Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Islánddagiella

Dán artihkkalis dáidet leat **čállinmeattáhusat**. Jus háliidat, de divo daid ja váldde eret dan málle. Giitu!

| Islánddagiella íslenska |
| --- |
| Geavaheapmi |
| **Guovlu** |
Islánda, Kanáda (Winnipeg) |
| **Hubmiid mearri** |
sullii 250 000 |
| **Sadji** |
ii 100 stuoramusa joavkkus |
| **Alfabehta** |
láhten |
| Virggálaš stáhtus |
| **Virggálaš giella** |
Islánda |
| Giellakodat |
| **ISO 639-1** |
is |
| **ISO 639-2** |
isl |

**Islánddagiella** (islánddagillii: *íslenska*) lea skandinávalaš giella, mii gullá indoeurohpálaš gielaid germánalaš gielaid davvejovkui.

## Guovlu

## Alfabehta

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| А а | Á á | B b | D d | Ð ð | E e | É é | F f |
| G g | H h | I i | Í í | J j | K k | L l | M m |
| N n | O o | Ó ó | P p | R r | S s | T t | U u |
| Ú ú | V v | X x | Y y | Ý ý | Þ þ | Æ æ | Ö ö |

## Jietnadatoahppa

## Giellaoahppa

## Sátnevuorká

## Čállingiella

## Historjá

## Girjjálašvuohta

## Liŋkkat

* Wikipedia islánddagillii

**Germánalaš gielat**

afrikánsagiella | dánskkagiella | dárogiella | duiskkagiella | eaŋgalsgiella | fearagiella | friisagiella | hollánddagiella | islánddagiella | luxemburggagiella | ruoŧagiella | vuollesaksigiella
# Duiskkagiella

Dán artihkkalis dáidet leat **čállinmeattáhusat**. Jus háliidat, de divo daid ja váldde eret dan málle. Giitu!

| Duiskkagiella Deutsch |
| --- |
| Geavaheapmi |
| **Guovlu** |
Duiska, Sveica, Nuortariika, Liechtenstein ja 37 eará riikka. |
| **Hubmiid mearri** |
120 miljovnna |
| **Sadji** |
9. |
| **Alfabehta** |
láhten |
| Virggálaš stáhtus |
| **Virggálaš giella** |
Duiska, Sveica, Nuortariika, Liechtenstein, Belgia, Luxemburg, Itália |
| Giellakodat |
| **ISO 639-1** |
de |
| **ISO 639-2** |
ger (B), deu (T) |
| **ISO 639-3** |
deu |

**Duiskkagiella** gullá indoeurohpálaš gielaid germánalaš gielaid oarjejovkui.

## Guovlu

## Alfabehta

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| А а | Ä ä | B b | C c | D d | E e | F f | G g |
| H h | I i | J j | K k | L l | M m | N n | O o |
| Ö ö | P p | Q q | R r | S s | ẞ ß | T t | U u |
| Ü ü | V v | W w | X x | Y y | Z z |  |  |

## Jietnadatoahppa

## Giellaoahppa

## Sátnevuorká

## Čállingiella

## Historjá

## Girjjálašvuohta

## Liŋkkat

* German 101 German for beginners and travelers (Eaŋgalsgiella)
* Wikipedia. Hauptseite Wikipedia duiskkagillii

**Germánalaš gielat**

afrikánsagiella | dánskkagiella | dárogiella | duiskkagiella | eaŋgalsgiella | fearagiella | friisagiella | hollánddagiella | islánddagiella | luxemburggagiella | ruoŧagiella | vuollesaksigiella
# Dárogiella

| dárogiella norsk |
| --- |
| Geavaheapmi |
| **Guovlu** |
Norga |
| **Hubmiid mearri** |
5 miljovnna |
| **Sadji** |
ii 100 stuorámusa joavkkus |
| **Alfabehta** |
láhten |
| Virggálaš stáhtus |
| **Virggálaš giella** |
Norga |
| Giellakodat |
| **ISO 639-1** |
no (dárogiella) nb (*girjedárogiella*) nn (*ođđadárogiella*) |
| **ISO 639-2** |
nor (dárogiella) nob (*girjedárogiella*) nno (*ođđadárogiella*) |

**Dárogiella** (dárogillii: *norsk*) lea skandinávalaš giella, mii gullá indoeurohpálaš gielaid germánalaš gielaid davvejovkui.

## Alfabehta

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| А а | B b | C c | D d | E e | F f | G g | H h |
| I i | J j | K k | L l | M m | N n | O o | P p |
| Q q | R r | S s | T t | U u | V v | W w | X x |
| Y y | Z z | Æ æ | Ø ø | Å å |  |  |  |

**Germánalaš gielat**

afrikánsagiella | dánskkagiella | dárogiella | duiskkagiella | eaŋgalsgiella | fearagiella | friisagiella | hollánddagiella | islánddagiella | luxemburggagiella | ruoŧagiella | vuollesaksigiella
# Dánskkagiella

Dán artihkkalis dáidet leat **čállinmeattáhusat**. Jus háliidat, de divo daid ja váldde eret dan málle. Giitu!

| Dánskkagiella dansk |
| --- |
| Geavaheapmi |
| **Guovlu** |
Danmárku, Duiska, Ruonáeana ja Fearsullot |
| **Hubmiid mearri** |
6 miljovnna |
| **Sadji** |
ii 100 stuorámusa joavkkus |
| **Alfabehta** |
láhten |
| Virggálaš stáhtus |
| **Virggálaš giella** |
Danmárku, Ruonáeana ja Fearsullot Unnitlohkugiella Duiskkas |
| Giellakodat |
| **ISO 639-1** |
da |
| **ISO 639-2** |
dan |

**Dánskkagiella** lea skandinávalaš giella, mii gullá indoeurohpálaš gielaid germánalaš gielaide.

## Guovlu

## Alfabehta

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| А а | B b | C c | D d | E e | F f | G g | H h |
| I i | J j | K k | L l | M m | N n | O o | P p |
| Q q | R r | S s | T t | U u | V v | W w | X x |
| Y y | Z z | Æ æ | Ø ø | Å å |  |  |  |

## Jietnadatoahppa

## Giellaoahppa

## Sátnevuorká

## Čállingiella

## Historjá

## Girjjálašvuohta

## Liŋkkat

* Wikipedia. Forside Wikipedia dánskkagillii

**Germánalaš gielat**

afrikánsagiella | dánskkagiella | dárogiella | duiskkagiella | eaŋgalsgiella | fearagiella | friisagiella | hollánddagiella | islánddagiella | luxemburggagiella | ruoŧagiella | vuollesaksigiella
# Ruoŧagiella

Dán artihkkalis dáidet leat **čállinmeattáhusat**. Jus háliidat, de divo daid ja váldde eret dan málle. Giitu!

| Ruoŧagiella svenska |
| --- |
| Geavaheapmi |
| **Guovlu** |
Ruoŧŧa, Suopma |
| **Hubmiid mearri** |
9 miljovnna |
| **Sadji** |
89 |
| **Alfabehta** |
láhten |
| Virggálaš stáhtus |
| **Virggálaš giella** |
(Ruoŧŧa), Suopma |
| Giellakodat |
| **ISO 639-1** |
sv |
| **ISO 639-2** |
swe |

**Ruoŧagiella** lea skandinávalaš giella, mii gullá indoeurohpálaš gielaid germánalaš gielaide.

## Guovlu

## Alfabehta

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| А а | B b | C c | D d | E e | F f | G g | H h |
| I i | J j | K k | L l | M m | N n | O o | P p |
| Q q | R r | S s | T t | U u | V v | W w | X x |
| Y y | Z z | Å å | Ä ä | Ö ö |  |  |  |

## Jietnadatoahppa

## Giellaoahppa

## Sátnevuorká

## Čállingiella

## Historjá

## Girjjálašvuohta

## Liŋkkat

* Swedish 101 Learn Swedish online (english)

**Germánalaš gielat**

afrikánsagiella | dánskkagiella | dárogiella | duiskkagiella | eaŋgalsgiella | fearagiella | friisagiella | hollánddagiella | islánddagiella | luxemburggagiella | ruoŧagiella | vuollesaksigiella
# Hollánddagiella

Dán artihkkalis dáidet leat **čállinmeattáhusat**. Jus háliidat, de divo daid ja váldde eret dan málle. Giitu!

| Hollánddagiella Nederlands |
| --- |
| Geavaheapmi |
| **Guovlu** |
Vuolleeatnamat, Belgia, Suriname, Aruba, Vuolleeatnamiid antillat, Lulli-Afrihkká ja Indonesia |
| **Hubmiid mearri** |
24 miljovnna |
| **Sadji** |
48. |
| **Alfabehta** |
láhten |
| Virggálaš stáhtus |
| **Virggálaš giella** |
Vuolleeatnamat, Belgia, Aruba, Suriname ja Vuolleeatnamiid antillat |
| Giellakodat |
| **ISO 639-1** |
nl |
| **ISO 639-2** |
dut (B) / nld (T) |

**Hollánddagiella** gullá indoeurohpálaš gielaid germánalaš gielaid oarjejovkui.

## Guovlu

## Alfabehta

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| А а | B b | C c | D d | E e | F f | G g | H h |
| I i | J j | K k | L l | M m | N n | O o | P p |
| Q q | R r | S s | T t | U u | V v | W w | X x |
| Y y | Z z |  |  |  |  |  |  |

## Jietnadatoahppa

## Giellaoahppa

## Sátnevuorká

## Čállingiella

## Historjá

## Girjjálašvuohta

## Liŋkkat

* Dutch 101 Learn Dutch online (in English)
* Wikipedia. Hoofdpagina Wikipedia hollánddagillii

**Germánalaš gielat**

afrikánsagiella | dánskkagiella | dárogiella | duiskkagiella | eaŋgalsgiella | fearagiella | friisagiella | hollánddagiella | islánddagiella | luxemburggagiella | ruoŧagiella | vuollesaksigiella
# Beaivvášgoddi

Dán artihkkalis dáidet leat **čállinmeattáhusat**. Jus háliidat, de divo daid ja váldde eret dan málle. Giitu!

Beaivvášgoddi 1. Merkurius, 2. Venus, 3. Eana, 4. Mars, 5. Jupiter, 6. Saturnus, 7. Uranus, 8. Neptunus

Beaivvášgottis lea Beaivváš, 8 planehta ja su 165 mánu sihke 3 deaggeplanehta ja su 4 mánu.
# Merkurius

Merkurius

1. Garra - 100–200 km gasu

2. Doavdnji - 600 km gasu

3. Váimmus - 2000 km guhku suonjar
**Merkurius**, beaivvášgotti unnimus planehta ja lagamuš Beaivváža. Nugo Eana ja eará beaivvášgotti planehtat, Merkuriusge jorrá Beaivváža birra. Merkuriusa astronomalaš mearkka lea .

## Iešvuođat

Merkurius lea geađgeplanehta, mii mearkkaša ahte dan giera lea garas. Dat lea unnimus geađgeplanehta, čađamihttu lea 4879 kilomehter ekváhtora buohta. Dat lea sullii guokte viđadasa Eatnama čađamihtus. Merkurius lea sullii 70% metálla ja 30% silikáhtta. Planehtas lea nubbi stuorimus suohkatvuohta beaivvášgottis, dat lea 5,43 g/cm3. Eatnama suohkatvuohta lea 5,515 g/cm3.

### Siskkoš

Alla suohkatvuohta veahkeha min ipmirdit planehta siskkoža. Eatnama alla suohkatvuohta boahtá eanas go Eatnama mássá daške siskkoža. Merkurius lea viehka unnit ja ii leat nu daškat. Dainna lágiin fuomáša ahte váimmus ferte leat hui stuoris planehta sturrodaga ektui ja ahte das lea ollu ruovdi. Rehkenastimat muitalit ahte rádius lea sullii 2000 km guhku mii vástida 58% olles planehtas. Eatnama váimmus ii váldde go 16% olles planehtas.

## Gáldut

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|

| č • s • rBeaivvášgoddi |
| --- |
|  |
|
           **Beaivváš**          Merkur         Venus         Eana         Mars         *Ceres*         Jupiter         Saturn         Uranus         Neptun     *Pluto*     *Haumea*     *Makemake*   *Eris* |

 |
# Venus

Dán artihkkalis dáidet leat **čállinmeattáhusat**. Jus háliidat, de divo daid ja váldde eret dan málle. Giitu!

Venus
**Venus** lea planehta Merkuriusa ja Eatnama gaskkas. Nugo Eana ja eará beaivvášgotti planehtat, Venusge jorrá Beaivváža birra. Venusa astronomalaš mearkka lea .

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|

| č • s • rBeaivvášgoddi |
| --- |
|  |
|
           **Beaivváš**          Merkur         Venus         Eana         Mars         *Ceres*         Jupiter         Saturn         Uranus         Neptun     *Pluto*     *Haumea*     *Makemake*   *Eris* |

 |
# Jupiter

Dán artihkkalis dáidet leat **čállinmeattáhusat**. Jus háliidat, de divo daid ja váldde eret dan málle. Giitu!

Jupiter ja dan galileolaš mánut: Io, Europa, Ganymede ja Callisto

**Jupiter** lea planehta Marsa ja Saturnusa gaskkas. Nugo Eana ja eará beaivvášgotti planehtat, Jupiterge jorrá Beaivváža birra. Jupitera astronomalaš mearka lea .

## Jupitera mánut

Jupiteras leat goitge 64 mánu, main 4 leat galileolaš mánut:

1. Io
2. Europa
3. Ganymede
4. Callisto

Galileolaš mánuid namma boahtá das, ahte Galileo Galilei gávnnahii daid.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|

| č • s • rBeaivvášgoddi |
| --- |
|  |
|
           **Beaivváš**          Merkur         Venus         Eana         Mars         *Ceres*         Jupiter         Saturn         Uranus         Neptun     *Pluto*     *Haumea*     *Makemake*   *Eris* |

 |
# Geassemánu 15.

Dán artihkkalis dáidet leat **čállinmeattáhusat**. Jus háliidat, de divo daid ja váldde eret dan málle. Giitu!

**Geassemánu 15. beaivi** lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 166. (gárgádusjagi 167.) beaivi. Jagis leat vel 199 beaivvi.

## Nammabeaivvit

* sámi kaleandar: Viggu

## Dáhpáhusat

* 1836 – Arkansas šattai Amerihká Ovttastuvvan stáhtaid 25. oassestáhtan.

## Riegádeamit

## Jápmimat

## Ávvudeamit

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  Čoahkkáigeassu Geassemánu 15. beaivvis |  |
|
Málle:Geassemánu 15.
rievdat - beaivát |

---

**Geahča maid:** Kaleandar - Geassemánu 14., Geassemánu 16.
# Nuorta-Timor

Dán artihkkalis dáidet leat **čállinmeattáhusat**. Jus háliidat, de divo daid ja váldde eret dan málle. Giitu!

**Nuorta-Timor** lea riika Ásias. Riikka oaivegávpot lea Dili.

## Geahča maid

* Máilmme riikkat

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|

| č • s • rÁsia riikkat |
| --- |
|  |
|  |
Afganistan • Armenia • Azerbaižan • Bahrain • Bangladesh • Bhutan • Brunei • Davvi-Korea • Durka • Filippiinnat • India • Indonesia • Irak • Iran • Israel • Jáhpan • Jemen • Jordania • Kambodja • Kazakstan • Kirgisistan • Kiinná • Kuwait • Laos • Libanon • Lulli-Korea • Malaysia • Malediivvat • Mongolia • Myanmar • Nepal • Nuorta-Timor • Nuorta-Turkestan • Oman • Ovttastuvvan arábaemiráhtat • Pakistan • Qatar • Ruošša • Saudi-Arabia • Singapore • Sri Lanka • Syria • Tažikistan • Taiwan • Thaieana • Turkmenistan • Uzbekistan • Vietnam |

 |

 Dát Wikipedia-artihkal lea hui oanehaš ja dan livččii buorre viiddidit. Don sáhtát veahkehit davvisámegiel Wikipedia ja viiddidit artihkkala.
# 1443

|  |
| --- |
|
< **1443** > |
| 1441 | 1442 | **1443** | 1444 | 1445 |
| **Váldokategoriija** Riegádeamit Jápmimat |
|  |

## Dáhpáhusat

## Riegádeamit

## Jápmimat

**<<   1400-lohku   >>**
<< 1400 | 1401 | 1402 | 1403 | 1404 | 1405 | 1406 | 1407 | 1408 | 1409 | 1410 | 1411 | 1412 | 1413 | 1414 | 1415 | 1416 | 1417 | 1418 | 1419 | 1420 | 1421 | 1422 | 1423 | 1424 | 1425 | 1426 | 1427 | 1428 | 1429 | 1430 | 1431 | 1432 | 1433 | 1434 | 1435 | 1436 | 1437 | 1438 | 1439 | 1440 | 1441 | 1442 | 1443 | 1444 | 1445 | 1446 | 1447 | 1448 | 1449 | 1450 | 1451 | 1452 | 1453 | 1454 | 1455 | 1456 | 1457 | 1458 | 1459 | 1460 | 1461 | 1462 | 1463 | 1464 | 1465 | 1466 | 1467 | 1468 | 1469 | 1470 | 1471 | 1472 | 1473 | 1474 | 1475 | 1476 | 1477 | 1478 | 1479 | 1480 | 1481 | 1482 | 1483 | 1484 | 1485 | 1486 | 1487 | 1488 | 1489 | 1490 | 1491 | 1492 | 1493 | 1494 | 1495 | 1496 | 1497 | 1498 | 1499 >>

 Dát Wikipedia-artihkal lea hui oanehaš ja dan livččii buorre viiddidit. Don sáhtát veahkehit davvisámegiel Wikipedia ja viiddidit artihkkala.
# 1955

|  |
| --- |
|
< **1955** > |
| 1953 | 1954 | **1955** | 1956 | 1957 |
| **Váldokategoriija** Riegádeamit Jápmimat |
|  |

## Dáhpáhusat

* juovlamánu 14. beaivi — Suopma searvvai Ovttastuvvan Našuvnnaide.

## Riegádeamit

* skábmamánu 4. beaivi — Matti Vanhanen
* juovlamánu 23. beaivi — Marianne Balto, sámepolitihkkár ja sámediggeáirras
* geassemánu 27. beaivi — Heaika Skum, luonddugáhttejeaddji ja sámepolitihkkár

## Jápmimat

**1900-lohku**
1900 • 1901 • 1902 • 1903 • 1904 • 1905 • 1906 • 1907 • 1908 • 1909 • 1910 • 1911 • 1912 • 1913 • 1914 • 1915 • 1916 • 1917 • 1918 • 1919 • 1920 • 1921 • 1922 • 1923 • 1924 • 1925 • 1926 • 1927 • 1928 • 1929 • 1930 • 1931 • 1932 • 1933 • 1934 • 1935 • 1936 • 1937 • 1938 • 1939 • 1940 • 1941 • 1942 • 1943 • 1944 • 1945 • 1946 • 1947 • 1948 • 1949 • 1950 • 1951 • 1952 • 1953 • 1954 • 1955 • 1956 • 1957 • 1958 • 1959 • 1960 • 1961 • 1962 • 1963 • 1964 • 1965 • 1966 • 1967 • 1968 • 1969 • 1970 • 1971 • 1972 • 1973 • 1974 • 1975 • 1976 • 1977 • 1978 • 1979 • 1980 • 1981 • 1982 • 1983 • 1984 • 1985 • 1986 • 1987 • 1988 • 1989 • 1990 • 1991 • 1992 • 1993 • 1994 • 1995 • 1996 • 1997 • 1998 • 1999
# Látvia

Dán artihkkalis dáidet leat **čállinmeattáhusat**. Jus háliidat, de divo daid ja váldde eret dan málle. Giitu!

**Latvijas Republika**|  |
|  |
| Almmolaš giella | Látviagiella |
| Oaivegávpot | Riga |
| Presideanta | Edgars Rinkēvičs (2024) |
| Oaiveministtar | Evika Siliņa (2024) |
| Viidodat
 - Oktiibuot
 - % čáhci |
64 589 km²
1,5% |
| Olmmošlohku
 - Oktiibuot
 - Čoahkkisvuohta |
1 953 200 (2016)
34/km² |
| Iehčanasvuohta
 - Cealkan
 - Dovddastuvvon | Ruoššaš
skábmamánu 18., 1918
borgemánu 11., 1920 |
| Ruhta | Euro |
| Áigeavádat | UTC +2 |
| Našunallávlla | Dievs, svētī Latviju |
| Interneahtta-TLD | .LV |

Látvia
**Latvia** dahjege **Latvia dásseváldi** (látviagillii *Latvijas Republika*) lea riika Eurohpás. Látvia lea okta Baltia riikkain ja dan rádjeriikkat leat Estteeana, Lietuva, Vilges-Ruošša ja Ruošša.

## Geahča maid

* Máilmmi riikkat

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

| č • s • rEurohpá uniovdna |
| --- |
|  |
|  |
Belgia • Bulgaria • Čekkia • Dánmárku • Duiska • Espánnja • Estteeana • Frankriika • Greika/Hellas • Irlánda • Itália • Kroatia • Kypros • Látvia • Lietuva • Luxemburg • Malta • Nuortariika • Polska • Portugal • Romania • Ruoŧŧa • Slovakia • Slovenia • Suopma • Ungára • Vuolleeatnamat |  |

 |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

| č • s • rEurohpá riikkat |
| --- |
|  |
|  |
Albánia • Andorra • Belgia • Bosnia ja Hercegovina • Bulgaria • Čekkia • Davvi-Makedonia • Dánmárku • Duiska • Durka • Espánnja • Estteeana • Frankriika • Georgia • Greika • Irlánda • Islánda • Itália • Kroatia • Kypros • Látvia • Liechtenstein • Lietuva • Luxemburg • Malta • Moldova • Monaco • Montenegro • Norga • Nuortariika • Ovttastuvvan gonagasriika • Polska • Portugal • Romania • Ruošša • Ruoŧŧa • San Marino • Serbia • Slovakia • Slovenia • Suopma • Sveica • Ukraina • Ungára • Vatikána • Vilges-Ruošša • Vuolleeatnamat |  |

 |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

| č • s • rDavvi-Atlántta bealustušlihttu (NATO) |
| --- |
|  |
|  |
Albánia • Amerihká ovttastuvvan stáhtat • Belgia • Bulgaria • Čekkia • Davvi-Makedonia • Dánmárku • Duiska • Durka • Espánnja • Estteeana • Frankriika • Greika/Hellas • Islánda • Itália • Kanáda • Kroatia • Látvia • Lietuva • Luxemburg • Montenegro • Norga • Ovttastuvvan gonagasriika • Polska • Portugal • Romania • Ruoŧŧa • Slovakia • Slovenia • Suopma • Ungára • Vuolleeatnamat |  |

 |
# Hồ Chí Minh gávpot

Dán artihkkalis dáidet leat **čállinmeattáhusat**. Jus háliidat, de divo daid ja váldde eret dan málle. Giitu!

**Hồ Chí Minh gávpot** (vietnamgillii *Thành Phố Hồ Chí Minh*) lea Vietnama stuorámus gávpot.
Gávpot lei Lulli-Vietnama oaivegávpot jagiin 1954-1976.
# Cuoŋománu 9.

Dán artihkkalis dáidet leat **čállinmeattáhusat**. Jus háliidat, de divo daid ja váldde eret dan málle. Giitu!

**Cuoŋománu 9. beaivi** lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 99. (gárgádusjagi 100.) beaivi. Jagis leat vel 266 beaivve.

## Nammabeaivvit

* sámi kaleandar: Elejas, Elias, Eles
* dáža kaleandar: Rannveig, Rønnaug
* ruoŧŧelaš kaleandar: Otto, Ottilia
* suopmelaš kaleandar: Elias, Eelis, Eeli, Eljas
* suomaruoŧŧelaš kaleandar: Elias, Elis, Eliel
* Suoma ortodoksalaš kaleandar: Aulis, Uoti, Risto, Anastasia

## Dáhpáhusat

* 2005 Prinsa Charles ja Camilla Parker Bowles naitaleigga

## Riegádeamit

## Jápmimat

## Ávvudeamit

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  Čoahkkáigeassu Cuoŋománu 9. beaivvis |  |
|
Málle:Cuoŋománu 9.
rievdat - beaivát |

---

**Geahča maid:** Kaleandar - Cuoŋománu 8., Cuoŋománu 10.
# Itália

Dán artihkkalis dáidet leat **čállinmeattáhusat**. Jus háliidat, de divo daid ja váldde eret dan málle. Giitu!

| Itália dásseváldi Repubblica Italiana (itáliagillii)  |
| --- |
|  Leavga |  Vearjogovva |
|  Kárta |
| **Stáhtahápmi** |
Parlamentáralaš dásseváldi |
| **Presideanta** |
Sergio Mattarella |
| **Stáhtaministtar** |
Giorgia Meloni |
| **Oaivegávpot** |
Roma (olmmošlohku 2 873 874 (2017)) |
| **Eará gávpogat** |
Milano Napoli Torino Palermo Firenze Bologna Bari Venetsia |
| **Viidodat** |
301 338 km² |
| **Olmmošlohku** |
60 502 000 (2017) |
|  – ássečoahkkisvuohta |
200,8/km² |
| **Virggálaš gielat** |
itáliagiella |
| **Valuhta** |
Euro (EUR) |
| **HDI** |
0,873 |
| **Áigi** |
UTC+1 |
|  – geasseáigi |
UTC+2 |
| **Nationálalávlla** | *Itálialaččaid lávlu* itáliagillii: *Il Canto degli Italiani*  |
| **Interneahtta-TLD** |
.it |

**Itália** dahjege **Itália dásseváldi** (itáliagillii: *Repubblica Italiana*) lea riika Lulli-Eurohpás. Itália rádjeriikkat leat Frankriika, Sveica, Nuortariika, Slovenia, San Marino ja Vatikána.

## Vuođđodieđut:

Virggálašgiella: Itáliagiella

Oaivegávpot: Roma

Viidodat: 301 230 km²

Ássit: 60 599 936 (2016)

Ruhta: Euro

## Govat

* Roma
* Milano
* Napoli
* Firenze
* Bologna
* Venezia
* Palermo
* Genova
* Pisa

## Gáldut

## Geahča maid

* Máilmmi riikkat

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

| č • s • rEurohpá uniovdna |
| --- |
|  |
|  |
Belgia • Bulgaria • Čekkia • Dánmárku • Duiska • Espánnja • Estteeana • Frankriika • Greika/Hellas • Irlánda • Itália • Kroatia • Kypros • Látvia • Lietuva • Luxemburg • Malta • Nuortariika • Polska • Portugal • Romania • Ruoŧŧa • Slovakia • Slovenia • Suopma • Ungára • Vuolleeatnamat |  |

 |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

| č • s • rEurohpá riikkat |
| --- |
|  |
|  |
Albánia • Andorra • Belgia • Bosnia ja Hercegovina • Bulgaria • Čekkia • Davvi-Makedonia • Dánmárku • Duiska • Durka • Espánnja • Estteeana • Frankriika • Georgia • Greika • Irlánda • Islánda • Itália • Kroatia • Kypros • Látvia • Liechtenstein • Lietuva • Luxemburg • Malta • Moldova • Monaco • Montenegro • Norga • Nuortariika • Ovttastuvvan gonagasriika • Polska • Portugal • Romania • Ruošša • Ruoŧŧa • San Marino • Serbia • Slovakia • Slovenia • Suopma • Sveica • Ukraina • Ungára • Vatikána • Vilges-Ruošša • Vuolleeatnamat |  |

 |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

| č • s • rDavvi-Atlántta bealustušlihttu (NATO) |
| --- |
|  |
|  |
Albánia • Amerihká ovttastuvvan stáhtat • Belgia • Bulgaria • Čekkia • Davvi-Makedonia • Dánmárku • Duiska • Durka • Espánnja • Estteeana • Frankriika • Greika/Hellas • Islánda • Itália • Kanáda • Kroatia • Látvia • Lietuva • Luxemburg • Montenegro • Norga • Ovttastuvvan gonagasriika • Polska • Portugal • Romania • Ruoŧŧa • Slovakia • Slovenia • Suopma • Ungára • Vuolleeatnamat |  |

 |
# Šibit

Dán artihkkalis dáidet leat **čállinmeattáhusat**. Jus háliidat, de divo daid ja váldde eret dan málle. Giitu!

Šibit
**Šibit** lea ealli, man olmmoš hálddaša. Muhtun šibihat leat ávkkes eallit maiguin oažžu omd. bierggu ja ullu ja muhtun eallit ges biebmoeallit, maiguin olbmot lávejit ovttas leat.

 Dát Wikipedia-artihkal lea hui oanehaš ja dan livččii buorre viiddidit. Don sáhtát veahkehit davvisámegiel Wikipedia ja viiddidit artihkkala.
# Ungáragiella

Dán artihkkalis dáidet leat **čállinmeattáhusat**. Jus háliidat, de divo daid ja váldde eret dan málle. Giitu!

| Ungáragiella magyar |
| --- |
| **Klassifiseren** |
Urálalaš gielat  Suopmelaš-ugralaš gielat   **Ungáragiella**                 |
| Geavaheapmi |
| **Guovlu** |
Ungára, Nuortariika, Kroatia, Románia, Slovenia, Serbia, Slovakia, Ukraina |
| **Hubmiid mearri** |
14,5 miljovnna |
| **Sadji** |
66. |
| **Alfabehta** |
latiinnalaš |
| Virggálaš stáhtus |
| **Virggálaš giella** |
Ungára, Slovenia, Serbia, Nuortariika |
| **Giellagáhtten** |
Magyar Tudományos Akadémia Nyelvtudományi Intézete |
| Giellakodat |
| **ISO 639-1** |
hu |
| **ISO 639-2** |
hun |
| **ISO 639-3** |
hun |

**Ungáragiella**  gullá urálalaš gielaide.

## Guovlu

## Alfabehta

Ungáragiela alfabehtas leat 44 bustáva.

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| А а | Á á | B b | C c | Cs cs | D d | Dz dz | Dzs dzs |
| E e | É é | F f | G g | Gy gy | H h | I i | Í í |
| J j | K k | L l | Ly ly | M m | N n | Ny ny | O o |
| Ó ó | Ő ö | Ó ő | P p | (Q q) | R r | S s | Sz sz |
| T t | Ty ty | U u | Ú ú | Ü ü | Ű ű | V v | (W w) |
| (X x) | (Y y) | Z z | Zs zs |  |  |  |  |

## Jietnadatoahppa

## Giellaoahppa

## Sátnevuorká

## Čállingiella

## Historjá

## Girjjálašvuohta

## Liŋkkat

**Urálalaš gielat**

aitosašgárjilgiella | anárašgiella | aunusgárjilgiella | áhkkilsámegiella | bihtánsámegiella | darjjesámegiella | davvisámegiella | enetsagiella | ersagiella | esttegiella | gárjilgiella | gielddasámegiella | hantigiella | inkeroisgiella | julevsámegiella | juratsagiella | kamassagiella | komigiella | komipermjakgiella | liivigiella | lullisámegiella | lyydigiella | mansigiella | matorigiella | meängiella | mokšagiella | nenetsagiella | nganasanagiella | niitomarigiella | nuortalašgiella | selkupagiella | suomagiella | ubmisámegiella | udmurtagiella | ungáragiella | vatjagiella | várremarigiella | vepsägiella | võrogiella
# Colorado

Colorado kárta
Leavga
**Colorado** lea Amerihká ovttastuvvan stáhtaid oassestáhta.

 Dát Wikipedia-artihkal lea hui oanehaš ja dan livččii buorre viiddidit. Don sáhtát veahkehit davvisámegiel Wikipedia ja viiddidit artihkkala.