Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Eivissa

**Eivissa** (spánskagillii: *Ibiza*) lea Baleáraid suolojoavkku suolu Gaskamearas. Sullo álgoálgosaš giella lea katalánagiella, muhto dan lassin doppe hállojuvvo maiddái spánskkagiella danin, go suolu gullá Espánnja riikii. Goappašat gielat leat virggálaččat.
# Juovllat

Polskalaš juovlakrubbá **kraków szopka** Krzysztofory-museas Krakówis
Juovlamuorra gávppis Suomas
**Juovllat** leat jahkásaš allabassi, man váldobeaivi lea vuosttaš juovlabeaivi nappo juovlamánu 25. beaivi. Juovllaid ávvudeapmi álgá goittotge juo juovlaruohta nappo juovlamánu 24. beaivi máŋga sájis, ovdamearkka dihte Davviriikkain.

## Etymologiija

*Juovla*-sátni lea boares loatnasátni. Sátni lea boahtán sámegielaide skandinávalaš gielain, ovdamearkka dihte juovllat leat dološruoŧagillii *iul* ja dološdárogillii *jól*. Dáidda gielaide sátni lea boahtán germánalaš vuođđogiel sánis *jeχwla*.

## Juovllat ja risttalašvuohta

Juovllat leat boares allabassi miehtá máilmmi, muhto kristtalaš riikkain ja kultuvrrain juovllat ávvuduvvojit earenoamážit Jesusa riegádeami muitun ja gudnin. Juovllat ávvuduvvojit dábálaččat bearrašiin ja eará lagamuš olbmuiguin ja dasa gullá dávjá juovlaskeaŋkkaid skeŋken.

## Sámi juovllat

Juovlabasit álget juovlaruohta mii lea juovlamánu 24. beaivvi. Hui ollu sámit dán áigge leat čuovvulan váldoservodaga vugiid ávvudit juovllaid. Nu dat dieđusge šattai go sámit dolin šadde risttalažžan. Sámi juovlavieruid birra ovdal risttalašvuođa lea hui unnán čállojuvvon, jos dakkárat oba ležžet ge. Muhto sámiin leat maiddái boares vierut mat sierranit eará kultuvrrain. Juovlaborramuš lea hui dávjá bohccobiergu. Čorgatvuohta sihke olgun ja siste lei maid hui dehálaš juovllaid áigge.

### Sámi juovlastállu

Juovlastállu ii leat nu šiega go dat ođđaáigásaš juovlanigá. Mánát eai galgan gul čierastallat, go dalle dat sáhtte čierastit juovlastálu sehkkii. Juovlastállu boahtá sáhpánráidduin ihkku ja dalle ferte šillju leat čorgat nu ahte ráidu ii darván. Siste galgá lágidit lihti dievva čázi jus stálus lea goiku. Muhto jus stállu ii gávnna čázi, de stállu njamista muhtumis vuoiŋŋamaččaid eret. Dákkár vuohki baldit mánáid lea oassi sámi bajásgeassimis. Mánát besse ieža mannat gosa fal háliidedje, muhto váhnemat vigge baldit daid várálaš báikkiin, nu ahte eai šaddan ilá duostilat.

## Suopmelaččaid juovllat

Suopmelaččaid juovlaárbevieruide gullet sávdni, juovlagirku, juovlabiebmu, juovlaskeaŋkkat, juovlamuorra ja juovlamusihkka. Nugo eará davviriikkalaččat suopmelaččat ávvudišgohtet juovllaid juo juovlamánu 24. beaivve.

## Geahča maid

* Juovllat sámegillii
* Juovlah sämikielân
* Rosttov säämas

## Gáldut
# Njuolggočiegat golmmačiegat

Dán artihkkalis dáidet leat **čállinmeattáhusat**. Jus háliidat, de divo daid ja váldde eret dan málle. Giitu!

Njuolggočiegat golmmačiegat
**Njuolggočiegat golmmačiegat**, **njuolggogolmmačiegat** dahje **njuolggočiegat golmmačiegahas** lea golmmačiegat mas okta čiehka lea 90 gráda. Njuolggočiegat golmmačiegaga sáhttá matemáhtalaččat čilget ná:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_0
## Gáldut

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

| č • s • rPolygonat dahjege máŋggačiegagat |
| --- |
|  |
| **Iešguđetgelágan golmma- ja njealječiegagat** |
|  |
| Golmmačiegagat |
Dássesiiddot • Dássejuolggat • Njuolggočiegat |
|  |
| Njealječiegagat |
Kvadráhta • Rektáŋgel • Skuhčenjealjehas • Parallellográmma • Trapesa • Drake (nn, no) |
|  |
| **Njuolggaduslaš hámit** |
|  |
| 1–10 siiddu |
Ovttačiegat/henagona • Guovttečiegat/digona • Golmmačiegat/trigona • Njealječiegat/tetragona • Viđačiegat/pentagona • Guđačiegat/heksagona • Čiežačiegat/heptagona • Gávccečiegat/oktagona • Ovccičiegat/enneagona • Logičiegat/dekagona |
|  |
| 11–10 000 siiddu |
Oktanuppelotčiegat/hendekagona • Guoktenuppelotčiegat/dodekagona • Golbmanuppelotčiegat/tridekagona • Njealjenuppelotčiegat/tetradekagona • Vihttanuppelotčiegat/pentadekagona • Guhttanuppelotčiegat/heksadekagona • Čiežanuppelotčiegat/heptadekagona • Gávccinuppelotčiegat/oktadekagona • Ovccinuppelotčiegat/enneadekagona • Guoktelotčiegat/icosagona |
|  |
| Eanet siiddut |
Golbmalotčiegat/triakontagona • Duhátčiegat/chiliagona • Logiduhátčiegat/myriagona • Miljončiegat/megagona • Apeirogona (polygona mas lea ravdameahttun olu siiddut) |
|  |
| **Eará hámit** |
|  |
| Nástehámit |
Pentagrámma • Heksagrámma • Heptagrámma • Oktagrámma • Enneagrámma • Dekagrámma • Hendekagrámma • Dodekagrámma • Tridekagrámma • Tetradekagrámma • Pentadekagrámma • Heksadekagrámma • Heptadekagrámma • Oktadekagrámma • Enneadekagrámma • Icosagrámma • Triakontagrámma • Chiliagrámma • Myriagrámma • Megagrámma • Apeirográmma |
|  |
| **Mihtut** |
|  |
| Mihtut |
Guhkkodat • Govdodat • Vuođđolinnjá • Allodat • Diagonála • Viidodat • Birramihttu |

 |
# Algeria

| Algeria demokráhtalaš álbmotdásseváldi الجمهورية الجزائرية الديمقراطية (arábagillii) ⵟⴰⴳⴷⵓⴷⴰ ⵜⴰⵎⴻⴳⴷⴰⵢⵜ ⵜⴰⵖⴻⵔⴼⴰⵏⵜ ⵜⴰⵣⵣⴰⵢⵔⵉⵜ (tamazighagillii) République Algérienne Démocratique et Populaire (fránskkagillii)  |
| --- |
|  Leavga |  Vearjogovva |
|  Kárta |
| **Stáhtahápmi** |
Demokráhtalaš álbmotdásseváldi |
| **Presideanta** |
Abdelaziz Bouteflika |
| **Stáhtaministtar** |
Ahmed Ouyahia |
| **Oaivegávpot** |
Alger (olmmošlohku 1 518 083) |
| **Eará gávpogat** |
Oran (olmmošlohku 771 066) Constantine (olmmošlohku 507 224) |
| **Viidodat** |
2 381 741 km² |
| **Olmmošlohku** |
38 087 812 (2013) |
|  – ássečoahkkisvuohta |
16/km² |
| **Virggálaš gielat** |
arábagiella, Standard Algerian Berber |
| **Valuhta** |
Dinar (DZD) |
| **HDI** |
0,736 |
| **Áigi** |
UTC+1 |
|  – geasseáigi |
ii leat |
| **Nationálalávlla** |
Kassaman (arábagillii: قَسَمًا) tamazighagillii: Tagallit |
| **Interneahtta-TLD** |
.dz |

**Algeria** (arábagillii: الجمهورية الجزائرية الديمقراطية الشعبية, *Al Jaza'ir* IPA: [ɛlʤɛˈzɛːʔir], tamazighagillii:  *Dzayer* [ldzæjər]) dahje **Algeria demokráhtalaš álbmotdásseváldi** lea dásseváldi Afrihkás. Dan rádjeriikkat leat nuortadavvin Tunisia, nuortin Libya, nuortalullin Niger, oarjelullin Mali ja Mauritania sihke oarjin Marokko ja Oarje-Sahára. Su oaivegávpot lea Alger.

## Gielat

Vuođđolága 3 § mielde Algeria virggálaš giella ja riikkagiella lea arábagiella. Algeria nubbi riikkagiella lea tamazighagiela, muhto dát ii leat virggálaš giella.

## Gáldut

## Geahča maid

* Máilmmi riikkat

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|

| č • s • rAfrihká |
| --- |
|  |
|  |
Algeria • Angola • Benin • Botswana • Burkina Faso • Burundi • Chad • Djibouti • Egypta • Ekvatoriála Guinea • Elfenbenariddu • Eritrea • Etiopia • Gabon • Gaska-Afrihká dásseváldi • Gambia • Ghana • Guinea • Guinea-Bissau • Kamerun • Kap Verde • Kenia • Komorat • Kongo demokráhtalaš dásseváldi • Kongo dásseváldi • Lesotho • Liberia • Libya • Lulli-Afrihká • Lulli-Sudan • Madagaskar • Malawi • Mali • Marokko • Mauritánia • Mauritius • Mosambik • Namibia • Niger • Nigeria • Rwanda • Senegal • Seychellat • Sierra Leone • Somalia • Sudan • Swazieana • São Tomé ja Príncipe • Tansánia • Togo • Tunisia • Uganda • Zambia • Zimbabwe
Guovllut mat leat eahpeiehčanaččat dahje main lea iešstivrejupmi: Ceuta • Kanáriasullot • Oarje-Sahára • Madeira • Mayotte • Melilla • Réunion • Saint Helena |

 |
# Portugal

| Portugala dásseváldi República Portuguesa (portugálagillii)  |
| --- |
|  Leavga |  Vearjogovva |
|  Kárta |
| **Stáhtahápmi** |
Dásseváldi |
| **Presideanta** |
Marcelo Rebelo de Sousa |
| **Stáhtaministtar** |
António Costa |
| **Oaivegávpot** |
Lisboa |
| **Viidodat** |
92 212 km² |
| **Olmmošlohku** |
10 562 178 (2011) |
|  – ássečoahkkisvuohta |
115/km² |
| **Virggálaš gielat** |
portugálagiella |
| **Valuhta** |
Euro (EUR) |
| **HDI** |
0,830 |
| **Áigi** |
UTC ja UTC-1 |
|  – geasseáigi |
UTC+1 ja UTC |
| **Nationálalávlla** |
A Portuguesa |
| **Interneahtta-TLD** |
.pt |

**Portugal** dahjege **Portugala dásseváldi** (portugálagillii: *República Portuguesa*) lea riika Eurohpás.

## Vuođđodieđut:

Virggálašgiella: portugálagiella

Oaivegávpot: Lisboa

Viidodat: 92 391 njealjehaskilomehtera

Ássit: 10 309 573 (2016)

Ruhta: Euro

## Gáldut

## Geahča maid

* Máilmmi riikkat

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

| č • s • rEurohpá uniovdna |
| --- |
|  |
|  |
Belgia • Bulgaria • Čekkia • Dánmárku • Duiska • Espánnja • Estteeana • Frankriika • Greika/Hellas • Irlánda • Itália • Kroatia • Kypros • Látvia • Lietuva • Luxemburg • Malta • Nuortariika • Polska • Portugal • Romania • Ruoŧŧa • Slovakia • Slovenia • Suopma • Ungára • Vuolleeatnamat |  |

 |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

| č • s • rEurohpá riikkat |
| --- |
|  |
|  |
Albánia • Andorra • Belgia • Bosnia ja Hercegovina • Bulgaria • Čekkia • Davvi-Makedonia • Dánmárku • Duiska • Durka • Espánnja • Estteeana • Frankriika • Georgia • Greika • Irlánda • Islánda • Itália • Kroatia • Kypros • Látvia • Liechtenstein • Lietuva • Luxemburg • Malta • Moldova • Monaco • Montenegro • Norga • Nuortariika • Ovttastuvvan gonagasriika • Polska • Portugal • Romania • Ruošša • Ruoŧŧa • San Marino • Serbia • Slovakia • Slovenia • Suopma • Sveica • Ukraina • Ungára • Vatikána • Vilges-Ruošša • Vuolleeatnamat |  |

 |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

| č • s • rDavvi-Atlántta bealustušlihttu (NATO) |
| --- |
|  |
|  |
Albánia • Amerihká ovttastuvvan stáhtat • Belgia • Bulgaria • Čekkia • Davvi-Makedonia • Dánmárku • Duiska • Durka • Espánnja • Estteeana • Frankriika • Greika/Hellas • Islánda • Itália • Kanáda • Kroatia • Látvia • Lietuva • Luxemburg • Montenegro • Norga • Ovttastuvvan gonagasriika • Polska • Portugal • Romania • Ruoŧŧa • Slovakia • Slovenia • Suopma • Ungára • Vuolleeatnamat |  |

 |
# Belgia

| Belgia  |
| --- |
|  Leavga |  Vearjogovva |
|  Kárta |
| **Oaivegávpot** |
Bryssel |
| **Viidodat** |  km² |
| **Olmmošlohku** | 11 825 551 |
| **Virggálaš gielat** |
hollánddagiella, fránskkagiella, duiskkagiella |
| **Nationálalávlla** |
La Brabançonne |
| **Interneahtta-TLD** |
.be |

**Belgia** dahjege **Belgia gonagasriika** lea oarje-eurohpálaš gonagasriika. Dan rádjeriikkat leat Frankriika, Duiska, Hollánda ja Luxemburg. Oaivegávpot lea Brüssel, gos lea mihtilmas oassi Eurohpá Uniovnna guovddášhálddahusas.

## Vuođđodieđut:

Virggálašgielat: fránskkagiella, hollánddagiella ja duiskkagiella

Oaivegávpot: Bryssel

Viidodat: 30.528 njealjehaskilomehtera

Ássit: 11.356.191 (2017)

Ruhta: Euro

## Geahča maid

* Máilmmi riikkat

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

| č • s • rEurohpá uniovdna |
| --- |
|  |
|  |
Belgia • Bulgaria • Čekkia • Dánmárku • Duiska • Espánnja • Estteeana • Frankriika • Greika/Hellas • Irlánda • Itália • Kroatia • Kypros • Látvia • Lietuva • Luxemburg • Malta • Nuortariika • Polska • Portugal • Romania • Ruoŧŧa • Slovakia • Slovenia • Suopma • Ungára • Vuolleeatnamat |  |

 |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

| č • s • rEurohpá riikkat |
| --- |
|  |
|  |
Albánia • Andorra • Belgia • Bosnia ja Hercegovina • Bulgaria • Čekkia • Davvi-Makedonia • Dánmárku • Duiska • Durka • Espánnja • Estteeana • Frankriika • Georgia • Greika • Irlánda • Islánda • Itália • Kroatia • Kypros • Látvia • Liechtenstein • Lietuva • Luxemburg • Malta • Moldova • Monaco • Montenegro • Norga • Nuortariika • Ovttastuvvan gonagasriika • Polska • Portugal • Romania • Ruošša • Ruoŧŧa • San Marino • Serbia • Slovakia • Slovenia • Suopma • Sveica • Ukraina • Ungára • Vatikána • Vilges-Ruošša • Vuolleeatnamat |  |

 |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

| č • s • rDavvi-Atlántta bealustušlihttu (NATO) |
| --- |
|  |
|  |
Albánia • Amerihká ovttastuvvan stáhtat • Belgia • Bulgaria • Čekkia • Davvi-Makedonia • Dánmárku • Duiska • Durka • Espánnja • Estteeana • Frankriika • Greika/Hellas • Islánda • Itália • Kanáda • Kroatia • Látvia • Lietuva • Luxemburg • Montenegro • Norga • Ovttastuvvan gonagasriika • Polska • Portugal • Romania • Ruoŧŧa • Slovakia • Slovenia • Suopma • Ungára • Vuolleeatnamat |  |

 |
# Geassemánu 24.

Dán artihkkalis dáidet leat **čállinmeattáhusat**. Jus háliidat, de divo daid ja váldde eret dan málle. Giitu!

**Geassemánu 24. beaivi** lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 175. (gárgádusjagi 176.) beaivi. Jagis leat vel 190 beaivvi.

## Nammabeaivvit

* sámi kaleandar: Johanas, Juhán, Johán

## Dáhpáhusat

## Riegádeamit

## Jápmimat

## Ávvudeamit

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  Čoahkkáigeassu Geassemánu 24. beaivvis |  |
|
Málle:Geassemánu 24.
rievdat - beaivát |

---

**Geahča maid:** Kaleandar - Geassemánu 23., Geassemánu 25.