Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Alaska

Alaska
Denali álbmotmeahcci.
Denali lea alimus várri olles Davvi-Amerihkás.
**Alaska** (IPA: /əˈlæskə/, ruoššagillii: *Аляска*) lea Amerihká ovttastuvvan stáhtaid 49. oassestáhta. Viidodaga ektui Alaska lea Amerihká ovttastuvvan stáhtaid stuorimus oassestáhta. Dan oaivegávpot lea Juneau.

## Etymologiija

Stáhta namma "Alaska" boahtá aleutagielat sánis *alaxsxaq*, mii máksá "nannán".

## Historjá

Amerihká ovttastuvvan stáhtaid olgoministtar William H. Seward osttii Alaskka 7,2 miljovnna USA dolláriin Ruoššas njukčamánu 30. beaivvi 1867. Ođđajagimánu 3. beaivve jagis 1959 Alaska šattai Amerihká ovttastuvvan stáhtaid 49. oassestáhta.

## Gáldut
# Germánalaš gielat

Dán artihkkalis dáidet leat **čállinmeattáhusat**. Jus háliidat, de divo daid ja váldde eret dan málle. Giitu!

**Germánalaš gielat** gullet indoeurohpálaš gielaide.

## Klassifiseren

* nuortagermánalaš giella
	+ gohtalaš giella
* oarjegermánalaš gielat
	+ vuollesaksigiella (*Plattdüütsch*)
	+ afrikánsagiella
	+ eaŋgalsgiella
	+ friisagiella
	+ hollánddagiella
	+ luxemburggagiella
	+ duiskkagiella
	+ jiddišgiella
	+ skohta giella
* davvegermánalaš gielat
	+ fearagiella
	+ islánddagiella
	+ dárogiella
	+ ruoŧagiella
	+ dánskkagiella
# 1989

|  |
| --- |
|
< **1989** > |
| 1987 | 1988 | **1989** | 1990 | 1991 |
| **Váldokategoriija** Riegádeamit Jápmimat |
|  |

## Dáhpáhusat

* golggotmánu 9. beaivi — Norgga Sámediggi ásahuvvui

## Riegádeamit

## Jápmimat

**1900-lohku**
1900 • 1901 • 1902 • 1903 • 1904 • 1905 • 1906 • 1907 • 1908 • 1909 • 1910 • 1911 • 1912 • 1913 • 1914 • 1915 • 1916 • 1917 • 1918 • 1919 • 1920 • 1921 • 1922 • 1923 • 1924 • 1925 • 1926 • 1927 • 1928 • 1929 • 1930 • 1931 • 1932 • 1933 • 1934 • 1935 • 1936 • 1937 • 1938 • 1939 • 1940 • 1941 • 1942 • 1943 • 1944 • 1945 • 1946 • 1947 • 1948 • 1949 • 1950 • 1951 • 1952 • 1953 • 1954 • 1955 • 1956 • 1957 • 1958 • 1959 • 1960 • 1961 • 1962 • 1963 • 1964 • 1965 • 1966 • 1967 • 1968 • 1969 • 1970 • 1971 • 1972 • 1973 • 1974 • 1975 • 1976 • 1977 • 1978 • 1979 • 1980 • 1981 • 1982 • 1983 • 1984 • 1985 • 1986 • 1987 • 1988 • 1989 • 1990 • 1991 • 1992 • 1993 • 1994 • 1995 • 1996 • 1997 • 1998 • 1999
# Olympos

Olympus
**Olympos** (greikkagillii Όλυμπος) lea Greikka alimus várri, mii lea 2917,727 mehtera alu. Dološ greikalaš mytologiija mielde ipmilat orro Olymposa čohkas balvvaid bajábealde, ja doppe stivrejedje Zeus oktan eamidiinnis Herain ja eará ipmiliiguin.

## Gáldut
# Gárgádusjahki

**Gárgádusjahki** lea jahki, man guovvamánnui lea lasihuvvon okta beaivi, 29. beaivi, nu gohčoduvvon gárgádusbeaivi. Gárgádusbeaivi lasihuvvo jahkái, vai kaleandarjagi jagiáiggit doalašedje deaivása rivttes jagiáiggiiguin.

Geahča maid: gregoriánalaš kaleandar
# Ođđajagimánu 16.

Dán artihkkalis dáidet leat **čállinmeattáhusat**. Jus háliidat, de divo daid ja váldde eret dan málle. Giitu!

**Ođđajagimánu 16. beaivi** lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 16. beaivi. Jagis leat vel 349 beaivve (gárgádusjagis 350).

## Nammabeaivvit

- sámi kaleandar: Iđga, Ilbmar
- suopmelaš kaleandar: Ilmari, Ilmo
- suomaruoŧŧelaš kaleandar: Gudmund, Germund
- Suoma ortodoksalaš kaleandar: Leonilla, Leila
- dáža kaleandar:
## Dáhpáhusat

* 1556 – Filip II vuosttas Spánia gonagassan.

## Riegádeamit

## Jápmimat

* 2004 – Kalevi Sorsa, suopmelaš politihkkár.
* 2009 – Andrew Wyeth, amerihkálaš dáiddár.

## Ávvudeamit

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  Čoahkkáigeassu Ođđajagimánu 16. beaivvis |  |
|
Filip II* 1556 – Filip II vuosttas Spánia gonagassan.
* 2004 – Suopmelaš politihkkár Kalevi Sorsa jámii.
* 2009 – amerihkálaš dáiddár Andrew Wyeth jámii.

rievdat - beaivát |

---

**Geahča maid:** Kaleandar - Ođđajagimánu 15., Ođđajagimánu 17.
# Chad

| Chada dásseváldi جمهورية تشاد *Jumhūrīyat Tashād* République du Tchad  |
| --- |
|  Leavga |  Vearjogovva |
|  Kárta |
| **Stáhtahápmi** |
dásseváldi |
| **Presideanta** |
Mahamat Idriss Déby |
| **Stáhtaministtar** |
Saleh Kebzabo |
| **Oaivegávpot** |
N'Djamena (olmmošlohku j. 2012 1 092 066) |
| **Viidodat** |
1 284 000 km² |
| **Olmmošlohku** |
11 039 873 (2009) |
|  – ássečoahkkisvuohta |
8,6/km² |
| **Virggálaš gielat** |
fránskkagiella, arábagiella |
| **Valuhta** |
CFA franc (XAF) |
| **Áigi** |
UTC+1 |
|  – geasseáigi |
ii leat |
| **Nationálalávlla** |
La Tchadienne |
| **Interneahtta-TLD** |
.td |

**Chad** (arábagillii: تشاد‎ *Tashād* ja fránskkagillii: *Tchad*) dahjege **Chada dásseváldi** (arábagillii: جمهورية تشاد *Jumhūrīyat Tashād* ja fránskkagillii: *République du Tchad*) lea riika Afrihkás. Dan rádjeriikkat leat davvin Libya, nuortin Sudan, lullin Gaska-Afrihká dásseváldi, oarjelullin Kamerun ja Nigeria sihke oarjin Niger. Chad lea Afrihká viđádin stuorámus stáhta viidodaga ektui. Riikka oaivegávpot ja stuorámus gávpot lea N'Djamena.

## Gáldut

## Geahča maid

* Máilmmi riikkat

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|

| č • s • rAfrihká |
| --- |
|  |
|  |
Algeria • Angola • Benin • Botswana • Burkina Faso • Burundi • Chad • Djibouti • Egypta • Ekvatoriála Guinea • Elfenbenariddu • Eritrea • Etiopia • Gabon • Gaska-Afrihká dásseváldi • Gambia • Ghana • Guinea • Guinea-Bissau • Kamerun • Kap Verde • Kenia • Komorat • Kongo demokráhtalaš dásseváldi • Kongo dásseváldi • Lesotho • Liberia • Libya • Lulli-Afrihká • Lulli-Sudan • Madagaskar • Malawi • Mali • Marokko • Mauritánia • Mauritius • Mosambik • Namibia • Niger • Nigeria • Rwanda • Senegal • Seychellat • Sierra Leone • Somalia • Sudan • Swazieana • São Tomé ja Príncipe • Tansánia • Togo • Tunisia • Uganda • Zambia • Zimbabwe
Guovllut mat leat eahpeiehčanaččat dahje main lea iešstivrejupmi: Ceuta • Kanáriasullot • Oarje-Sahára • Madeira • Mayotte • Melilla • Réunion • Saint Helena |

 |
# 1980

|  |
| --- |
|
< **1980** > |
| 1978 | 1979 | **1980** | 1981 | 1982 |
| **Váldokategoriija** Riegádeamit Jápmimat |
|  |

## Dáhpáhusat

## Riegádeamit

## Jápmimat

* cuoŋománu 15. beaivi — Fránskkalaš filosofa, girječálli ja servodatkritihkar Jean-Paul Sartre

**1900-lohku**
1900 • 1901 • 1902 • 1903 • 1904 • 1905 • 1906 • 1907 • 1908 • 1909 • 1910 • 1911 • 1912 • 1913 • 1914 • 1915 • 1916 • 1917 • 1918 • 1919 • 1920 • 1921 • 1922 • 1923 • 1924 • 1925 • 1926 • 1927 • 1928 • 1929 • 1930 • 1931 • 1932 • 1933 • 1934 • 1935 • 1936 • 1937 • 1938 • 1939 • 1940 • 1941 • 1942 • 1943 • 1944 • 1945 • 1946 • 1947 • 1948 • 1949 • 1950 • 1951 • 1952 • 1953 • 1954 • 1955 • 1956 • 1957 • 1958 • 1959 • 1960 • 1961 • 1962 • 1963 • 1964 • 1965 • 1966 • 1967 • 1968 • 1969 • 1970 • 1971 • 1972 • 1973 • 1974 • 1975 • 1976 • 1977 • 1978 • 1979 • 1980 • 1981 • 1982 • 1983 • 1984 • 1985 • 1986 • 1987 • 1988 • 1989 • 1990 • 1991 • 1992 • 1993 • 1994 • 1995 • 1996 • 1997 • 1998 • 1999