Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Diabetes

Insuliidnapeanna, mainna bidjat insuliinna goruhii.
**Diabetes** (*Diabetes mellitus*, maiddái gohčoduvvon **sohkardávda**) lea dávda mas olbmo čoavječolgaráksá ii nagot ráhkadit doarvái insuliinna goruhii. Diabetesa mihtilmas dávdamearka lea alla varrasohkkar.

## Tiippat

Diabetes dábálaččat juhkkojuvvo guovtti tiipii. Tiipa 1 ja tiipa 2. Tiipa 2 lea dábálaččat go tiipa 1.

### Tiipa 1

Tiipa 1 diabetesis goruda immunasystema dovdameahttun sivas bilida čoavječolgarávssá betaseallaid mat ráhkadit insuliinna. Dalle insuliinna ferte addit goruhii cirggastagain, peannain dahje insuliidnapumppain.

Suoma olbmot buohccájit eanemus máilmmis tiipa 1 diabetesii.

### Tiipa 2

Tiipa 2 diabetesa váttisvuohta lea ovddemustá insuliidnaresistensa, mii dađistaga váibada čoavječolgarávssá dassážii go dilli lea seammá go tiipa 1, namalassii ahte čoavječolgaráksá ii nagot ráhkadit doarvái insuliinna go livččii dárbu. Dát kombinašuvdna, go čoavječolgaráksá váibagoahtá ja eará gođđosat mat dábálaččat vástidit insuliidnii šaddet resisteanttat, mielddisbuktá ahte tiipa 2 diabetes lea dávda mii váilevaš divššuin vearrána áiggi mielde.

Tiipa 2 diabetes lea álbmotdávda mii lassána Davviriikkain. Earenoamážit Suomas dávda lea viehka dábálaš. Olbmot geat gillájit tiipa 2 diabetesa leat várálaččat jápmit ovdal áiggi ja maiddái buohccát iešguđet lassedávddaide. Diabetes lea dutkansuorgi mii stuorru. Maŋemus jagiid dálkkasfitnodagat leat duddjon máŋga ođđa dálkasiid. Ja dađistaga lea maiddái dutkojuvvon movt daid dálkasiid galggašii geavahit divššus.

Diabetes tiipa 2 lassána dálá servodagas. Servodaga alla gaskamearálaš ahki, unnán rumašlaš lihkadeapmi ja buoidun váikkuhit lassáneapmái. Tiipa 1 diabetes maiddái lassána, muhto mii dasa livččii sivvan lea eahpečielggas.

## Dovdomearkkat

Diabetesa dábálaš dovdomearkkat leat goiku, váibbasvuohta ja gožžandárbu.

## Geahča maid

* Fáktát diabetesa birra 1 ja 2 Norgga diabeteslihttu
* Dovddatgo diabetesa? Teste iežat riskka buohccát tiippa 2 diabetesii Suoma diabeteslihttu
* Dovddatgo diabetesa? Tiippa 2 diabetesa biebmodillirávagirjjáš Suoma diabeteslihttu
* Tiippa 2 diabetesa buohccánriskka árvvoštallanskovvi Suoma diabeteslihttu
# Facebook

Facebook Logo.
**Facebook** lea amerihkálaš sosiála neahttabálvalus mii lea Menlo Parkas, Californias, Ovttastuvvan Stáhtain.

Fitnodat vuođđuduvvui guovvamánu 4. beaivvi 2004. Dat lea máilmmi eanemus geavahuvvon ja bivnnuheamos sosiála neahttafitnodat, mas leat badjel 3 miljárdda geavaheaddji. Sosiála neahttafierpmádat fállá iešguđetlágan vejolašvuođaid iežas geavaheddjiide nugo čatnat oktavuođa ustibiiguin, bidjat stáhtusaid, márkanbáikki ja reklámaid. Facebooka eaiggáduššá Meta Platforms.

## Gáldut

## Geahča maid

* Facebook websiidu (eaŋgalsgillii)
# Pound

Dán artihkkalis dáidet leat **čállinmeattáhusat**. Jus háliidat, de divo daid ja váldde eret dan málle. Giitu!

**Pound** (**£**) lea Stuorra-Británnia ruhta.

## Liŋkkat

* Pound *bis-ans-ende-der-welt.net*.. Čujuhuvvon 2017-05-24.  en,de (eaŋgalsgillii)
# Idaho

Idaho kárta
Leavga
**Idaho** lea Amerihká ovttastuvvan stáhtaid oassestáhta.

 Dát Wikipedia-artihkal lea hui oanehaš ja dan livččii buorre viiddidit. Don sáhtát veahkehit davvisámegiel Wikipedia ja viiddidit artihkkala.