# آرڪٽڪ سمنڊ

آرڪٽڪ سمنڊ، بين الاقوامي هائيڊروگرافڪ آرگنائيزيشن (IHO) پاران بيان ڪيل سرحدن سان گڏ ، بشمول هڊسن بي (جنهن مان ڪجهه 57 ° N ويڪرائي ڦاڪ (57 هون پور وڇوٽ اتر) جي ڏکڻ ۾ آهي، نقشي کان ٻاهر).
**آرڪٽڪ سمنڊ** (اُتر ڄميل وڏو سمنڊ) دنيا جي پنجن وڏن سمنڊن مان ننڍو ۽ گهٽ اونهو سمنڊ آهي. اهو تقريباً 14,060,000 چورس ڪلوميٽر (5,430,000 چورس ميل) ايراضي تي پکڙيل آهي ۽ سڀني ساگرن جو سڀ کان ٿڌو سمنڊ پڻ سڏيو وڃي ٿو. بين الاقوامي هائيڊروگرافڪ آرگنائيزيشن (IHO) ان کي سمنڊ جي طور تي تسليم ڪري ٿو، جيتوڻيڪ ڪي سامونڊي ماهر ان کي **آرڪٽڪ ميڊيٽرينين سمنڊ** سڏين ٿا. اهو تقريبن ائٽلانٽڪ سمنڊ جي هڪ ڪناري جي طور تي بيان ڪيو ويو آهي. اهو سڀ کان وڌيڪ اتر واري حصي ۾ شامل ڪيل عالمي سمنڊ جي طور تي پڻ ڏٺو وڃي ٿو .

آرڪٽڪ سمنڊ ۾ اتر قطب وارو علائقو شامل آهي جيڪو اتر اڌ گول جي وچ ۾ آهي ۽ ڏکڻ طرف 60 ° N تائين پکڙيل آهي. آرڪٽڪ سمنڊ جي چوڌاري يوريشيا ۽ اتر آمريڪا آهن ، ۽ سرحدون ٽوپوگرافڪ گڻن جي پيروي ڪن ٿيون: پئسفڪ پاسي تي بيرنگ اسٽريئٽ ۽ ائٽلانٽڪ پاسي گرين لينڊ اسڪاٽلينڊ ريج آهي. اهو گهڻو ڪري سڄو سال ۽ تقريبا مڪمل طور تي سياري ۾ سمنڊ جي برف سان ڍڪيل آهي. آرڪٽڪ سمنڊ جي مٿاڇري جو گرمي پد ۽ لوڻ موسمي طور تي مختلف آهي جيئن برف جو ڍڪ ڳري ٿو ۽ جمي ٿو؛ پنجن وڏن سمنڊن ۾ ان جي لوڻ جي گھٽتائي ، گھٽ بخارجڻ، دريائن ۽ ندين مان تازي پاڻيءَ جي وڏي آمد، ۽ وڌيڪ لوڻ واري سامونڊي پاڻيءَ جي ڀرپاسي وارن سامونڊي پاڻيءَ سان محدود ڪنيڪشن ۽ وهڪري جي ڪري. برف جي اونهاري جي ڇنڊڇاڻ 50٪ تي حوالو ڏنو ويو آهي. يو ايس نيشنل سنو اينڊ آئس ڊيٽا سينٽر (ايس ايس ڊي سي) روزاني رڪارڊ مهيا ڪرڻ لاءِ سيٽلائيٽ ڊيٽا استعمال ڪري ٿو آرڪٽڪ سمنڊ جي برفاني ڍڪ ۽ پگھرجڻ جي شرح هڪ سراسري عرصي ۽ مخصوص گذريل سالن جي مقابلي ۾، سمنڊ جي برف جي حد ۾ مسلسل گهٽتائي ڏيکاري ٿو. سيپٽمبر 2012 ۾، آرڪٽڪ برف جي حد تائين هڪ نئين رڪارڊ گهٽ ۾ گهٽ پهچي وئي. سراسري حد (1979-2000) جي مقابلي ۾، سمنڊ جي برف 49 سيڪڙو گهٽجي چڪي هئي.

 پراڻي آرڪٽڪ سمنڊ جي برف جي گهٽتائي 1982-2007
## تاريخ

### اتر آمريڪا

اتر آمريڪي قطبي خطي ۾ انساني آبادي، وڪوسنسن گليشيشن دوران گهٽ ۾ گهٽ 17,000-50,000 سال پوئتي وڃي ٿي. هن وقت، هيٺ ڪِرڻ واري سمنڊ جي سطح ماڻهن کي بيرنگ زميني پل پار ڪرڻ جي اجازت ڏني جيڪا سائبيريا سان اتر اولهه اتر آمريڪا (الاسڪا) ۾ شامل ٿي، آمريڪا جي آبادي ڏانهن وڌي ٿي.

 ٿلي آثار قديمه واري ماڳ
### يورپ

 ايمنيوئل بوون جو 1780ع وارو نقشو آرڪٽڪ جو نقشو ”اتر سمنڊ“ ڏيکاري ٿو.
 آرڪٽڪ علائقو ڏيکاريندو آهي اتر اوڀر گذرڻ ، ان جي اندر اتر سمنڊ جو رستو ، ۽ اتر اولهه لنگهه .
### 19 صدي عيسويء

### 20 صدي عيسويء

## جاگرافي

 آرڪٽڪ سمنڊ ۽ ڀرپاسي جي زمينن جو هڪ باٿميٽري / ٽوپوگرافڪ نقشو.
 آرڪٽڪ علائقو؛ ياد رهي ته هن نقشي تي علائقي جي ڏاکڻي سرحد کي ڳاڙهي آئسوٿرم سان ڏيکاريو ويو آهي ، جنهن ۾ اتر طرف سڀني علائقن جو سراسري گرمي پد 10 °C (50 °F) جولاء ۾.
### حد ۽ اهم بندرگاهن

اتي آرڪٽڪ سمنڊ تي ڪيترن ئي بندرگاهون ۽ هاربر آهن.

#### گڏيل رياستون

الاسڪا ۾، مکيه بندرگاهن Utqiaġvik (Barrow) (﻿ / ﻿ ) ۽ پردوو بي، الاسڪا (﻿ / ﻿ ).

#### ڪينيڊا

#### گرين لينڊ

#### ناروي

#### روس

روس ۾، اهم بندرگاهن مختلف سامونڊي علائقن جي ترتيب ڏنل آهن:

* مرمنسک (﻿ / ﻿ ) جي بارنٽ سمنڊ ۾؛
* آرخنگلسڪ (﻿ / ﻿ ) جو اڇو سمنڊ ۾؛
* ليبيتننگي (﻿ / ﻿ )، سليخارڊ (﻿ / ﻿ )، دودينڪا (﻿ / ﻿ )، اگارڪا (﻿ / ﻿ ) ۽ ڊڪسن (﻿ / ﻿ ) جي ڪارا سمنڊ ۾؛
* ٽڪسي (﻿ / ﻿ ) جي لپٽيف سمنڊ ۾؛ ۽
* پيوڪ (﻿ / ﻿ ) جي اوڀر سائبرين سمنڊ ۾.

### آرڪٽڪ شيلف

### پاڻي جي اندر جا گُڻَ

## خاص اقتصادي زون

| نمبر | ملڪ | علائقو (ڪلوميٽر 2 ) |
| --- | --- | --- |
| 1 | **[[File:{{{flag alias}}}|23x15px|border|alt=|link=]] [[{{{alias}}}|flagcountry]]</img>**[[File:{{{flag alias}}}|23x15px|border|alt=|link=]] [[{{{alias}}}|flagcountry]]
 **- Laptev سمنڊ کان Chukchi سمنڊ** | 2,088,075 |
| 2 | **[[File:{{{flag alias}}}|23x15px|border|alt=|link=]] [[{{{alias}}}|flagcountry]]</img>**[[File:{{{flag alias}}}|23x15px|border|alt=|link=]] [[{{{alias}}}|flagcountry]]
 **- ڪارو سمنڊ** | 1,058,129 |
| 3 | **[[File:{{{flag alias}}}|23x15px|border|alt=|link=]] [[{{{alias}}}|flagcountry]]</img>**[[File:{{{flag alias}}}|23x15px|border|alt=|link=]] [[{{{alias}}}|flagcountry]]
 **- Barents سمنڊ** | 1,199,008 |
| 4 | </img>**ناروي** - مکيه زمين | 935,397 |
| 5 | </img>**ناروي** - سوالبارڊ ٻيٽ | 804,907 |
| 6 | </img>**ناروي** - جان ميين ٻيٽ | 292,189 |
| 7 | </img>**آئس لينڊ** - مينلينڊ | 756,112 |
| 8 | </img>**گرين** لينڊ - مکيه زمين | 2,278,113 |
| 9 | </img>**ڪئناڊا** - اوڀر ساحل | 2,276,594 |
| 10 | </img>**ڪئناڊا** - آرڪٽڪ | 3,021,355 |
| 11 | </img>**گڏيل رياستون** - آرڪٽڪ | 508,814 |
| - | **ٻيو** | 1,500,000 |
| ڪُل | **آرڪٽڪ سمنڊ** | **14,056,000** |

## آرڪٽڪ سمنڊ ۾ سڀ کان وڏا سمنڊ

آرڪٽڪ سمنڊ ۾ سڀ کان وڏو سمنڊ:

1. بارنٽس سمنڊ—1.4 million km2
2. گرين لينڊ سمنڊ—1.205 million km2
3. اوڀر سائبرين سمنڊ—987,000 km2
4. ڪارا سمنڊ—926,000 km2
5. Laptev Seaلپٽيف سمنڊ—662,000 km2
6. چوڪچي سمنڊ—620,000 km2
7. بيفورٽ سمنڊ—476,000 km2
8. امونڊسين نار
9. اڇو سمنڊ—90,000 km2
10. پيچورا سمنڊ—81,263 km2
11. لنڪن سمنڊ—64,000 km2
12. پرنس گستاف ايڊولف سمنڊ
13. راڻي وڪٽوريا سمنڊ
14. واندل سمنڊ

## ڀوُن وديا (جيالاجي)

## اوشنوگرافي (سامونڊي سائنس)

### پاڻيءَ جو وهڪرو

آرڪٽڪ سمنڊ ۾ وڏي پاڻي جي ڪاميٽي جي ورڇ. سيڪشن ۾ مختلف پاڻي جي ماس جو خاڪو هڪ عمودي حصي سان گڏ بيئرنگ اسٽريٽ کان وٺي جاگرافيائي اتر قطب کان فريم اسٽريٽ تائين آهي . جيئن ته اسٽينٽيفڪيشن مستحڪم آهي، اونهي پاڻيءَ جو ماس مٿيون پرتن کان وڌيڪ ٿلهو هوندو آهي.
 گھاٽائي جي جوڙجڪ آرڪٽڪ سمنڊ ۾. امونڊسين بيسن، ڪينيڊا جي بيسن ۽ گرين لينڊ سمنڊ لاءِ گرمي پد ۽ لوڻ جي پروفائيل کي اسڪيچ ڪيو ويو آهي.
 ڪوپپوڊ
ڪينيڊي چينل .
### سمنڊ جي برف

 آرڪٽڪ سمنڊ ۾ سمنڊ جو ڍڪ، وچولي ڏيکاريندي، 2005 ۽ 2007 ڪوريج
## آبهوا

Changes in ice between 1990 and 1999
## جِيوَ وِديا (بائلاجي)

 ٽي پولر رڇ نارٿ پول جي ويجهو يو ايس ايس *هونولولو* وٽ پهتا آهن.
 منڪي وهيل
 آرڪٽڪ برف جي فلو تي والرس
## قدرتي وسيلا

پيٽروليم ۽ قدرتي گئس جا فيلڊز ، ، پوليميٽالڪ نوڊولس ، ريت ۽ بجري گڏيل ، مڇي، سيل ۽ وهيل سڀ ان علائقي ۾ گھڻي انگ ۾ موجود ٿي سگهن ٿا.

## ماحولياتي پرواهه

### آرڪٽڪ برف پگھرجڻ

### ڪليٿريٽ جي ڀڃ ڊاھ

فانيروزوئڪ (Phanerozoic) دوران سامونڊي ختم ٿيڻ جي شدت
%
ملين سال اڳ
(H)
K–Pg
Tr–J
P–Tr
Cap
Late D
O–S

The Permian–Triassic extinction event (the Great Dying) may have been caused by release of methane from clathrates. An estimated 52% of marine genera became extinct, representing 96% of all marine species.

### ٻيا خدشا

## پڻ ڏسو

## وڌيڪ پڙهڻ

* Neatby، Leslie H.، *Discovery in Russian and Siberian Waters* (1973)،ISBN 0-8214-0124-6
* ري، ايل.، ۽ بي بيڪن، ايڊس.، *آرڪٽڪ سمنڊ* (1982)،ISBN 0-333-31017-9
* Thorén, Ragnar VA, *Picture Atlas of the Arctic* (1969),ISBN 0-8214-0124-6

## ٻاهريان ڳنڍڻا

* آرڪٽڪ ڪائونسل
* آرڪٽڪ ماحولياتي ائٽلس انٽرايڪٽو نقشو
* Arctic Great Rivers Observatory (ArcticGRO)

سانچو:Arctic topicsسانچو:Polar exploration

## حوالا