Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 1934

|  |
| --- |
|
< **1934** > |
| 1932 | 1933 | **1934** | 1935 | 1936 |
| **Váldokategoriija** Riegádeamit Jápmimat |
|  |

## Dáhpáhusat

## Riegádeamit

* juovlamánu 19. beaivi — Pratibha Patil, indialaš politihkkár

## Jápmimat

**1900-lohku**
1900 • 1901 • 1902 • 1903 • 1904 • 1905 • 1906 • 1907 • 1908 • 1909 • 1910 • 1911 • 1912 • 1913 • 1914 • 1915 • 1916 • 1917 • 1918 • 1919 • 1920 • 1921 • 1922 • 1923 • 1924 • 1925 • 1926 • 1927 • 1928 • 1929 • 1930 • 1931 • 1932 • 1933 • 1934 • 1935 • 1936 • 1937 • 1938 • 1939 • 1940 • 1941 • 1942 • 1943 • 1944 • 1945 • 1946 • 1947 • 1948 • 1949 • 1950 • 1951 • 1952 • 1953 • 1954 • 1955 • 1956 • 1957 • 1958 • 1959 • 1960 • 1961 • 1962 • 1963 • 1964 • 1965 • 1966 • 1967 • 1968 • 1969 • 1970 • 1971 • 1972 • 1973 • 1974 • 1975 • 1976 • 1977 • 1978 • 1979 • 1980 • 1981 • 1982 • 1983 • 1984 • 1985 • 1986 • 1987 • 1988 • 1989 • 1990 • 1991 • 1992 • 1993 • 1994 • 1995 • 1996 • 1997 • 1998 • 1999
# Adolf Hitler

Adolf Hitler| Adolf Hitler |
| --- |
| Adolf Hitler |
|  |
| Riegádan | cuoŋománu 20. b. 1889(1889-04-20)[…]* Braunau am Inn[d], Archduchy of Austria above the Enns[d], Cisleithania[d], Nuortariika-Ungar[d]
 |
| Jápmán | cuoŋománu 30. b. 1945(1945-04-30)[…] (56)* Førerbunkeren[d], Berlin, Det tyske riket[d]
 |
| Hávdi | dovdameahttun árvu |
| Riikkavulošvuohta | * Cisleithania[d]
* Nuortariika
* Det tyske riket[d]
* Nazi-Tyskland[d]
 |
| Bargu |
| Ámmát | politihkkár, soalddát, málejeaddji ja girječálli |
| Giella | duiskkagiella |
| Bearaš |
| Váhnemat | Klara Hitler ja Alois Hitler |
| Guoibmi | Eva Braun |
| Lassedieđut |
| Vuolláičálus |  |
|  Adolf Hitler Wikimedia Commonsas |

**Adolf Hitler** riegádii cuoŋománu 20. beaivvi 1889 Braunau am Inn nammasaš gielddas Nuortariika-Uŋgáris (dálá Nuortariikkas) ja jámii cuoŋománu 30. beaivvi 1945 Berlinas. Son lei politihkar ja Duiskka nationála sosialisttalaš bargiidbellodaga jođiheaddji (duiskagillii: *Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei*, NSDAP) jagi 1921 gitta 1945 rádjai. Bellodat gohčoduvvui maid Nasistabellodahkan. Jagiid 1933 ja 1945 gaskkas lei Hitler Duiskka riikakánsler. Son lei maiddái Duiskka njunuš (*Führer*) ja diktáhtor 1933-1945.

Hitler lei mielde soahtame vuosttaš máilmmisoađis. 1919 son šattai miellahttun NSDAP:a ovdamannis DAP:as. 1921 son šattai NSDAP:a jođiheaddji. Skábmamánus 1923 Hitler ja su doarjaleaddjit geahččaledje ribahit riikka válddi Münchenis. Dat eai menestuvvan, ja Hitler dubmejuvvui giddagassii. Dan botta go čohkkái giddagasas son čálii girjji *Mein Kampf*.

Go beaasai olggos juovlamánus 1924 son álggahii moaddejahkásaš kampánnja mii manai oba bures. Son ovddidii nationálismma, antisemitismma ja antikommunismma ja dainna lágiin su bellodat birgii bures 1930 jagi riikkabeaiveválggain. Ođđajagimánu 30. beaivvi Hitler válljejuvvui riikakánslerin ja dakkaviđe álggii nuppástuhttit Duiskka totalitára diktatuvran.

Hitler hálidii ahte Duiska galggái viidut ja vuosttažettiin válddii Nuortariikka alccesis. Dan maŋŋel vuološtii Čeahkoslovakia ja soahtagođii Polskkain. Visot dan buolláhii nuppi máilmmisoađi, erenoamážit go Duiska fallehii Polskka čakčamánu 1. beaivvi 1939. Go Hitler stivrii Duiskka de son bohte antisemitisttalaš lágat ja organiserejuvvon álbmotgoddin čađahuvvui. Guhtta miljovnna juvddálačča, moadde čuohteduhát romalačča goddojuvvojedje. Seammás Duiska goddalii homoseksuála olbmuid, bázahallan olbmuid ja politihkalaš vuosttildeddjiid. Hitlera áigumuš lei vuođđudit riikka mii galggai bistit duhát jagi, nugo Duiska-Romalaš riika. 1943 Duiska álggii vuoittáhallat soađis ja 1945 cuoŋománus Hitler sorbmii iežas Berlinas.

## Gáldut
# Geassemánu 29.

Dán artihkkalis dáidet leat **čállinmeattáhusat**. Jus háliidat, de divo daid ja váldde eret dan málle. Giitu!

**Geassemánu 29. beaivi** lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 180. (gárgádusjagi 181.) beaivi. Jagis leat vel 185 beaivvi.

## Nammabeaivvit

* sámi kaleandar: Beahkká, Biera, Piera, Biehtár, Beđar, Begá, Biđe, Biette

## Dáhpáhusat

* 1613 – The Globe: William Shakespearea teáhter bolddii vulos
* 1194 – Sverre Sigurdsson šattai Norgga Gonagas

## Riegádeamit

* 1900 - Antoine de Saint-Exupéry

## Jápmimat

## Ávvudeamit

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  Čoahkkáigeassu Geassemánu 29. beaivvis |  |
| * 1613 – The Globe: William Shakespearea teáhter bolddii vulos
* 1900 - Franskkalaš girječálli Antoine de Saint-Exupéry riegádii

rievdat - beaivát |

---

**Geahča maid:** Kaleandar - Geassemánu 28., Geassemánu 30.
# Suoidnemánu 1.

Dán artihkkalis dáidet leat **čállinmeattáhusat**. Jus háliidat, de divo daid ja váldde eret dan málle. Giitu!

**Suoidnemánu 1. beaivi** lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 182. (gárgádusjagi 183.) beaivi. Jagis leat vel 183 beaivvi.

## Nammabeaivvit

## Dáhpáhusat

## Riegádeamit

## Jápmimat

## Ávvudeamit

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  Čoahkkáigeassu Suoidnemánu 1. beaivvis |  |
|
Málle:Suoidnemánu 1.
rievdat - beaivát |

---

**Geahča maid:** Kaleandar - Geassemánu 30., Suoidnemánu 2.
# Serbiagiella

Dán artihkkalis dáidet leat **čállinmeattáhusat**. Jus háliidat, de divo daid ja váldde eret dan málle. Giitu!

| Serbiagiella  |
| --- |
| Geavaheapmi |
| Virggálaš stáhtus |
| Giellakodat |

## Guovlu

## Jietnadatoahppa

## Giellaoahppa

## Sátnevuorká

## Čállingiella

## Historjá

## Girjjálašvuohta

**Slávalaš gielat**

bosniagiella | bulgariagiella | čeahkagiella | girkusláva | kroatiagiella | makedoniagiella | polskkagiella | ruoššagiella | serbiagiella | serbokroatiagiella | slovákiagiella | slovenagiella | sorbigiella | ukrainagiella | vilgesruoššagiella
# Albániagiella

Dán artihkkalis dáidet leat **čállinmeattáhusat**. Jus háliidat, de divo daid ja váldde eret dan málle. Giitu!

| Albániagiella  |
| --- |
| Geavaheapmi |
| Virggálaš stáhtus |
| Giellakodat |

**Albániagiella** gullá indoeurohpálaš gielaid albánialaš gielaide.

## Guovlu

## Jietnadatoahppa

## Giellaoahppa

## Sátnevuorká

## Čállingiella

## Historjá

## Girjjálašvuohta
# Davvi-Makedonia

Dán artihkkalis dáidet leat **čállinmeattáhusat**. Jus háliidat, de divo daid ja váldde eret dan málle. Giitu!

**Davvi-Makedonia** (ovdal **Makedonia** ja **Ovddeš Jugoslavian dásseváldi Makedonia**) lea riika Eurohpás. Dan olmmošlohku lea su. 2 miljovnna ássi (2008), ja dan viidodat lea 25 713 km². Dan oaivegávpot lea Skopje.

## Geahča maid

* Máilmmi riikkat

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

| č • s • rDavvi-Atlántta bealustušlihttu (NATO) |
| --- |
|  |
|  |
Albánia • Amerihká ovttastuvvan stáhtat • Belgia • Bulgaria • Čekkia • Davvi-Makedonia • Dánmárku • Duiska • Durka • Espánnja • Estteeana • Frankriika • Greika/Hellas • Islánda • Itália • Kanáda • Kroatia • Látvia • Lietuva • Luxemburg • Montenegro • Norga • Ovttastuvvan gonagasriika • Polska • Portugal • Romania • Ruoŧŧa • Slovakia • Slovenia • Suopma • Ungára • Vuolleeatnamat |  |

 |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

| č • s • rEurohpá riikkat |
| --- |
|  |
|  |
Albánia • Andorra • Belgia • Bosnia ja Hercegovina • Bulgaria • Čekkia • Davvi-Makedonia • Dánmárku • Duiska • Durka • Espánnja • Estteeana • Frankriika • Georgia • Greika • Irlánda • Islánda • Itália • Kroatia • Kypros • Látvia • Liechtenstein • Lietuva • Luxemburg • Malta • Moldova • Monaco • Montenegro • Norga • Nuortariika • Ovttastuvvan gonagasriika • Polska • Portugal • Romania • Ruošša • Ruoŧŧa • San Marino • Serbia • Slovakia • Slovenia • Suopma • Sveica • Ukraina • Ungára • Vatikána • Vilges-Ruošša • Vuolleeatnamat |  |

 |
# Serbia

Dán artihkkalis dáidet leat **čállinmeattáhusat**. Jus háliidat, de divo daid ja váldde eret dan málle. Giitu!

| Serbia dásseváldi Република Србија (serbiagillii)  |
| --- |
|  Leavga |  Vearjogovva |
|  Kárta |
| **Stáhtahápmi** |
dásseváldi |
| **Presideanta** | Aleksandar Vučić |
| **Stáhtaministtar** | Đuro Macut |
| **Oaivegávpot** |
Belgrad |
| **Eará gávpogat** |
Novi Sad, Inđija, Kragujevac, Kraljevo, Kruševac, Subotica, Niš |
| **Viidodat** | Kosovoin 88 361 km² Kosovo haga 77 474 km² |
| **Olmmošlohku** |
6 926 705 (Kosovo haga) |
| **Virggálaš gielat** |
serbiagiella |
| **Valuhta** |
Serbia dinar (RSD) |
| **Nationálalávlla** |
Bože pravde |
| **Interneahtta-TLD** |
.rs, .срб |

**Serbia** dahjege **Serbia dásseváldi** lea riika Eurohpás.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

| č • s • rEurohpá riikkat |
| --- |
|  |
|  |
Albánia • Andorra • Belgia • Bosnia ja Hercegovina • Bulgaria • Čekkia • Davvi-Makedonia • Dánmárku • Duiska • Durka • Espánnja • Estteeana • Frankriika • Georgia • Greika • Irlánda • Islánda • Itália • Kroatia • Kypros • Látvia • Liechtenstein • Lietuva • Luxemburg • Malta • Moldova • Monaco • Montenegro • Norga • Nuortariika • Ovttastuvvan gonagasriika • Polska • Portugal • Romania • Ruošša • Ruoŧŧa • San Marino • Serbia • Slovakia • Slovenia • Suopma • Sveica • Ukraina • Ungára • Vatikána • Vilges-Ruošša • Vuolleeatnamat |  |

 |
# 1965

|  |
| --- |
|
< **1965** > |
| 1963 | 1964 | **1965** | 1966 | 1967 |
| **Váldokategoriija** Riegádeamit Jápmimat |
|  |

## Dáhpáhusat

## Riegádeamit

## Jápmimat

**1900-lohku**
1900 • 1901 • 1902 • 1903 • 1904 • 1905 • 1906 • 1907 • 1908 • 1909 • 1910 • 1911 • 1912 • 1913 • 1914 • 1915 • 1916 • 1917 • 1918 • 1919 • 1920 • 1921 • 1922 • 1923 • 1924 • 1925 • 1926 • 1927 • 1928 • 1929 • 1930 • 1931 • 1932 • 1933 • 1934 • 1935 • 1936 • 1937 • 1938 • 1939 • 1940 • 1941 • 1942 • 1943 • 1944 • 1945 • 1946 • 1947 • 1948 • 1949 • 1950 • 1951 • 1952 • 1953 • 1954 • 1955 • 1956 • 1957 • 1958 • 1959 • 1960 • 1961 • 1962 • 1963 • 1964 • 1965 • 1966 • 1967 • 1968 • 1969 • 1970 • 1971 • 1972 • 1973 • 1974 • 1975 • 1976 • 1977 • 1978 • 1979 • 1980 • 1981 • 1982 • 1983 • 1984 • 1985 • 1986 • 1987 • 1988 • 1989 • 1990 • 1991 • 1992 • 1993 • 1994 • 1995 • 1996 • 1997 • 1998 • 1999

 Dát Wikipedia-artihkal lea hui oanehaš ja dan livččii buorre viiddidit. Don sáhtát veahkehit davvisámegiel Wikipedia ja viiddidit artihkkala.
# Borgemánu 10.

Dán artihkkalis dáidet leat **čállinmeattáhusat**. Jus háliidat, de divo daid ja váldde eret dan málle. Giitu!

**Borgemánu 10.** lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 222. (gárgádusjagi 223.) beaivi. Jagis leat vel 143 beaivvi.

## Nammabeaivvit

* sámi kaleandar: Lásse, Lársa, Lájár, Láras, Lávra, Lávrras
* dáža kaleandar: Lorents, Lars, Lasse
* ruoŧŧelaš kaleandar: Lars
* suopmelaš kaleandar: Lauri, Lasse, Lassi
* suomaruoŧŧelaš kaleandar: Lars, Lorentz
* Suoma ortodoksalaš kaleandar: Lauri

## Dáhpáhusat

## Riegádeamit

## Jápmimat

## Ávvudeamit

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  Čoahkkáigeassu Borgemánu 10. beaivvis |  |
|
Lars Soncka girku Helssega Kallios* 1628 – Vasa-dámpa vuojui vuosttaš mátkkistis.
* 1759 – Spánia gonagas Fernando VI jámii.
* 1787 – Wolfgang Amadeus Mozarta *Eine kleine Nachtmusik* lea válmmaš.
* 1821 – Missouris šattai Amerihká ovttastuvvan stáhtaid 24. stáhta.
* 1870 – Suopmelaš arkiteakta Lars Sonck riegádii.
* 1913 – Suopmelaš girječálli Johannes Linnankoski jámii.
* 1947 – Jethro Tull -joavkku fløitačuojaheaddji Ian Anderson riegádii.

rievdat - beaivát |

---

**Geahča maid:** Kaleandar - Borgemánu 9., Borgemánu 11.
# Juovlamánu 31.

Dán artihkkalis dáidet leat **čállinmeattáhusat**. Jus háliidat, de divo daid ja váldde eret dan málle. Giitu!

**Juovlamánu 31. beaivi** lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 365. (gárgádusjagi 366.) ja maŋimus beaivi.

## Nammabeaivvit

- sápmelaš kaleandar: Silvu
- suopmelaš kaleandar: Sylvester, Silvo
- suomaruottelaš kaleandar: Sylvester
- Suoma ortodoksalaš kaleandar: Maila
## Dáhpáhusat

* Ođđajageruohta

## Riegádeamit

## Jápmimat

2007 – Markku Peltola, suopmelaš neavttár ja musihkkár

## Ávvudeamit

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  Čoahkkáigeassu Juovlamánu 31. beaivvis |  |
| **Juovlamánu 31. lea ođđajagiruohta. 2007 – suopmelaš neavttár ja musihkkár Markku Peltola jámii.

rievdat - beaivát |

---

**Geahča maid:** Kaleandar - Juovlamánu 30., Ođđajagimánu 1.