Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# سن يات سين

| سن يات سين |
| --- |
| [[File:فائل:Sun Yat-sen 1.jpg|frameless|alt=]]سن يات سين (1911ع ۾). |
| پيدائش | 12 نومبر 1866 |
| وفات | 12 مارچ 1925 (58 سال) |
| قوميت | چيني |
| پيشو | طبيب (ڊاڪٽر)، انقلابي، سياستدان |
| شھرت جو ڪارڻ | چنگ خاندان جو خاتمو، ٽي عوامي اصول |
| لقب | جمهوريه چين جو پهريون صدر |
| جماعت | ڪومنتانگ (KMT) |

**ڊاڪٽر سن يات سين** (Sun Yat-sen) هڪ چيني انقلابي، طبيب، ۽ سياسي فلسفي هو، جنهن **جمهوريه چين** (Republic of China) ۽ ان جي پهرين سياسي پارٽي، **ڪومنتانگ** (Kuomintang)، جو بنياد وڌو. کيس چين جي تاريخ جو "قوم جو پيءُ" ۽ جديد چين جو بانيڪار سمجهيو ويندو آهي.

## انقلابي زندگي

سن يات سين چين ۾ منچو حڪمراني (چنگ خاندان) جي خلاف جدوجهد ڪئي. هن جي انقلابي سرگرمين جي ڪري کيس ڪيترائي ڀيرا جلاوطني پڻ ڪاٽڻي پئي.

* **1911ع جو انقلاب:** هن جي اڳواڻي ۾ ٿيندڙ انقلاب چين جي هزارين سالن کان هلندڙ بادشاهي نظام (Dynastic system) جو خاتمو ڪيو.
* **پهريون صدر:** 1912ع ۾ هو جمهوريه چين جي عارضي حڪومت جو پهريون صدر بڻيو، پر بعد ۾ هن جنرل يوان شيڪائي (Yuan Shikai) جي حق ۾ استعيفيٰ ڏني.

## سياسي فلسفو: ٽي عوامي اصول

سن يات سين جو سڀ کان اهم ورثو هن جو سياسي فلسفو آهي، جنهن کي **"ٽي عوامي اصول"** (Three Principles of the People) چيو ويندو آهي:

1. **قومپرستي (Nationalism):** چين کي پرڏيهي اثر کان آزاد ڪرڻ.
2. **جمهوريت (Democracy):** عوامي حڪومت قائم ڪرڻ.
3. **عوامي گذارا (Livelihood):** معاشي سڌارا ۽ عوام جي ڀلائي.

اهو فلسفو اڄ به جمهوريه چين (تائيوان) جي قومي تراني جو بنياد آهي.

## ورثو ۽ احترام

سن يات سين ويهين صديءَ جو واحد چيني اڳواڻ آهي جنهن کي چين جي ٻنهي حصن ۾ برابر احترام حاصل آهي:

* **تائيوان (ROC):** جتي کيس سرڪاري طور تي "قوم جو پيءُ" (Father of the Nation) چيو وڃي ٿو.
* **عوامي جمهوريه چين (PRC):** جتي کيس "انقلاب جو اڳواڻ" (Forerunner of the Revolution) سمجهيو وڃي ٿو.

## وفات

سن يات سين 1925ع ۾ بيجنگ ۾ ڪينسر جي ڪري وفات ڪئي. هو پنهنجي حياتي ۾ چين کي متحد ڏسي نه سگهيو، پر سندس جانشين چيانگ ڪائي شيڪ (Chiang Kai-shek) بعد ۾ چين جي اتحاد جي مهم مڪمل ڪئي.

## وڌيڪ ڏسو

* چين جي تاريخ
* ڪومنتانگ
* تائيوان

## حوالا
# جمھوريا چين (1912ء–1949ء)

**جمھوريا چين** (Republic of China) (روايتي چيني: 中华民国، آسان چيني: 中华民国؛ پنين: Zhōnghuá Mínguó) سرزمين چين تي 1912ع ۾ قائم ٿي ۽ 1949ع تائين وجود ۾ رھي ۽ چيني گھرو ويڙھ (خانا جنگي) دوران ھيءَ دستبردار ٿي ڪري تائيوان ۾ منتقل ٿي. سرزمين چين جي تاريخ جي ھڪ دور مطابق ھيءَ جمھوريا چنگ خاندان جي پيش رو ھئي ۽ پوءِ ھيءَ عوامي جمھوريا چين بڻجي وئي.

## حوالا
# مائوزي تنگ

| مائوزي تنگ 毛泽东 |
| --- |
|  |
| ڪميونسٽ پارٽي چين جو چيئرمين |
| **عهدي ۾** 20 مارچ، 1943 – 0 سيپٽمبر، 1976 |
| نائب | ليو شائوڪي لين بيائو زو انلائي هوا جيوفنگ |
| کان اڳ | زينگ وينٽين |
| کان پوءِ | هوا جيوفنگ |
| چيئرمين عوامي جمهوريه چين |
| **عهدي ۾** 28 سيپٽمبر، 1954 – 27 اپريل، 1959 |
| پريميئر | زو انلائي |
| نائب | زو دي |
| کان پوءِ | ليو شائوڪي |
| چيئرمين مرڪزي فوجي ڪميشن |
| **عهدي ۾** 8 سيپٽبر، 1954 – 9 سيپٽمبر، 1976 |
| نائب | زو دي لين بيائو يي جيانگ |
| کان پوءِ | هوا جيوفنگ |
| چيئرمين مرڪزي عوامي حڪومت |
| **عهدي ۾** 1 آڪٽوبر، 1949 – 27 سيپٽمبر، 1954 |
| پريميئر | زو انلائي |
|  |
| ذاتي تفصيل |
| ڄائو | ڊسمبر 26 1893(1893-12-26) شائوشن، هونان، چُنگ بادشاهت |
| وفات | 9 سيپٽمبر 1976(1976-09-09) (عمر 82 سال) بيجنگ، چين |
| تدفين جي جاءِ | چيئرمين مائو ميموريل هال, بيجنگ، چين |
| سياسي پارٽي | چين جي ڪميونسٽ پارٽي |
| ٻيون سياسي وابستگيون | ڪومنتانگ (1925–1926) |
| زال/مڙس | لو خشزي (1907–1910) ينگ کائهي (1920–1930) هي ڇيزن (1930–1937) جنگ چُنگ (1939–1976) |
| ٻار | مائو انينگ مائو انچينگ مائو انگلونگ Yang يولوهان لي من لي نا |
| ماءُ پيءُ | مائو يي چنگ ون خميئي |
| الما ميٽر | هونان پهرين عام يونيورسٽي |
| دستخط |  |

**مائو زئ تنگ** (چيني: 毛泽东؛ انگريزي: Mao Zedong؛ پيدائش: 26 ڊسمبر، 1893ع وفات: 9 سيپٽمبر، 1976ع) جنهن کي عام طور **چيئرمين مائو** جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو، هڪ چيني اشتراڪي انقلابي هو، جنهن عوامي جمهوريه چين جا بنياد رکيا ۽ کيس چين ۾ "باباءِ قوم" سڏيو وڃي ٿو. هن چيني ڪميونسٽ پارٽي (CCP) جو 1949ع کان سندس وفات 1976ع تائين چيئرمين رهيو. سندس نظريا جنهن کي هن مارڪسزم-ليننزم جي چيني موافقت قرار ڏنو، "مائو ازم" جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو.

## حوالا
# 16 جُولاءِ

**16 جُولاءِ** (انگريزي ٻولي: *July 16*)، عيسوي سال جو 197 هون (ليپ سال 198 هون) ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 168 ڏينهن (ليپ سال 169 ڏينهن) باقي آهن.

## واقعا

* **622ع** — محمد مڪي کان مديني حجرت ڪئي، انهي تاريخ کان هجري سال جو آغاز ٿيو.
* **1790ع** — واشنگٽن ڊي سي کي آمريڪا جي گڏيل رياستن جو گادي وارو شھر بڻايو ويو.
* **1901ع** — هڪ نوٽيفڪشن ذريعي ٻڌايو ويو تہ 1 آگسٽ کان لاڙڪاڻي کي ضلعي جي حيثيت ڏني ويندي.
* **1934ع** — سنڌ ۾ واپارين جو ڏينهن ملهايو ويو، ان ڏينهن جو ملهائڻ مقصد سنڌ ۾ واپار کي هٿي ڏيڻ هو.
* **1945ع** — آمريڪا پهرين ائٽم بم جو تجربو ڪيو.
* **1947ع** — هائوس آف لارڊس هندوستان جي آزادي واري بل جي منظوري ڏني.
* **1951ع** — لياقت علي خان ڪراچي ۾ ريڊيو پاڪستان جي نئين برادڪاسٽنگ گھر جو افتتاح ڪيو.
* **1962ع** — مسلم ليگ ۽ جماعت اسلامي تان پابندي ختم ڪري سياسي هلچل جي اجازت ڏني وئي.
* **1967ع** — گل ياسمين (چنبيلي) کي پاڪستان جو قومي گل قرار ڏنو ويو.
* **1969ع** — نيل آرمسٽرانگ اپالو يارهن خلائي جهاز جي ذريعي چنڊ طرف روانو ٿيو.
* **1969ع** — مخدوم طالب الموليٰ پاڪستان پيپلز پارٽي ۾ شموليت اختيار ڪئي.
* **1979ع** — عراقي صدر جنرل احمد حسن البڪر استعفي ڏني ۽ صدام حسين اقتدار تي آيو.
* **2001ع** — چين ۽ روس پاران خوشگوار پاڙيسري ۽ دوستي جي مهادي تي دستختون ڪيون ويون.

## پيدائش

* **1939ع** — آيت الله خامنائي، ايران جو سپريم ليڊر
* **1968ع** — ليري سينگر، وڪيپيڊيا جي بانين مان ھڪ باني
* **1983ع** — ڪترينہ ڪيف، ھندوستاني اداڪارہ

## فوتگيون

## حوالا