Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# L

|  |
| --- |
|  |
| **Davvisámegiela alfabehta** |
|
Aa  Áá  Bb  Cc  Čč  Dd  Đđ  Ee  Ff  Gg Hh  Ii  Jj  Kk  Ll  Mm  Nn  Ŋŋ  Oo  Pp Rr  Ss  Šš  Tt  Ŧŧ  Uu  Vv  Zz  Žž |

**L**, **l** lea latiinnalaš alfabehta guoktenuppelogát bustávva ja davvisámegiela vihttanuppelogát bustávva.

 Dát Wikipedia-artihkal lea hui oanehaš ja dan livččii buorre viiddidit. Don sáhtát veahkehit davvisámegiel Wikipedia ja viiddidit artihkkala.
# 1801

|  |
| --- |
|
< **1801** > |
| 1799 | 1800 | **1801** | 1802 | 1803 |
| **Váldokategoriija** Riegádeamit Jápmimat |
|  |

## Dáhpáhusat

## Riegádeamit

## Jápmimat

**1800-lohku**
1800 • 1801 • 1802 • 1803 • 1804 • 1805 • 1806 • 1807 • 1808 • 1809 • 1810 • 1811 • 1812 • 1813 • 1814 • 1815 • 1816 • 1817 • 1818 • 1819 • 1820 • 1821 • 1822 • 1823 • 1824 • 1825 • 1826 • 1827 • 1828 • 1829 • 1830 • 1831 • 1832 • 1833 • 1834 • 1835 • 1836 • 1837 • 1838 • 1839 • 1840 • 1841 • 1842 • 1843 • 1944 • 1845 • 1846 • 1847 • 1848 • 1849 • 1850 • 1851 • 1852 • 1853 • 1854 • 1855 • 1856 • 1857 • 1858 • 1859 • 1860 • 1861 • 1862 • 1863 • 1864 • 1865 • 1866 • 1867 • 1868 • 1869 • 1870 • 1871 • 1872 • 1873 • 1874 • 1875 • 1876 • 1877 • 1878 • 1879 • 1880 • 1881 • 1882 • 1883 • 1884 • 1885 • 1886 • 1887 • 1888 • 1889 • 1890 • 1891 • 1892 • 1893 • 1894 • 1895 • 1896 • 1897 • 1898 • 1899

 Dát Wikipedia-artihkal lea hui oanehaš ja dan livččii buorre viiddidit. Don sáhtát veahkehit davvisámegiel Wikipedia ja viiddidit artihkkala.
# Koreografiija

**Koreografiija** (greikkagiela *χορός* 'dánsu' ja *γράφειν* 'čállit') lea dáiddasuorgi dan birra mo hutká ja bagada lihkastagaid ja lávkkiid ovdamearkka dihte dánsuma várás, muhto dat guoská maiddái dáiddalustemii, dáiddavuodjamii ja joavkolášmmohallamii. Koreografiija sáhttá veardidit ovtta musihkkabihtáin dahje dujiin.

Koreográfa lea dat olmmoš gii hutká lihkastagaid ja ráhkada dánssa. Son sáhttá hábmet ovtta olbmo dánsuma, dahje bargat teáhterčájáhusain ja operain. Koreográfat leat dábálaččat ieža dánsut, muhto ii leat dárbu dakkár oahpu váldit jus áigu koreográfan šaddat.

Sámi Našunálateáhter bálkáhit koreográfa go ráhkadit teáhtera. Koreografiija lea maid adnojuvvon luđiid ovdanbuktima várás.

## Gáldut
# Suoidnemánu 20.

Dán artihkkalis dáidet leat **čállinmeattáhusat**. Jus háliidat, de divo daid ja váldde eret dan málle. Giitu!

**Suoidnemánu 20. beaivi** lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 201. (gárgádusjagi 202.) beaivi. Jagis leat vel 164 beaivvi.

## Nammabeaivvit

## Dáhpáhusat

* 2007 – Bamir Topi válljejuvvui Albánia ođđa presideanttan.

## Riegádeamit

* 1933 – Trygve Lund Guttormsen, sámi govvadáiddár ja guovllupolitihkar

## Jápmimat

## Ávvudeamit

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  Čoahkkáigeassu Suoidnemánu 20. beaivvis |  |
|
Málle:Suoidnemánu 20.
rievdat - beaivát |

---

**Geahča maid:** Kaleandar - Suoidnemánu 19., Suoidnemánu 21.
# 1892

|  |
| --- |
|
< **1892** > |
| 1890 | 1891 | **1892** | 1893 | 1894 |
| **Váldokategoriija** Riegádeamit Jápmimat |
|  |

## Dáhpáhusat

## Riegádeamit

## Jápmimat

**1800-lohku**
1800 • 1801 • 1802 • 1803 • 1804 • 1805 • 1806 • 1807 • 1808 • 1809 • 1810 • 1811 • 1812 • 1813 • 1814 • 1815 • 1816 • 1817 • 1818 • 1819 • 1820 • 1821 • 1822 • 1823 • 1824 • 1825 • 1826 • 1827 • 1828 • 1829 • 1830 • 1831 • 1832 • 1833 • 1834 • 1835 • 1836 • 1837 • 1838 • 1839 • 1840 • 1841 • 1842 • 1843 • 1944 • 1845 • 1846 • 1847 • 1848 • 1849 • 1850 • 1851 • 1852 • 1853 • 1854 • 1855 • 1856 • 1857 • 1858 • 1859 • 1860 • 1861 • 1862 • 1863 • 1864 • 1865 • 1866 • 1867 • 1868 • 1869 • 1870 • 1871 • 1872 • 1873 • 1874 • 1875 • 1876 • 1877 • 1878 • 1879 • 1880 • 1881 • 1882 • 1883 • 1884 • 1885 • 1886 • 1887 • 1888 • 1889 • 1890 • 1891 • 1892 • 1893 • 1894 • 1895 • 1896 • 1897 • 1898 • 1899

 Dát Wikipedia-artihkal lea hui oanehaš ja dan livččii buorre viiddidit. Don sáhtát veahkehit davvisámegiel Wikipedia ja viiddidit artihkkala.
# 1446

|  |
| --- |
|
< **1446** > |
| 1444 | 1445 | **1446** | 1447 | 1448 |
| **Váldokategoriija** Riegádeamit Jápmimat |
|  |

## Dáhpáhusat

## Riegádeamit

## Jápmimat

**<<   1400-lohku   >>**
<< 1400 | 1401 | 1402 | 1403 | 1404 | 1405 | 1406 | 1407 | 1408 | 1409 | 1410 | 1411 | 1412 | 1413 | 1414 | 1415 | 1416 | 1417 | 1418 | 1419 | 1420 | 1421 | 1422 | 1423 | 1424 | 1425 | 1426 | 1427 | 1428 | 1429 | 1430 | 1431 | 1432 | 1433 | 1434 | 1435 | 1436 | 1437 | 1438 | 1439 | 1440 | 1441 | 1442 | 1443 | 1444 | 1445 | 1446 | 1447 | 1448 | 1449 | 1450 | 1451 | 1452 | 1453 | 1454 | 1455 | 1456 | 1457 | 1458 | 1459 | 1460 | 1461 | 1462 | 1463 | 1464 | 1465 | 1466 | 1467 | 1468 | 1469 | 1470 | 1471 | 1472 | 1473 | 1474 | 1475 | 1476 | 1477 | 1478 | 1479 | 1480 | 1481 | 1482 | 1483 | 1484 | 1485 | 1486 | 1487 | 1488 | 1489 | 1490 | 1491 | 1492 | 1493 | 1494 | 1495 | 1496 | 1497 | 1498 | 1499 >>

 Dát Wikipedia-artihkal lea hui oanehaš ja dan livččii buorre viiddidit. Don sáhtát veahkehit davvisámegiel Wikipedia ja viiddidit artihkkala.
# Kim Jong-il

Dán artihkkalis dáidet leat **čállinmeattáhusat**. Jus háliidat, de divo daid ja váldde eret dan málle. Giitu!

Kim Jong-il| Kim Jong-il |
| --- |
| 김정일 |
|  |
| Riegádan | guovvamánu 16. b. 1941(1941-02-16)[…]* Vjatskoje[d], Den russiske sovjetiske føderative sosialistrepublikk[d], Sovjetlihttu
 |
| Jápmán | juovlamánu 17. b. 2011(2011-12-17)[…] (70)* Pyongyang[d], Davvi-Korea
 |
| Riikkavulošvuohta | * Davvi-Korea
 |
| Bargu |
| Ámmát | politihkkár, filbmabuvttadeaddji, filbmaneavttár ja jietnaneavttár |
| Giella | koreagiella |
| Bálkkašumit | Order of Freedom and Independence, 1st class ja Order of Freedom and Independence, 2nd class |
| Bearaš |
| Váhnemat | Kim Jong-suk ja |
| Guoibmi | Hong Il-chon, Song Hye-rim, Kim Young-sook ja Kim Ok |
| Mánát | Kim Jong-nam, Kim Jong-un, Kim Yo-jong ja Kim Chun-song |
| Lassedieđut |
| Vuolláičálus |  |
|  Kim Jong-il Wikimedia Commonsas |

Kim Jong-il
**Kim Jong-il** (chosŏn'gŭl: 김정일, hanja: 金正日, romaniseren: Kim Chŏng-il, rievdaduvvon romaniseren: Gim Jeong-il, riegádan guovvamánu 16. beaivvi jagis 1941, Vjatskoje nammasaš báikkis Sovjetlihtus (sovjehtalaš gáldut) dahje guovvamánu 16. beaivvi jagis 1942 (Davvi-Korea gáldut), jápmán juovlamánu 17. beaivvi 2011) lei Davvi-Korea kommunisttalaš politihkkar. Son lei Davvi-Korea vuođđudeaddji, dál jápmán presideantta Kim Il-sung, bárdni ja maŋisboahtti. Kim Jong-il válddi badjalasas fámu dásiid mielde, álggos lei son ovdaolmmájin Našunála suodjaluskomišuvnnas 1993, dasto alimuskommandevra koreánalaš álbmotsoahteveagas 1994, ja dađi mielde 1997 rájes lei son generálačálli Korea bargiidbellodagas. Kim Jong-il lei de facto dušše stáhtajođiheaddji, danin go su áhčči Kim Il-sung maŋŋel su jápmima oaččui namahusa "agibeaivválaš presideantta" jagis 1994.

Jong-il ođasmahtti belohahkii áhčis Kim Il-sung ideologiija, juche («iešbirgejupmi»), ođđa doktriinnan mii gohčoduvvo songun («soahteveahka vuostažettiin»). Davvi-Korea lei ollásit olgoriikka veahki vuolde, ja go Sovjetlihttu luoddanii jagis 1991 de dat maiddái oalát njeiddi Davvi-Korea ekonomiija. Álgogeahčen 1990-logu mielddisbuvttii dát nealgejagiid, dahje dan maid stivrejeaddjit gohčodedje «ahkidis mátkin». Nealgejagiin nelgo gaskkal 900 000 ja 3.5 miljovna olbmo jámas. Songun doktriinna geažil vuoruhuvvet ain riikka resursat vuostažettiin soahtevehkii buorrin, jus geahččat eret vuoruhemiid oaivegávpoga váras. Kim Jong-ila buotveagalaš diktatuvra lea garrasit moaittahallan rihkkumis olmmošvuoigatvuođaid ja go fievrridit atomvearjoprográmma. 2000-logus vásihii Kim Jong-il buozalmasvuođaid, ja su nuoramus bárdni Kim Jong-un, riegádan jagis 1984, lea jahkimis nammaduvvon áhčis maŋisboahttin.

## Gáldut
# Albert Einstein

Dán artihkkalis dáidet leat **čállinmeattáhusat**. Jus háliidat, de divo daid ja váldde eret dan málle. Giitu!

Albert Einstein| Albert Einstein |
| --- |
| Albert Einstein |
|  |
| Riegádan | njukčamánu 14. b. 1879(1879-03-14)[…]* Ulm[d], Duiskka keaisárriika[d]
 |
| Jápmán | cuoŋománu 18. b. 1955(1955-04-18)[…] (76)* Princeton[d], Amerihká ovttastuvvan stáhtat
 |
| Čearddalašvuohta | juvddálaččat[d] |
| Riikkavulošvuohta | * Kongeriket Württemberg[d]
* statsløshet[d]
* Sveica
* Cisleithania[d]
* Weimarrepublikken[d]
* Duiska
* Amerihká ovttastuvvan stáhtat
 |
| Bargu |
| Ámmát | teorehtalaš fysihkar, dieđafilosofa, hutki, pedagoga, allaskuvlalektor, fysihkar, filosofa, girječálli, dieđaolmmoš, matematihkar, professor ja pasifista |
| Giella | eaŋgalsgiella ja duiskkagiella |
| Bálkkašumit | Nobela fysihkkabálkkasupmi ja New Jersey Hall of Fame |
| Bearaš |
| Váhnemat | Hermann Einstein |
| Guoibmi | Mileva Marić ja Elsa Einstein |
| Mánát | Hans Albert Einstein ja Eduard Einstein |
| Lassedieđut |
| Vuolláičálus |  |
| Ruovttusiidu |  |
|  Albert Einstein Wikimedia Commonsas |

Albert Einstein
Albert Einstein
Albert Einstein
**Albert Einstein** (njukčamánu 14. 1879 Ulm, Duiskka keisárriika – cuoŋománu 18. 1955 Princeton, New Jersey, Amerihká ovttastuvvan stáhtain) lei duiskalaš teorehtalaš fysihkkár, gii hutkkai gorálašvuođa teoriija. Son maid báinnii mearkkalaččat kvántamekanihka ja kosmologiija ovdáneapmái. Jagis 1921 son vuittii Nobela fysihkkabálkkašumi.

## Gáldut
# Vatikána

Dán artihkkalis dáidet leat **čállinmeattáhusat**. Jus háliidat, de divo daid ja váldde eret dan málle. Giitu!

**Vatikána** dahjege **Vatikánastáhta**, muhtumin maid **Bassi stuollu** lea riika Eurohpás.

## Geahča maid

* Máilmmi riikkat

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

| č • s • rEurohpá riikkat |
| --- |
|  |
|  |
Albánia • Andorra • Belgia • Bosnia ja Hercegovina • Bulgaria • Čekkia • Davvi-Makedonia • Dánmárku • Duiska • Durka • Espánnja • Estteeana • Frankriika • Georgia • Greika • Irlánda • Islánda • Itália • Kroatia • Kypros • Látvia • Liechtenstein • Lietuva • Luxemburg • Malta • Moldova • Monaco • Montenegro • Norga • Nuortariika • Ovttastuvvan gonagasriika • Polska • Portugal • Romania • Ruošša • Ruoŧŧa • San Marino • Serbia • Slovakia • Slovenia • Suopma • Sveica • Ukraina • Ungára • Vatikána • Vilges-Ruošša • Vuolleeatnamat |  |

 |
# 1970-lohku

Dán artihkkalis dáidet leat **čállinmeattáhusat**. Jus háliidat, de divo daid ja váldde eret dan málle. Giitu!

## Dáhpáhuvai logijagi áigge

**1900-lohku**
1900 • 1901 • 1902 • 1903 • 1904 • 1905 • 1906 • 1907 • 1908 • 1909 • 1910 • 1911 • 1912 • 1913 • 1914 • 1915 • 1916 • 1917 • 1918 • 1919 • 1920 • 1921 • 1922 • 1923 • 1924 • 1925 • 1926 • 1927 • 1928 • 1929 • 1930 • 1931 • 1932 • 1933 • 1934 • 1935 • 1936 • 1937 • 1938 • 1939 • 1940 • 1941 • 1942 • 1943 • 1944 • 1945 • 1946 • 1947 • 1948 • 1949 • 1950 • 1951 • 1952 • 1953 • 1954 • 1955 • 1956 • 1957 • 1958 • 1959 • 1960 • 1961 • 1962 • 1963 • 1964 • 1965 • 1966 • 1967 • 1968 • 1969 • 1970 • 1971 • 1972 • 1973 • 1974 • 1975 • 1976 • 1977 • 1978 • 1979 • 1980 • 1981 • 1982 • 1983 • 1984 • 1985 • 1986 • 1987 • 1988 • 1989 • 1990 • 1991 • 1992 • 1993 • 1994 • 1995 • 1996 • 1997 • 1998 • 1999
# 1891

|  |
| --- |
|
< **1891** > |
| 1889 | 1890 | **1891** | 1892 | 1893 |
| **Váldokategoriija** Riegádeamit Jápmimat |
|  |

## Dáhpáhusat

## Riegádeamit

## Jápmimat

**1800-lohku**
1800 • 1801 • 1802 • 1803 • 1804 • 1805 • 1806 • 1807 • 1808 • 1809 • 1810 • 1811 • 1812 • 1813 • 1814 • 1815 • 1816 • 1817 • 1818 • 1819 • 1820 • 1821 • 1822 • 1823 • 1824 • 1825 • 1826 • 1827 • 1828 • 1829 • 1830 • 1831 • 1832 • 1833 • 1834 • 1835 • 1836 • 1837 • 1838 • 1839 • 1840 • 1841 • 1842 • 1843 • 1944 • 1845 • 1846 • 1847 • 1848 • 1849 • 1850 • 1851 • 1852 • 1853 • 1854 • 1855 • 1856 • 1857 • 1858 • 1859 • 1860 • 1861 • 1862 • 1863 • 1864 • 1865 • 1866 • 1867 • 1868 • 1869 • 1870 • 1871 • 1872 • 1873 • 1874 • 1875 • 1876 • 1877 • 1878 • 1879 • 1880 • 1881 • 1882 • 1883 • 1884 • 1885 • 1886 • 1887 • 1888 • 1889 • 1890 • 1891 • 1892 • 1893 • 1894 • 1895 • 1896 • 1897 • 1898 • 1899

 Dát Wikipedia-artihkal lea hui oanehaš ja dan livččii buorre viiddidit. Don sáhtát veahkehit davvisámegiel Wikipedia ja viiddidit artihkkala.
# 1906

|  |
| --- |
|
< **1906** > |
| 1904 | 1905 | **1906** | 1907 | 1908 |
| **Váldokategoriija** Riegádeamit Jápmimat |
|  |

## Dáhpáhusat

* golggotmánu 3. beaivi — SOS šattai virggálaš heahtemearkan

## Riegádeamit

* cuoŋománu 22. beaivi — Ruoŧa prinsa Gustaf Adolf (jámii jagis 1947)

## Jápmimat

* ođđajagimánu 29. beaivi — Dánmárkku gonagas Kristian IX
* cuoŋománu 19. beaivi — Pierre Curie, fysihkkar
* miessemánu 23. beaivi — Henrik Ibsen, čájálmasčálli

**1900-lohku**
1900 • 1901 • 1902 • 1903 • 1904 • 1905 • 1906 • 1907 • 1908 • 1909 • 1910 • 1911 • 1912 • 1913 • 1914 • 1915 • 1916 • 1917 • 1918 • 1919 • 1920 • 1921 • 1922 • 1923 • 1924 • 1925 • 1926 • 1927 • 1928 • 1929 • 1930 • 1931 • 1932 • 1933 • 1934 • 1935 • 1936 • 1937 • 1938 • 1939 • 1940 • 1941 • 1942 • 1943 • 1944 • 1945 • 1946 • 1947 • 1948 • 1949 • 1950 • 1951 • 1952 • 1953 • 1954 • 1955 • 1956 • 1957 • 1958 • 1959 • 1960 • 1961 • 1962 • 1963 • 1964 • 1965 • 1966 • 1967 • 1968 • 1969 • 1970 • 1971 • 1972 • 1973 • 1974 • 1975 • 1976 • 1977 • 1978 • 1979 • 1980 • 1981 • 1982 • 1983 • 1984 • 1985 • 1986 • 1987 • 1988 • 1989 • 1990 • 1991 • 1992 • 1993 • 1994 • 1995 • 1996 • 1997 • 1998 • 1999
# Borgemánu 1.

Dán artihkkalis dáidet leat **čállinmeattáhusat**. Jus háliidat, de divo daid ja váldde eret dan málle. Giitu!

**Borgemánu 1. beaivi** lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 213. (gárgádusjagi 214.) beaivi. Jagis leat vel 152 beaivvi.

## Nammabeaivvit

## Dáhpáhusat

## Riegádeamit

## Jápmimat

## Ávvudeamit

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  Čoahkkáigeassu Borgemánu 1. beaivvis |  |
|
Málle:Borgemánu 1.
rievdat - beaivát |

---

**Geahča maid:** Kaleandar - Suoidnemánu 31., Borgemánu 2.