Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# ڪوسٽا ريڪا

| جمهوريه ڪوسٽا ريڪا ڪوسٽا ريڪا |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| جھنڊو | نِسبتي نشان |

 |
| **ترانو:**"پروقار وطن، تنھنجو خوبصورت پرچم" |
|  |
|  |
| گادي جو هنڌ | سان جوزا ﻿ / ﻿ |
| دفتري ٻوليون | اسپيني |
| تسلیم ٿيل مقامي  ٻوليون | * ميڪاٽيليو
* بريبري
* پيٽوئس
 |
| نسلي گروھ (2011) | * 83.6% گورا
* 6.7% مولاٽو
* 2.4% اصل مقامي آمرڪي انڊين
* 1.1% ڪارا آفريڪي
* 6.2% ٻيا
 |
| مذهب (2017) | 52% ڪيٿولڪ (سرڪاري عيسائي مذھب ) 22% پروٽيسٽنٽ 17% لامذھب 3% ٻڌازم ۽ ٻيا
 3% اڻڄاتل |
| مقامي آبادي | ڪوسٽاريڪي يا ڪوسٽاريڪيئن |
| حڪومت | وحداني صدارتي آئيني ريپبلڪ |
| • صدر | ڪارلوس الواراڊو ڪئساڊا  |
| • نائب صدر | اپسي ڪيمپبيل بار  |
| • سيڪنڊ نائب صدر | مارون ريگئيز ڪورڊيرو |
| مقننه  | قانونساز اسيمبلي  |
| آزادي جو اعلان |
| • اسپين کان | 15 سيپٽمبر 1821 |
| • پھرين ميڪسيڪن ايمپائر کان | 1 جولاءِ 1823 |
| • فيڊرل ريپبلڪ آف سينٽرل آمريڪا کان | 1838 |
| • اسپين کيس تسليم ڪيو | 10 مئي 1850 |
| • موجوده آئين | 7 نومبر 1949 |
| پکيڙ |
| • جملي | 51,100 چورس ڪلوميٽر (19,700 چورس ميل) (126th) |
| • پاڻي (%) | 0.7 |
| آبادي |
| • 2016 اندازو | 4,857,274 (123rd) |
| •  گھاٽائي | 220/sq mi (84.9/km2) (107th) |
| جِي ڊي پي (مساوي قوت خريد ) | 2020 لڳ ڀڳ |
| • ڪل | $95.791 ارب ڊالر |
| • في سيڪڙو | $18,651 |
|  جِي. ڊي. پي  (رڳو نالي ۾ ) | 2020 لڳ ڀڳ |
| • ڪل | $65.179 billion |
| • في سيڪڙو | $12,690 |
| جِينِي (2019) |  47.8 اعلیٰ |
| ايڇ ڊي آء (2018) |  0.794 اعلیٰ · 68th |
| ڪرنسي | ڪوسٽا ريڪن ڪولون (CRC) |
| معياري وقت | سينٽرل ٽائيم زون (متناسق عالمي وقت−6) |
|  ڊرائيونگ جو پاسو | ساڄو پاسو |
| ڊائلنگ ڪوڊ | +506 |
| انٽرنيٽ ڊومين | .cr .co.cr |

**ڪوسٽا ريڪا** (انگريزي:  **Costa Rica** ) جي لفظي معني امير ساحل آهي. ان جو سرڪاري نالو جمهوريه ڪوسٽا ريڪا آهي. وچ آمريڪا ۾ واقع ھن ملڪ جون سرحدون اتر ۾ نڪاراگوا سان، اتر-اوڀر ۾ ڪيريبين سمنڊ سان، ڏکڻ-اوڀر ۾ پاناما سان، ڏکڻ-اولھ ۾ پيسيفڪ سمنڊ سان ۽ ان جي ڪوڪوس ٻيٽ جي ڏکڻ ۾ ايڪويڊور سان ملن ٿيون. ھن ملڪ جي آبادي پنجاھ لکن کان مٿي آھي ۽ پکيڙ 51,060 چورس ڪلوميٽر آهي. ھن ملڪ جي گادي جو هنڌ سان جوز آھي جيڪو ملڪ جو سڀ کان وڏو شهر آهي جنھن جي آبادي 333980 آھي.
ھي ھڪ خودمختيار ۽ وحداني رياست آھي جنھن ۾ صدارتي نظام لاڳو آھي، ۽ ملڪ آئيني ريپبلڪ آھي جنھن م پراڻي دور کان جمھوريت قائم آهي. ملڪ جي ٻولي اسپيني آهي ۽ ھتان جو مزدور طبقو تعليم يافتہ آهي. ملڪ جي بجيٽ جو 2016 جي ڊيٽا مطابق 6.9 سيڪڙو تعليم تي خرچ ٿيندو آهي. ملڪ جي معيشت زرعي آھي. ھتي ٽيڪس کان مستثنیٰ صنعتي زون پڻ آهن. انساني ترقي جي اشاريي مطابق ھن ملڪ جو دنيا جي ملڪن ۾ درجو 68 نمبر وارو آھي ۽ لاطيني آمريڪا ۾ ان جو پنجون نمبر آهي.

## تاريخ

ھن ملڪ کي امريڪي انڊين ماڻھن وسايو جنھن بعد سورھين صدي عيسويءَ ۾ اسپيني اتي ايا ۽ ملڪ تي قبضو ڪيو. اسپين کان آزادي وقت ھي ملڪ پھرين ميڪسيڪن ايمپائر جو حصو ھيو. جنھن بعد ھي ملڪ وچ آمريڪا جي گڏيل صوبن جو ميمبر ٿيو ۽ 1847ع ۾ ان کان آزادي جو اعلان ڪري ڌار ٿيو. 1948 ۾ گھرو ويڙھ شروع ٿي جنهن بعد 1949 م ھن ملڪ مستقبل بنياد تي فوج جي خاتمي جو اعلان ڪيو ۽ دنيا جي انھن ڪجهه ملڪن ۾ شامل ٿي ويو جن ۾ فوج ناھي.

## حوالا
# ڪيريبئن سمنڊ

| ڪيريبئن سمنڊ |
| --- |
| ڪيريبئن سمنڊ جي مصنوعي سياري مان نڪتل تصوير |
| ڪيريبئن سمنڊ جو نقشو |
| پاڻي جو قسم | سمنڊ |
| حصو آهي | ايٽلانٽڪ وڏو سمنڊ |
| درياءَ جو ڇوڙ | * ميگڊلينا ندي
* اتراتو ندي
* چاگريس ندي
* سين وان
* ڪوڪو ندي
* موٽاگئا ندي
 |
| سامونڊي طاس |
List
* انٽيگوا ۽ باربودا
  آروبا
  بهاماس
  بارباڊوس
  بليز
  برٽش ورجن آئلينڊز
  ڪيريبين نيدرلينڊز
  ڪولمبيا
  ڪوسٽاريڪا
  ڪيوبا
  ڪوراسائو
  ڊومينيڪا
  ڊومينيڪن ريپبلڪ
  گريناڊا
  گئاڊيلوپ
  گوئٽي مالا
  هيٽي
  هنڊوراس
  جميڪا
  ميڪسيڪو
  مانٽسيرئٽ
  مارٽينڪ
  نڪاراگوا
  پاناما
  پورٽو ريڪو
  سينٽ ڪيٽس ۽ نيوس
  سينٽ وينسينٽ ۽ گريناڊائنز
  سينٽ لوسيا
  ٽرينيڊاڊ ۽ ٽوباگو
  يونائيٽيڊ اسٽيٽس ورجن آئلينڊز
  وينزويلا
 |
|  |
| سطحي پکيڙ | 2,754,000 چورس ڪلوميٽر (1,063,000 چورس ميل) |
| وڌ کان وڌ اونھائي | 7,686 m (25,217 ft) |
|  |
| ٻيٽ  | ويسٽ انڊيز (گريٽر اينٽيليس ۽
 ليسر اينٽيليس) |
| کاھيون | ڪيمئن کاھي ۽ پورٽو ريڪو واري کاھي |
| آباديون |
مکيه شھر
* بارسلونا
* برنڪيئا
* باس تير
* بليز سٽي
* بلوفيلڊس
* بريڊز
* برج ٽائون
* ڪنڪون
* ڪئيمنيرا
* ڪرتاھينا
* ڪيسٽريز
* ڪاتيا لا مار
* چگوئانس
* ڇرلٽي ايملي
* چيٽومل
* ڪولن
* ڪوئوا
* ڪيومانا
* گئانٽانامو
* ھوانا
* ڪنگسٽن
* ڪنگسٽائون
* ڪريلينڊجڪ
* لا سيئبا
* لا گئائرا
* لمون
* لٽل بي
* مائيڪئيٽيا
* ماراڪائبو
* ماراڪائي
* مايئگئيز
* مانٽيگو بي
* اورنجسٽيڊ
* پانس
* پورلامار
* پورٽ او پرنس
* پورٽ آف اسپين
* پورٽو باريئوس
* پورٽو ڪبيلو
* پورٽو ڪورٽيس
* پورٽو پاڊري
* پورٽو لا ڪروز
* پَنٽَو فِجَو
* ريئوھاچا
* روسو
* سين آنڊريس
* سين وان
* سان فرننڊو
* سانتا ماريا
* سانتياگو ڊي ڪيوبا
* سانتياگو ڊي ڪيبلراس
* سانتو ڊومنگو
* اسڪاربورا
* سينٽ جارجس
* سينٽ جانس
* ٽربو
* ولمسٽڊ
 |

**ڪيريبئن سمنڊ**(انگريزي: **Caribbean Sea**) ڌرتي جي اولھندي اڌگول ايٽلانٽڪ وڏي سمنڊ جو آمريڪي ميڊيٽرينئن سمنڊ سڏبو آهي. ان جي اولھ ۽ ڏکڻ اولھ ۾ ميڪسيڪو ۽ سينٽرل آمريڪا، اتر ۾ گريٽر اينٽيليس جتان ڪيوبا شروع ٿئي ٿو، اوڀر ۾ ليسر اينٽيليس ۽ ڏکڻ ۾ ڏکڻ آمريڪا جو اتريون ڪنارو آھي. ھن سڄي سمنڊ ۾ ڪيترائي ٻيٽ گڏجي ويسٽ انڊيز سڏبا آهن ۽ انھن جي پسگردائيءَ وارا پڻ گڏائي انھن سڀني کي ڪيربيئن سڏيو ويندو آهي. ھن سمنڊ جي پکيڙ 2,754,000 چورس ڪلوميٽر (1,063,000 چورس ميل) آهي ھن سمنڊ جو سڀ کان اونھو مقام ڪيمئن کاھي آھي جيڪا ڪيمئن آئلينڊز ۽ جيميڪا جي وچ ۾ سامونڊي سطح کان 7,686 m (25,217 ft) ھيٺ واقع آهي. ڪيريبئن جي ڪناري کي کوڙ نار ۽ اپسمنڊ آھن جن ۾ وينزئيلا وارو نار، گَانَائِوِ نار

## ارضيات

ھي سمنڊ ائٽلانٽڪ وڏي سمنڊ جو حصو آهي ۽ گھڻي ڀاڱي ڌرتي جي ڪيربيئن پليٽ مٿان واقع آهي. ڪيريبئن سمنڊ جي ارضياتي عمر جو تخمينو 16 کان 18 ڪروڙ سال آھي. ھي سمنڊ ميسوزوئڪ دور ۾ عظيم کنڊ پئنگيئيا جي ٽٽڻ وقت کنڊ جي ڌرتي ۾ ھڪ افقي چير ٿيڻ سان ٺھيو ھو.

ڪيريبئن سمنڊ ۽ ميڪسيڪو جي نار جو نقشو
ھڪ خيال مطابق پورٽو ڪيريبئن سمنڊ جو حوض يا طاس ڊہوونيائي دؤر ۾ موجود ھيو. اينٽلاٽڪ وڏو سمنڊ پئنگيئيا جي وڌيڪ ڀڃ ڊاھ کان پوء پوئين جيوراسڪ دور ۾ وجود ۾ آيو ھو. ڪيريبئن ۽ ميڪسيڪو واري نار جي تري واري تھ جي ٿولھ لڳ ڀڳ ھڪ ڪلوميٽر آهي.

ڪيريبئن پليٽ جا ٽيڪٽونڪ
## حوالا
# پاناما شهر

| پاناما شهر Panama City *Ciudad de Panamá* |
| --- |
| گاديء وارو شھر |
| Nuestra Señora de la Asunción de Panamá |
| Skyline of Panama CityPanama Canal at Panama CityCasco Viejo (old quarter) of PanamaBridge of the AmericasMetropolitan Cathedral of PanamaBiomuseo |
|

|  |
| --- |
| Banner |
| Coat of arms | Official logo of پاناما شهرPanama CityWordmark |

 |
| ملڪ | پاناما |
| صوبو | پاناما صوبو |
| ضلعو | پاناما ضلعو |
| Foundation | 15 August 1519 |
| بنياد رکندڙ | Pedro Arias de Ávila |
| حڪومت |
| • Mayor | Mayer Mizrachi (PP) |
| ايراضي |
| • گاديء وارو شھر | 2,082 چورس ڪلوميٽر (804 چورس ميل) |
| آبادي (2023) |
| • ڪل | 1,086,990 |
| • ڪثافت | auto في چورس ڪلوميٽر |
| • شهري | 2,100,189 |
| GDP (PPP, constant 2015 values) |
| ڊائلنگ ڪوڍ | (+507) 2, 3 |
| ويب سائيٽ | MuPa.gob.pa |

**پاناما شھر،پاناما** (**Panamá** ) جي نالي سان پڻ سڃاتو وڃي ٿو، پاناما جو گاديءَ جو هنڌ ۽ سڀ کان وڏو شهر آهي. ان جي ڪل آبادي 10,86,990 آهي، ان جي شهري علائقن جي آبادي 21,00,000 کان مٿي آهي. هي شهر، پاناما صوبي ۾، پاناما ڪينال جي پئسفڪ داخلا تي واقع آهي. هي شهر ملڪ جو سياسي ۽ انتظامي مرڪز آهي، گڏوگڏ بئنڪنگ ۽ واپار جو مرڪز آهي.

پاناما شهر جو بنياد 15 آگسٽ 1519ع تي اسپيني فاتح پيڊرو آرياس ڊيويلا رکيو. اهو شهر مهمن جو شروعاتي نقطو هو جنهن پيرو جي انڪا سلطنت کي فتح ڪيو. اهو آمريڪي براعظم جي سڀ کان اهم واپاري رستن مان هڪ تي هڪ اسٽاپ اوور پوائنٽ هو، جيڪو نومبری دی ڈائیوس Nombre de Dios ۽ پورتوبیلو Portobelo جي ميلن ڏانهن وٺندو ھو، جنهن جي ذريعي گهڻو ڪري سون ۽ چاندي گذري ٿو جيڪو اسپين آمريڪا کان کنيو هو.

28 جنوري 1671ع تي اصل شهر کي باهه لڳڻ ڪري تباھ ڪيو ويو جڏهن پرائيويٽ هينري مورگن تباھہ ڪري ان کي باهه ڏئي ڇڏي. شهر کي ٻن سالن بعد 21 جنوري 1673 تي باضابطه طور تي، اصل آبادي کان 8 ڪلوميٽر (5 miles) جی مفاصلی تي، هڪ ٻيٽ تي بحال ڪيو ويو. اڳ ۾ تباهه ٿيل شهر جو ماڳ اڃا تائين بربادي ۾ آهي، ۽ هاڻي هڪ عالمي ورثو آهي ۽ مشهور سياحن جي ڪشش جو، اسڪول جي سفرن ذريعي باقاعده دورو ڪيو ويندو آهي.

## حوالا
# 1821ع

|  |  |
| --- | --- |
| ھزارو: |  |
| صديون: | *
 |
| ڏھاڪا: | * '
 |
| سال: | * '
 |

## واقعا

* **17 جُولاءِ** – اسپين فلوريڊا کي آمريڪا جي حوالي ڪري ڇڏيو.
* **10 آگسٽ** – مسوري آمريڪا ۾ 24هين رياست طور شامل ٿي.

## فوتگيون

| 1820ع جو ڏھاڪو |
| --- |
| 1820ع **·**  1821ع **·**  1822ع **·**  1823ع **·**  1824ع **·**  1825ع **·**  1826ع **·**  1827ع **·**  1828ع **·**  1829ع |
|
<< گذريل ڏهاڪو
  -
اڳيون ڏهاڪو >>
 |
|  |
# 1831ع

|  |  |
| --- | --- |
| ھزارو: |  |
| صديون: | *
 |
| ڏھاڪا: | * '
 |
| سال: | * '
 |

## واقعا

* **21 جُولاءِ** — بيلجيم، هالينڊ کان آزادي ورتي.

## پيدائش

## فوتگيون

* **4 جُولاءِ** — جيمز مونرو، آمريڪي صدر

| اڻويھين صدي جي چوٿين ڏھائي |
| --- |
| 1831ء | 1832ء | 1833ء | 1834ء | 1835ء | 1836ء | 1837ء | 1838ء | 1839ء | 1840ء |
|
<<< ٽئين ڏھائي <<< **چوٿين ڏھائي** >>> پنجين ڏھائي>>>

 |
# 1903ع

## واقعا

## پيدائش

* **3 جُولاءِ** ــ آغا عبدالنبي عليگ سنڌي ليکڪ ۽ ڪامورو

## فوتگيون

| 1900ع جو ڏھاڪو |
| --- |
| 1900ع **·**  1901ع **·**  1902ع **·**  1903ع **·**  1904ع **·**  1905ع **·**  1906ع **·**  1907ع **·**  1908ع **·**  1909ع |
|
<< گذريل ڏهاڪو
  -
اڳيون ڏهاڪو >>
 |
|  |
# 1914ع

|  |  |
| --- | --- |
| ھزارو: |  |
| صديون: | *
 |
| ڏھاڪا: | * '
 |
| سال: | * '
 |

## واقعا

* **28 جُولاءِ** – آسٽريا ۽ هنگري طرفان سربيا تي حملو ڪيو ويو ۽ پهرين مهاڀاري جنگ جي شروعات ٿي.
* **2 آگسٽ** – لڪسمبرگ جي راڻي ميري ايڊلي ۽ وزيراعظم جرمن فوج سامهون آڻ مڃي ۽ قوم پهرين مهاڀاري جنگ جي خاتمي تائين غلام رهي.
* **3 آگسٽ** – پهرين مهاڀاري جنگ ۾ جرمني فرانس جي خلاف جنگ جو اعلان ڪيو.
* **14 سيپٽمبر** – آسٽريلوي روئل نيوي جو پهريون آبدوز سمنڊ ۾ تباهه ٿي ويو، تباهه ٿيل آبدوز جا باقيات 2017ع تي لڌا ويا.

## پيدائش

* **15 جُولاءِ** – اختر حميد خان، پاڪستاني معشيت دان، ۽ سماجي ڪارڪن

## فوتگيون

| 1910ع جو ڏھاڪو |
| --- |
| 1910ع **·**  1911ع **·**  1912ع **·**  1913ع **·**  1914ع **·**  1915ع **·**  1916ع **·**  1917ع **·**  1918ع **·**  1919ع |
|
<< گذريل ڏهاڪو
  -
اڳيون ڏهاڪو >>
 |
|  |
# پاناما ڪئنال

سانچو:Infobox waterway

**پاناما ڪئنال** (Panama Canal) پاناما ۾ واقع 82 ڪلوميٽر (51 ميل) ڊگهو هڪ مصنوعي آبي رستو آهي، جيڪو اٽلانٽڪ سمنڊ (ڪيريبين سمنڊ ذريعي) کي پئسفڪ سمنڊ سان ملائي ٿو. هي ڪئنال ڏکڻ آمريڪا جي ڏورانهين ۽ خطرناڪ رستي (ڊريڪ پيسيج) کي لنوائي، جهازن جي سفر جو وقت ۽ فاصلي کي تمام گهڻو گهٽائي ڇڏي ٿو.

## انجنيئرنگ ۽ لڪس (Locks) جو نظام

پاناما ڪئنال جي سڀ کان وڏي خاصيت ان جو **لڪس سسٽم** آهي، جيڪو جهازن کي سمنڊ جي سطح کان مٿي کڻي ٿو:

* **گاٽون ڍنڍ (Gatun Lake):** هيءَ مصنوعي ڍنڍ سمنڊ جي سطح کان 26 ميٽر مٿي آهي. جهازن کي هتي پهچائڻ لاءِ پاڻيءَ جا وڏا دروازا (Locks) استعمال ڪيا وڃن ٿا.
* **لڪس جو ڪم:** جڏهن جهاز لڪ ۾ داخل ٿيندو آهي، ته ان ۾ پاڻي ڀري جهاز کي مٿي کنيو ويندو آهي ته جيئن هو اڳتي وڌي سگهي.
* **توسيع:** 2016ع ۾ "نيو پاناماڪس" (Neopanamax) جهازن لاءِ نوان ۽ ويڪرا لڪس کوليا ويا آهن.

## تاريخي پسمنظر

هن واهه جي تعمير انساني تاريخ جي ڏکين ترين انجنيئرنگ منصوبن مان هڪ هئي:
1. **فرانسيسي ڪوشش (1881ع):** فرانس پهرين ڪم شروع ڪيو پر بيمارين (پيلي بخار) ۽ انجنيئرنگ مسئلن سبب ناڪام ويو.
2. **آمريڪي تعمير (1904ع):** آمريڪا منصوبو سنڀاليو ۽ 15 آگسٽ 1914ع تي ڪئنال جو افتتاح ڪيو.
3. **پاناما جي مالڪي:** 1999ع تائين هي ڪئنال آمريڪا جي قبضي ۾ هو، پر هاڻي پاناما جي حڪومت ان کي هلائي ٿي.

## عالمي واپار تي اثر

پاناما ڪئنال عالمي واپار جو روح آهي. ساليانو اٽڪل 14,000 کان وڌيڪ جهاز هتان گذرن ٿا. آمريڪا، چين، چلي، جاپان ۽ ڏکڻ ڪوريا ان جا سڀ کان وڏا واپرائيندڙ آهن. آمريڪن سوسائٽي آف سول انجنيئرز هن واهه کي "جديد دنيا جي ستن عجائبن" مان هڪ قرار ڏنو آهي.

## اهم انگ اکر

| تفصيل | ماپ / تعداد |
| --- | --- |
| ڪل ڊيگهه | 82 ڪلوميٽر |
| سراسري وقت (گذرڻ جو) | 11.38 ڪلاڪ |
| استعمال ٿيندڙ تازو پاڻي (هڪ جهاز لاءِ) | 200,000,000 ليٽر |
| سالياني ٽرئفڪ (جهاز) | اٽڪل 14,000+ |

## حوالا
# 1979ع

|  |  |
| --- | --- |
| ھزارو: |  |
| صديون: | *
 |
| ڏھاڪا: | * '
 |
| سال: | * '
 |

## واقعا

* **16 جنوري** – شاھ آف ايران محمد رضا پھلوي سندس خلاف احتجاجن ۾ شدت بعد زال سان گڏ جلاوطن ٿي ويو.
* **11 فيبروري** – خمينيءَ محمد رضا پھلوي جو تختو الٽو ڪيو.
* **3 جُونِ** – ميڪسيڪو جي ساحل تي مال بردار بحري جهاز کي حادثو، 6لک ٽن تيل ضايع ٿي ويو.
* **15 جُولاءِ** – هندوستان جي وزيراعظم مُرارجي ڊيسائي استعفي ڏئي ڇڏي.
* **16 جُولاءِ** – عراقي صدر جنرل احمد حسن البڪر استعفي ڏني ۽ صدام حسين اقتدار تي آيو.
* **27 آگسٽ** – برطانوي شهزادي جي سئوٽ مائونٽ بيٽن ٻيڙي ۾ ٿيل بم ڌماڪي ۾ مارجي ويو. ڌماڪي جي زميواري آئرش ريپبلڪن آرمي قبول ڪئي هئي.
* **1 سيپٽمبر** – پاڪستان کي غير وابسته ملڪن جي تنظيم جي رڪنيت ڏني وئي.
* **26 آڪٽوبر** – ڏکڻ ڪوريا جي صدر پارڪ چنگ هي کي ڳجهي ايجنسي جي چيف ماري ڇڏيو.

## پيدائش

## فوتگيون

| 1970ع جو ڏھاڪو |
| --- |
| 1970ع **·**  1971ع **·**  1972ع **·**  1973ع **·**  1974ع **·**  1975ع **·**  1976ع **·**  1977ع **·**  1978ع **·**  1979ع |
|
<< گذريل ڏهاڪو
  -
اڳيون ڏهاڪو >>
 |
|  |
# ڪول

**ڪول** ھڙو ننڍڙو جيت آھي جنھن جو گذر سفر گھڻو ڪري ڪريل کاڌي جي شين تي ٿي ٿو.

ڪول
## ھڪ وستيءَ ۾ رھندڙ ڪولين جا قسم

هڪ وستيءَ جون ڪِوِليون چئن قسمن ۾ ورهايل هونديون آهن:

**بادشاھ ڪِول**: ھن کي پر ٿيندا آهن، ٿلهي ۽ متاري ٿيندي آهي. اها ڪو بہ ڪم ناهي ڪندي. رڳو آرام ڪندي رهندو آهي ۽ سپاهي ڪِوليون ان جو پھرو ڏينديون آهن. جيڪڏهن ڪِوِلين جي وستيءَ تي ڪو دشمن حملو ڪري تہ، سپاهي ڪوليون بادشاھ جي چوڌاري گهيرو ڪري وٺنديون آهن، سڀئي ڪوليون بادشاھ جي حڪم جي تابع هونديون آهن. بادشاھ ڪول کي کاڌو پيتو هڪ جاءِ تي ملندو آهي. ڏينھن ۾ فقط هڪ ڀيرو ٻر مان نڪرندي آهي.

**راڻي ڪِوِل** : ھي بادشاھ کان بہ وڌيڪ ٿلهي ۽ سٻر ٿيندي آهي. هن کي بہ پَرَ ٿيندا آهن. هيءَ ٻِرَ ۾ پنھنجي جاءِ تي ليٽي آرام ڪندي رهندي آهي. ان کي کاڌو پيتو بہ اتي هڪ جاءِ تي ملندو آهي. هيءَ ايتري قدر مست هوندي آهي، جيڪڏهن کيس کاڌو نہ ملي تہ، پاڻ تلاش ناهي ڪندي. بس ويٺي ويٺي بُک ۾ مري ويندي آهي.

**سپاهي ڪوليون**: ھي گهرن جي حفاظت ڪنديون آهن، دشمن حملو ڪري تہ، انهن سان مقابلو ڪنديون آهن، بادشاھ ۽ راڻي ڪول جي خدمت چاڪري ڪنديون آهن. انهن جو جسم صاف ڪنديون آهن.

**مزدور ڪِوِليون** : تمام گهڻو محنتي هونديون آهن، جتي ٻرن ۾ اهي رهن ٿيون، اتي ٻج پوکينديون آهن، جڏهن فصل پچي ويندو آهي تہ، کڻي ٻرن ۾ گڏ ڪنديون آهن. هي ڪوليون گلن جي رس ڪڍي پيئنديون آهن، ۽ بچيل رس مئل ڪولين جي جسمن ۾ ڀري ڇڏينديون آهن. اها رس سيءَ جي مند ۾ ڪتب آڻينديون آهن.

## گهر

ڪِوِليون گهر ٺاهي رهنديون آهن. سندن گهر ويھارو فوٽ زمين ۾ هوندا آهن. انهن جي گهرن ۾ ڪيتريون ئي ڪوٺيون ٿينديون آهن. ڪنھن ڪوٺيءَ ۾ ان جمع ڪنديون آهن تہ، ڪنھن ڪوٺيءَ ۾ رهنديون آهن ۽ پاڻ ۾ صلاحون ڪنديون آهن. راڻي ڪِوِل هڪ ڪوٺيءَ ۾ آنا ڏيندي آهي. دائي ڪوليون انهن آنن جي پرورش ڪنديون آهن، جڏهن آنن مان ٻچا ڦٽندا آهن، ته انهن کي کاڌو کارائينديون آهن، وهنجارينديون آهن ۽ اُس ۾ ڪڍي خشڪ ڪنديون آهن.

## ڪم

ڪوليون ھي ڪم ڪنديون آھن.

ڪِوِليون تمام وڏي محنت ڪنديون آهن. اهي بھار جي مند ۾ پنھنجي گهرن جون ڪوٺيون کائڻ جي شين سان ڀري ڇڏينديون آهن، جيڪي سيءَ ۽ مينھن جي مند ۾ ڪم آڻينديون آهن.

ڪِوِليون وڌ ۾ وڌ ستن سالن تائين زندہ رهنديون آهن. ڪول پنھنجي وزن کان ٽي سئو سيڪڙو وڌيڪ بار يا وزن کڻي سگهنديون آهن.

جڏهن ڪا ڪول زخمي ٿي پوي تہ، ٻي ڪول جلدي پنھنجي منھن مان ڌاڳي جي شڪل ۾ لِٻَ ڪڍي زخم سبي ڇڏينديون آهن. ڪِوِليون هڪ قطار ٺاهي هلنديون آهن ۽ سنگهي ڪري هڪ ٻئي کي سڃاڻنديون آهن.

ڪِوِليون رات جو سمهديون آهن، اهي وڌ ۾ وڌ چار ڪلاڪ آرام ڪنديون آهن.

## حوالا
# شيشو

شيشي جي دري
**شيشو** واريءَ جي ذرن مان ٺھيل ھڪ شفاف مواد ھوندو آھي. شيشو ڪيترن ڪمن ۾ آندو ويندو آھي جن ۾ ٿانوَ ٺاھڻ، در دريون ٺاھڻ، چادرون ٺاھڻ، گلدان ٺاھڻ وغيره شامل آھن.

## طب

شيشو:
نالا: ع. زجاج، ف. آبگينه، هه: وغيره\_\_\_ ڪانچ، قوارير درسومارس ۽ قيطورس.
اثر: گرم خشڪ 3، نقصان: مٿي جو سور ۽ پيچش پيدا ڪري، ميل: ڪتيرو، عيوض: زبرحد، وزن: هڪ رتي.
سڃاڻپ: مشهور معدني پيدائش آهي.
خاصيت: سرمي سان گڏ پيهائي استعمال ڪرڻ سان نظر کي طاقت ملي ٿي، ڌنڌ، ڦلي ۽ اک جي خارش لاءِ مفيد آهي. ڦلائي کائڻ سان مثاني ۽ گردي جي پٿري ۽ رائي کي دفع ڪري ٿو. هن جو سفوف ڏندن جو سور لاهي ٿو ۽ ڏندن کي صفا ڪري چلڪائي ٿو.

## حوالا
# فوٽوگرافي

**فوٽوگرافي** يا **ڦوٽوگرافي** (photography) ڪيمرا ذريعي عڪس/تصويرون ڇڪڻ کي ڦوٽوگرافي چيو ويندو آھي. ان مقصد لاءِ ڪيتريون خاص توڙي عام ڪيمرائون مارڪيٽ ۾ موجود آھن. جڏھن تہ اڪثر موبائل فونن ۾ بہ ڪيمرائون ھجن ٿيون، جن ذريعي پڻ اھو شوق پورو ڪيو وڃي ٿو. ڦوٽوگرافي جي ھنر ۾ تصويرون ڇڪڻ سان گڏوگڏ انھن کي بھتر بڻائڻ ۽ ڇاپڻ شام آھن.

ڦوٽوگرافي لاءِ تيار ڪيل ھڪ ڪيمرا
# ٻلي

| پالتو ٻلي |
| --- |
|  |
| پالتو ٻلين جا قسم |
| ماحولياتي تحفظ ۾ مقام |
| پالتو |
| سائنسي درجا بندي  |
| Unrecognized taxon (fix): | فيلڊاء |
| ذيلي خاندان: | فيلناء |
| نسل: | فيلس |
| ذيلي نسل: | Template:Taxonomy/فيلس |
| جنس: | Template:Taxonomy/فيلس*ف. سلويسٽرس* |
| ذيلي جنس: | Template:Taxonomy/فيلسف. س. ڪيٽس |
| Trinomial name |
| فيلس سلويسٽرس ڪيٽس ڪارل لينيوئس, 1758 |
| هم معنيٰ |
| *فيلس ڪيٽس* (اصلي جوڙ)<refڏسو:
 2027 جي راء </ref> *فيلس ڪيٽس ڊوميسٽيڪا* ( ناڪارہ مختصر ھم معنيَ) |

ٻلي
**ٻلي** 🐈 (اُچار: ٻِلِّي، انگريزي: cat) هڪ گوشت خور مئمل جانور آهي. ٻلي (مونث) مادي کي ۽ ٻلو (مذڪر) نر کي چيو ويندو آهي. هڪ اندازي موجب ،انسانن ٻلي کي تقريبن ڏه هزار سال اڳ پالتو بڻايو. ٻلي اڄ جي دور ۾ سڀ کان عام پالتو جانورن مان هڪ آهي.آفريقي جهنگلي ٻلين جي ڪافي قسمن کي پالتو ٻلين جي پيڙهي سمجهيو ويندو آهي. ٻلين کي سڀ کان اڳ شايد ان ڪري پاليو ويو ڇو جو هو ڪوئا کائينديون هيون.
بعد ۾ ٻلين کي انسان جو دوست ۽ پالتو جانور جي طور تي به پاليو وڃڻ لڳو. پالتو ٻلين جي جسم تي ڊگها يا ننڍا وار هوندا آهن، جن جي بنياد تي ان جي قسمن ۽ نسلن جو تعين ڪيو ويندو آهي.

لفظ “ٻلي“ هن ئي خاندان جي ٻين جانورن جي لاء به استعمال ڪيو ويندو آهي. جن ۾ ببر شينهن(شير)، چيتو، تيندوو وغيره شامل آهن
 گھريلو ٻلي جھنگلي ٻليء جي نسل مان آهي. ھن جي پالنا ڪتي کان گھڻو پوءِ شروع ٿي.گوشت کائيندڙ جانورن مان ڪتو ۽ ٻلي ئي ٻہ جانور آھن جن کي انسان گھريلو بڻائي سگھيو آھي.

اندروني ٻليون پنهنجو آرام خاص طور تي ٽوڪرين ۾ ڳولين ٿيون

## اسلام ۾ ٻلي جي اھميت

اسلام ۾ ٻلي ھڪ بھترين پالتو جانور سمجھيو ويندو آھي. ھڪ حديث ۾ ٻلين کي مارڻ ۽ انھن تي ظلم ڪرڻ کان منع ڪيو ويو آهي. ھڪ حديث ۾ ٻلين سان پيار کي ايمان جو ھڪ روپ سڏيو ويو آهي. شريعت مطابق مسلمان ٻلي جو جوٺو ڪيل کاڌو کائي سگھن ٿا ۽ ان پاڻي مان وضو ڪري سگھن ٿا جنھن مان ٻلي پاڻي پيتو ھجي. حضرت محمد ﷺ ٻلين سان پيار ڪندو ھو ٻلين جي ٻچڙن جو خيال رکندو ھيو. پاڻ سڳورن پنھنجي پاليل ٻلي جو نالو معزا رکيو ھو. سندس اھا ٻلي ھڪ خادم صحابي سان گھڻو گڏ رھندي ھئي ان ڪري ان کي نبي پاڪ ابو هريره (ٻلونگڙي جو پيءُ) جو لقب ڏنو. ھڪ روايت مطابق ان ٻليءَ نبي پاڪ صہ کي ھڪ نانگ کان پڻ بچايو ھيو. ٻليون اناج جون نگھبان سمجھيون وينديون آهن. اھي ڪتابن کي ڪوئن کان بچائڻ لاء بہ ڪم اينديون هيون.

## حوالا
# سان مارينو

| ريپبلڪ آف سان مرينو *Repubblica di San Marino* (Italian) |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| جھنڊو | قومي نشان |

 |
|  *شُعار: '*"Libertas" (Latin) "آزادي" |
| **ترانو:Inno Nazionale della Repubblica* "ريپبلڪ جو قومي ترانو "Duration: 1 منٽ ۽ 35 سيڪنڊ.1:35</di |
| مڪانيت  سان مارينو
  (سائو رنگ)يورپ ۾
  (تيز خاڪي)  –  [Legend] |
| گادي جو هنڌ | سان مورينو جو شھر ﻿ / ﻿
سان مورينو جو نقشو
سان مورينو جي انتظامي ورھاست ميونسپلٽين ۾ ٿيل آھي جيڪي نقشي ۾ ڏيکاريل آهن. ميونسپلٽين جون ديھون وري پيرش سڏبيون آھن |
| سڀ کان وڏو | ڊوگانا ﻿ / ﻿ |
| دفتري ٻوليون | اطالوي |
| مذهب | رومن ڪيٿولڪ |
| مقامي آبادي | سامرينيز يا سامرينائي |
| حڪومت | وحداني پارلياماني ٻٽي حاڪميت جي (Diarchy) آمريت واري ريپبلڪ |
| • شاھي ڪپتان (نون تي زبر) | نڪولا سيلوا مشل موراتوري |
| مقننه  | گرينڊ اينڊ جنرل ڪائونسل |
| آزادي |
| • from رومن ايمپائر | 3 سيپٽمبر 301 |
| • آئين | 8 آڪٽوبر 1600 |
| پکيڙ |
| • جملي | 61.2 چورس ڪلوميٽر (23.6 چورس ميل) (192nd) |
| • پاڻي (%) | 0 |
| آبادي |
| • 2018 اندازو | 33,344 (215th) |
| •  گھاٽائي | 520/km2 (1,346.8/sq mi) (23rd) |
| جِي ڊي پي (مساوي قوت خريد ) | 2017 لڳ ڀڳ |
| • ڪل | $2.09 ارب ڊالر (175th) |
| • في سيڪڙو | $60,651 (11th) |
|  جِي. ڊي. پي  (رڳو نالي ۾ ) | 2017 لڳ ڀڳ |
| • ڪل | $1.55 ارب ڊالر (174th) |
| • في سيڪڙو | $44,947 (13th) |
| ايڇ ڊي آء (2013) | 0.875 انتهائي اعلیٰ · 26th |
| ڪرنسي | يورو (€) (EUR) |
| معياري وقت | وچ يورپي وقت (متناسق عالمي وقت+1) |
| • اونھارو ( روشني جي روزاني بچت وارو وقت) | CEST (متناسق عالمي وقت +2) |
|  ڊرائيونگ جو پاسو | right |
| ڊائلنگ ڪوڊ | +378 (+39 0549 calling via Italy) |
| سرپرست سَینٽ | سينٽ مورينس سينٽ اگاٿا |
| انٽرنيٽ ڊومين | .sm |
| ذريعا:
 |

سان مرينو (اچارڻ ۾ :سئن مورينو)؛ (انگريزي: **San Marino** ) (i/ˌsæn məˈriːnoʊ/, اطالوی: [sam maˈri:no])، سرڪاري نالو "ريپبلڪ آف سئن مورينو" آهي، چوڌاري اٽلي سان گھيريل ھڪ ملڪ جيڪو ائپنين جبلن جي اتر اوڀر ۾ واقع آهي. ھن ملڪ جي پکيڙ 61 چورس ڪلوميٽر آهي ۽ ڪل آبادي **33,562** اٿس. ان جو گاديءَ جو هنڌ سان مرينو شھر آھي. ملڪ جي سڀ کان وڏي آبادي سيراول ميونسپلٽي ۾ واقع آھي جنھن جو نالو ڊوگانا آھي. ملڪ جي سرڪاري ٻولي اطالوي آھي.

ملڪ جو نالو ھڪ عيسائي بزرگ سينٽ مورينس جي نالي تان ورتل آهي. ھي ملڪ يورپ جي سڀ کان قديم ترين قائم رھڻ وارين خودمختيار ريپبلڪن ۾ شامل آھي. في ڪس آمدني جي لحاظ کان ھن ملڪ جو شمار دنيا جي امير ترين ملڪن منجھ ٿيندو آهي. ھن ملڪ جي معيشت ۾ ماليات، خدمتون، صنعت ۽ سياحت شامل آهن. ھن ملڪ جي ھر ماڻھو کي ھڪ کان وڌيڪَ گاڏيون آھن. دنيا جي انھن ٽن ملڪن م شامل آھي جن جي چوڌاري صرف ھڪ ملڪ واقع آهي، جهڙوڪ ڏکڻ آفريڪا جي اندر ليسوٿو ۽ اٽلي جي اندر ويٽيڪن سٽي آھي. ھي ملڪ ويٽيڪن سٽي ۽ مناڪو کان پوء يورپ جو ٽيون نمبر ۽ دنيا جو پنجون نمبر سڀ کان ننڍڙو ملڪ آهي. ھن ملڪ جو موجوده آئين سورھين صديءَ کان ھلندڙ ۽ لاطيني زبان ۾ لکيل آهي.

## حوالا
# 17 جُولاءِ

**17 جُولاءِ** (انگريزي ٻولي: *July 17*)، عيسوي سال جو 198 هون (ليپ سال 199 هون) ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 167 ڏينهن (ليپ سال 168 ڏينهن) باقي آهن.

## واقعا

* **1821ع** — اسپين فلوريڊا کي آمريڪا جي حوالي ڪري ڇڏيو.
* **1920ع** — افغانستان جي بادشاه ماڻهن کي اپيل ڪئي ته سنڌ مان حجرت ڪري ايندڙن جي آجيان ڪئي وڃي. انگريزن جي غير اسلامي پاليسين سبب سنڌي حجرت تي مجبور ٿيا آهن.
* **1948ع** — قلات رياست جي انتظاميا 1930ع ۾ ٺهيل نيشنل پارٽي کي غير قانوني قرار ڏئي ڇڏيو.
* **1951ع** — لبناني وزير اعظم رياض بن صالح کي گولي هڻي هلاڪ ڪيو ويو.
* **1955ع** — خان غفار خان ون يونٽ خلاف پشاور کان تحريڪ جو آغاز ڪيو.
* **1973ع** — افغانستان جي جنرل سردار دائود خان، ظاهر شاهه جي حڪومت جو خاتمو آندو.
* **1976ع** — اوڀر تيمور مٿان انڊونيشيا حملو ڪيو ۽ ان کي پنھنجو 27ھون صوبو قرار ڏنو.
* **1976ع** — نيوزيلنڊ کي اوليمپڪ راندين ۾ شامل ڪرڻ سبب 25 آفريڪي ملڪن اوليمپڪ راندين جي بائيڪاٽ ڪيو، ڇو تہ نيوزيلنڊ ڏکڻ آفريڪا ۾ نسلي متڀيد واريراڄ دوران اتي راندين ۾ شرڪت ڪئي. .
* **1990ع** — پي ٽي وي نئين چئنل پي ٽي وي 2 جو آغاز ڪيو.
* **2000ع** — بشار الاسد والد جي وفات کان پوءِ شام جو 16 هون حڪمران ٿيو.
* **2005ع** — پاڪستان جي سڪيورٽي فورسز اتر وزيرستان ۾ 70 غيرملڪي دهشتگرد ماري ڇڏيا.
* **2005ع** — ملائيشيا جي جهاز ايم ايڇ 17 کي يوڪرين ۾ مزائيل هڻي ڪيرايو ويو. جنهن ۾ سوار 298 ماڻهو اجل جو شڪار ٿي ويا.

## پيدائش

* **1487ع** — شاهه اسماعيل، ايراني بادشاھ

## فوتگيون

* **1940ع** — هاسارام پمناڻي، سياسي ڪارڪن، اديب
* **2024ع** — سوڍل فقير، صوفي راڳي

## حوالا