pronađena.
* 1874. – ban Ivan Mažuranić svečano otvorio moderno Sveučilište u Zagrebu.
* 1892. – Rođen ruski velemajstor Aleksandar Aljehin, jedan od najvećih u istoriji šaha. Bio je svjetski prvak od 1927. kada je pobijedio Kubanca Kapablanku do 1935. kada je izgubio od Holanđanina Evea. Titulu svjetskog prvaka ponovo je stekao pobjedivši Evea u revanšu 1937. i zadržao je do smrti 1946.
* 1915. – Rusija i Italija su u Prvom svetskom ratu objavile rat Bugarskoj, koja je, pored proglašenja neutralnosti, napala srpsku vojsku 6. oktobra i time se priključila Centralnim silama.
* 1933. – Njemačka se povukla iz Lige naroda.
* 1935. – Liga naroda uvela ekonomske sankcije fašističkoj Italiji zbog okupacije Etiopije.
* 1943. – oktriven antibiotik *streptomicin*.
* 1944. – američka vojska zauzima Filipine.
* 1954. – Zaključen je anglo-egipatski sporazum o povlačenju britanskih trupa iz zone Sueckog kanala u roku od 20 meseci.
* 1957. – Savezna republika Njemačka prekine diplomatske odnose sa SFR Jugoslavijom, zato što je ta prije prizna Njemačku demokratsku republiku.
* 1960. – Vlada Sjedinjenih Američkih Država uvela embargo komunističkoj Kubi.
* 1960. – Mauritanija postaje nezavisna država.
* 1964. – U udesu sovjetskog aviona „Iljušin-18“, koji se srušio na Avalu, poginuli su svi putnici među kojima je bila šestočlana delegacija sovjetske armije sa maršalom Sergejem Birjuzovim na čelu. Delegacija je upućena u Beograd da bi učestvovala u proslavi 20-godišnjice oslobođenja Beograda.
* 1968. – U Ciudad de Mexico na Olimpijskim igrama jugoslovenska plivačica Đurđica Bjedov, osvojila zlatno odličje na 100 m prsno i srebro na 200 m prsno.
* 1991. – Utemeljena 133. brigada HV, Otočac.
* 1994. – U eksploziji bombe, koju je u gradskom autobusu u Tel Avivu aktivirao bombaš-samoubica, poginule su 22 i ranjeno više od 40 osoba.
* 2000. – Međunarodni sud za ratne zločine u Ruandi osudio je bivšeg premijera te zemlje Žana Kambandu na doživotni zatvor zbog genocida počinjenog 1994, kada je ubijeno oko pola miliona pripadnika plemena Tutsi i Hutu.
* 2001. – Najmanje 350 ljudi nastradalo je kada je prenatrpani brod, koji je prevozio iračke emigrante, na putu od Sumatre ka Australiji potonuo u blizini Jave.
* 2003. – Majka Tereza beatificirana od pape Ivana Pavla II.
* 2003. – U Sarajevu u 78. godini umro Alija Izetbegović, predsjednik Bosne i Hercegovine 1990 – 1996, član tročlanog Predsjedništva BiH 1996 – 2000. i dugogodišnji lider Stranke demokratske akcije. Sa Slobodanom Miloševićem i Franjom Tuđmanom, potpisnik je mirovnog sporazuma kojim je završen rat u BiH, sklopljen 21. novembra 1995. u Daytonu, SAD, a potpisan 14. decembra 1995. u Parisu.
* 2004. – Nepoznata lica otela u Baghdadu i mjesec kasnije pogubila šeficu međunarodne humanitarne organizacije Caritas Margaret Hassan.
* 2005. – U Bagdadu je počelo suđenje bivšem iračkom lideru Sadamu Huseinu.
* 2007. – Skupština Republike Crne Gore usvojila novi Ustav Republike Crne Gore u kojem je službenim jezikom umjesto ijekavskog srpskog imenovan crnogorski.
* 2008. – Umro Richard Blackwell, holivudski dizajner i kreator, tvorac liste "Deset najgore odjevenih žena svijeta".

.

## Rođenja

* 1433. – Marsilio Ficino, italijanski filozof.
* 1582. – princ Dimitrije čija nasilna smrt 1591. godine će izazvati sedmogodišnji rat za nezavisnost Rusije.
* 1810. – Cassius Clay, američki političar († 1903).
* 1841. – Nikola I Petrović - Njegoš, crnogorski kralj, vojskovođa i pisac.
* 1862. – Auguste Lumière, francuski hemičar i industrijalac.
* 1882. – Umberto Boccioni, talijanski futuristički umjetnik († 1916).
* 1892. – Aleksandar Aljehin, je bio četvrti svetski šahovski prvak. Smatra se jednim od najboljih šahista svih vremena. († 1946.).
* 1899. – Miguel Ángel Asturias, gvatemalski književnik dobitnik nobelovac. († 1974).
* 1905. – Karl Novak, slovenski četnički vojvoda i pukovnik († 1975.).
* 1910. – Subrahmanyan Chandrasekhar, indijsko - američki fizičar i nobelovac.
* 1913. – Vinícius de Moraes, brazilski muzičar.
* 1928. – Borisav Jović, srpski i jugoslavenski političar.
* 1931. – John le Carré, britanski književnik.
* 1932. – Robert Reed, američki glumac.
* 1932. – U Beogradu je otvoren Kolarčev narodni univerzitet, zadužbina Ilije Milosavljevića Kolarca, koji je u tu svrhu testamentom zaveštao oko 50.000 dukata. Zgradu Kolarčevog univerziteta je projektovao srpski arhitekta Petar Bajalović.
* 1945. – Divine, američki glumac/ca.
* 1945. – Patricia Ireland, američka feministkinja.
* 1945. – John Lithgow, američki glumac.
* 1952. – Edward Zanki, njemački muzičar i kantautor.
* 1956. – Jasna Merdan-Kolar, bivša bosanskohercegovačka i austrijska rukometašica.
* 1962. – Evander Holyfield, američki profesionalni boksač.
* 1970. – Željka Čižmešija, bivša jugoslavenska i hrvatska reprezentativka u umjetničkom klizanju.
* 1978. – Ruslan Chagaev, bivši uzbekistanski profesionalni boksač.
* 1979. – Branimir Bajić, bosanskohercegovački nogometaš.

.

## Smrti

* 1187. – Papa Urban III..
* 1216. – Jovan bez Zemlje, engleski kralj.
* 1587. – Francesco I. de Medici, toskanski veliki vojvoda.
* 1745. – Jonathan Swift, engleski književnik (\* 1667.).
* 1851. – Petar II Petrović Njegoš, srpski vladika Crne Gore.
* 1875. – Čarls Vitston, engleski fizičar.
* 1896. – Šime Ljubić, župnik, teolog, hrvatski arheolog, povjesničar, političar i biograf (\* 1822.).
* 1899. – portugalski kralj Ludvik.
* 1909. – Cesare Lombroso, talijanski liječnik (\* 1836.).
* 1937. – Ernest Rutherford, britanski fizičar (\* 1871.).
* 1961. – Maksimilijan Paspa, pionir kinoamaterizma, poznati zagrebački liječnik - stomatolog (\* 1896.).
* 1983. – Maurice Bishop, grenadski političar i revolucionar (\* 1944.).
* 1984. – Ježi Popjeluška, poljski sveštenik.
* 1986. – Samora Mašel, predsednik Mozambika.
* 1986. – Karlo Bulić, hrvatski glumac (\* 1910.).
* 1999. – Natali Sarot, francuska književnica.
* 2003. – Alija Izetbegović, bosanskohercegovački političar i državnik.
* 2008. – Richard Blackwell, holivudski dizajner i kreator, tvorac liste "Deset najgore odjevenih žena svijeta" (\* 1922.).
* 2010. – Tom Bosley, američki glumac (\* 1927.).
* 2015. – Munib Maglajlić, profesor,dr.,istaknuti bosanskohercegovački književnik, publicist i analitičar (\* 1945.).

.

## Blagdani

* Dan hrvatskih branitelja Sisačko-moslavačke županije
* Sveti apostol Toma-Tomindan

## Praznici

*Vidi takođe*: Godišnji kalendar - Dnevni kalendar