# 1818.

*Ovo je članak o godini 1818.*

|  |  |
| --- | --- |
| Milenijum:
 | 2. milenijum
 |
| Vjekovi:
 | 18. vijek – **19. vijek** – 20. vijek
 |
| Decenija:
 |  1780-e  1790-e  1800-e  – 1810-e –  1820-e  1830-e  1840-e  |
| Godine:
 | 1815 1816 1817 – **1818** – 1819 1820 1821
 |

"Srpski rječnik"

1818.. po kalendarima
| Gregorijanski
 | 1818.. (MDCCCXVIII) |
| Ab urbe condita
 | 2571.
 |
| Islamski
 | 1233–1234.
 |
| Iranski
 | 1196–1197.
 |
| Hebrejski
 | 5578–5579.
 |
| Bizantski
 | 7326–7327.
 |
| Koptski
 | 1534–1535.
 |
| Hindu kalendari
 |
| • *Vikram Samvat* | 1873–1874.
 |
| • *Shaka Samvat* | 1740–1741.
 |
| • *Kali Yuga* | 4919–4920.
 |
| Kineski
 |
| • Kontinualno
 | 4454–4455.
 |
| • 60 godina
 | Yang Zemlja Tigar (od kineske Ng.) |
| Holocenski kalendar
 | 11818.
 |
| p • r • u |
| Podrobnije: Kalendarska era |

Godina **1818** (**MDCCCXVIII**) bila je redovna godina koja počinje u četvrtak po gregorijanskom kalendaru odn. redovna godina koja počinje u utorak po 12 dana zaostajućem julijanskom kalendaru.

## Događaji

### Januar/Siječanj – Mart/Ožujak

* 1. 1. - Koregaonska bitka, odlučujuća pobeda Britanske istočnoindijske kompanije nad Carstvom Marata u Indiji.
* 1. 1. - Objavljen *Frankenstein, or The Modern Prometeus*, roman Mary Shelley.
* 6. 1. - Mandeswarski ugovor okončava Treći anglo-marathski rat koji okončava prevlast Marathi u korist Britanaca.
* 23. 1. - Bosanski vezir Sulejman-paša Skopljak smenjen, njegov naslednik Morali Bećir-paša se odrekao časti i pre nego što je primio (u Bosni je nemir).
* 5. 2. - Karl XIV Johan je novi kralj Švedske i Norveške (u Norveškoj kao Karl III Johan, vl. do 1844) - bivši francuski general Jean Baptiste Bernadotte, započinje Kuću Bernadotte koja je i danas na prestolu Švedske.
* 12. 2. -  Čile proglašava nezavisnost od Španije.
* mart - Hussein Dey postaje poslednji dajidža Osmanskog Alžira (do 1830).
* 2. 3. - Giovanni Battista Belzoni ulazio u Hefrenovu piramidu.
* 4. 3. (20. 2. po j.k.) - Na moskovskom Crvenom trgu je otkriven Spomenik Minjinu i Požarskom - na sredini trga, od 1931. pored Hrama Vasilija Blaženog.
* 16. 3. - Bitka na Cancha Rayadi: Pirova pobeda rojalista u Čileu.
* 22. 3. - Zapadni Uskrs pada na najraniji mogući datum - sledeći put tek 2285.

### April/Travanj – Jun/Lipanj

* 1. 4. - Prvi Seminolski rat: gen. Andrew Jackson porazio poglavicu Kinhageeja na Floridi.
* 4. 4. - Definisana opšta forma zastave SAD: fiksno 13 crvenih i belih štrafti a broj zvezda prema broju država.
* 4. 4. - Razoran zemljotres pogodio Sofiju.
* 5. 4. - Čileanski rat za nezavisnost: Bitka na Maipúu je odlučujuća pobeda pobunjenika nad rojalistima - kraj španske vlasti.
* maj - Skupština u Vraćevšnici: knez Miloš odredio Kragujevac za glavni grad Srbije (do 1839).
* 29. 5. - Britanski princ Edward, vojvoda od Kenta i Strathearna oženio se u Koburgu Victorijom, princezom od Saxe-Coburg-Saalfelda, kneginjom od Leiningena (u julu i u Engleskoj) - oni će u maju 1819. dobiti Viktoriju, buduću britansku kraljicu. Ove godine su se oženili i njegova braća William i Adolphus, jer je smrću princeze Charlotte prošlog novembra sukcesija ugrožena.
* 12. 6. - Joas II je novi etiopski car (do 1821).

### Jul/Srpanj – Septembar/Rujan

* 3. 8. - Otto von Kotzebue se vratio s ruskom Rjurikovom ekspedicijom sa trogodišnje plovidbe oko sveta.
* 22. 8. - Veliko Vojvodstvo Baden postaje ustavna monarhija (autor ustava Karl Friedrich Nebenius).
* 23. 9. - Demarkacija granica Neutralnog Moresneta (nizozemsko-pruski kondominijum).

Evropski koncert
* 30. 9. do 21. 11. - Aachenski kongres vladara Svete alijanse: povlače se okupacione trupe iz Francuske, smanjena ratna odšteta; Francuska primljena u društvo sila (Evropski koncert ili Pentarhija).

### Oktobar/Listopad – Decembar/Prosinac

* 19. 10. - Ugovor iz Tuscaloose ("Jacksonova kupovina"): Indijanci Chickasaw prodali područje zapadnog Tenesija i jugozapadnog Kentakija.
* 22. 10. (10. 10. po j.k.) - Narodna skupština na Cetinju odlučuje o ukidanju guvernadurske vlasti (definitivno 1830).
* 20. 10. - Potpisana Anglo-američka konvencija: granica Kanade i SAD duž 49. paralele (od Lake of the Woods do Stenovitih planina).
* 29. 11. - Dalmatinski episkop Venedikt Kraljević u Beču podneo vladi predlog o sprovođenju unije u Dalmaciji.
* 3. 12. - Ilinois postao 21. država SAD.
* 24. 12. - U austrijskom mestu Oberndorf bei Salzburg prvi put izvedena "Tiha noć" (stihovi Joseph Mohr, muzika Franz Xaver Gruber).

### Kroz godinu

Friedrich: "Lutalica iznad mora magle"
* Prvo izdanje Vukovog "Srpskog rječnika" i prošireno izdanje gramatike.
* Posthumno objavljen "Mezimac" Dositeja Obradovića.
* Blizu mesta Karađorđevog ubistva podignuta crkva manastira Pokajnica.
* Eksplozija baruta u Pljevljima - mnogo žrtava i razaranja.
* Nastavlja se kuga u Crnoj Gori.
* Počinje brojčano i teritorijalno širenje grčke Heterije.
* Ibrahim Paša srušio Dirijski Emirat (Prvu saudijsku državu), Abdullah bin Saud pogubljen u Carigradu.
* Kavkaski rat: ruski general Aleksej Petrovič Jermolov osnovao tvrđavu Grozni.
* Prva ekspedicija Johna Rossa - traži Sjeverozapadni prolaz.
* Pod imenom *Royal Coburg Theatre* u Londonu osnovano pozorište *Old Vic*.
* Caspar David Friedrich: "Lutalica iznad mora magle"
* Persijsko-afganski rat: persijska vojska poražena kod Kafir Qale u pokušaju da povrati Herat.

## Karte

* Pinkertonova mapa Austrijskog carstva
* Pinkertonova mapa evropske Turske
* Kraljevina Ilirija

## Rođenja

* 30. 1. - Artúr Görgey, mađarski general († 1916)
* februar? - Frederick Douglass, abolicionista († 1895)
* 8. 3. - Ruggiero Leoncavallo, talijanski skladatelj
* 19. 3. - Petar Preradović, hrvatski književnik srpskog porekla († 1872)
* 8. 4. - Christian IX, danski kralj († 1906)
* 29. 4. - Aleksandar II., ruski car († 1881)
* 30. 4.? - Josip Filipović, austrijski general, osvajač Bosne († 1889)
* 5. 5. - Karl Marx, njemački filozof i revolucionar († 1883)
* 25. 5. - Jacob Burckhardt, istoričar umetnosti († 1897)
* 28. 5. - P. G. T. Beauregard, general Konfederalnih država († 1893)
* 6. 6. - Nikolaj Miljutin, ruski političar († 1872)
* 7. 6. - Vatroslav Bertić, matematičar († 1901)
* 17. 6. - Charles Gounod, kompozitor († 1893)
* 29. 6. - Angelo Secchi, astronom († 1878)
* 8. 7. - Ivan Franjo Jukić, hrvatski književnik, kulturni i politički djelatnik († 1857)
* 30. 7. - Emily Brontë, engleska književnica († 1848)
* 10. 8. - Nikola Hristić, srpski političar († 1911)
* 31. 8. - Dragutin Lehmann, knjižar i novinar († 1885)
* 1. 9. - José María Castro Madriz, osnivač Kostarike († 1892)
* 26. 9. - Mijat Stojanović, edukator i etnograf († 1881)
* 27. 9. - Hermann Kolbe, hemičar († 1884)
* 13. 10. - Koloman Bedeković, hrvatski ban († 1889)
* 9. 11. - Ivan Turgenjev, književnik († 1883)
* 13. 12. - Mary Todd Lincoln, prva dama SAD († 1882)
* 16. 12. - Matija Ban, književnik, političar, akademik († 1903)
* 24. 12. - James Prescott Joule, engleski fizičar († 1889)
* 28. 12. - Carl Remigius Fresenius, hemičar († 1897)
* ? - William Welch Deloitte, († 1898)
* ? - Pavle Simić, slikar († 1876)

## Smrti

* 2. 1. - Martha Christina Tiahahu, nacionalna heroina Indonezije (\* 1800)
* 5. 2. - Karl XIII/II, kralj Švedske i Norveške (\* 1748)
* 28. 2. - Ali Ben Ahmed, dajidža Alžira
* 10. 5. - Paul Revere, američki patriota i industrijalac (\* 1734)
* 6. 6. - Jan Henryk Dąbrowski, poljski general (\* 1755)
* 12. 6. - Egwale Seyon, etiopski car
* 28. 7. - Gaspard Monge, matematičar (\* 1746)
* 5. 10. - Nancy Lincoln, majka Abrahama Lincolna (\* 1784)
* 8. 12. - Johan Gahn, švedski kemičar i otkrivač mangana (\* 1745)
* ? - Abdullah bin Saud, lider prve Saudijske države
* ? - Vićentije Rakić, književnik (\* 1750)

## Reference

Literatura
* *Istorija srpskog naroda*, Od Prvog ustanka do Berlinskog kongresa 1804-1878, Beograd 1981, Peta knjiga drugi tom (5-2)

## Vanjske veze

|  |  |
| --- | --- |
|  | U Wikimedijinoj ostavi ima još materijala o temi: **1818.** |