Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Britanski otoci

*Za objašnjenje često zbunjujućih termina poput (Velike) Britanije, Ujedinjenog Kraljevstva i Engleske vidite Britanski otoci (terminologija).*
Britanski se otoci sastoje od Velike Britanije, Irske i brojnih manjih okolnih otoka.
**Britanski otoci** (engl. *British Isles*, irski *Oileáin na Breataine*), skupina otoka uz sjeverozapadnu obalu Europe koji obuhvaćaju Veliku Britaniju (Engleska, Škotska i Wales), Irsku (Sjeverna Irska i Republika Irska), otok Man i nekoliko tisuća manjih susjednih otoka. U literaturi vlade Republike Irske ponekad se smatra da Republika Irska nije dio Britanskih otoka (ali se češće smatra da *je* Republika Irska njihov dio).

Britanski otoci su geografski i ekološki termin, koji se općenito odnosi na čitav arhipelag od otočja Shetland na sjeveru do otočja Scilly na jugu, te od otoka Blasket na zapadu do East Anglije na istoku. Britanski otoci okupljaju više od 6,000 otoka ukupne kopnene površine 315,134 km².

Oko prefiksa *Brit* stvorilo se područje nesuglasica. Iako u svojoj originalnoj uporabi prefiks implicira vezu s čitavim arhipelagom otoka uz sjeverozapadnu obalu Europe (uključujući Irsku), u novije se vrijeme Republika Irska ne uključuje u političku uporabu prefiksa Brit. 'Brit' u geografskom smislu odražava 'tradicionalnu' uporabu za arhipelag u cjelini (tj. uključujući Republiku Irsku). Termin Britanski otoci može uvrijediti one koji ga interpretiraju politički zbog impliciranja neprekidnog suvereniteta Ujedinjenog Kraljevstva nad Republikom Irskom ili činjenice da je Republika Irska u nekom smislu politički povezana s Ujedinjenim Kraljevstvom. Stoga se u političkoj uporabi prefiks Brit koristi samo za Ujedinjeno Kraljevstvo.

## Glavni otoci u Britanskim otocima

Satelitska slika Britanskih otoka i dijela kontinentalne Europe.
*Glavni članak: Potpuni popis Britanskih otoka*
* Velika Britanija
	+ Sjeverni otoci (uključujući Orkney, Shetland i otok Fair)
	+ Hebridi (uključujući Unutarnje Hebride, Vanjske Hebride i Malene otoke)
	+ Otoci donjeg Firth of Clydea (uključujući otoke Arran i Bute)
	+ Anglesey (velški *Ynys Môn*)
	+ Otoci Scilly
	+ Otok Wight
	+ Portsmouth otoci (uključujući otoke Portsea i Hayling)
* Irska
	+ Ulster: Arranmore, otok Tory
		- Sjeverna Irska: otok Rathlin
	+ Connacht: otok Achill, Clew Bay otoci, Inishturk, Inishbofin, Inishark, Aran otoci
	+ Munster: Blasket otoci, otok Valentia, Cape Clear, otok Sherkin, Veliki otok
	+ Leinster: otok Lambay, Irsko oko
* Otok Man

Otoci koji se ponekad ubrajaju u Britanske otoke, iako geografski ne čine dio arhipelaga:

* Kanalski otoci
* Rockall

## Povezano

* Geografija Velike Britanije
* Povijest Velike Britanije

## Vanjske veze

* BBC Nations
* Britanski otoci
# Sjeverna Azija

**Sjeverna Azija** je subregija Azije koja obuhvaća dijelove Rusije (azijski) i Mongolije. Prema nekim definicijama cijeli Mongolija ne tvori dio sjeverne Azije i obratno.

## Ostale subregije Azije

* Istočna Azija
* Jugoistočna Azija
* Južna Azija
* Srednja Azija
* Jugozapadna Azija
* Sjeverna Euroazija (prostire se na Europu)
* Srednja Euroazija (prostire se na Europu)

## Povezano

* Sibir
# Tanger

| Tanger arapski: طنجة‎
 |
| --- |
|  Grad Tanger |
| Osnovni podaci
 |
| Država
 |  Maroko
 |
| Region
 | Tanger-Tetuan
 |
| Stanovništvo
 |
| Stanovništvo
 | 669.685
 |
| Položaj
 |
| Koordinate
 | ﻿ / ﻿ |
| Nadmorska visina
 | 80 m
 |
| Površina
 | 199,5 km²
 |
|  TangerTanger na karti Morocco
 |
| Ostali podaci
 |

**Tanger** (još i *Tandžer*, *Tanžer*, arapski: طنجة‎, španski: *Tánger*, francuski: *Tanger*) je grad na krajnjem severu Maroka, uz zapadni ulaz u Gibraltarski moreuz.

Grad ima 947,952 stanovnika (*procjena iz 2019.*), on je i administrativni centar Regije Tanger-Tétouan-Al Hoceïma.

## Legenda

Po legendi grad je osnovao Antej, sin Posejdona i Geje. Herkul je kasnije na ovom mestu razdvojio zemlju i spojio Mediteran i Atlantski okean, stvorivši Gibraltarski moreuz.

## Historija

Tanger su u 5. veku p. n. e. osnovali Kartaginjani. Kasnije se ovde nalazila rimska i vizantijska tvrđava Tingis (*Tingis*). Godine 702. zauzeli su je Arapi.

Portugalci su vladali Tangerom od 1471. do 1661. kada su ga dali Englezima kao miraz Catherini od Bragance koja se udala za Charlesa II. Nedugo potom, 1684, Tanger su zauzeli marokanski vladari iz dinastije Alauita.

Geografski ključan položaj Tangera uticao je da je on u 19. veku bio važna meta evropske diplomatije, trgovine i borbe za uticaj. Maroko je izgubio nezavisnost 1912, kada su ga de fakto podelile Francuska i Španija. Španija je zauzela sever Maroka, ali je status grada Tanger ostao neodređen (vidi još: Tangerska kriza). Godine 1923. velike sile su odlučile da Tanger proglase Međunarodnom zonom Tanger. Njome su upravljali Francuzi, Španci, Britanci, a od 1928. i Italijani. Luka Tanger je bila bescarinska zona i postala je centar krijumčarenja.

Posle Drugog svetskog rata, Tanger je stavljen pod špansku kontrolu, sve do 29. oktobra 1956. kad se pridružio nezavisnom Maroku. Tada je oko 40.000 Jevreja, koji su do tada činili važan deo stanovništva, emigriralo iz Tangera u Izrael.

## Inspiracija umetnika

Eugène Delacroix: „Arapin iz Tangera“
Tanger je kao najbliža tačka Orijenta Evropi odavno privlačio evropske umetnike. Tu je u 19. veku boravio i slikao Eugène Delacroix, a početkom 20. veka Henri Matisse.

U kasnijim decenijama, u kosmopolitanskom Tangeru su boravili i stvarali mnogi poznati pisci (Tennessee Williams, William Burroughs, Muhammad Asad, Truman Capote, Mohamed Choukri, Bernard-Henri Lévy).

# Izvori =

## Vanjske veze

* Fotografije i opis atrakcija Arhivirano 2008-09-15 na Wayback Machine-u
# Darwin, Australija

| Darwin
 |
| --- |
| Panorama gradaPanorama grada |
|  |
| Koordinate: ﻿ / ﻿ |
| **Država** |  Australija
 |
| **Australska teritorija** |  Sjeverna teritorija
 |
| **Osnivanje** | 1869.
 |
|  |
| **Površina**  |
|  - **Ukupna** | 112.01 km²
 |
|  |
| **Stanovništvo** (2004.)
 |
|  - **Urbano područje** | 71 347
 |
|  - **Područje utjecaja** | 109 478
 |
|  |
| **Vremenska zona** | UTC+9:30 (UTC+10:30)
 |
| **Poštanski broj** | 0800
 |
| **Službena stranica** www.darwin
 |
| Karta
 |
| Darwinclass=notpageimage| Darwin na karti Australije
 |

**Darwin** je najveći i glavni grad australske Sjeverne teritorije od 71 347 u užem centru, odnosno 109 478 stanovnika sa predgrađima po popisu iz 2004.

*Darwin* je najsjeverniji veći australski grad.

## Geografija

*Darwin* leži na sjeveru Australije na niskom poluotoku na ulazu u Zaljev Beagle u Timorskom moru.

## Historija

Do luke u kojoj je smješten *Darwin* prvi je doplovio britanski pomorac John Stokes 1839. na slavnom jedrenjaku HMS Beagle i nazvao je po slavnom prirodoslovcu Charlesu Darwinu.

Prvo naselje u tom kraju osnovano je tek 1869. i nazvano *Palmerston*, tako se zvalo sve do 1911. kad je prezvano po imenu luke - *Darwin*. Te iste godine je taj teritorij oduzet od države Južna Australija i dat na upravu saveznoj vladi.

Veliki impuls razvoju *Darwina* bila je izgradnja vojnog aerodroma i baze 1930-ih, koja se intenzivno koristila za vrijeme Drugog svjetskog rata. Zbog tog je japanska avijacija višekratno bombardirala grad tokom1942. i nanijela mu velika oštećenja. Uz pomoć australske vlade *Darwin* je obnovljen, pa je 1959. dobio status grada.

*Darwin* je više puta pretrpio udare snažnih ciklona, najteži udar zbio se u decembru 1974. kad je evakuirano dvije trećine stanovnika, a grad je teško oštećen. Uz pomoć australske vlade grad je po drugi put podignut, pa je danas jedan od najmodernijih gradova u zemlji.

## Privreda i transport

*Darwin* je centar stočarsko - rudarskog kraja (uran). Dobar dio stanovnika radi u državnoj administraciji i za vojsku koja u okolici ima dosta baza. U najnovije vrijeme otkrivena su nalazišta nafte i zemnog plina u Timorskom moru.
Od 2003. *Darwin* je povezan željezničkom prugom sa Alice Springsom na jugu, a preko njega i sa Adelaideom i ostalim velikim gradovima Australije na Istoku.

## Reference

## Vanjske veze

* *Službene stranice grada*
* *Darwin* na portalu Encyclopædia Britannica
# Latinska Amerika

Latinska Amerika
**Latinska Amerika** ili **Latinoamerika**, sastoji se od država Severne Amerike (Meksiko), Centralne Amerike (od Gvatemale do Paname), pojedinih ostrva u Karibima i Južne Amerike čiji stanovništvo govori romanskim jezicima iako se u istim zemljama govore i izvorni američki jezici. Veoma rijetko se tu svrstava i kanadska pokrajina Kvebek, u kojoj je francuski jedini zvanični jezik. Najčešće se pod pojmom Latinske Amerike podrazumevaju države u kojima se govore španski i portugalski, rijetko francuski.

## Države Latinske Amerike

Latinska Amerika se sastoji od 33 države i 13 političkih entiteta, od kojih je Brazil najveća država.

* Argentina
* Bolivija
* Brazil
* Čile
* Kolumbija
* Kostarika
* Kuba
* Dominikanska Republika
* Ekvador
* El Salvador
* Gvatemala
* Haiti
* Honduras
* Meksiko
* Nikaragva
* Panama
* Paragvaj
* Peru
* Urugvaj
* Venecuela

## Povezano

* Iberoamerika
* Hispanoamerika
* Hispanija
* Hispano
* Latino
* Latinska unija

## Vanjske veze

* Andean Community official webpage Arhivirano 2008-05-09 na Wayback Machine-u
* BBC - South America Creates Single Market
* Council on Hemispheric Affairs
* Latin American Studies Arhivirano 2006-02-03 na Wayback Machine-u
* Latin American Spanish
* Latin America Working Group
* Washington Office on Latin America
* Latin American Design Arhivirano 2018-04-15 na Wayback Machine-u
* Latin American News
# Jednopartijska država

**Oblici vladavine**
Serija članaka iz političkih nauka

|  |  |
| --- | --- |
|  |
Spisak društvenih uređenja

* anarhija
* aristokracija
* autoritarizam
* autokracija
* demokracija

direktna demokracija
predstavnička demokracija* despotizam
* diktatura
* jednopartijska država
* kleptokracija
* komunistička država
* kritarhija
* kritokracija
* meritokracija
* monarhija

apsolutna monarhija
ustavna monarhija* oligarhija
* ohlokracija
* plutokracija
* republika

kapitalistička republika
mješovita vlada
parlamentarna republika
socijalistička republika
ustavna republika* pleme
* teokracija
* timokracija
* tiranija
* totalitarizam
* fašizam
* feudalizam
 |

**Jednopartijska** ili **jednostranačka država**, odnosno **jednopartijski** ili **jednostranački sistem** je naziv za političko uređenje u kome je vlast ustavom ili drugim propisima ograničena na članove jedne jedine – vladajuće – političke stranke.

U jednopartijskim državama druge političke stranke su najčešće zabranjene, mada im se ponekad može omogućiti rad i unaprijed ograničeno sudjelovanje u vlasti kao što je bio slučaj sa satelitskim strankama u bivšoj Istočnoj Njemačkoj ili Poljskoj u doba komunističke vladavine.

Također postoje države u kojima formalno postoje moderne demokratske institucije, uključujući višestranačje, ali se u one zbog dugotrajne dominacije jedne stranke de facto smatraju jednostranačkim državama. Jedan od takvih primjera je Meksiko, koji je od 1929. do 2000. bio pod vlašću stranke PRI.

Jednopartijske države se tradicionalno vezuju uz totalitarne pokrete 20. vijeka kao što su fašizam i komunizam, a nešto kasnije su nastale u mnogim državama Afrike i Azije nakon što su tokom procesa dekolonizacije u njima vlast preuzeli nacionalistički pokreti za oslobođenje.

Kao prednost jednopartijskih sistema u odnosu na višestranačje se obično navodi veća politička stabilnost u odnosu na višestranačje, kao i bolja mogućnost provođenja revolucionarnih društvenih i ekonomskih reformi. Kao mana se navodi netransparentnost i neodgovornost prama građanima, kao i daleko veća sklonost korupciji te nesklonost uvođenju novih ideja.

Danas su kao jednopartijske države formalno definirane:

* Narodna republika Kina
* Kuba
* Sjeverna Koreja
* Laos
* Vijetnam
* Eritreja

## Vanjske veze

* Map of One Party States, 1945-95
* Single party states in Africa
* List of One-Party Regimes
* When the State is Ultimate
* Totalitarian Daydreams and Christian Humanism
# Niža klasa

**Niža klasa** je izraz koji se u sociologiji i drugim društvenim naukama koristi kako bi se opisali pojedinci, društvene grupe i slojevi koji su po materijalnom položaju i/li političkim pravima i utjecaju inferiorni drugim pojedincima u društvu koji spadaju u više klase.

Što spada, a što ne spada u nižu klasu je pitanje čiji odgovor ovisi o pojedinom društvu, historijskom periodu, ali i različitim ideološkim podlogama na kojima se vrši razvrstavanje pojedinih klasa. Uz izraz niža klasa se često vezuje i izraz potlačena klasa, ali on ne mora biti sinonim, pogotovo u društvima sa složenijom društvenom stratifikacijom.

S druge strane, kroz historiju su niže klase u pravilu činile najbrojniji sloj društva, isto kao što je postojala relativno jednostavna podjela na višu - vladajuću - klasu i nižu klasu. U klasičnim robovlasničkim društvima su tako nižu klasu činili robovi i siromašni plebejci, u feudalnim društvima kmetovi, dok su se u ranim fazama kapitalizma nižom klasom smatrali radnici, odnosno proleteri.

S razvojem tehnologije, ali i većom društvenom pokretljivošću i općenitim rastom životnog standarda počele su se brisati čvrste granice među klasama, odnosno njih je počeo apsorbirati fenomen srednje klase.

Danas se kao glavni kriterij za pripadnost nižoj klasi u nekom društvu navode ekonomski kriteriji i stupanj obrazovanja. Nižoj klasi tako pripadaju one osobe koje od svojih redovnih primanja mogu zadovoljiti tek najosnovnije egzistencijalne potrebe, odnosno imaju stupanj kvalifikacija poput osnovne i srednje škole temeljem koga mogu obavljati poslove vezane uz plave ovratnike.

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Socijalna stratifikacija : Društvena klasa |  |

 |  |
| Buržoazija
 | Viša klasa
 | Vladajuća klasa
 | Plemstvo
 | Bijeli okovratnik
 |
| Malograđanstvo
 | Viša srednja klasa
 | Kreativna klasa
 | Džentrija
 | Plavi okovratnik
 |
| Proletarijat
 | Srednja klasa
 | Radnička klasa
 | Nouveau riche/Parvenu/Skorojevići
 | Ružičasti ovratnik
 |
| Lumpenproletarijat
 | Niža srednja klasa
 | Niža klasa
 | Klasa starog novca
 | Zlatni okovratnik
 |
| Seljak/Kmet
 | Robovska klasa
 | Potlačena klasa
 |  | Besklasnost
 |
# Luksuz

Pozlaćena USB-memorija
**Luksuz** (latinski: *luxus*), rjeđe **luksus**, riječ je koja u najširem smislu označava sve materijalne stvari, odnosno robe i usluge čija primarna svrha nije zadovoljavanje egzistencijalnih potreba pojedinca ili redovno funkcioniranje društva. Svrha luksuza je korisnicima takvih roba i usluga pružiti udobnost, estetsko zadovoljstvo i, što je najčešće slučaj, svima drugima pokazati nečije bogatstvo ili superiorni društveni položaj.

Roba s takvim karakteristikama se naziva luksuznom robom i u većini modernih država je predmetom specifičnog zakonodavstva, prije svega poreza na luksuz, dok je u prošlosti bila predmetom sumptuarnih zakona. Pod luksuznom robom se mogu podrazumijevati luksuzni automobili i luksuzne jahte, a specifične usluge mogu pružati luskuzni hoteli.

Luksuz je u pravilu bio jedan od glavnih manifestacija stratifikacije, odnosno klasne podjele u nekom društvu, odnosno bio u isključivom domenu vladajuće ili više klase. S druge strane, što se smatra luksuzom, a što ne varira od društva do društva ovisno o kulturi, specifičnim ekonomskim okolnostima ili tehnološkom razvoju. Tako se u većini evropskih zemalja do 19. vijeka osnovno obrazovanje, odnosno pismenost, smatrala luksuzom, dok danas ono predstavlja društvenu obavezu.

## Povezano

* Asketizam
* Jednostavni život
* Dokolica
* Životni stil
# Viša klasa

**Viša klasa** je izraz koji označava pojedince i društvene grupe koji se nalaze na vrhu društvene hijerarhije, odnosno koji su po materijalnom bogatstvu i/li političkom utjecaju superiorni ostatku društva.

Viša klasa se može pronaći u gotovo klasnim, odnosno civiliziranim društvima, a u pravilu predstavlja njegov brojčano najmanji dio. Vrlo često se za nju koristi sinonim vladajuća klasa ili elita.

Viša klasa se kroz historiju počela profilirati od pojedinaca iz prvobitne zajednice koji su od ostalih članova tih zajednica isticali fizičkom snagom, životnim iskustvom ili intelektualnim sposobnostima koji su im davali autoritet, a s vremenom i vlast. Uz vlast su s vremenom počele dolaziti i razne privilegije, a proces podjele rada i nužnost za trajnom hijerarhijom doveo do raznih mehanizama, uključujući nasljedni položaj poglavice, a nakon toga i drugih političkih funkcija.

U civiliziranim društvima sve do prije nekoliko vijekova je viša klasa imala institucionalno povlašten položaj, bilo kroz običaje, bilo kroz zakone, a on se održavao kroz društveno-politička uređenja kao što su aristokracija, oligarhija, monarhija i sl. Najbolji primjer takve više klase je feudalno plemstvo.

U suvremenim društvima, koja su kao svoje vrijednosti uvele načelo građanske jednakosti, viša klasa se više ne definira po porijeklu i institucionalnim privilegijama, nego uglavnom po materijalnom bogatstvu i članstvu nekih eksluzivnih organizacija (više svećenstvo u teokracijama ili najviši organi Partije u komunističkim državama) iz koga tek posredno proistječe politički utjecaj.

## Povezano

* Društvena grupa

## Reference

* Number of households with net-worths over one million dollars Arhivirano 2007-10-20 na Wayback Machine-u
* Relationship between income and education Arhivirano 2007-01-06 na Wayback Machine-u

.

**^** „The Sunday Times University Guide”. The Times. 2005. Arhivirano iz originala na datum 2006-01-05. Pristupljeno 09. 09. 2006.

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Socijalna stratifikacija : Društvena klasa |  |

 |  |
| Buržoazija
 | Viša klasa
 | Vladajuća klasa
 | Plemstvo
 | Bijeli okovratnik
 |
| Malograđanstvo
 | Viša srednja klasa
 | Kreativna klasa
 | Džentrija
 | Plavi okovratnik
 |
| Proletarijat
 | Srednja klasa
 | Radnička klasa
 | Nouveau riche/Parvenu/Skorojevići
 | Ružičasti ovratnik
 |
| Lumpenproletarijat
 | Niža srednja klasa
 | Niža klasa
 | Klasa starog novca
 | Zlatni okovratnik
 |
| Seljak/Kmet
 | Robovska klasa
 | Potlačena klasa
 |  | Besklasnost
 |
# Teheranska konferencija

Na slici, sa lijeva na desno: Staljin, Roosevelt, Churchill
**Teheranska konferencija** je odrzana u Teheranu od 29. studenog do 1. prosinca 1943. godine, na kojoj su se sastali Churchill, Staljin i Roosevelt tj. "Velika trojica".

Od bitnijih zaključaka ove konferencije treba istaknuti prvenstveno odluku da se partizanima u Jugoslaviji pruži potpuna podrška, kako vojna tako i politička, putem slanja velikog broja vojnih komandosa u Jugoslaviju itd. Također je odlučeno da će se težiti obnovi nezavisnosti i opsegu nekadašnje Jugoslavije.

Ova konferencija je poremetila i planove izbjegličke vlade Kraljevine Jugoslavije na čelu sa Božidarom Purićem u Londonu, koja je dotad i uživala djelomičnu podršku britanske vlade. Međutim, nakon Teheranske konferencije, britanska vlada je otkazala podršku Draži Mihailoviću. Churchill je to nastojao riješiti kompromisom sa Titom, tražeći da Tito prihvati odbjeglog jugoslovenskog kralja Petra II natrag u zemlju, a da će Britanija zauzvrat otkazati suradnju sa Mihailovićem. Međutim, Tito na ovaj kompromis nije pristao, a Mihailović je ionako izgubio podršku.

Nakon ove konferencije doći će do značajnije suradnje i komunikacije između Tita i Churchilla, što će na koncu rezultirati time da će pod britanskim pritiskom, predsjednik izbjegličke vlade u Londonu Božidar Purić biti smijenjen a na njegovo mjesto će biti imenovan Ivan Šubašić, koji će ostvariti djelomično uspješnu suradnju sa Titom i potpisati dva sporazuma Tito-Šubašić.

Najveće priznanje ratnim naporima jugoslavenskih partizana odato je samom činjenicom da je saveznička podrška preusmjerena s generala Mihailovića na maršala Tita. U svom ratnom dnevniku, obavještajni oficiri iz Vrhovne komande Wehrmachta su registrirali ovaj prijelomni trenutak za povijest Drugog svjetskog rata u Jugoslaviji:

> Za razliku od Draže Mihailovića, Tito je veoma spretno uklopio svoj pokret kao njegov ratni doprinos protiv Sila osovine i predstavio ga kao deo opšteg ratnog napora saveznika i time je od njih primio priznanje, kao samostalna ratujuća sila. Izgleda, da je je Tito bio jedna od najvažnijih tema prilikom Moskovske (18–30. oktobra 1943) i Teheranske konferencije (28. novembra – 1. decembra 1943). Na tim konferencijama, gde je došlo do podele interesnih sfera od strane velikih sila, Titu je dodeljena jedna važna uloga.
>
> – Ratni dnevnik Vrhovne komande Vermahta (Podela interesa)
# 2 + 2 = 5

**2 + 2 = 5** (na engleskom *two plus two equals five*) je slogan koji je engleski pisac George Orwell iskoristio u svom romanu *1984* kako bi slikovito opisao sposobnost totalitarnih režima, nalik na državu opisanu u romanu, da uz pomoć represije i propagande kao istinu namentnu čak i ono što se protivi zdravom razumu.

## Vanjske veze

* Two Plus Two Equals Red Arhivirano 2013-01-05 na Archive.is-u, Time Magazine, Monday, 30 Jun. 1947
# Kult ličnosti

**Kult ličnosti** javno je nekritičko isticanje i obožavanje jedne osobe kao nepogrešivog političkog vođe društvenog napretka.

Kult ličnosti često nalikuje na religiju, potičući obožavanje društva prema „velikoj vođi“ države.

Oblici kultova ličnosti su karakteristične za mnoge diktature, ali mogu i postojati u demokratskim sustavima. Različiti kultovi ličnosti su postojali primjerice u fašističkoj Italiji Benito Mussolinija, nacističkoj Njemačkoj Adolfa Hitlera, kao i u komunističkoj Rumunjskoj, Sovjetskom Savezu ili Jugoslaviji.

Izraz je prvi put upotrijebio Nikita Hruščov u izvještaju na zatvorenoj sjednici 20. kongresa Komunističke partije Sovjetskog Saveza (1956.), u kojemu je apologiju Josifa Visarionoviča Staljina i cijeli sustav političkih, propagandnih i represivnih mjera koji se tom apologijom služio osobito u tijeku posljednja dva desetljeća Staljinove vlasti označio kao kult ličnosti. To doba je također nazvano "razdobljem kulta ličnosti". U opisu navedenoga navođeni su: zloupotreba vlasti, represalije protiv političkih protivnika, koje su uključivale i njihovo uništenje, partijske čistke, masovno deportiranje "neprijatelja naroda", često i posve neupućenih građana. Sve te zloupotrebe, golemih razmjera i posljedica, trebale su, uz falsifikate o povijesnim događajima i Staljinovoj ulozi u njima, osigurati nesmetano provođenje Staljinove samovoljne vlasti. Kult ličnosti se diferncirao kao poseban oblik autokratske vladavine koja se temelji na posvemašnoj birokratizaciji društvenog i političkog života.

## Karakteristike kulta ličnosti

* Pretjerana pokornost osoba prema vođi
* Nekritičnost prema iskazima vođe
* Opasnost za život i zdravlje i disidenta, uhićenja, ili "nestanaci" režimskih kritičara
* Pretjerana prisutnost slika i slogana na primjer u privatnim domovima, školama i tvrtkama, kao i u svim medijima
* Označavanje javnih objekata, škola, ulica, trgova, sportskih objekta, gradova, u skladu sa vođom (npr. Staljingard, Lenjingrad, Titograd, Vila Salazar)
* Često apsurdne korelacije između osoba u raznim sferama života i velikog vođe.

Na kraju vladavine dikatature obično de događa obrat: slijede preimenovanja ulica i gradova te uklanjanje slika i spomenika iz javnosti.

## Primjeri kultova ličnosti

* Kim Il-sung i Kim Jong-il
* Saddam Hussein
* Bhumibol Adulyadej
* Francisco Franco
* Nicolae Ceauşescu
* Mao Tse-tung
* Josif Staljin

## Reference