Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Ekonomalaš, sosiálalaš ja čuvgehuslaš vuoigatvuođaid guoski riikkaidgaskasaš oktasašsoahpamuš

**Čohkkesruoná**: Riikkat mat leat vuolláičállán ja ratifiseren soahpamuša.
**Čuvgesruoná**: Riikkat mat leat vuolláičállán, muhto eai leat ratifiseren soahpamuša.
**Ránis**: Riikkat mat eai leat vuolláičállán eaige ratifiseren soahpamuša.
**Ekonomalaš, sosiálalaš ja čuvgehuslaš vuoigatvuođaid guoski riikkaidgaskasaš oktasašsoahpamuš**, **ekonomalaš, sosiálalaš ja kultuvrralaš rivttiid oktasašsoahpamuš**, **ekonomalaš, sosiála- ja kulturrivttiid riikkaidgaskasaš oktasašsoahpamuš** (oanádus: ESČ-soahpamuš dahje ESK-soahpamuš, Suomas maiddái TSS-soahpamuš (suomagillii: *TSS-sopimus*)), **riikkaidgaskasaš konvenšuvdna ekonomalaš, sosiála ja kultuvrralaš vuoigatvuođaid birra** lea riikkaidgaskasaš šiehtadus man Ovttastuvvan našuvnnaid dievasčoahkkin lea dohkkehan juovlamánu 16. b. 1966 ja mii bođii fápmui ođđajagimánu 3. b. 1976. Soahpamuš geatnegahttá  soahpamušoassebeliid ovddidit olbmuid ekonomalaš, sosiálalaš ja čuvgehuslaš vuoigatvuođaid nugo bargiid vuoigatvuođaid, vuoigatvuođa dearvvašvuhtii, skuvlejupmái ja govttolaš eallindássái. Ođđajagimánu 2018 rádjái soahpamuša leat vuolláičállán ja dohkkehan 166 soahpamušriikka. Amerihká ovttastuvvan stáhtat, Komorat, Kuba ja Palau leat dušše vuolláičállán soahpamuša. ESČ-soahpamuš gullá riikkaidgaskasaš olmmošvuoigatvuođaid vuođđokonvenšuvnnaide ovttas olmmošvuoigatvuođaid oppamáilmmálaš julggaštusain ja siviila- ja politihkalaš vuoigatvuođaid guoski oktasašsoahpamušain.

## ESČ-soahpamuš Suomas

Suopma lea dohkkehan soahpamuša jagi 1976 ja molssaevttolaš beavdegirjji eaŋkalolbmo váidalusain jagi 2014. Seamma jagi 2014 ESČ-komitea ávžžuhii Suoma addit resurssaid sámegielaid giellaealáskahttimii. Dasa lassin komitea ávžžuhii Suoma jođálmahttit ILO 169 -soahpamuša ratifiserenproseassa.

## Gáldut
# Miessemánu 2.

Dán artihkkalis dáidet leat **čállinmeattáhusat**. Jus háliidat, de divo daid ja váldde eret dan málle. Giitu!

**Miessemánu 2. beaivi** (*Válborbeaivi*) lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 122. (gárgádusjagi 123) beaivi. Jagis leat vel 243 beaivvi.

## Nammabeaivvit

* sámi kaleandar: Viivvá, Vuohkku
* dáža kaleandar: Åsa, Åse
* ruoŧŧelaš kaleandar: Filip, Filippa
* suopmelaš kaleandar: Vuokko, Viivi
* suomaruoŧŧelaš kaleandar: Vivian, Vivan, Vivi
* Suoma ortodoksalaš kaleandar: Ahvo, Ohvo, Saija, Soja

## Dáhpáhusat

## Riegádeamit

* 1729 – Katarina II, Ruošša cáriidna
* 1803 – Albert Küchler, dánskalaš dáiddár.
* 1854 – Josef Stenbäck, suopmelaš girkoarkiteakta
* 1860 – Theodor Herzl, sionisttaid hoavda
* 1898 – Reino Lehto, Suoma oaiveministtar
* 1903 – Doavttir Benjamin Spock, amerihkálaš mánáiddoavttir ja girječálli, gii maid vuittii suhkama gollemedálja olympiagilvvuin jagis 1924
* 1906 – Aulikki Rautawaara, suopmelaš operalávlu
* 1924 – James Baldwin, amerihkálaš girječálli
* 1932 – Arvo Salo, suopmelaš girječálli, journalista ja politihkar
* 1935 – Iraka gonagas Faisal II
* 1936 – Engelbert Humperdinck, englándalaš lávlu
* 1942 – Jacques Rogge, Riikkaidgaskasaš olympialávdegotti sátnejođiheaddji jagiid 2001–2013
* 1946 – Ralf Gothóni, suopmelaš pianista ja professor
* 1975 – Ahmed Hassan, egyptalaš spábbačiekči
* 1975 – David Beckham, englándalaš spábbačiekči
* 1976 – Johanna Pakonen, suopmelaš lávlu

## Jápmimat

* 1519 – Leonardo da Vinci, itálialaš hutki, dáiddár ja geniija
* 1957 – Joseph McCarthy, amerihkálaš senáhtor
* 1972 – J. Edgar Hoover, FBI hoavda
* 1986 – Henri Toivonen, suopmelaš rallivuoddji
* 1997 – John Carew Eccles, australialaš doavttir, gii vuittii Nobel medisiinnabálkkašumi (1963)
* 1998 – Hideto Matsumoto, japánalaš musihkkár ("X Japan")

## Ávvudeamit

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  Čoahkkáigeassu Miessemánu 2. beaivvis |  |
|
Leonardo da Vinci* 1519 – itálialaš hutki, dáiddár ja geniija Leonardo da Vinci jámii.
* 1854 – suopmelaš girkoarkiteakta **Josef Stenbäck** riegádii.
* 1903 – amerihkálaš mánáiddoavttir ja girječálli doavttir **Benjamin Spock**, gii maid vuittii suhkama gollemedálja olympiagilvvuin jagis 1924, riegádii.
* 1935 – Iraka gonagas **Faisal II** riegádii.
* 1946 – suopmelaš pianista ja professor **Ralf Gothóni** riegádii.
* 1972 – FBI hoavda **J. Edgar Hoover** jámii.
* 1975 – englándalaš spábbačiekči **David Beckham** riegádii.
* 1986 – suopmelaš rallivuoddji **Henri Toivonen** jámii.

rievdat - beaivát |

---

**Geahča maid:** Kaleandar - Miessemánu 1., Miessemánu 3.