Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Ungar

Dán artihkkalis dáidet leat **čállinmeattáhusat**. Jus háliidat, de divo daid ja váldde eret dan málle. Giitu!

| Ungára Magyarország  |
| --- |
|  Leavga |  Vearjogovva |
|  Kárta |
| **Stáhtahápmi** |
Dásseváldi |
| **Presideanta** | Tamás Sulyok |
| **Stáhtaministtar** | Péter Magyar |
| **Oaivegávpot** |
Budapest |
| **Viidodat** |
93 036 km² |
| **Olmmošlohku** |
9 778 371 |
|  – ássečoahkkisvuohta |
106/km² |
| **Virggálaš gielat** |
ungárgiella |
| **Valuhta** |
forinta () |
| **Áigi** |
UTC +1 |
| **Nationálalávlla** |
Himnusz |
| **Interneahtta-TLD** |
.hu |

**Ungára** (ungáragillii *Magyarország*) dahjege **Ungára dásseváldi** (ungáragillii *Magyar Köztársaság*) lea riika Eurohpás. Dan rádjeriikkat leat Románia, Slovenia, Slovakia, Kroatia, Serbia, Ukraina ja Nuortariika. Ungára olmmošlohku lea sullii 10 000 000, ja dan oaivegávpot lea Budapest.

## Geahča maid

* Máilmmi riikkat

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

| č • s • rEurohpá riikkat |
| --- |
|  |
|  |
Albánia • Andorra • Belgia • Bosnia ja Hercegovina • Bulgaria • Čekkia • Davvi-Makedonia • Dánmárku • Duiska • Durka • Espánnja • Estteeana • Frankriika • Georgia • Greika • Irlánda • Islánda • Itália • Kroatia • Kypros • Látvia • Liechtenstein • Lietuva • Luxemburg • Malta • Moldova • Monaco • Montenegro • Norga • Nuortariika • Ovttastuvvan gonagasriika • Polska • Portugal • Romania • Ruošša • Ruoŧŧa • San Marino • Serbia • Slovakia • Slovenia • Suopma • Sveica • Ukraina • Ungára • Vatikána • Vilges-Ruošša • Vuolleeatnamat |  |

 |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

| č • s • rEurohpá uniovdna |
| --- |
|  |
|  |
Belgia • Bulgaria • Čekkia • Dánmárku • Duiska • Espánnja • Estteeana • Frankriika • Greika/Hellas • Irlánda • Itália • Kroatia • Kypros • Látvia • Lietuva • Luxemburg • Malta • Nuortariika • Polska • Portugal • Romania • Ruoŧŧa • Slovakia • Slovenia • Suopma • Ungára • Vuolleeatnamat |  |

 |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

| č • s • rDavvi-Atlántta bealustušlihttu (NATO) |
| --- |
|  |
|  |
Albánia • Amerihká ovttastuvvan stáhtat • Belgia • Bulgaria • Čekkia • Davvi-Makedonia • Dánmárku • Duiska • Durka • Espánnja • Estteeana • Frankriika • Greika/Hellas • Islánda • Itália • Kanáda • Kroatia • Látvia • Lietuva • Luxemburg • Montenegro • Norga • Ovttastuvvan gonagasriika • Polska • Portugal • Romania • Ruoŧŧa • Slovakia • Slovenia • Suopma • Ungára • Vuolleeatnamat |  |

 |
# Balkannjárga

Dán artihkkalis dáidet leat **čállinmeattáhusat**. Jus háliidat, de divo daid ja váldde eret dan málle. Giitu!

Balkannjárga
**Balkannjárgga** riikkat leat:

* Albánia
* Bosnia-Hercagovina
* Bulgária
* Davvi-Makedonia
* Greika
* Montenegro
* Serbia
* Durkka oassi, mii lea Eurohpá bealde

Maid Románia ja Kroatia rehkenastojuvvojit muhtumin Balkanriikkaide.
# Libya

| Libya stáhta دولة ليبيا (arábagillii) Daulat Lībiyā  |
| --- |
|  Leavga |  Vearjogovva |
|  Kárta |
| **Oaivegávpot** |
Tripoli |
| **Viidodat** |  km² |
| **Olmmošlohku** | 7 381 023 |
| **Virggálaš gielat** |
arábagiella |
| **Nationálalávlla** |
Libya, Libya, Libya |
| **Interneahtta-TLD** |
.ly |

**Libya stáhta** (arábagillii: دولة ليبيا) dahje **Libya** (arábagillii: ليبيا) lea riika Davvi-Afrihkás.

## Gáldut

## Geahča maid

* Máilmme riikkat

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|

| č • s • rAfrihká |
| --- |
|  |
|  |
Algeria • Angola • Benin • Botswana • Burkina Faso • Burundi • Chad • Djibouti • Egypta • Ekvatoriála Guinea • Elfenbenariddu • Eritrea • Etiopia • Gabon • Gaska-Afrihká dásseváldi • Gambia • Ghana • Guinea • Guinea-Bissau • Kamerun • Kap Verde • Kenia • Komorat • Kongo demokráhtalaš dásseváldi • Kongo dásseváldi • Lesotho • Liberia • Libya • Lulli-Afrihká • Lulli-Sudan • Madagaskar • Malawi • Mali • Marokko • Mauritánia • Mauritius • Mosambik • Namibia • Niger • Nigeria • Rwanda • Senegal • Seychellat • Sierra Leone • Somalia • Sudan • Swazieana • São Tomé ja Príncipe • Tansánia • Togo • Tunisia • Uganda • Zambia • Zimbabwe
Guovllut mat leat eahpeiehčanaččat dahje main lea iešstivrejupmi: Ceuta • Kanáriasullot • Oarje-Sahára • Madeira • Mayotte • Melilla • Réunion • Saint Helena |

 |

 Dát Wikipedia-artihkal lea hui oanehaš ja dan livččii buorre viiddidit. Don sáhtát veahkehit davvisámegiel Wikipedia ja viiddidit artihkkala.
# Gaska-Afrihká dásseváldi

**Gaska-Afrihkká** dahjege **Gaska-Afrihká dásseváldi** lea riika Afrihkás. Riikka oaivegávpot lea Bangui.

## Gáldut

## Geahča maid

* Máilmme riikkat

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|

| č • s • rAfrihká |
| --- |
|  |
|  |
Algeria • Angola • Benin • Botswana • Burkina Faso • Burundi • Chad • Djibouti • Egypta • Ekvatoriála Guinea • Elfenbenariddu • Eritrea • Etiopia • Gabon • Gaska-Afrihká dásseváldi • Gambia • Ghana • Guinea • Guinea-Bissau • Kamerun • Kap Verde • Kenia • Komorat • Kongo demokráhtalaš dásseváldi • Kongo dásseváldi • Lesotho • Liberia • Libya • Lulli-Afrihká • Lulli-Sudan • Madagaskar • Malawi • Mali • Marokko • Mauritánia • Mauritius • Mosambik • Namibia • Niger • Nigeria • Rwanda • Senegal • Seychellat • Sierra Leone • Somalia • Sudan • Swazieana • São Tomé ja Príncipe • Tansánia • Togo • Tunisia • Uganda • Zambia • Zimbabwe
Guovllut mat leat eahpeiehčanaččat dahje main lea iešstivrejupmi: Ceuta • Kanáriasullot • Oarje-Sahára • Madeira • Mayotte • Melilla • Réunion • Saint Helena |

 |

 Dát Wikipedia-artihkal lea hui oanehaš ja dan livččii buorre viiddidit. Don sáhtát veahkehit davvisámegiel Wikipedia ja viiddidit artihkkala.
# Araljávri

**Áraljávri** lei ovdal Guovddáš-Ásia jávri Kazakstana ja Uzbekistana ráji alde. Dan viidodat lei 2000-logus 17 160 njealjehaskilomehter. Ovdal dat lei stuorra jávri, 1960-logus dat lei máilmmi njealját stuorimus jávri ja vuollel 70 000 njealjehaskilomehter viiddu. Dađistaga jávri goikkai, unnui ja loahpas jávkkai. Maiddái jávrri namma Аральское море ("Araljskoje mearra") muitala ahte dat lei viiddis jávri dolin.

2000-logus Kazakhstan vigge gádjut jávrri davábeali ja ráhkadedje buođuid. 2008 lei čáhcedássi allánan 12 mehter 2003 ektui. Olbmot leat lohkat ahte Araljávrri unnun lea okta dain máilmmi vearrámus birasroasuin, mii lea buktán bargguhisvuođa ja lossa ruhtadili.

Guokte eanu Syr-Darja ja Amu-Darja golet jávrái. Araljávrris ii vuolgge oktage johka, dan sajis čáhci jávká hevron. 1800-logu rájes leat olbmot fuobmán ahte čáhcedássi viggá njiedjat. 1900-logu gaskamuddui čáhcedássi ii nuppástuvvan nu olu. 1960-logus čáhcedássii álggii njiedjat sullii 20 cm juohke jagi ja 70-logus 50 cm juohke jagi. Sivva manin čáhcedássi njiejai lei ahte olbmot čáhccejedje ovdamearkka dihte bealdduid daid guovtti eanu čáziin. 1987 lei čáhci cohkon nu olu ahte jávri lei juohkásan guovtti sadjái.
# Indonesia

| Indonesia  |
| --- |
|  Leavga |  Vearjogovva |
|  Kárta |
| **Oaivegávpot** |
Jakarta |
| **Viidodat** |  km² |
| **Olmmošlohku** | 275 439 000 |
| **Virggálaš gielat** |
indonesiagiella |
| **Nationálalávlla** |
Indonesias nasjonalsang |
| **Interneahtta-TLD** |
.id |

**Indonesia** dahjege **Indonesia dásseváldi** lea riika Ásias.

## Geahča maid

* Máilmmi riikkat

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|

| č • s • rÁsia riikkat |
| --- |
|  |
|  |
Afganistan • Armenia • Azerbaižan • Bahrain • Bangladesh • Bhutan • Brunei • Davvi-Korea • Durka • Filippiinnat • India • Indonesia • Irak • Iran • Israel • Jáhpan • Jemen • Jordania • Kambodja • Kazakstan • Kirgisistan • Kiinná • Kuwait • Laos • Libanon • Lulli-Korea • Malaysia • Malediivvat • Mongolia • Myanmar • Nepal • Nuorta-Timor • Nuorta-Turkestan • Oman • Ovttastuvvan arábaemiráhtat • Pakistan • Qatar • Ruošša • Saudi-Arabia • Singapore • Sri Lanka • Syria • Tažikistan • Taiwan • Thaieana • Turkmenistan • Uzbekistan • Vietnam |

 |
# Salomonsullot

Dán artihkkalis dáidet leat **čállinmeattáhusat**. Jus háliidat, de divo daid ja váldde eret dan málle. Giitu!

## Geahča maid

* Máilmme riikkat

Oseania

Austrália • Fijisullot • Kiribati • Marshallsullot • Mikronesia • Nauru • Niue • Ođđa-Selánda • Palau • Papua-Ođđa-Guinea • Salomonsullot • Samoa • Tonga • Tuvalu • Vanuatu

Guovllut mat leat eahpeiehčanaččat dahje main lea iešstivrejupmi: Amerihká Samoa • Guam • Hawaiisullot • Pitcairn • Davve-Mariánat • Beassášsuolu • Frankriikka Polynesia • Ođđa-Kaledonia • Wallis ja Futuna
# Fiži

Dán artihkkalis dáidet leat **čállinmeattáhusat**. Jus háliidat, de divo daid ja váldde eret dan málle. Giitu!

**Fiži**, virggálaš namma **Fiži dásseváldi** lea suoloriika Oseanias. Dan lagamus ránnját leat oarjin Vanuatu, oarjelullin Ođđa-Kaledonia, lullin Ođđa-Selánda, nuortin Tonga, davvenuortin Samoalaš Sullot ja Wallis ja Futuna (gullet Frankriikii), ja davvin Tuvalu. Fiži lea suoločoahkki mas leat badjelaš 330 sullo. 110 dain olbmot ásset bistevaččat. Lassin gávdnojit maiddái 500 sulloža ja buot buohkanassii Fiži sullot gokčet 18,300 njealjehaskilomehtera. Doppimus suolu lea Ono-i-Lau. Guokte stuorámus sullo leat Viti Levu ja Vanua Levu. Doppe ásset 87% riikka ássiin. Fižis orrot 898,760 olbmo. Viti Levus lea Suva, Fiži oaivegávpot. Suvas lea Fiži váldohápman. Eanas Fiži ássiin orrot Viti Levu riddoguovlluin. Viti Levu siseatnan lea eanas meahcci.

Fiži ekonomiija vuođđu lea vuovdedoallu, minerálaid boltun ja guolásteapmi. Fiži doalvu maiddái sohkarbohcciid olgoriikii. Riikka valuhtta lea Fižidollár.

Fiži sullot leat eanemustá šaddan dollaváriid russumiin mat álge 150 miljovnna jagi áigi. Velá dán áigge Vanua Levu ja Taveuni sulluin lea dollavárredoaibma. Fižii olbmot ásaiduvve guokteduhát jagi ovdal min áiggi. Fiži šattai brihtalaš válddi vuollái 1874. Dat lei brihtalaš ruvnnu koloniija jagi 1970 rádjái. Dalle Fiži šattai iešstivrejeaddjin ja virggálaš namma lei *Dominion of Fiji*. Jagi 1987 dásseváldi julggaštuvvui moadde ráđđehusnjeaidima maŋŋá.

Fiži lea bivnnuhis báiki turisttaide. Sulluin gávdnojit dollavárit ja tropihkalaš čázit.

## Vuođđodieđut:

Virggálašgiella:

Oaivegávpot: Suva

Viidodat: 18 270 njealjehaskilomehtera

Ássit: 893 354

Ruhta:

## Geahča maid

* Máilmme riikkat

Oseania

Austrália • Fijisullot • Kiribati • Marshallsullot • Mikronesia • Nauru • Niue • Ođđa-Selánda • Palau • Papua-Ođđa-Guinea • Salomonsullot • Samoa • Tonga • Tuvalu • Vanuatu

Guovllut mat leat eahpeiehčanaččat dahje main lea iešstivrejupmi: Amerihká Samoa • Guam • Hawaiisullot • Pitcairn • Davve-Mariánat • Beassášsuolu • Frankriikka Polynesia • Ođđa-Kaledonia • Wallis ja Futuna
# Tonga

Dán artihkkalis dáidet leat **čállinmeattáhusat**. Jus háliidat, de divo daid ja váldde eret dan málle. Giitu!

| Tonga  |
| --- |
|  Leavga |  Vearjogovva |
| Kárta Kárta |
| **Oaivegávpot** |
Nukuʻalofa |
| **Viidodat** |  km² |
| **Olmmošlohku** | 108 020 |
| **Virggálaš gielat** |
tongagiella, eaŋgalsgiella |
| **Nationálalávlla** |
Koe Fasi Oe Tu'i Oe Otu Tonga |
| **Interneahtta-TLD** |
.to |

**Tonga** lea riika Oseanias. Dan oaivegávpot lea Nuku'alofa.

## Geahča maid

* Máilmme riikkat

Oseania

Austrália • Fijisullot • Kiribati • Marshallsullot • Mikronesia • Nauru • Niue • Ođđa-Selánda • Palau • Papua-Ođđa-Guinea • Salomonsullot • Samoa • Tonga • Tuvalu • Vanuatu

Guovllut mat leat eahpeiehčanaččat dahje main lea iešstivrejupmi: Amerihká Samoa • Guam • Hawaiisullot • Pitcairn • Davve-Mariánat • Beassášsuolu • Frankriikka Polynesia • Ođđa-Kaledonia • Wallis ja Futuna
# 1978

|  |
| --- |
|
< **1978** > |
| 1976 | 1977 | **1978** | 1979 | 1980 |
| **Váldokategoriija** Riegádeamit Jápmimat |
|  |

## Dáhpáhusat

## Riegádeamit

## Jápmimat

**1900-lohku**
1900 • 1901 • 1902 • 1903 • 1904 • 1905 • 1906 • 1907 • 1908 • 1909 • 1910 • 1911 • 1912 • 1913 • 1914 • 1915 • 1916 • 1917 • 1918 • 1919 • 1920 • 1921 • 1922 • 1923 • 1924 • 1925 • 1926 • 1927 • 1928 • 1929 • 1930 • 1931 • 1932 • 1933 • 1934 • 1935 • 1936 • 1937 • 1938 • 1939 • 1940 • 1941 • 1942 • 1943 • 1944 • 1945 • 1946 • 1947 • 1948 • 1949 • 1950 • 1951 • 1952 • 1953 • 1954 • 1955 • 1956 • 1957 • 1958 • 1959 • 1960 • 1961 • 1962 • 1963 • 1964 • 1965 • 1966 • 1967 • 1968 • 1969 • 1970 • 1971 • 1972 • 1973 • 1974 • 1975 • 1976 • 1977 • 1978 • 1979 • 1980 • 1981 • 1982 • 1983 • 1984 • 1985 • 1986 • 1987 • 1988 • 1989 • 1990 • 1991 • 1992 • 1993 • 1994 • 1995 • 1996 • 1997 • 1998 • 1999

 Dát Wikipedia-artihkal lea hui oanehaš ja dan livččii buorre viiddidit. Don sáhtát veahkehit davvisámegiel Wikipedia ja viiddidit artihkkala.
# Bill Clinton

Dán artihkkalis dáidet leat **čállinmeattáhusat**. Jus háliidat, de divo daid ja váldde eret dan málle. Giitu!

Bill Clinton| Bill Clinton |
| --- |
| Bill Clinton |
|  |
| Riegádan | borgemánu 19. b. 1946(1946-08-19)[…] (79)* Hope[d], Arkansas
 |
| Riikkavulošvuohta | * Amerihká ovttastuvvan stáhtat
 |
| Bargu |
| Ámmát | politihkkár, advokáhta, diplomáhtta, girječálli, oahpaheaddji, stáhtaalmmái, saksofovdnačuojaheaddji, guvernevra ja láhkačeahppi |
| Giella | eaŋgalsgiella |
| Bálkkašumit | NAACP Image Award – President's Award, Doublespeak Award, Osgar ja Great Chain of Badr |
| Bearaš |
| Váhnemat | Virginia Clinton Kelley ja |
| Guoibmi | Hillary Clinton |
| Mánát | Chelsea Clinton |
| Lassedieđut |
| Vuolláičálus |  |
| Ruovttusiidu |  |
|  Bill Clinton Wikimedia Commonsas |

**William Jefferson "Bill" Clinton** (r. **William Jefferson Blythe III** borgemánu 19. 1946 Hope, Arkansas), lea Amerihká ovttastuvvan stáhtaid politihkkár, gii lei maid Amerihká ovttastuvvan stáhtaid 42. presideanta. Son válljejuvvui vuosttas geardde presideantan jagis 1993 ja nuppii jagis 1997.

## Gáldut
# Kernow

**Kernow** (kornagillii) dahjege **Cornwall** (eŋgelasgillii) lea eana Stuorra-Británnia sullo máttaoarjimus oasis. Hálddahuslaččat dat lea dán beaivve Englándda leatna, muhto kultuvrralaččat dat earrána Englánddas dan kelttalaš historjjá dihte.
# Pythagorasa cealkka

Čuvgesrukses njealjehasa areála lea seammá stuoris go alit ja ruoná areálaid submi.
**Pythagorasa cealkka** dahje **Pythagorasa vuođđočuoččuhus** lea okta dain dovdoseamus matematihkalaš teoremain. Dat cealká ahte

>
> *"Njuolggočiegat golmmačiegaga njealjehastán hypotenusa lea seammá ollu go njealjehastán katehtaid submi".*
>
>
>

Hypotenusa lea njuolggočiegat golmmačiegaga guhkkimus siidu. Katehtat leat fas dat oanehis siidut mat ráhkadit njuolggočiega.
Pythagorasa cealkka sáhttá čállojuvvot dego ovttamáđodat ná:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_0
Siiddu guhkkodagaid fas sáhttá rehkenastit čuovvovaččat:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_2 ,      WIKINIUM\_MATH\_PH\_4   ja   WIKINIUM\_MATH\_PH\_6 .
## Gáldut
# Gaborone

**Gaborone** lea Botswana oaivegávpot ja maiddái riikka stuorámus gávpot. Jagis 2010 Gaborone olmmošlohku lei 231 592,. Gávpot lea ožžon namas čeardahoavda Gaborene mielde, go dát lei dolvon dán sadjái jagis 1880.

## Govvagalleriija

* Gaborone
* Botswana universitehta, Servodatekonomiija fakultehta rakennus.
* Botswana parlameanta.
* Prinsessa Marina buohcceviessu.

## Gáldut
# Eurovision lávllagilvvohallan 2000

Dán artihkkalis dáidet leat **čállinmeattáhusat**. Jus háliidat, de divo daid ja váldde eret dan málle. Giitu!

**Eurovision 2000** lávllagilvvohallan ordnejuvvui Stockholmmas, Ruoŧas. Lávllagilvvohallan ordnejuvvui 45. geardde.
# Durkalaš gielat

**Durkalaš gielat** lea giellabearaš Eurohpas ja Asias. Giellabearraša dovdaseamus giella lea durkkagiella, eará gielat leat omd. kazakhagiella, jakuhtagiella ja tatáragiella.