# الاسڪا

| الاسڪا *Alaaskaq* (Inupiaq) *Alaskaq* (Central Yupik) *Anáaski* (Tlingit) *Alas'kaaq* (Alutiiq) Аляска (Russian) |
| --- |
| رياست |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Banner | Seal |

 |
| Nickname(s):آخري سرحد |
| Motto(s):مستقبل ڏانهن اتر |
| ترانو: الاسڪا جو جهنڊو Duration: 1 منٽ ۽ 15 سيڪنڊ.1:15 |
| گڏيل رياستن جي نقشي ۾ الاسڪا کي نمايان ڏيکاريل |
| ملڪ | يونائيٽيڊ اسٽيٽس |
| رياست بڻجڻ کان اڳ | Territory of Alaska |
| يونين ۾ شامل ٿيو | جنوري 3, 1959 (1959-01-03)(49th) |
| گاديءَ جو هنڌ | جونو |
| سڀ کان وڏو شهر | اينڪريج |
| سڀ کان وڏو ميٽرو علائقو | اينڪريج |
| حڪومت |
| • گورنر | مائيڪ ڊنليوي (ر) |
| • لفٽننٽ گورنر | نينسي ڊالسٽروم (ر) |
| ايراضي |
| • ڪل | 665,384 چورس ميل (1,723,337 چورس ڪلوميٽر) |
| • زمين | 586,400 چورس ميل (1,518,800 چورس ڪلوميٽر) |
| • پاڻي | 91,316 چورس ميل (236,507 چورس ڪلوميٽر) 13.77% |
| ايراضي درجو | 1st |
| آبادي (2025) |
| • ڪل |  737,270 |
| • درجو | 48th |
| • ڪثافت | 0.42 في چورس ڪلوميٽر |
| • ڪثافتي درجو | 50th |
| رهاڪو نالو | الاسڪائي |
| ٻولي |
| وقتي علائقا |
| east of 169°30' | UTC−09:00 (AKST) |
|  • اونهارو (ر.ب.و) | UTC−08:00 (AKDT) |
| west of 169°30' | UTC−10:00 (HST) |
|  • اونهارو (ر.ب.و) | UTC−09:00 (HDT) |
| پوسٽل ڪوڊ | AK |
| آء ايس او 3166 ڪوڊ | US-AK |
| ويڪرائي ڦاڪ | 51°20'N to 71°50'N |
| ڊگھائي ڦاڪ | 130°W to 172°E |
| ڊيگھ ۽ ويڪر | 1,420 ميل (2,285 ڪلوميٽر) × 2,261 ميل (3,639 ڪلوميٽر) |
| ويب سائيٽ | alaska.gov |

**الاسڪا** (i/ə.ˈlæs.kə/, *ə-**LASS**-kə*) آمريڪا جي رياست آهي، جيڪا اتر آمريڪا جي اتر اولهه واري حصي ۾ واقع آهي. اها اولهه آمريڪا جي علائقي جو حصو آهي ۽ هوائي سان گڏ آمريڪا جي ٻن غير ڳنڍيل رياستن مان هڪ آهي. الاسڪا کي آمريڪا جي سڀ کان اترئين، سڀ کان اولهه واري ۽ طول البلد جي لحاظ کان سڀ کان اوڀرئين رياست پڻ سمجهيو وڃي ٿو. اها آمريڪا جي هڪ نيم ڌار علائقي جي حيثيت رکي ٿي، جنهن جي اوڀر ۾ ڪئناڊا جي علائقي يوڪان ۽ صوبي برٽش ڪولمبيا جون سرحدون ملن ٿيون. اولهه ۾ بيرنگ آبنائي ذريعي ان جي سامونڊي سرحد روس جي چوڪوٽڪا خودمختيار ضلعي سان ملي ٿي، ۽ اها ايشيا سان ڪنهن به ٻي آمريڪي رياست جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ ويجهي آهي. اتر ۾ چڪچي سمنڊ ۽ بيوفورٽ سمنڊ، جيڪي منجمد اتر سمنڊ جا حصا آهن، جڏهن ته ڏکڻ ۾ پئسفڪ سمنڊ واقع آهي۔

الاسڪا ايراضيءَ جي لحاظ کان آمريڪا جي سڀ کان وڏي رياست آهي. ان جي ڪل پکيڙ ٽيڪساس، ڪيليفورنيا ۽ مونٽانا، جيڪي آمريڪا جون ان کان پوءِ واريون ٽي وڏيون رياستون آهن، انهن جي گڏيل ايراضيءَ کان به وڌيڪ آهي. اها دنيا جو سڀ کان وڏو نيم ڌار علائقو ۽ دنيا جي ستين وڏي ذيلي انتظامي وحدت آهي. 2024ع ۾ ان جي آبادي 740,133 هئي، جنهن سبب اها آمريڪا جي ٽين گهٽ آبادي واري ۽ سڀ کان گهٽ آباديءَ جي گهاٽائي واري رياست آهي. بهرحال، اتر آمريڪا ۾ 60هين اتر ويڪرائي ڦاڪ کان اتر واقع علائقن مان اها سڀ کان وڌيڪ آبادي واري انتظامي وحدت آهي، جتي اتر ڪئناڊا ۽ گرين لينڊ جي گڏيل آباديءَ کان به چار ڀيرا وڌيڪ ماڻهو رهن ٿا. الاسڪا ۾ ايراضيءَ جي لحاظ کان آمريڪا جا چار سڀ کان وڏا شهر موجود آهن، جن ۾ رياستي گاديءَ جو هنڌ جونو پڻ شامل آهي. بهرحال، آباديءَ جي لحاظ کان سڀ کان وڏو شهر اينڪريج آهي، ۽ رياست جي لڳ ڀڳ اڌ آبادي اينڪريج جي ميٽروپوليٽن علائقي ۾ رهي ٿي.

مقامي رهواسي هزارين سالن کان الاسڪا ۾ آباد آهن، ۽ عام طور اهو سمجهيو وڃي ٿو ته بيرنگ زميني پل وسيلي آمريڪا جي آبادڪاري جي شروعات هن ئي علائقي مان ٿي هئي. روسي سلطنت پهرين يورپي طاقت هئي، جنهن ارڙهين صديءَ ۾ هن علائقي کي باقاعده نوآباد بڻائڻ شروع ڪيو، ۽ آخرڪار روسي آمريڪا قائم ڪيو، جيڪو موجوده الاسڪا جي وڏي حصي تي پکڙيل هو ۽ جتي مقامي الاسڪن ڪريئول آبادي کي فروغ ڏنو ويو ۽ برقرار رکيو ويو. هن ڏورانهين علائقي کي سنڀالڻ جي وڌندڙ خرچ ۽ ڏکيائين سبب 1867ع ۾ ان کي آمريڪا کي وڪرو ڪيو ويو، جنهن جي قيمت 7.2 ملين آمريڪي ڊالر هئي، جيڪا 2021 جي قيمتن موجب غلطي: {{Inflation}} استعمال ڪندي `|index=**USD**` (پيراميٽر 1) سڃاتل اشاريو نه آهي. ملين آمريڪي ڊالر جي برابر آهي. هي علائقو ڪيترين ئي انتظامي تبديلين مان گذريو، پوءِ 11 مئي 1912ع تي ان کي باقاعده آمريڪي علائقو قرار ڏنو ويو. آخرڪار 3 جنوري 1959ع تي ان کي آمريڪا جي 49هين رياست طور شامل ڪيو ويو.

قدرتي وسيلن جي فراواني، خاص طور تجارتي مڇيگيري، قدرتي گئس ۽ تيل جي پيداوار، الاسڪا کي آمريڪا ۾ في فرد آمدني جي لحاظ کان اعليٰ رياستن مان هڪ بڻايو آهي، جيتوڻيڪ ان جي معيشت ملڪ جي ننڍين معيشتن مان هڪ آهي. آمريڪي هٿياربند فوج جا اڏا ۽ سياحت پڻ معيشت ۾ اهم ڪردار ادا ڪن ٿا. الاسڪا جي اڌ کان وڌيڪ زمين وفاقي حڪومت جي ملڪيت آهي، جنهن ۾ آمريڪا جا قومي ٻيلا، آمريڪا جا قومي پارڪ ۽ قومي جهنگلي جيوت پناهه گاهون شامل آهن. هي آمريڪا جي گهٽ مذهبي رياستن مان هڪ آهي، ۽ 2014ع الاسڪا ميجر 2 ذريعي تفريحي مقصدن لاءِ ڀنگ جي قانوني اجازت ڏيڻ وارين پهرين رياستن مان پڻ آهي. الاسڪا ۾ آمريڪا جا مقامي ماڻهو ڪنهن به ٻي آمريڪي رياست جي ڀيٽ ۾ سڀ کان وڌيڪ تناسب سان رهن ٿا، جتي اهي ڪل آباديءَ جو 22 سيڪڙو آهن.

## اشتقاق

نالو **الاسڪا** (Russian: Аля́ска, romanized: *Aljáska*) روسي نوآبادياتي دور ۾ رائج ٿيو، جڏهن اهو الاسڪا جي جزيري نما لاءِ استعمال ڪيو ويندو هو. هي نالو اليوٽ ٻولي جي هڪ محاوري *alaxsxaq* مان نڪتل آهي، جنهن جي معنيٰ آهي *"سرزمين"* يا وڌيڪ لفظي معنيٰ ۾ *"اهو هنڌ جنهن ڏانهن سمنڊ جي حرڪت رخ ڪري ٿي"*.

رياست جون علامتون جي Alaska| جهنڊو جو Alaska |
| مهر جي Alaska |
| شعار | مستقبل ڏانهن اتر |
| گيت | الاسڪا جو جهنڊو |
| جاندار علامتون |
| پکي | ولو پٽارميگن |
| ڪتي جو نسل | الاسڪن مالاميوٽ |
| مڇي | ڪنگ سالمن |
| حشر | چار-داغي اسڪمر ڊريگن فلاءِ |
| مماليه | زميني: موس سامونڊي: بوهيڊ وهيل |
| غيرجاندار علامتون |
| آتشي هٿيار | ونچيسٽر ماڊل 70 |
| فوسل | اونائتو ميمٿ |
| قيمتي پٿر | جيڊ |
| معدن | سون |
| راند (اسپورٽ) | ڪتن جي سليج ڊوڙ |
| رياستي ڪوارٽر |
|  |
| Lists of United States state symbols |

## تاريخ

اصل مضمون/مضمونن جي لاءِ ڏسوالاسڪا جي قبل از تاريخ**۽** الاسڪا جي تاريخ
### نوآبادڪاري کان اڳ

اصل مضمون جي لاءِ ڏسوالاسڪا جا مقامي ماڻهو
يورپين جي اچڻ کان هزارين سال اڳ الاسڪا ۾ ڪيترائي مقامي قومون آباد هيون. هتي ڪيل لسانياتي ۽ ڊي اين اي تحقيق مان اهو ثبوت مليو آهي ته بيرنگ زميني پل وسيلي اتر آمريڪا جي انساني آبادڪاري ٿي هئي.

الاسڪا جي تانانا وادي ۾ واقع اپورڊ سن ريور ماڳ تي ڇهن هفتن جي هڪ ٻارڙي جا آثار مليا. ان ٻارڙي جي ڊي اين اي مان ظاهر ٿيو ته هوءَ اهڙي آبادي سان واسطو رکندڙ هئي، جيڪا نئين دنيا جي ٻين مقامي گروهن کان پليئسٽوسين دور جي پڇاڙيءَ ۾ جينياتي طور الڳ هئي. الاسڪا يونيورسٽي فيئر بينڪس جي آثار قديمه جي ماهر بين پاٽر، جنهن 2013ع ۾ اهي باقيات دريافت ڪيون، هن نئين گروهه کي قديم بيرنگيائي نالو ڏنو.

ٽلنگٽ ماڻهو موجوده ڏکڻ اوڀر الاسڪا ۽ برٽش ڪولمبيا ۽ يوڪان جي ڪجهه حصن ۾ ملڪيت جي وراثت ۽ نسل جي سڃاڻپ لاءِ مادري نسب تي ٻڌل سماجي نظام قائم ڪيو. ڏکڻ اوڀر ۾ هيڊا ماڻهو پڻ رهندا هئا، جيڪي اڄ پنهنجي منفرد فنون لطيفه سبب مشهور آهن. ٽسمشيان ماڻهو 1887ع ۾ برٽش ڪولمبيا مان الاسڪا آيا، جڏهن صدر گروور ڪليولينڊ ۽ بعد ۾ آمريڪي ڪانگريس کين انيٽ ٻيٽ تي آباد ٿيڻ ۽ ميٽلاڪاٽلا شهر قائم ڪرڻ جي اجازت ڏني. انهن ٽنهي قومن ۽ اتر اولهه سامونڊي ڪناري جي ٻين مقامي قومن کي ارڙهين صديءَ جي پڇاڙيءَ کان اوڻيهين صديءَ جي وچ تائين چيچڪ جي وبائن کي منهن ڏيڻو پيو. سڀ کان وڌيڪ تباهه ڪندڙ وبائون 1830ع ۽ 1860ع وارن ڏهاڪن ۾ پکڙيون، جن وڏي جاني نقصان ۽ سماجي افراتفري پيدا ڪئي.

### نوآبادڪاري

اصل مضمون/مضمونن جي لاءِ ڏسواتر آمريڪا ۾ روسي نوآبادڪاري**,** الاسڪن ڪريئول ماڻهو**,** الاسڪا جو کاتو**,** الاسڪا ضلعو**۽**فيئر بينڪس سون جي ڊوڙ
1814ع ۾ ڪوڊياڪ، ڪوڊياڪ ٻيٽ تي روسي آبادي سينٽ پال بندرگاهه
1898ع جي ڪلونڊائيڪ سون جي ڊوڙ دوران کاڻين جا مزدور ۽ سون جا ڳولائو چلڪوٽ پيچرو تي چڙهندي
ڪجهه محققن جو خيال آهي ته الاسڪا ۾ پهرين روسي آبادي سترهين صديءَ ۾ قائم ٿي هئي. هن نظرئي موجب 1648ع ۾ سيميون ديژنيئوف جي مهم جا ڪيترائي ڪوچ طوفان سبب الاسڪا جي سامونڊي ڪناري تي پهتا ۽ اتي هڪ آبادي قائم ڪئي. هي نظرئو چڪچي جاگرافيدان نڪولائي دائورڪن جي شاهديءَ تي ٻڌل آهي، جنهن 1764–1765ع دوران الاسڪا جو دورو ڪيو ۽ خيوويرن درياهه جي ڪناري هڪ اهڙي ڳوٺ جو ذڪر ڪيو، جتي "ڏاڙهي وارا ماڻهو" رهندا هئا، جيڪي آئڪنن آڏو عبادت ڪندا هئا. ڪجهه جديد محقق خيوويرن کي ڪويُڪ درياهه سان ڳنڍين ٿا.

عام طور اهو مڃيو وڃي ٿو ته الاسڪا تائين پهچندڙ پهريون يورپي جهاز *سينٽ گيبريل* هو، جيڪو 21 آگسٽ 1732ع تي سرويئر ميخائل گوزديوف ۽ مددگار جهازران ايوان فيودوروف جي اڳواڻيءَ ۾، سائبيريا جي ڪوسيڪ اڳواڻ اي. ايف. شيستاڪوف ۽ روسي دريافت ڪندڙ دمتري پاولوٽسڪي (1729–1735ع) جي مهم دوران هتي پهتو.

1741ع ۾ ويتس بيرنگ ٻي ٻي ڪامچاٽڪا مهم دوران روسي بحريه جي جهاز *سينٽ پيٽر* تي الاسڪا پهتو. جڏهن سندس عملو دنيا جي بهترين کل سمجهي ويندڙ سامونڊي اوٽر جي کلن سان روس موٽيو ته فر واپارين جا ننڍا گروهه سائبيريا کان اليوشيائي ٻيٽن ڏانهن وڃڻ لڳا. پهرين مستقل يورپي آبادي 1784ع ۾ قائم ٿي.

1774ع کان 1800ع تائين اسپين ڪيترين مهمن ذريعي الاسڪا تي پنهنجو حق ڄمائڻ جي ڪوشش ڪئي، ڇاڪاڻ ته اهو علائقو نيو اسپين جو حصو سمجهيو ويندو هو، جنهن جو انتظام ميڪسيڪو سٽي مان ٿيندو هو. 1789ع ۾ نوٽڪا سائونڊ تي هڪ اسپيني آبادي ۽ فورٽ سان ميگيل قائم ڪيو ويو. انهن مهمن سبب والڊيز، بوڪارلي سائونڊ ۽ ڪارڊووا جهڙا نالا وجود ۾ آيا.

بعد ۾ روسي-آمريڪي ڪمپني اوڻيهين صديءَ جي شروعات ۽ وچ واري عرصي ۾ وسيع نوآبادياتي پروگرام هلائي. سيٽڪا، جنهن کي 1804ع کان 1867ع تائين *نيو آرڪينجل* چيو ويندو هو، بارانوف ٻيٽ تي اليگزينڊر ٻيٽ-سلسلو ۾ واقع هو ۽ روسي آمريڪا جي گاديءَ جو هنڌ بڻيو. آمريڪا ڏانهن منتقلي کان پوءِ به ڪجهه وقت تائين اهو گاديءَ جو هنڌ رهيو. روسين ڪڏهن به الاسڪا کي مڪمل طور آباد نه ڪيو، ۽ اها نوآباد به گهڻي منافعي واري ثابت نه ٿي. ڏکڻ اوڀر الاسڪا ۾ روسي نالن ۽ گرجائن جي صورت ۾ اڄ به روسي موجودگيءَ جا آثار موجود آهن.

1867ع ۾ صدر اينڊريو جانسن جي دور ۾ آمريڪي پرڏيهي وزير وليم ايڇ. سيوارڊ روس سان الاسڪا جي خريداري جو معاهدو ڪيو، جنهن کي تنقيدي انداز ۾ *سيوارڊ جي بيوقوفي* چيو ويو، ۽ الاسڪا 7.2 ملين آمريڪي ڊالرن ۾ خريد ڪيو ويو. روسي شهنشاهه اليگزينڊر ٻيون به هن وڪري جو حامي هو.

هي خريداري 30 مارچ 1867ع تي مڪمل ٿي. ڇهن مهينن کان پوءِ ڪمشنر سيٽڪا پهتا ۽ باضابطه منتقلي جو بندوبست ڪيو ويو. 18 آڪٽوبر 1867ع تي فورٽ سيٽڪا ۾ جهنڊو مٽائڻ جي تقريب ٿي. تقريب دوران آمريڪي فوج جا 250 وردي پوش سپاهي *ڪاسل هل* تي گورنر جي رهائشگاهه تائين مارچ ڪري ويا، جتي روسي فوجين روسي جهنڊو لاٿو ۽ آمريڪي جهنڊو ڦڙڪايو ويو. هي ڏينهن هر سال 18 آڪٽوبر تي الاسڪا ڏينهن طور قانوني موڪل جي صورت ۾ ملهايو ويندو آهي.

### آمريڪي علائقي طور شموليت

اصل مضمون/مضمونن جي لاءِ ڏسونامياتي قانون#نامياتي قانونن جي فهرست**۽** الاسڪا جو علائقو
1890ع واري ڏهاڪي کان شروع ٿي ۽ ڪجهه هنڌن تي 1910ع واري ڏهاڪي جي شروعات تائين جاري رهندڙ الاسڪا ۽ ڀرپاسي واري يوڪان علائقي جي سون جي ڊوڙن هزارين کاڻين جي مزدورن ۽ آبادڪارن کي الاسڪا ڏانهن ڇڪي آندو. 1879ع کان 1920ع تائين الاسڪا مان معدني پيداوار جي مجموعي ماليت 460,000,000 آمريڪي ڊالرن کان وڌيڪ رهي، جيڪا 2025ع ۾ $7,392,857,143 جي برابر آهي.

1912ع ۾ الاسڪا کي باضابطه منظم علائقو قرار ڏنو ويو. الاسڪا جي گاديءَ جو هنڌ، جيڪو 1906ع تائين سيٽڪا ۾ هو، ان کي اتر طرف جونو منتقل ڪيو ويو. ساڳئي سال الاسڪا جي گورنر جي رهائشگاهه جي تعمير پڻ شروع ٿي. ناروي ۽ سوئيڊن مان يورپي مهاجر پڻ ڏکڻ اوڀر الاسڪا ۾ اچي آباد ٿيا، جتي انهن مڇيگيري ۽ ڪاٺ جي صنعتن ۾ ڪم شروع ڪيو.

مئي 1943ع ۾ اٽو جي جنگ دوران برف ۽ برفاني ميدانن مان گذرندڙ آمريڪي فوجي.
ٻي عالمي جنگ دوران اليوشيائي ٻيٽن جي مهم جو مرڪز اٽو، اگاٽو ۽ ڪسڪا هئا، جيڪي سڀ جاپاني سلطنت جي قبضي ۾ اچي ويا هئا. جاپاني قبضي دوران اٽو ۽ ڪسڪا تي ترتيبوار هڪ آمريڪي شهري ۽ آمريڪي بحريه جا ٻه اهلڪار مارجي ويا، جڏهن ته لڳ ڀڳ 50 اليوٽ شهري ۽ اٺ ملاحن کي جاپان ۾ نظربند ڪيو ويو. نظربنديءَ جي عرصي دوران لڳ ڀڳ اڌ اليوٽ فوت ٿي ويا.

يونالاسڪا/ڊچ هاربر ۽ ايڊڪ آمريڪي فوج، آمريڪي فوجي هوائي فوج ۽ آمريڪي بحريه جا اهم فوجي اڏا بڻجي ويا. آمريڪا جي لينڊ-ليز پروگرام تحت آمريڪي جنگي جهاز ڪئناڊا وسيلي فيئر بينڪس ۽ پوءِ نوم تائين اڏامايا ويندا هئا. اتي سوويت پائلٽ انهن جهازن جي ذميواري سنڀاليندا هئا ۽ پوءِ انهن کي سوويت يونين تي جرمن حملي خلاف جنگ لاءِ کڻي ويندا هئا. فوجي اڏن جي تعمير سبب الاسڪا جي ڪيترن ئي شهرن جي آباديءَ ۾ واڌارو آيو.

### رياستي حيثيت

پڻ ڏسو: الاسڪا رياستي حيثيت قانون, وفاق ۾ شموليت, ۽ وفاق ۾ شموليت جي تاريخ موجب آمريڪي رياستن جي فهرست
باب بارٽليٽ ۽ ارنسٽ گروننگ، الاسڪا جا پهريان آمريڪي سينيٽر، الاسڪا جي 49هين رياست طور شموليت کان پوءِ 49 تارن وارو آمريڪي جهنڊو هٿ ۾ کنيو بيٺا آهن.
الاسڪا کي رياست جو درجو ڏيارڻ جيمس وڪرشيم جي ڪانگريس جي نمائندي طور شروعاتي دور جي اهم مقصدن مان هڪ هو. ڪيترن ئي ڏهاڪن کان پوءِ، 1946ع ۾ علائقي جي عوامي راءِ شماري کانپوءِ رياستي حيثيت واري تحريڪ کي پهريون ڀيرو حقيقي زور مليو. ان کان پوءِ جلد ئي **الاسڪا رياستي حيثيت ڪاميٽي** ۽ **الاسڪا آئيني ڪنوينشن** قائم ٿيا. رياستي حيثيت جي حامين کي پنهنجن سياسي مخالفن سان وڏيون سياسي ويڙهون وڙهڻيون پيون، جيڪي گهڻو ڪري آمريڪي ڪانگريس ۾، پر الاسڪا جي اندر پڻ موجود هئا. آخرڪار 7 جولاءِ 1958ع تي آمريڪي ڪانگريس الاسڪا کي رياست جو درجو ڏيڻ جي منظوري ڏني، ۽ 3 جنوري 1959ع تي الاسڪا کي سرڪاري طور آمريڪا جي هڪ رياست قرار ڏنو ويو.

### گڊ فرائيڊي زلزلو

27 مارچ 1964ع تي آيل انتهائي طاقتور گڊ فرائيڊي زلزلي ۾ 133 ماڻهو مارجي ويا ۽ ان جي نتيجي ۾ پيدا ٿيل سونامين ۽ زميني سرڪن سبب ڪيترائي ڳوٺ ۽ وڏين سامونڊي آبادين جا حصا تباهه ٿي ويا. هي رڪارڊ ٿيل تاريخ جو چوٿون سڀ کان وڌيڪ طاقتور زلزلو هو، جنهن جي لمحياتي شدت 9.2 هئي (جيڪا 1989ع جي سان فرانسسڪو زلزلي کان هزار ڀيرا وڌيڪ طاقتور هئي). زلزلي جو وقت (شام 5:36)، سال جو موسم (بهار) ۽ مرڪزِ زلزلي جو هنڌ اهڙا عنصر هئا، جن جي ڪري امڪاني طور هزارين جانيون بچي ويون، خاص طور تي اينڪريج ۾.

گڊ فرائيڊي زلزلو 4 منٽ ۽ 38 سيڪنڊ جاري رهيو. هڪ ئي وقت ۾ Six hundred miles (970 ڪلوميٽر) ڊگهو فالٽ ڦاٽي پيو ۽ 60 ft (18 m) تائين سرڪي ويو، جنهن سان لڳ ڀڳ 500 سالن کان گڏ ٿيندڙ زميني دٻاءُ آزاد ٿي ويو. زميني مائع ٿيڻ، زميني ڏار، زمين سرڪڻ ۽ ٻين زميني ناڪامين ڪيترين ئي آبادين ۾ عمارتن کي شديد نقصان پهچايو ۽ ملڪيت جو وڏو نقصان ٿيو. اينڪريج ۾ ڪيترائي اهڙا گهر، عمارتون ۽ بنيادي ڍانچا (پڪا رستا، فٽ پاٿ، پاڻي ۽ نيڪال جون لائينون، بجليءَ جا نظام ۽ ٻيا انساني اڏاوتي نظام)، جيڪي مناسب زلزلي جي انجنيئرنگ تحت تعمير نه ڪيا ويا هئا، خاص طور تي ڪنڪ آرم سان لاڳاپيل زمين سرڪڻ وارن علائقن ۾ سخت تباهه يا متاثر ٿيا. اينڪريج کان ڏکڻ اولهه طرف تقريباً Two hundred miles (320 ڪلوميٽر) فاصلي تي ڪوڊياڪ ٻيٽ جي ويجهو ڪجهه علائقا مستقل طور 30 feet (9 m) مٿي کڄي ويا. جڏهن ته اينڪريج جي ڏکڻ اوڀر ۾ ٽرن اگين آرم جي مٿئين حصي ڀرسان گرڊوُڊ ۽ پورٽيج جا علائقا 8 feet (2 m) تائين هيٺ ويهي ويا، جنهن سبب سيورڊ هاءِ وي کي نئين بلند سامونڊي لهر جي سطح کان مٿي آڻڻ لاءِ ٻيهر تعمير ۽ ڀرائي ڪرڻي پئي.

پرنس وليم ساؤنڊ ۾ پورٽ ويلڊيز وٽ پاڻي هيٺ هڪ وڏي زمين سرڪي، جنهن جي نتيجي ۾ ويلڊيز شهر جي بندرگاهه ۽ گوديءَ جي ڊهڻ سبب، ۽ ان وقت اتي بيٺل ٻيڙيءَ ۾، ڪل 32 ماڻهو فوت ٿي ويا. ويجهو ئي 27-foot (8.2 m) اوچي سونامي چينيگا ڳوٺ کي تباهه ڪري ڇڏيو، جتي رهندڙ 68 ماڻهن مان 23 مارجي ويا؛ بچيل ماڻهن اوچي هنڌن ڏانهن ڊوڙي پنهنجيون جانيون بچايون. زلزلي کان پوءِ پيدا ٿيل سونامين وِٽيئر، سيورڊ، ڪوڊياڪ ۽ الاسڪا جي ٻين آبادين سان گڏ برٽش ڪولمبيا، واشنگٽن، اوريگن ۽ ڪيليفورنيا ۾ به ماڻهن ۽ ملڪيت کي سخت نقصان پهچايو. سونامين هوائي ۽ جاپان ۾ پڻ نقصان پهچايو. زلزلي سان لاڳاپيل زميني حرڪت جا ثبوت فلوريڊا ۽ ٽيڪساس تائين پڻ رپورٽ ڪيا ويا.

الاسڪا اڳ ڪڏهن به وڏي آبادي واري علائقي ۾ اهڙي وڏي آفت جو تجربو نه ڪيو هو، ۽ اهڙي واقعي کي منهن ڏيڻ لاءِ ان وٽ وسيلا به تمام محدود هئا. اينڪريج ۾، ارضيات جي ماهر ليڊيا سيلڪريگ جي صلاح تي، اينڪريج شهر ۽ الاسڪا اسٽيٽ هائوسنگ اٿارٽي 40 سائنسدانن—جن ۾ ارضيات جا ماهر، مٽيءَ جا ماهر ۽ انجنيئر شامل هئا—تي مشتمل هڪ ٽيم مقرر ڪئي ته جيئن شهر ۾ زلزلي سبب ٿيل نقصان جو جائزو وٺي سگهجي. هن ٽيم کي **انجنيئرنگ ۽ ارضياتي جائزو گروپ** سڏيو ويو، جنهن جي اڳواڻي الاسڪا يونيورسٽي اينڪريج جي ارضيات جي پروفيسر روٿ اي. ايم. شمڊٽ ڪئي. هن سائنسي ٽيم جو مقامي تعميراتي واپارين ۽ شهر جي ڪاروباري مالڪن سان اختلاف ٿيو، جيڪي فوري طور ٻيهر تعمير شروع ڪرڻ چاهيندا هئا، جڏهن ته سائنسدان مستقبل جي خطرن جي سڃاڻپ ڪرڻ چاهيندا هئا ته جيئن نئون بنيادي ڍانچو وڌيڪ محفوظ هجي. ٽيم زلزلي کان صرف هڪ مهيني کان ٿورو وڌيڪ عرصي بعد، 8 مئي 1964ع تي پنهنجي رپورٽ جاري ڪئي.

الاسڪا ۾ وڏي فوجي موجودگي رکندڙ آمريڪي فوج پڻ زلزلي ختم ٿيندي ئي امدادي ڪاررواين ۾ شامل ٿي وئي. آمريڪي فوج هيٺين 48 رياستن سان مواصلاتي رابطا جلدي بحال ڪيا، اينڪريج جي شهرين جي مدد لاءِ فوجي دستا موڪليا ۽ ويلڊيز ڏانهن امدادي قافلو روانو ڪيو. فوجي ۽ شهري اڳواڻن جي صلاح تي صدر لنڊن بي. جانسن زلزلي جي ٻئي ڏينهن سڄي الاسڪا کي وڏي آفت وارو علائقو قرار ڏنو. آمريڪي بحريه ۽ سامونڊي گارڊ فوري ضرورتن لاءِ الڳ ٿيل سامونڊي آبادين ڏانهن ٻيڙيون موڪليون. خراب موسم ۽ گهٽ نظر اچڻ سبب هوائي امداد ۽ مشاهدي ۾ رڪاوٽ آئي، پر 29 مارچ آچر تي حالتون بهتر ٿيڻ کان پوءِ بچاءُ وارا هيليڪاپٽر ۽ مشاهدي وارا جهاز موڪليا ويا. فوجي هوائي پل ذريعي امدادي سامان جي ترسيل فوري طور شروع ٿي، جنهن وسيلي آخرڪار 2,570,000 pounds (1,170,000 kg) خوراڪ ۽ ٻيو سامان الاسڪا پهچايو ويو.

نشرياتي صحافڻ جيني چانس بچاءُ ۽ امدادي ڪوششن ۾ اهم ڪردار ادا ڪيو. هوءَ اينڪريج جي ڪيني ريڊيو تان اينڪريج پبلڪ سيفٽي بلڊنگ ۾ قائم عارضي مرڪز مان 24 ڪلاڪن کان وڌيڪ بنا وقفي نشر ٿيندي رهي ۽ ماڻهن لاءِ حوصلي ۽ سڪون جي آواز بڻجي وئي. شهر جي پوليس سربراهه کيس عملي طور عوامي سلامتي جي ترجمان طور مقرر ڪيو. هن زلزلي کان پوءِ پيدا ٿيندڙ تباهڪار واقعن بابت تازيون خبرون ڏيندي، امدادي ڪاررواين جي هم آهنگي ڪئي، موجود وسيلن کي ضرورتن سان ڳنڍيو، پناهگاهن ۽ تيار ٿيل خوراڪ بابت ڄاڻ فراهم ڪئي، عزيزن جي وچ ۾ خيريت جا پيغام پهچايا ۽ ڪيترن خاندانن کي ٻيهر گڏ ڪرڻ ۾ مدد ڪئي.

ڊگهي مدي ۾ آمريڪي فوجي انجنيئرنگ ڪور رستن جي ٻيهر تعمير، ملبو هٽائڻ ۽ مڪمل طور تباهه ٿيل آبادين لاءِ نوان شهر آباد ڪرڻ جي اڳواڻي ڪئي، جنهن تي لڳ ڀڳ $110 million خرچ ٿيو. هن آفت جي سڌي نتيجي طور اولهه سامونڊي ڪناري ۽ الاسڪا سونامي وارننگ سينٽر قائم ڪيو ويو. وفاقي امدادي فنڊن سان نه رڳو ٻيهر تعمير ٿي پر الاسڪا جي حڪومت جي تباهه ٿيل بنيادي ڍانچي کي مالي سهارو پڻ مليو. سوين ملين ڊالر خرچ ڪيا ويا، جن الاسڪا کي پروڊهو اپسمنڊ ۾ وڏن تيل جي ذخيرن جي دريافت تائين مالي طور مستحڪم رکيو. آمريڪي بچاءُ واري کاتي جي حڪم تي الاسڪا نيشنل گارڊ مستقبل جي آفتن کي منهن ڏيڻ لاءِ **الاسڪا ڊويزن آف ايمرجنسي سروسز** قائم ڪئي.

### تيل جي خوشحالي

1968ع ۾ پروڊهو بي ۾ تيل جي دريافت ۽ 1977ع ۾ ٽرانس-الاسڪا پائيپ لائين نظام جي مڪمل ٿيڻ سان الاسڪا ۾ تيل جي وڏي خوشحالي آئي. 1980ع کان پوءِ تيل مان حاصل ٿيندڙ رائلٽي جي آمدني رياست جي وڏين بجيٽن جي مالي مدد ڪندي رهي آهي.

1989ع ۾ ايڪسون ويلڊيز تيل جي رساءَ کان پوءِ پرنس وليم ساؤنڊ جي سامونڊي ڪناري تي پٿرن مٿان گڏ ٿيل تيل.
تيل جي پيداوار الاسڪا جي زمين جي واحد معاشي اهميت نه هئي. ويهين صديءَ جي ٻئي اڌ دوران، الاسڪا سياحت کي آمدنيءَ جو هڪ اهم ذريعو طور دريافت ڪيو. ٻي عالمي جنگ کان پوءِ سياحت مقبول ٿي، جڏهن هن علائقي ۾ مقرر فوجي اهلڪار پنهنجي وطن موٽي ان جي قدرتي حسن جي واکاڻ ڪرڻ لڳا. جنگ دوران تعمير ٿيل الاسڪا هاءِ وي ۽ 1963ع ۾ مڪمل ٿيل الاسڪا سامونڊي هاءِ وي نظام رياست تائين پهچ کي اڳ کان وڌيڪ آسان بڻايو. سياحت وقت سان گڏ وڌيڪ اهم ٿيندي وئي، ۽ اڄ هر سال 1.4  ملين کان وڌيڪ ماڻهو الاسڪا جو دورو ڪن ٿا.
جڏهن سياحت معيشت لاءِ وڌيڪ اهم بڻجي، تڏهن ماحولياتي تحفظ جي اهميت به وڌي وئي. 1980ع جي الاسڪا قومي مفادن واري زمينن جي تحفظ وارو قانون (ANILCA) تحت قومي جهنگلي جيوت پناهه گاهه جي نظام ۾ 53.7  ملين ايڪڙ (217,000 km2) زمين شامل ڪئي وئي، 25 دريائن جا حصا قومي قدرتي ۽ خوبصورت دريائن جو نظام ۾ شامل ڪيا ويا، 3.3  ملين ايڪڙ (13,000 km2) زمين قومي ٻيلا (آمريڪا) ۾ شامل ڪئي وئي، ۽ 43.6  ملين ايڪڙ (176,000 km2) زمين قومي پارڪ سروس جي حوالي ڪئي وئي. هن قانون جي نتيجي ۾ آمريڪا جي سموري قومي پارڪ واري زمين جو لڳ ڀڳ ٻه ٽهائي حصو هاڻي الاسڪا ۾ موجود آهي. اڄ به الاسڪا جي اڌ کان وڌيڪ زمين آمريڪا جي وفاقي حڪومت جي ملڪيت آهي.
1989ع ۾ *ايڪسون ويلڊيز* جهاز پرنس وليم ساؤنڊ ۾ هڪ پٿريلي ٽڪريءَ سان ٽڪرائجي ويو، جنهن سبب 11  ملين گيلن کان وڌيڪ (42 ميگا لٽر) خام تيل 1,100 miles (1,800 ڪلوميٽر) ڊگهي سامونڊي ڪناري تي پکڙجي ويو. اڄ به ترقي ۽ ماحولياتي تحفظ جي نظرين وچ ۾ تڪرار آرڪٽڪ قومي جهنگلي جيوت پناهه گاهه ۾ تيل جي کوٽائي ۽ تجويز ڪيل پيبل کان بابت جاري بحثن ۾ واضح طور ڏسڻ ۾ اچي ٿو.

## جاگرافي

اصل مضمون جي لاءِ ڏسوالاسڪا جي جاگرافي
الاسڪا جا شهر ۽ ميونسپالٽيون
اتر آمريڪا جي اتر-اولهه واري ڪنڊ ۾، ايشيا جي تمام ويجهو واقع، الاسڪا آمريڪا جي سڀ کان اترين ۽ سڀ کان اولاهين رياست آهي، پر ساڳئي وقت آمريڪا جي سڀ کان اوڀرئين ڊگھائي ڦاڪ (لانگيٽيوڊ) واري رياست پڻ آهي، ڇاڪاڻ⁠تہ اليوشيائي ٻيٽ اوڀر اڌگول تائين پکڙيل آهن. الاسڪا براعظمي اتر آمريڪا تي واقع آمريڪا جي واحد غير لڳاتار رياست آهي؛ تقريباً 500 miles (800 ڪلوميٽر) ڪينيڊا جو علائقو، جيڪو برٽش ڪولمبيا تي مشتمل آهي، الاسڪا کي واشنگٽن (رياست) کان الڳ ڪري ٿو. فني لحاظ کان اها براعظمي آمريڪا جو حصو آهي، پر عام استعمال ۾ هن اصطلاح ۾ ان کي شامل نه ڪيو ويندو آهي؛ الاسڪا لڳاتار آمريڪا (جنهن کي عام طور "هيٺيون 48 رياستون" چيو ويندو آهي) جو حصو نه آهي. رياستي گاديءَ جو هنڌ جونو اتر آمريڪي براعظم جي مکيه زمين تي واقع آهي، پر ان کي اتر آمريڪا جي باقي شاهراهن جي نظام سان ڪا به سڌي سڙڪ نٿي ڳنڍي. الاسڪا جي سڀ کان وڏي ڍنڍ ايليئامنا ڍنڍ آهي.

الاسڪا جي اوڀر ۾ ڪينيڊا جو يوڪون ۽ برٽش ڪولمبيا واقع آهن (جنهن ڪري اها آمريڪا جي واحد اهڙي رياست آهي، جيڪا رڳو ڪينيڊا جي علائقن سان سرحد رکي ٿي)؛ ڏکڻ ۽ ڏکڻ-اولهه ۾ الاسڪا نار ۽ بحرالڪاهل؛ اولهه ۾ بيرنگ سمنڊ، بيرنگ آبنائي ۽ چڪچي سمنڊ؛ جڏهن⁠تہ اتر ۾ منجمد اوقيانوس واقع آهي. الاسڪا جون سامونڊي حدون بيرنگ آبنائي ۾ روس جي سامونڊي حدن سان ملن ٿيون، ڇاڪاڻ⁠تہ روس جو وڏو ڊائوميڊ ٻيٽ ۽ الاسڪا جو ننڍو ڊائوميڊ ٻيٽ هڪ ٻئي کان صرف 3 miles (4.8 ڪلوميٽر) جي فاصلي تي آهن. الاسڪا جي سامونڊي ڪناري جي ڪل ڊيگهه آمريڪا جي ٻين سڀني رياستن جي گڏيل سامونڊي ڪنارن کان به وڌيڪ آهي.

لڳاتار آمريڪي رياستن جي ڀيٽ ۾ الاسڪا جي پکيڙ
(البرس مساوي رقبي مخروطي پروجيڪشن)
663,268 چورس ميل (1,717,856 چورس ڪلوميٽر) جي ڪل ايراضيءَ سان الاسڪا آمريڪا جي سڀ کان وڏي رياست آهي. اها آمريڪا جي ٻي وڏي رياست ٽيڪساس کان ٻه ڀيرا به وڏي آهي، ۽ ايندڙ ٽن وڏين رياستن ٽيڪساس، ڪيليفورنيا ۽ مونٽانا جي گڏيل ايراضيءَ کان به وڏي آهي. الاسڪا دنيا جي ستين وڏي ذيلي انتظامي وحدت آهي. جيڪڏهن اها هڪ خودمختيار ملڪ هجي ها ته دنيا جو ارڙهون وڏو ملڪ هجي ها، ۽ تقريباً ايران جيتري وڏي هجي ها.

پنهنجن بيشمار ٻيٽن سبب، الاسڪا وٽ تقريباً 34,000 miles (55,000 ڪلوميٽر) سامونڊي لهرن واري ساحلي پٽي موجود آهي. اليوشيائي ٻيٽ جو سلسلو الاسڪا اپٻيٽ جي ڏاکڻي ڇيڙي کان اولهه طرف وڌي ٿو. اليوشيائي ٻيٽن ۽ ساحلي علائقن ۾ ڪيترائي سرگرم آتشفشان موجود آهن. مثال طور يونيميڪ ٻيٽ تي مائونٽ شيشالڊن واقع آهي، جيڪو هڪ وقت بوقت دونھون ڇڏيندڙ آتشفشان آهي ۽ اتر بحرالڪاهل کان 10,000 feet (3,000 m) جي اوچائيءَ تائين بلند ٿئي ٿو. آتشفشانن جو هي سلسلو سرزمين تي مائونٽ اسپر تائين پکڙيل آهي، جيڪو اينڪريج جي اولهه ۾ واقع آهي. ارضيات جي ماهرن الاسڪا کي ورينجيليا جو حصو قرار ڏنو آهي، جيڪو پئسفڪ اتر-اولهه ۾ ڪيترين ئي آمريڪي رياستن ۽ ڪينيڊين صوبن تي مشتمل هڪ وڏو ارضياتي علائقو آهي، جتي براعظمي پليٽن جي حرڪت سان نئين زمين ٺهڻ جو عمل جاري آهي.

دنيا جي سڀ کان وڏين سامونڊي لهرن مان هڪ ٽرنيگين آرم ۾، جيڪو اينڪريج جي ڏکڻ ۾ آهي، پيدا ٿئي ٿي، جتي لهرن جي اوچائيءَ ۾ فرق 35 feet (10.7 m) کان به وڌيڪ ٿي سگهي ٿو.

الاسڪا ۾ هڪ هيڪٽر يا ان کان وڌيڪ ايراضيءَ واريون 409,000 کان وڌيڪ قدرتي ڍنڍون موجود آهن. دلدلي زمين ۽ مستقل ڄميل زمين واريون آبي زمينون (Permafrost) 188,320 چورس ميل (487,700 چورس ڪلوميٽر) تي پکڙيل آهن، جيڪي گهڻو ڪري اتر، اولهه ۽ ڏکڻ-اولهه جي ميداني علائقن ۾ آهن. الاسڪا جو تقريباً 28,957 چورس ميل (75,000 چورس ڪلوميٽر) علائقو برفاني گليشيئرن سان ڍڪيل آهي. بيرنگ گليشيئر اتر آمريڪا جو سڀ کان وڏو گليشيئر آهي، جيڪو اڪيلو ئي 2,008 چورس ميل (5,200 چورس ڪلوميٽر) ايراضيءَ تي پکڙيل آهي.

### علائقا

#### ڏکڻ-مرڪزي

اصل مضمون جي لاءِ ڏسوڏکڻ-مرڪزي الاسڪا
الاسڪا جو سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو علائقو اينڪريج، ماتانوسڪا-سوسيٽنا وادي ۽ ڪينائي اپٻيٽ تي مشتمل آهي. الاسڪا جبلستان جي ڏکڻ ۽ ورينگل جبلن جي اولهه ۾ واقع ٻهراڙيءَ جا، گهڻو ڪري غير آباد علائقا پڻ ڏکڻ-مرڪزي الاسڪا ۾ شامل آهن، جيئن پرنس وليم ساؤنڊ جو علائقو ۽ ڪارڊووا ۽ والڊيز جون آباديون پڻ هن علائقي جو حصو آهن.

#### ڏکڻ-اوڀر

اصل مضمون جي لاءِ ڏسوڏکڻ-اوڀر الاسڪا
هن علائقي کي *پين هينڊل* يا اِنسائيڊ پئسيج پڻ چيو ويندو آهي. هي الاسڪا جو اهو حصو آهي، جيڪو لڳاتار آمريڪي رياستن جي سڀ کان ويجهو آهي. انهيءَ ڪري الاسڪا خريد کان پوءِ شروعاتي غير مقامي آبادڪاري جو وڏو حصو هتي ٿيو. هن علائقي تي اليگزينڊر ٻيٽ-سلسلو ۽ ٽونگاس قومي ٻيلو، جيڪو آمريڪا جو سڀ کان وڏو قومي ٻيلو آهي، حاوي آهن. هن علائقي ۾ رياستي گاديءَ جو هنڌ جونو، اڳوڻي گاديءَ جو هنڌ سِٽڪا، ۽ ڪيچيڪان شامل آهن، جيڪو هڪ وقت الاسڪا جو سڀ کان وڏو شهر هو. الاسڪا سامونڊي شاهراهه نظام هن سڄي علائقي ۽ رياست لاءِ هڪ اهم زميني آمدرفت جو ذريعو آهي، ڇاڪاڻ⁠تہ رڳو ٽي آباديون (هينز، هائيڊر ۽ اسڪاگوي) ئي اتر آمريڪا جي لڳاتار شاهراهي نظام سان سڌو سنئون ڳنڍيل آهن.

#### اندروني علائقو

اصل مضمون جي لاءِ ڏسواندروني الاسڪا
ڊينالي اتر آمريڪا جي بلند ترين چوٽي آهي.
اندروني علائقو الاسڪا جو سڀ کان وڏو علائقو آهي، جنهن جو وڏو حصو غير آباد جهنگلي سرزمين تي مشتمل آهي. فيئر بئنڪس هن علائقي جو واحد وڏو شهر آهي. ڊينالي قومي پارڪ ۽ محفوظ علائقو پڻ هتي واقع آهي. ڊينالي، جنهن کي وفاقي طور *مائونٽ ميڪنلي* جو نالو ڏنو ويو هو، اتر آمريڪا جي بلند ترين چوٽي آهي ۽ اها پڻ هن ئي علائقي ۾ واقع آهي.

#### اتر ڍلان

اصل مضمون جي لاءِ ڏسوالاسڪا جي اتر ڍلان
اتر ڍلان گهڻو ڪري ٽنڊرا تي مشتمل آهي، جتي ننڍا ننڍا ڳوٺ پکڙيل آهن. هي علائقو خام تيل جي وڏن ذخيرن جي ڪري مشهور آهي ۽ هتي قومي پيٽروليم ذخيرو–الاسڪا ۽ پروڊو بي تيل جو ميدان واقع آهن. اُتقيئاوڪ، جيڪو اڳ *بيرو* جي نالي سان سڃاتو ويندو هو، آمريڪا جو سڀ کان اترين شهر آهي ۽ هتي ئي واقع آهي. اتر-اولهه آرڪٽڪ جو علائقو، جنهن جو مرڪز ڪوٽزيبيو آهي ۽ جنهن ۾ ڪوبڪ درياهه جي وادي پڻ شامل آهي، اڪثر هن علائقي جو حصو سمجهيو ويندو آهي. اتر ڍلان ۽ اتر-اولهه آرڪٽڪ جا اينوپياٽ ماڻهو پاڻ کي عام طور هڪ ئي قوم نٿا سمجهن.

#### ڏکڻ-اولهه

اصل مضمون جي لاءِ ڏسوڏکڻ-اولهه الاسڪا
ڏکڻ-اولهه الاسڪا گهٽ آبادي وارو علائقو آهي، جيڪو بيرنگ سمنڊ کان تقريباً 500 miles (800 ڪلوميٽر) اندروني زمين تائين پکڙيل آهي. آباديءَ جو وڏو حصو سامونڊي ڪناري سان گڏ رهي ٿو. ڪوڊياڪ ٻيٽ پڻ ڏکڻ-اولهه واري علائقي ۾ واقع آهي. دنيا جي سڀ کان وڏين دريائي ڊيلٽائن مان هڪ، يوڪون-ڪسڪووِم ڊيلٽا، پڻ هتي واقع آهي. الاسڪا اپٻيٽ جا ڪجهه حصا به هن علائقي ۾ شامل سمجهيا وڃن ٿا، جڏهن⁠تہ اليوشيائي ٻيٽ اڪثر (پر هميشه نه) هن علائقي سان گڏ شمار ڪيا ويندا آهن.

#### اليوشيائي ٻيٽ

اصل مضمون جي لاءِ ڏسواليوشيائي ٻيٽ
جيتوڻيڪ هي سڀئي بين الاقوامي تاريخي ليڪ جي اوڀر ۾ واقع آهن (ليڪ ۾ ٽڪنڊي جهڙو موڙ الاسڪا خريد وقت آمريڪا جي درخواست تي رکيو ويو)، پر اليوشيائي ٻيٽ 180هين ڊگھائي ڦاڪ کي پار ڪن ٿا، جنهن ڪري انهن ۾ آمريڪا جو سڀ کان اولاهيون نقطو (اماتيگنيڪ ٻيٽ) ۽ سڀ کان اوڀرئين نقطو (سيميسوپوچنوئي ٻيٽ) ٻئي شامل آهن.
اقتصادي لحاظ کان جيتوڻيڪ اليوشيائي ٻيٽ عام طور ڏکڻ-اولهه الاسڪا جو حصو سمجهيا وڃن ٿا، پر براعظم کان جاگرافيائي الڳ هجڻ سبب انهن کي ڪڏهن ڪڏهن هڪ الڳ علائقو پڻ تسليم ڪيو ويندو آهي. هي سلسلو 300 کان وڌيڪ ننڍن آتشفشاني ٻيٽن تي مشتمل آهي، جيڪو بحرالڪاهل ۾ 1,200 miles (1,900 ڪلوميٽر) کان وڌيڪ فاصلي تائين پکڙيل آهي. انهن مان ڪجهه ٻيٽ اوڀر اڌگول ۾ واقع آهن، پر بين الاقوامي تاريخي ليڪ کي 180° کان اولهه طرف رکيو ويو ته جيئن سڄي رياست، ۽ اهڙيءَ طرح سڄو اتر آمريڪي براعظم، هڪ ئي قانوني تاريخ اندر رهي. ٻي عالمي جنگ دوران ٻن ٻيٽن، اٽو ٻيٽ ۽ ڪسڪا، تي جاپاني فوجن قبضو ڪيو هو.

### زمين جي مالڪي

2023ع تائين آمريڪي زمين جي انتظام وارو بيورو 290 ملين ايڪڙ سطحِي ۽ زيرِزمين زمين کي عوامي ملڪيت طور سنڀالي ٿو، جنهن ۾ ڪيترائي آمريڪا جا قومي ٻيلا، قومي پارڪ، قومي جهنگلي جيوت پناهه گاهون، ۽ وفاقي معدني زمينون شامل آهن. انهن مان آمريڪي زمين جي انتظام وارو بيورو 87 million ايڪڙ (35 million ھيڪٽرs)، يعني رياست جي 23.8 سيڪڙو زمين جو انتظام سنڀالي ٿو. آرڪٽڪ قومي جهنگلي جيوت پناهه گاهه جو انتظام آمريڪي مڇي ۽ جهنگلي جيوت خدمت وٽ آهي. اها دنيا جي سڀ کان وڏي جهنگلي جيوت پناهه گاهه آهي، جيڪا 16 million ايڪڙ (6.5 million ھيڪٽرs) ايراضيءَ تي پکڙيل آهي.

باقي رهيل زمين مان الاسڪا جي رياست 101 million ايڪڙ (41 million ھيڪٽرs) زمين جي مالڪ آهي، جيڪا کيس الاسڪا رياستيت قانون تحت ملي. هن زمين جو ڪجهه حصو، نون قائم ٿيل بورو بابت قانوني شقن موجب، مٿين ذڪر ڪيل منظم بوروئن کي وقت بوقت منتقل ڪيو ويندو آهي. زمين جا ننڍا حصا ٻهراڙيءَ جي رهائشي ورهاست ۽ گهر آبادڪاري سان لاڳاپيل ٻين موقعن لاءِ مخصوص ڪيا ويندا آهن. اهي منصوبا گهڻو مقبول نه آهن، ڇاڪاڻ⁠تہ اهي اڪثر ڏورانهن ۽ سڙڪن کان محروم علائقن ۾ واقع هوندا آهن. الاسڪا يونيورسٽي، جيڪا هڪ زميني عطئي واري يونيورسٽي آهي، پڻ وڏي ايراضيءَ جي مالڪ آهي، جنهن جو انتظام اها خودمختيار نموني سان ڪري ٿي.

ان کان علاوه 44 million ايڪڙ (18 million ھيڪٽرs) زمين 12 علائقائي ۽ ڪيترين ئي مقامي اصلي رهواسي ڪارپوريشنن جي ملڪيت آهي، جيڪي 1971ع جي الاسڪا جي اصلي رهواسين جي دعوائن جي نبيري وارو قانون (ANCSA) تحت قائم ڪيون ويون هيون. ڊويون لميٽيڊ نالي الاسڪا جي اصلي رهواسين جي علائقائي ڪارپوريشن پاڻ کي اشتهارن ۽ ٻين ذريعن ۾ اڪثر الاسڪا جو سڀ کان وڏو خانگي زميندار قرار ڏيندي آهي. ANCSA جون اهي شقون، جيڪي 1991ع کان پوءِ ڪارپوريشنن کي پنهنجي زمين کليل مارڪيٽ ۾ وڪڻڻ جي اجازت ڏين ٿيون، لاڳو ٿيڻ کان اڳ ئي ختم ڪيون ويون. عملي طور تي اهي ڪارپوريشنون زمين جي مالڪي رکن ٿيون (۽ ڪيترين حالتن ۾ زيرِزمين معدني حقن جون به مالڪ آهن، جيڪي انفرادي الاسڪائي رهواسين کي حاصل نه آهن)، پر اهي زمين وڪرو نٿيون ڪري سگهن. البت الاسڪا جي اصلي رهواسين جي انفرادي زميني الاٽمينٽ وارو قانون تحت مليل انفرادي زمينون کليل مارڪيٽ ۾ وڪرو ٿي سگهن ٿيون.

باقي زمين، جيڪا رياست جي ڪل ايراضيءَ جو لڳ ڀڳ هڪ سيڪڙو آهي، مختلف خانگي مفادن جي ملڪيت آهي. اصلي رهواسي ڪارپوريشنن جي زمين کي خارج ڪيو وڃي ته الاسڪا آمريڪا جي اها رياست آهي، جتي خانگي زمين جي مالڪي جو تناسب سڀ کان گهٽ آهي.

### الاسڪا ورثي وارن وسيلن جو سروي

اينڪرج الاسڪا جو سڀ کان وڏو شهر آهي.
الاسڪا ورثي وارن وسيلن جو سروي (AHRS) آمريڪي رياست الاسڪا اندر موجود سڀني رپورٽ ٿيل تاريخي ماڳن ۽ قبل از تاريخ ماڳن جي هڪ محدود رسائي واري فهرست آهي؛ ان جي سنڀال تاريخ ۽ آثارِ قديمه واري اداري طرفان ڪئي ويندي آهي. هن سروي جي ثقافتي وسيلن واري فهرست ۾ شيون، اڏاوتون، عمارتون، ماڳ، ضلعا ۽ آمدرفت جا رستا شامل آهن، جن بابت عام شرط اهو آهي ته اهي پنجاهه سالن کان وڌيڪ پراڻا هجن. 31 جنوري 2012ع مطابق تائين 35,000 کان وڌيڪ ماڳن جي رپورٽ ٿي چڪي هئي.

### شهر، قصبا ۽ بورو

اينڪرج، الاسڪا جو سڀ کان وڏو شهر
فيربينڪس، الاسڪا جو ٻيون نمبر وڏو شهر ۽ وڏي فرق سان الاسڪا جي اندروني علائقي جو سڀ کان وڏو شهر
جونو، الاسڪا جو ٽيون نمبر وڏو شهر ۽ رياست جو گاديءَ جو هنڌ
بيٿل، غير منظم بورو ۽ الاسڪا جا ٻهراڙي وارا علائقا جو سڀ کان وڏو شهر
هومر، جنهن ۾ (هيٺان کان مٿي تائين) شهر جو مرڪز، هومر هوائي اڏو ۽ هومر اسپٽ ڏيکاريل آهن
اُتڪياگِوڪ (براؤر وِل پاڙو، ايبن هاپسن مڊل اسڪول ڀرسان)، جيڪو ڪيترن ئي سالن تائين "دنيا جي چوٽي" جي لقب سان مشهور رهيو، آمريڪا جو سڀ کان اتر وارو شهر آهي.
ڪورڊووا، جيڪو ويهين صديءَ جي شروعات ۾ ڪينيڪاٽ کاڻيون ۽ ڪاپر درياهه ۽ اتر اولهه ريلوي جي سهائتا لاءِ تعمير ٿيو، انهن جي بند ٿيڻ کان پوءِ هڪ مڇي مارڻ واري شهر طور محفوظ رهيو آهي.
ٽالڪيٽنا جي مين اسٽريٽ
آمريڪا جي گهڻين رياستن جي ابتڙ، الاسڪا کي ڪائونٽين ۾ ورهايو نه ويو آهي. لوزيانا جي پيرشن وانگر، ان کي *بوروئن* ۾ ورهايو ويو آهي. الاسڪا جي آئيني ڪنوينشن جي نمائندن روايتي ڪائونٽي نظام جي خامين کان بچڻ لاءِ پنهنجو الڳ نمونو اختيار ڪيو. رياست جا گهڻا گهاٽي آبادي وارا علائقا الاسڪا جي 16 بوروئن ۾ شامل آهن، جيڪي ٻين رياستن جي ڪائونٽين سان ڪجهه حد تائين مشابهت رکن ٿا. پر ٻين رياستن جي برعڪس، اهي بورو سڄي رياست جي زمين کي نه ڍڪيندا آهن. جيڪا زمين ڪنهن به بورو ۾ شامل نه آهي، ان کي غير منظم بورو چيو وڃي ٿو.

غير منظم بورو جي پنهنجي ڪا حڪومت ناهي، پر آمريڪي مردم شماري بيورو رياستي حڪومت سان گڏجي ان کي رڳو شمارياتي تجزيي ۽ انگن اکرن جي پيشڪش لاءِ 11 مردم شماري وارن علائقن ۾ ورهايو آهي. *رجسٽريشن ضلعو* الاسڪا ۾ سرڪاري رڪارڊ جي انتظام جو هڪ نظام آهي. رياست کي 34 رجسٽريشن ضلعن ۾ ورهايو ويو آهي، جن جو مرڪزي انتظام هڪ رياستي دستاويز رجسٽرار جي نگرانيءَ ۾ ٿيندو آهي. سڀئي رجسٽريشن ضلعا عوامي رڪارڊ ۾ دستاويز قبول ڪرڻ لاءِ ساڳيا معيار، فيسن جو شيڊول ۽ ٻيا ضابطا استعمال ڪن ٿا.

جتي آمريڪا جون گهڻيون رياستون اختيارن جي ورهاست لاءِ ٽي درجا استعمال ڪن ٿيون—رياست/ڪائونٽي/ٽائون شپ—اتي الاسڪا ۾ عام طور ٻه درجا آهن: رياست ۽ بورو. گهٽ آباديءَ جي ڪري، گهڻي زمين غير منظم بورو ۾ اچي ٿي. نالي مان ظاهر آهي ته هتي وچولي درجي جي بورو حڪومت موجود ناهي، بلڪه ان جو انتظام سڌو سنئون رياستي حڪومت ڪري ٿي. سال 2000ع ۾ الاسڪا جي 57.71 سيڪڙو زمين هن حيثيت ۾ هئي، جتي رياست جي 13.05 سيڪڙو آبادي رهندي هئي.

1975ع ۾ اينڪرج شهر جي حڪومت کي گريٽر اينڪرج ايريا بورو سان ملائي *ميونسپالٽي آف اينڪرج* قائم ڪئي وئي، جنهن ۾ شهر سان گڏ ايگل ريور، چوگياڪ، پيٽرس ڪريڪ، گرڊوڊ، برڊ ۽ انڊين جون برادريون به شامل آهن. فيربينڪس وٽ الڳ بورو (فيربينڪس نارٿ اسٽار بورو) ۽ الڳ ميونسپالٽي (فيربينڪس شهر) موجود آهي.

الاسڪا جو سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو شهر اينڪرج آهي، جتي 2020ع ۾ 291,247 ماڻهو رهندا هئا. في فرد آمدني جي لحاظ کان الاسڪا جو سڀ کان امير علائقو ڊينالي بورو آهي ($42,245). ياڪوٽات، سيٽڪا، جونو ۽ اينڪرج آمريڪا جا ايراضيءَ جي لحاظ کان چار سڀ کان وڏا شهر آهن.

#### شهر ۽ مردم شماري لاءِ مقرر ڪيل جايون (آباديءَ موجب)

2020ع جي 2020ع آمريڪي مردم شماري موجب، الاسڪا ۾ 355 شامل ڪيل شهر ۽ مردم شماري لاءِ مقرر ڪيل جايون (CDPs) موجود آهن. شهرن جي هن انگ ۾ چار گڏيل ميونسپالٽيون به شامل آهن، جيڪي بنيادي طور گڏيل شهر–ڪائونٽي جي برابر آهن. انهن مان گهڻيون آباديون الاسڪا جي ان ٻهراڙي واري وسيع علائقي ۾ واقع آهن، جنهن کي "الاسڪا جا ٻهراڙي وارا علائقا" چيو ويندو آهي، ۽ اهي اتر آمريڪا جي گڏيل سڙڪ نيٽ ورڪ سان ڳنڍيل نه آهن. هن حصي جي آخر ۾ ڏنل جدول ۾ آباديءَ جي ترتيب موجب الاسڪا جا 100 سڀ کان وڏا شهر ۽ مردم شماري لاءِ مقرر ڪيل جايون درج آهن.

2020ع جي مردم شماري مطابق الاسڪا جي ڪل 733,391 آبادي مان 16,655 ماڻهو، يعني 2.27 سيڪڙو، نه ڪنهن شامل ڪيل شهر ۾ رهندا هئا ۽ نه ئي ڪنهن مردم شماري لاءِ مقرر ڪيل جاءِ تي. انهن مان لڳ ڀڳ ٽي چوٿون ماڻهو ڪيچيڪان، ڪوڊياڪ، پالمر ۽ واسيلا جي شهرن جي حدن کان ٻاهر شهري ۽ مضافاتي پاڙن ۾ رهندا هئا. انهن علائقن لاءِ آمريڪي مردم شماري بيورو طرفان CDP مقرر نه ڪيا ويا هئا. 1980ع جي 1980ع آمريڪي مردم شماري دوران ڪيچيڪان جي ڀرپاسي وارن پاڙن لاءِ ست CDP قائم ڪيا ويا هئا (ڪلوور پاس، هيرنگ ڪوو، ڪيچيڪان ايسٽ، مائونٽن پوائنٽ، الاسڪا رستو 7، پينوڪ ٻيٽ ۽ سيڪسمين ايسٽ)، پر ان کان پوءِ اهي استعمال نه ڪيا ويا. باقي آبادي سڄي الاسڪا ۾ پکڙيل هئي، ڪجهه منظم بوروئن ۾ ۽ ڪجهه غير منظم بورو ۾، گهڻو ڪري ڏورانهن علائقن ۾ رهندي هئي.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

| نمبر | آباديءَ جو نالو | قسم | کوليو2020ع جي آبادي |
| --- | --- | --- | --- |
| 1 | اينڪرج | شهر | 291,247 |
| 2 | فيربينڪس | شهر | 32,515 |
| 3 | جونو | شهر | 32,255 |
| 4 | نڪ-فيئر ويو | مردم شماري لاءِ مقرر ڪيل جاءِ | 19,297 |
| 5 | بيجر | مردم شماري لاءِ مقرر ڪيل جاءِ | 19,031 |
| 6 | ڪاليج | مردم شماري لاءِ مقرر ڪيل جاءِ | 11,332 |
| 7 | نارٿ ليڪس | مردم شماري لاءِ مقرر ڪيل جاءِ | 9,450 |
| 8 | ميڊو ليڪس | مردم شماري لاءِ مقرر ڪيل جاءِ | 9,197 |
| 9 | واسيلا | شهر | 9,054 |
| 10 | تنينه | مردم شماري لاءِ مقرر ڪيل جاءِ | 8,817 |
| 11 | ڪيليفورنسڪي | مردم شماري لاءِ مقرر ڪيل جاءِ | 8,487 |
| 12 | سٽڪا | شهر | 8,458 |
| 13 | ڪيچيڪان | شهر | 8,192 |
| 14 | ڪينائي | شهر | 7,424 |
| 15 | اسٽيل ڪريڪ | مردم شماري لاءِ مقرر ڪيل جاءِ | 6,437 |
| 16 | بيٿل | شهر | 6,325 |
| 17 | چينا ريج | مردم شماري لاءِ مقرر ڪيل جاءِ | 6,015 |
| 18 | اسٽرلنگ | مردم شماري لاءِ مقرر ڪيل جاءِ | 5,918 |
| 19 | پالمر | شهر | 5,888 |
| 20 | گيٽ وي | مردم شماري لاءِ مقرر ڪيل جاءِ | 5,748 |
| 21 | ڪوڊياڪ | شهر | 5,581 |
| 22 | هومر | شهر | 5,522 |
| 23 | سائوٿ ليڪس | مردم شماري لاءِ مقرر ڪيل جاءِ | 5,229 |
| 24 | فش هوڪ | مردم شماري لاءِ مقرر ڪيل جاءِ | 5,048 |
| 25 | اُتڪياگِوڪ | شهر | 4,927 |
| 26 | فارمرز لوپ | مردم شماري لاءِ مقرر ڪيل جاءِ | 4,704 |
| 27 | نيڪِسڪي | مردم شماري لاءِ مقرر ڪيل جاءِ | 4,456 |
| 28 | سولڊوٽنا | شهر | 4,342 |
| 29 | يونالاسڪا | شهر | 4,254 |
| 30 | مل بي | مردم شماري لاءِ مقرر ڪيل جاءِ | 4,216 |
| 31 | والڊيز | شهر | 3,985 |
| 32 | بگ ليڪ | مردم شماري لاءِ مقرر ڪيل جاءِ | 3,833 |
| 33 | نوم | شهر | 3,699 |
| 34 | بٽ | مردم شماري لاءِ مقرر ڪيل جاءِ | 3,589 |
| 35 | گولڊ اسٽريم | مردم شماري لاءِ مقرر ڪيل جاءِ | 3,299 |
| 36 | ڪوٽزيبيو | شهر | 3,102 |
| 37 | پيٽرسبرگ | شهر | 3,043 |
| 38 | فارم لوپ | مردم شماري لاءِ مقرر ڪيل جاءِ | 2,747 |
| 39 | سيورڊ | شهر | 2,717 |
| 40 | ايلسن هوائي فوجي اڏو | مردم شماري لاءِ مقرر ڪيل جاءِ | 2,610 |
| 41 | ڪورڊووا | شهر | 2,609 |
| 42 | ايسٽر | مردم شماري لاءِ مقرر ڪيل جاءِ | 2,416 |
| 43 | ڊيلٽانا | مردم شماري لاءِ مقرر ڪيل جاءِ | 2,359 |
| 44 | ڊلنگهم | شهر | 2,249 |
| 45 | فرٽز ڪريڪ | مردم شماري لاءِ مقرر ڪيل جاءِ | 2,248 |
| 46 | نارٿ پول | شهر | 2,243 |
| 47 | ولو | مردم شماري لاءِ مقرر ڪيل جاءِ | 2,196 |
| 48 | ريج وي | مردم شماري لاءِ مقرر ڪيل جاءِ | 2,136 |
| 49 | بيئر ڪريڪ | مردم شماري لاءِ مقرر ڪيل جاءِ | 2,129 |
| 50 | ورينگل | شهر | 2,127 |
| 51 | اينڪر پوائنٽ | مردم شماري لاءِ مقرر ڪيل جاءِ | 2,105 |
| 52 | هيوسٽن | شهر | 1,975 |
| 53 | پوائنٽ ميڪنزي | مردم شماري لاءِ مقرر ڪيل جاءِ | 1,852 |
| 54 | ڪوڊياڪ اسٽيشن | مردم شماري لاءِ مقرر ڪيل جاءِ | 1,673 |
| 55 | هينز | مردم شماري لاءِ مقرر ڪيل جاءِ | 1,657 |
| 56 | اڪوتان | شهر | 1,589 |
| 57 | سوسيٽنا نارٿ | مردم شماري لاءِ مقرر ڪيل جاءِ | 1,564 |
| 58 | ليزي مائونٽن | مردم شماري لاءِ مقرر ڪيل جاءِ | 1,506 |
| 59 | ڪوهو | مردم شماري لاءِ مقرر ڪيل جاءِ | 1,471 |
| 60 | ميٽلاڪاٽلا | مردم شماري لاءِ مقرر ڪيل جاءِ | 1,454 |
| 61 | هوپر بي | شهر | 1,375 |
| 62 | ڊائمنڊ ريج | مردم شماري لاءِ مقرر ڪيل جاءِ | 1,330 |
| 63 | پروڊهو بي | مردم شماري لاءِ مقرر ڪيل جاءِ | 1,310 |
| 64 | ٽوڪ | مردم شماري لاءِ مقرر ڪيل جاءِ | 1,243 |
| 65 | اسڪاگوي | مردم شماري لاءِ مقرر ڪيل جاءِ | 1,164 |
| 66 | فني ريور | مردم شماري لاءِ مقرر ڪيل جاءِ | 1,103 |
| 67 | سلاماتوف | مردم شماري لاءِ مقرر ڪيل جاءِ | 1,078 |
| 68 | ٽالڪيٽنا | مردم شماري لاءِ مقرر ڪيل جاءِ | 1,055 |
| 69 | سٽن-الپائن | مردم شماري لاءِ مقرر ڪيل جاءِ | 1,038 |
| 70 | ڪريگ | شهر | 1,036 |
| 71 | بفيلو سوپ اسٽون | مردم شماري لاءِ مقرر ڪيل جاءِ | 1,021 |
| 72 | سالچا | مردم شماري لاءِ مقرر ڪيل جاءِ | 977 |
| 73 | هيلي | مردم شماري لاءِ مقرر ڪيل جاءِ | 966 |
| 74 | چيوڪ | شهر | 951 |
| 75 | هوناه | شهر | 931 |
| 76 | ڊيلٽا جنڪشن | شهر | 918 |
| 77 | نينلچڪ | مردم شماري لاءِ مقرر ڪيل جاءِ | 845 |
| 78 | ساوونگا | شهر | 835 |
| 79 | پوائنٽ هوپ | شهر | 830 |
| 80 | ايموناڪ | شهر | 825 |
| 81 | ٽوگياڪ | شهر | 817 |
| 82 | ڪويٿلڪ | شهر | 812 |
| 83 | سيلاوڪ | شهر | 809 |
| 84 | نڪ ريور | مردم شماري لاءِ مقرر ڪيل جاءِ | 792 |
| 85 | ڪوينهاگاڪ | شهر | 776 |
| 86 | يونالاڪليٽ | شهر | 765 |
| 87 | ڪنگ ڪوو | شهر | 757 |
| 88 | الاڪانوڪ | شهر | 756 |
| 89 | وومينز بي | مردم شماري لاءِ مقرر ڪيل جاءِ | 743 |
| 90 | ڪلاووڪ | شهر | 720 |
| 91 | هيپي ويلي | مردم شماري لاءِ مقرر ڪيل جاءِ | 713 |
| 92 | ڪپنڪ | مردم شماري لاءِ مقرر ڪيل جاءِ | 704 |
| 93 | نورويڪ | شهر | 694 |
| 94 | اڪياچڪ | مردم شماري لاءِ مقرر ڪيل جاءِ | 677 |
| 95 | ٽوڪسوڪ بي | شهر | 658 |
| 96 | ياڪوٽات | مردم شماري لاءِ مقرر ڪيل جاءِ | 657 |
| 97 | گستاوس | مردم شماري لاءِ مقرر ڪيل جاءِ | 655 |
| ڪوٽلڪ | مردم شماري لاءِ مقرر ڪيل جاءِ |
| 99 | ٽو ريورز | مردم شماري لاءِ مقرر ڪيل جاءِ | 650 |
| 100 | فاڪس ريور | مردم شماري لاءِ مقرر ڪيل جاءِ | 644 |

قانون ۽ حڪومت
رياستي حڪومت
اصل مضمون جي لاءِ ڏسوGovernment of Alaska
رياستي حڪومت جو مرڪز جونيئو ۾. پسمنظر ۾ نظر ايندڙ وڏيون عمارتون، کاٻي کان ساڄي طرف: عدالتي پلازا عمارت (جنهن کي عام طرح " اسپام ڪين " چيو ويندو آهي)، اسٽيٽ آفيس بلڊنگ (پٺتي)، الاسڪا آفيس بلڊنگ، جان ايڇ. ڊائمنڊ اسٽيٽ ڪورٽ هائوس، ۽ الاسڪا اسٽيٽ ڪيپيٽول آهن. سامهون نظر ايندڙ ڪيترين ئي ننڍين عمارتن ۾ پڻ رياستي حڪومتي ادارا قائم آهن.
آمريڪا جي ٻين سڀني رياستن وانگر، الاسڪا به هڪ جمهوري رياست آهي، جنهن ۾ حڪومت جا ٽي الڳ شعبا آهن: انتظامي شاخ، جنهن ۾ الاسڪا جو گورنر ۽ سندس مقرر ڪيل عملدار شامل آهن، جيڪي انتظامي کاتن جي سربراهي ڪن ٿا؛ قانونساز شاخ، جيڪا الاسڪا ايوانِ نمائندگان ۽ الاسڪا سينيٽ تي مشتمل آهي؛ ۽ عدالتي شاخ، جنهن ۾ الاسڪا سپريم ڪورٽ ۽ هيٺيون عدالتون شامل آهن.
الاسڪا جي رياستي حڪومت سڄي رياست ۾ لڳ ڀڳ 16,000 ماڻهن کي روزگار ڏئي ٿي.
الاسڪا رياستي قانونساز اداري ۾ 40 رڪني الاسڪا ايوانِ نمائندگان ۽ 20 رڪني الاسڪا سينيٽ شامل آهن. سينيٽرن جو مدو چار سال ۽ ايوانِ نمائندگان جي ميمبرن جو مدو ٻه سال هوندو آهي. الاسڪا جو گورنر به چار سالن لاءِ چونڊيو ويندو آهي. ليفٽيننٽ گورنر شروعاتي چونڊن ۾ گورنر کان الڳ چونڊيو ويندو آهي، پر عام چونڊن ۾ گورنر ۽ ليفٽيننٽ گورنر جا اميدوار گڏيل ٽڪيٽ تي چونڊ وڙهندا آهن.
الاسڪا جي عدالتي نظام جا چار درجا آهن: الاسڪا سپريم ڪورٽ، الاسڪا اپيل ڪورٽ، الاسڪا اعليٰ عدالت ۽ الاسڪا ضلعي عدالت. اعليٰ عدالت ۽ ضلعي عدالتون ابتدائي عدالت آهن. اعليٰ عدالت عام اختيار رکندڙ عدالت آهي، جڏهن⁠تہ ضلعي عدالتون رڳو مخصوص قسمن جا ڪيس ٻڌن ٿيون، جن ۾ معمولي فوجداري ڏوهن جا ڪيس ۽ هڪ لک آمريڪي ڊالرن تائين ماليت وارا ديواني ڪيس شامل آهن.
سپريم ڪورٽ ۽ اپيل ڪورٽ اپيل عدالت آهن. اپيل ڪورٽ تي لازم آهي ته اها هيٺين عدالتن جي ڪجهه فيصلن خلاف اپيلون ٻڌي، جن ۾ فوجداري مقدما، نابالغن جا ڏوهن وارا ڪيس ۽ هيبيئس ڪارپس جون درخواستون شامل آهن. سپريم ڪورٽ ديواني اپيلون ٻڌي ٿي ۽ پنهنجي صوابديد موجب فوجداري اپيلون پڻ ٻڌي سگهي ٿي.
رياستي سياست

الاسڪا ۾ گورنر جي چونڊن جا نتيجا| سال | ڊيموڪريٽڪ | ريپبلڪن | ٻيا |
| --- | --- | --- | --- |
| 1958 | **59.6%29,189* | 39.4% *19,299* |
| 1962 | **52.3%29,627* | 47.7% *27,054* |
| 1966 | 48.4% *32,065* | **50.0%33,145* |
| 1970 | **52.4%42,309* | 46.1% *37,264* |
| 1974 | 47.4% *45,553* | **47.7%45,840* |
| 1978 | 20.2% *25,656* | **39.1%49,580* |
| 1982 | **46.1%89,918* | 37.1% *72,291* |
| 1986 | **47.3%84,943* | 42.6% *76,515* |
| 1990 | 30.9% *60,201* | 26.2% *50,991* | **38.9%75,721* |
| 1994 | **41.1%87,693* | 40.8% *87,157* |
| 1998 | **51.3%112,879* | 17.9% *39,331* |
| 2002 | 40.7% *94,216* | **55.9%129,279* |
| 2006 | 41.0% *97,238* | **48.3%114,697* |
| 2010 | 37.7% *96,519* | **59.1%151,318* |
| 2014 | 0.0% *0* | 45.9% *128,435* | **48.1%134,658* |
| 2018 | 44.4% *125,739* | **51.4%145,631* |
| 2022 | 24.2% *63,755* | **50.3%132,392* |

رياست بڻجڻ جي شروعاتي سالن ۾ الاسڪا ڊيموڪريٽڪ رياست هئي، پر 1970ع واري ڏهاڪي جي شروعات کان وٺي ان کي عام طور ريپبلڪن لاڙو رکندڙ رياست سمجهيو وڃي ٿو. مقامي سياسي برادرين زمين جي استعمال، ماهيگيري، سياحت ۽ انفرادي حقن سان لاڳاپيل معاملن تي سرگرم رهيون آهن. الاسڪا جا مقامي ماڻهو، جيڪي پنهنجي برادرين ۾ منظم آهن، الاسڪا نيٽو علائقائي ڪارپوريشنون اندر پڻ سرگرم رهيا آهن. انهن ڪارپوريشنن کي وسيع زمينن جي ملڪيت ڏني وئي آهي، جن جي سنڀال سندن ذميواري آهي.
الاسڪا اڳ ۾ اها واحد رياست هئي، جتي رياستي قانون موجب پنهنجي گهر ۾ هڪ اونس يا ان کان گهٽ ماريجوانا رکڻ مڪمل طور قانوني هو، جيتوڻيڪ وفاقي قانون اڃا به لاڳو رهيو.
رياست ۾ آمريڪا کان الڳ ٿيڻ بابت راءِ شماري جي حمايت ڪندڙ هڪ آزاديءَ جي تحريڪ پڻ موجود آهي، جنهن جي نمائندگي الاسڪن آزادي پارٽي ڪري ٿي.
الاسڪا جا ڇهه ريپبلڪن ۽ چار ڊيموڪريٽڪ گورنر ٿي چڪا آهن. ان کان علاوه، ريپبلڪن گورنر والي هيڪل ريپبلڪن پارٽي ڇڏڻ ۽ ٿوري وقت لاءِ الاسڪن آزادي پارٽي ۾ شامل ٿيڻ کان پوءِ 1990ع ۾ ٻيهر گورنر چونڊيو ويو، ۽ 1994ع ۾ سرڪاري طور ٻيهر ريپبلڪن پارٽي ۾ شامل ٿيو.
الاسڪا ۾ ماريجوانا کي قانوني قرار ڏيندڙ عوامي راءِ شماري 24 فيبروري 2015ع کان لاڳو ٿي، جنهن سان الاسڪا، ڪولوراڊو، واشنگٽن ۽ واشنگٽن ڊي. سي. سان گڏ انهن پهرين آمريڪي علائقن ۾ شامل ٿي ويو، جتي تفريحي مقصدن لاءِ ماريجوانا قانوني قرار ڏني وئي. نئين قانون تحت 21 سالن کان وڌيڪ عمر وارا ماڻهو ٿوري مقدار ۾ ڪينابس استعمال ڪري سگهن ٿا. پهريون قانوني ماريجوانا اسٽور آڪٽوبر 2016ع ۾ والڊيز ۾ کوليو ويو.
معيشت
اصل مضمون جي لاءِ ڏسوالاسڪا جي معيشت
پڻ ڏسو: في فرد آمدني موجب الاسڪا جا هنڌ ۽ الاسڪا جي ڪمپنين جي فهرست
پروڊهو بي تيل جو ميدان ۾ بنيادي ڍانچي جو هوائي منظر
آڪٽوبر 2022ع ۾ الاسڪا ۾ ڪل روزگار 316,900 هو. ملازمت ڏيندڙ ادارن جو تعداد 21,077 هو.2025ع مطابق بيروزگاري جي شرح 4.7 سيڪڙو هئي. رياست جي تاريخي طور سڀ کان گهٽ بيروزگاري جي شرح آگسٽ 2022ع ۾ 3.8 سيڪڙو رڪارڊ ڪئي وئي، ۽ سڀ کان وڌيڪ مئي 2020ع ۾ 11.7 سيڪڙو هئي.
آمريڪي اقتصادي تجزيي وارو بيورو موجب، 2025ع ۾ الاسڪا جي مجموعي رياستي پيداوار 75.011 ارب آمريڪي ڊالر هئي. 2025ع ۾ ان جي في فرد ذاتي آمدني 80,175 آمريڪي ڊالر هئي. فينڪس مارڪيٽنگ انٽرنيشنل جي 2013ع واري هڪ مطالعي موجب، الاسڪا ۾ في فرد ملينئرن جو تعداد آمريڪا ۾ پنجون نمبر وڏو هو، جنهن جو تناسب 6.75 سيڪڙو هو. تيل ۽ گئس جي صنعت الاسڪا جي معيشت تي غالب آهي، ۽ رياست جي آمدنيءَ جو 80 سيڪڙو کان وڌيڪ حصو پيٽروليم ڪڍڻ مان حاصل ٿئي ٿو. تيل ۽ قدرتي گئس کانسواءِ الاسڪا جي اهم برآمدي پيداوار سامونڊي خوراڪ آهي، خاص طور سالمن، ڪوڊ، پولڪ ۽ ڪيڪڙو.
زراعت الاسڪا جي معيشت جو تمام ننڍڙو حصو آهي. زرعي پيداوار بنيادي طور رياست اندر استعمال لاءِ ٿيندي آهي، جنهن ۾ نرسري ٻوٽا، کير جون شيون، ڀاڄيون ۽ مالوند جانور شامل آهن. صنعتڪاري محدود آهي، ۽ گهڻيون خوراڪ جون شيون ۽ عام سامان ٻاهران درآمد ڪيا وڃن ٿا.
روزگار جو وڏو حصو حڪومت ۽ قدرتي وسيلن ڪڍڻ، جهاز راني ۽ آمدرفت جهڙين صنعتن ۾ آهي. فوجي اڏا اينڪريج، فيئربئنڪس نارٿ اسٽار ۽ ڪوڊياڪ ٻيٽ بوروئن جي معيشت جو اهم حصو آهن. 2025ع ۾ الاسڪا جا 99.1 سيڪڙو ڪاروبار ننڍا ڪاروبار هئا ۽ رياست جي 54.2 سيڪڙو افرادي قوت کي روزگار ڏيندا هئا. وفاقي سبسڊيون پڻ معيشت جو اهم حصو آهن، جيڪي رياست کي ٽيڪس گهٽ رکڻ جي اجازت ڏين ٿيون. ان جي صنعتي پيداوار ۾ خام پيٽروليم، قدرتي گئس، ڪوئلو، سون، قيمتي ڌاتو، زنڪ ۽ ٻيون کاڻيون، سامونڊي خوراڪ جي پروسيسنگ، ڪاٺ ۽ ڪاٺ جون شيون شامل آهن. خدمتن ۽ سياحت جو شعبو پڻ وڌي رهيو آهي. سياحن مقامي رهائشگاهن جي مدد ڪري معيشت ۾ حصو وڌو آهي.
توانائي
پڻ ڏسو: الاسڪا ۾ قدرتي گئس, الاسڪا جي بجلي گهرن جي فهرست, ۽ توانائي قانون#الاسڪا قانون
ٽرانس-الاسڪا پائيپ لائين الاسڪا جي مالي لحاظ کان سڀ کان اهم برآمد، يعني تيل، کي اتر ڍلان کان والڊيز تائين منتقل ڪري ٿي. ٿنڀن ۾ لڳل گرمي پائيپ اهم آهن، ڇاڪاڻ⁠تہ اهي گرمي کي مٿي طرف ڦهلائين ٿا ۽ دائمي ڄميل زمين کي ڳرڻ کان بچائين ٿا.
الاسڪا جا ثابت ٿيل تيل جا ذخيرا 1973ع ۾ پنهنجي بلند ترين سطح تي پهتا ۽ ان کان پوءِ 60 سيڪڙو کان وڌيڪ گهٽجي چڪا آهن.
الاسڪا جي تيل پيداوار 1988ع ۾ پنهنجي بلند ترين سطح تي پهتي ۽ ان کان پوءِ 75 سيڪڙو کان وڌيڪ گهٽجي چڪي آهي.
الاسڪا وٽ توانائي جا وڏا وسيلا آهن، جيتوڻيڪ ان جا تيل جا ذخيرا گهڻي حد تائين ختم ٿي چڪا آهن. تيل ۽ گئس جا وڏا ذخيرا الاسڪا جي اتر ڍلان (ANS) ۽ ڪوڪ اِنليٽ جي حوضن ۾ مليا، پر توانائي معلومات انتظاميا موجب فيبروري 2014ع تائين الاسڪا خام تيل پيداوار ۾ ٽيڪساس، اتر ڊڪوٽا ۽ ڪيليفورنيا کان پوءِ قومي سطح تي چوٿين نمبر تي اچي ويو هو.
الاسڪا جي اتر ڍلان تي واقع پروڊهو بي اڃا تائين آمريڪا جو ٻيو سڀ کان وڌيڪ پيداوار ڏيندڙ تيل ميدان آهي، جيڪو عام طور روزانو لڳ ڀڳ 400,000 barrels per day (64,000 m3/d) تيل پيدا ڪري ٿو؛ جيتوڻيڪ 2014ع جي شروعات تائين اتر ڊڪوٽا جي باڪن فارمشن روزانو 900,000 barrels per day (140,000 m3/d) کان وڌيڪ تيل پيدا ڪري رهي هئي. پروڊهو بي اتر آمريڪا ۾ ڪڏهن به دريافت ٿيل سڀ کان وڏو روايتي تيل ميدان هو، پر اهو ڪينيڊا جي وڏي اٿاباسڪا تيل واري واري واري ميدان کان تمام ننڍو هو، جيڪو 2014ع تائين لڳ ڀڳ روزانو 1,500,000 barrels per day (240,000 m3/d) غير روايتي تيل پيدا ڪري رهيو هو، ۽ ان رفتار سان سوين سالن تائين پيداوار جا ذخيرا رکي ٿو.
ٽرانس-الاسڪا پائيپ لائين روزانو 2.1 million barrels (330,000 m3) تائين خام تيل منتقل ۽ پمپ ڪري سگهي ٿي، جيڪا آمريڪا جي ڪنهن به ٻي خام تيل پائيپ لائين کان وڌيڪ آهي. ان کان علاوه الاسڪا جي بِٽيومينس، سب-بِٽيومينس ۽ لِگنائيٽ ڪوئلي وارن حوضن ۾ وڏا ڪوئلي جا ذخيرا موجود آهن. آمريڪي ارضياتي سروي اندازو لڳائي ٿي ته الاسڪا جي اتر ڍلان تي قدرتي گئس هائيڊريٽن مان 85.4 trillion cubic feet (2,420 km3) اڻ دريافت ٿيل، فني طور قابلِ حاصل گئس موجود آهي. الاسڪا پنهنجي ڪيترن دريائن مان ملڪ جي سڀ کان وڏي پن بجلي صلاحيت پڻ پيش ڪري ٿو. الاسڪا جي سامونڊي ڪناري جا وڏا حصا واءُ ۽ زمين-گرمي توانائي جي صلاحيت به رکن ٿا.
الاسڪا جي معيشت گرمي، آمدرفت، بجلي ۽ روشني لاءِ وڌندڙ مهانگي ڊيزل ٻارڻ تي گهڻو دارومدار رکي ٿي. جيتوڻيڪ واءُ ۽ پن بجلي جا وسيلا گهڻا ۽ گهٽ ترقي يافته آهن، پر سڄي رياست لاءِ توانائي نظام جون تجويزون گهٽ ٻارڻ قيمتن، ڊگهن فاصلن ۽ گهٽ آبادي سبب ان وقت (2001ع واري رپورٽ موجب) معاشي طور غير فائديمند قرار ڏنيون ويون. شهري الاسڪا ۾ هڪ گيلن پيٽرول جي قيمت عام طور قومي اوسط کان 30 کان 60 سينٽ وڌيڪ هوندي آهي؛ ٻهراڙي وارن علائقن ۾ قيمتون عام طور گهڻو وڌيڪ هونديون آهن، پر آمدرفت جي خرچن، موسمي استعمال جي چوٽين، ويجهي پيٽروليم ترقياتي بنيادي ڍانچي ۽ ٻين ڪيترن ئي سببن موجب گهڻو فرق رکنديون آهن.
مستقل فنڊ
الاسڪا مستقل فنڊ تيل جي آمدنيءَ مان آئيني طور منظور ٿيل مخصوص رقم آهي، جيڪا ووٽرن 1976ع ۾ قائم ڪئي ته جيئن تيل مان حاصل ٿيندڙ رياستي آمدنيءَ جي اضافي کي سنڀالي سگهجي، خاص طور ان وقت تازو تعمير ٿيل ٽرانس-الاسڪا پائيپ لائين نظام جي امڪاني آمدنيءَ کي نظر ۾ رکندي. هي فنڊ پهريون ڀيرو گورنر ڪيٿ ملر 1969ع جي پروڊهو بي ليز وڪري کان اڳ تجويز ڪيو، ڇاڪاڻ⁠تہ کيس خدشو هو ته قانونساز ادارو وڪري مان حاصل ٿيندڙ سڄي رقم، جيڪا 900 ملين آمريڪي ڊالر هئي، هڪ ئي وقت خرچ ڪري ڇڏيندو. بعد ۾ گورنر جي هيمنڊ ۽ ڪينائي مان رياستي نمائندي هيُو مالون هن جي حمايت ڪئي. ان کان پوءِ هي هميشه سياسي طور پرڪشش تصور رهيو آهي، ڇاڪاڻ⁠تہ اهو اهڙي آمدني کي عام فنڊ ۾ وڃڻ بدران الڳ رکندو آهي.
الاسڪا جو آئين اهڙي نموني لکيو ويو هو جو رياستي فنڊن کي ڪنهن خاص مقصد لاءِ مخصوص ڪرڻ کان روڪيو وڃي. مستقل فنڊ هن جو هڪ نادر استثنا بڻجي ويو، گهڻو ڪري ان سياسي بي اعتمادي واري ماحول سبب جيڪو ان جي قيام وقت موجود هو. پنهنجي شروعاتي اصل رقم 734,000 آمريڪي ڊالرن کان، تيل جي رائلٽين ۽ سرمائي سيڙپڪاري پروگرامن جي نتيجي ۾ هي فنڊ 50 ارب آمريڪي ڊالر تائين وڌي چڪو آهي. اصل رقم جو گهڻو، جيڪڏهن نه ته سمورو، حصو احتياط سان الاسڪا کان ٻاهر سيڙپ ڪيو ويو آهي. ان سبب الاسڪا جي سياستدانن طرفان بار بار اها گهر ٿيندي رهي آهي ته فنڊ الاسڪا اندر سيڙپڪاري ڪري، پر اهڙي موقف ڪڏهن به وڏو زور حاصل نه ڪيو.
1982ع کان فنڊ جي سالياني واڌ مان اهل الاسڪائي رهواسين کي هر سال منافعو ڏنو ويندو آهي، جيڪو 1982ع ۾ شروعاتي 1,000 آمريڪي ڊالر کان، جيڪو ٽن سالن جي ادائيگيءَ جي برابر هو ڇاڪاڻ⁠تہ ادائيگيءَ جو ورهاست وارو منصوبو عدالتي ڪيس سبب روڪيل هو، 2008ع ۾ 3,269 آمريڪي ڊالر تائين پهتو، جنهن ۾ هڪ ڀيرو ڏنل 1,200 آمريڪي ڊالر جو "وسيلن جو رعايتي رقم" پڻ شامل هو. هر سال رياستي قانونساز ادارو آمدنيءَ مان 8 سيڪڙو ڪڍي ٿو، 3 سيڪڙو اصل رقم ۾ مهانگائي کان بچاءَ لاءِ واپس وجهي ٿو، ۽ باقي 5 سيڪڙو سڀني اهل الاسڪائي رهواسين ۾ ورهائي ٿو. مستقل فنڊ منافعو حاصل ڪرڻ لاءِ، ماڻهوءَ کي گهٽ ۾ گهٽ 12 مهينا رياست ۾ رهڻو پوندو، اجازت ڏنل غير حاضرين جي تابع مسلسل رهائش برقرار رکڻي پوندي، ۽ اهڙن عدالتي فيصلن يا فوجداري سزاين جي تابع نه هجڻ گهرجي، جيڪي مختلف نااهلي وارن درجن ۾ اچن يا ادائيگيءَ کي شهري ضبطگيءَ جي تابع بڻائي سگهن.
مستقل فنڊ کي اڪثر دنيا ۾ بنيادي آمدني پاليسيءَ جي اهم مثالن مان هڪ سمجهيو ويندو آهي.
زندگيءَ جو خرچ
الاسڪا ۾ شين جي قيمت گهڻي عرصي کان لڳاتار 48 رياستن جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ رهي آهي. وفاقي حڪومت جا ملازم، خاص طور آمريڪي پوسٽل سروس (USPS) جا ڪارڪن ۽ فعال ڊيوٽي وارا فوجي اهلڪار، زندگيءَ جي خرچ جو الائونس وٺندا آهن، جيڪو عام طور بنيادي پگهار جو 25 سيڪڙو مقرر هوندو آهي، ڇاڪاڻ⁠تہ جيتوڻيڪ زندگيءَ جو خرچ گهٽيو آهي، تڏهن به اهو ملڪ جي سڀ کان وڌيڪ خرچ وارن علائقن مان هڪ آهي.
ٻهراڙيءَ وارو الاسڪا محدود آمدرفت جي بنيادي ڍانچي سبب ملڪ جي باقي حصن جي ڀيٽ ۾ خوراڪ ۽ صارفين جي شين جي تمام گهڻين قيمتن جو شڪار آهي.
آبادي
اصل مضمون جي لاءِ ڏسوالاسڪا جي آبادي

| تاريخي آبادي |
| --- |
| مردم شماري | Pop. |  | %± |
| **1880** | 33,426 |  | — |
| **1890** | 32,052 |  | −4.1% |
| **1900** | 63,592 |  | 98.4% |
| **1910** | 64,356 |  | 1.2% |
| **1920** | 55,036 |  | −14.5% |
| **1930** | 59,278 |  | 7.7% |
| **1940** | 72,524 |  | 22.3% |
| **1950** | 128,643 |  | 77.4% |
| **1960** | 226,167 |  | 75.8% |
| **1970** | 300,382 |  | 32.8% |
| **1980** | 401,851 |  | 33.8% |
| **1990** | 550,043 |  | 36.9% |
| **2000** | 626,932 |  | 14.0% |
| **2010** | 710,231 |  | 13.3% |
| **2020** | 733,391 |  | 3.3% |
| **2025 (اندازو)** | 737,270 |  | 3.8% |
| 1930ع ۽ 1940ع جون مردم شماريون اڳئين سرءُ ۾ ڪيون ويون ذريعا: 1910ع–2020ع |

آمريڪي مردم شماري بيورو 2020ع آمريڪي مردم شماري ۾ ڄاڻايو ته 1 اپريل 2020ع تي الاسڪا جي آبادي 733,391 هئي، جيڪا 2010ع آمريڪي مردم شماري کان 3.3 سيڪڙو وڌيڪ هئي. 2010ع آمريڪي مردم شماري ۾ الاسڪا جي آبادي 710,231 هئي، جيڪا 2000ع جي آمريڪي مردم شماري ۾ 626,932 کان 13.3 سيڪڙو وڌيڪ هئي.
2020ع ۾، آباديءَ جي لحاظ کان الاسڪا آمريڪا جي 48هين وڏي رياست هئي، جيڪا رڳو ورمونٽ ۽ وائيومنگ کان اڳتي هئي. الاسڪا آمريڪا جي سڀ کان گهٽ آباديءَ جي گهاٽائي واري رياست آهي، ۽ دنيا جي سڀ کان وڌيڪ ڇڙواڳ آبادي وارن علائقن مان هڪ آهي، جتي آباديءَ جي گهاٽائي 1.2 inhabitants per square mile (0.46/km2) آهي. ان کان پوءِ ايندڙ رياست وائيومنگ ۾ 5.8 inhabitants per square mile (2.2/km2) آهي. الاسڪا ايراضيءَ جي لحاظ کان آمريڪا جي سڀ کان وڏي رياست آهي، ۽ في فرد آمدنيءَ جي لحاظ کان ڏهين امير ترين رياست آهي.
2028ع مطابق پنهنجي آباديءَ جي ڪري اها آمريڪا جي انهن 14 رياستن مان هڪ آهي، جن وٽ اڃا تائين رڳو هڪ ٽيليفون ايريا ڪوڊ آهي.
HUD جي 2022ع واري سالياني بي گهرين جي جائزي واري رپورٽ ۾، الاسڪا ۾ اندازاً 2,320 بي گهر ماڻهو هئا.
نسل ۽ قوميت

الاسڪا جي آباديءَ جي نسلي ورهاست| [لڪايو]نسلي جوڙجڪ | 1970ع | 1990ع | 2000ع | 2010ع | 2020ع |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| اڇا | 78.8% | 75.5% | 69.3% | 66.7% | 59.4% |
| مقامي | 16.9% | 15.6% | 15.6% | 14.8% | 15.2% |
| ايشيائي | 0.9% | 3.6% | 4.0% | 5.4% | 6.0% |
| ڪارا | 3.0% | 4.1% | 3.5% | 3.3% | 3.0% |
| مقامي هوائي ماڻهو ۽ ٻيا پئسفڪ ٻيٽن وارا | – | – | 0.5% | 1.0% | 1.7% |
| ٻيو نسل | 0.4% | 1.2% | 1.6% | 1.6% | 2.5% |
| گهڻ نسلي | – | – | 5.5% | 7.3% | 12.2% |

الاسڪا ۾ قومي اصليتون، 2021ع
2020ع مردم شماري موجب الاسڪا جي هر ڪائونٽي ۾ اڪيلو يا ڪنهن به ميلاپ ۾ سڀ کان وڏو قومي اصل
بورو ۽ مردم شماري وارن علائقن موجب سڀ کان وڏي نسلي/قومي گروهه جو نقشو. ڳاڙهو رنگ مقامي آمريڪي ۽ نيرو رنگ غير هسپانوي اڇن ماڻهن کي ڏيکاري ٿو. وڌيڪ گهرا ڇانواٽ آباديءَ ۾ وڌيڪ تناسب ڏيکارين ٿا.
2019ع جي آمريڪي ڪميونٽي سروي موجب اندازو لڳايو ويو ته آباديءَ جو 60.2 سيڪڙو اڇو، 3.7 سيڪڙو ڪارو يا آفريڪي آمريڪي، 15.6 سيڪڙو آمريڪي انڊين يا الاسڪا جا مقامي، 6.5 سيڪڙو ايشيائي، 1.4 سيڪڙو مقامي هوائي ۽ ٻيا پئسفڪ ٻيٽن وارا، 7.5 سيڪڙو ٻن يا وڌيڪ نسلن وارا، ۽ 7.3 سيڪڙو هسپانوي يا لاطيني آمريڪي هئا. سروي جي اندازن موجب، 2015ع کان 2019ع تائين ڪل آباديءَ جو 7.8 سيڪڙو پرڏيهي ڄاول هو.
2015ع ۾ 61.3 سيڪڙو اڇا، 3.4 سيڪڙو ڪارا يا آفريڪي آمريڪي، 13.3 سيڪڙو آمريڪي انڊين يا الاسڪا جا مقامي، 6.2 سيڪڙو ايشيائي، 0.9 سيڪڙو مقامي هوائي ۽ ٻيا پئسفڪ ٻيٽن وارا، 0.3 سيڪڙو ڪنهن ٻئي نسل جا، ۽ 7.7 سيڪڙو گهڻ نسلي هئا. هسپانوي ۽ لاطيني آمريڪي 2015ع ۾ رياست جي آباديءَ جو 7 سيڪڙو هئا. 2015ع کان 2019ع تائين، سڀ کان وڏا هسپانوي ۽ لاطيني آمريڪي گروهه ميڪسيڪي آمريڪي، پورٽو ريڪن ۽ ڪيوبائي آمريڪي هئا. رياست ۾ رهندڙ سڀ کان وڏا ايشيائي گروهه فلپائني، ڪوريائي آمريڪي، جاپاني ۽ چيني آمريڪي هئا.
2010ع ۾ الاسڪا جي آبادي 64.1 سيڪڙو اڇي، 14.8 سيڪڙو آمريڪي انڊين ۽ الاسڪا جا مقامي، 5.4 سيڪڙو ايشيائي، 3.3 سيڪڙو ڪاري يا آفريڪي آمريڪي، 1.0 سيڪڙو مقامي هوائي ۽ ٻيا پئسفڪ ٻيٽن وارا، 1.6 سيڪڙو ڪنهن ٻئي نسل مان، ۽ 7.3 سيڪڙو ٻن يا وڌيڪ نسلن مان هئي. 2010ع ۾ هسپانوي يا لاطيني آمريڪي آباديءَ جو 5.5 سيڪڙو هئا.
2011ع مطابق الاسڪا ۾ هڪ سال کان گهٽ عمر جي 50.7 سيڪڙو آبادي اقليتي گروهن سان تعلق رکندڙ هئي، يعني انهن جا ٻئي والدين اڇي نسل جا نه هئا. 1960ع ۾ آمريڪي مردم شماري بيورو ٻڌايو ته الاسڪا جي آبادي 77.2 سيڪڙو اڇي، 3 سيڪڙو ڪاري، ۽ 18.8 سيڪڙو آمريڪي انڊين ۽ الاسڪا جي مقامي ماڻهن تي مشتمل هئي.
2018ع ۾ الاسڪا جي مهاجرن جا سڀ کان وڏا اصلي ملڪ فلپائن، ميڪسيڪو، ڪئناڊا، ٿائيلينڊ ۽ ڏکڻ ڪوريا هئا.
ٻوليون
وڌيڪ ڏسو: الاسڪا جون مقامي ٻوليون
2011ع جي آمريڪي ڪميونٽي سروي ۾ پنجن سالن کان وڏي عمر وارن 83.4 سيڪڙو ماڻهن گهر ۾ رڳو انگريزي ڳالهائي. لڳ ڀڳ 3.5 سيڪڙو ماڻهن گهر ۾ اسپيني ڳالهائي، 2.2 سيڪڙو ماڻهن ٻي ڪا هند-يورپي ٻولي ڳالهائي، لڳ ڀڳ 4.3 سيڪڙو ماڻهن ايشيائي ٻولي (جنهن ۾ ٽيگالاگ پڻ شامل آهي) ڳالهائي، ۽ لڳ ڀڳ 5.3 سيڪڙو ماڻهن گهر ۾ ٻيون ٻوليون ڳالهايون. 2019ع ۾ آمريڪي ڪميونٽي سروي موجب 83.7 سيڪڙو ماڻهو رڳو انگريزي ڳالهائيندا هئا، جڏهن ته 16.3 سيڪڙو انگريزي کانسواءِ ٻي ٻولي ڳالهائيندا هئا. انگريزي کان پوءِ سڀ کان وڌيڪ ڳالهائي ويندڙ يورپي ٻولي اسپيني هئي، جيڪا رياست جي لڳ ڀڳ 4.0 سيڪڙو آبادي ڳالهائيندي هئي. مجموعي طور ايشيائي ۽ پئسفڪ ٻيٽن جون ٻوليون 5.6 سيڪڙو الاسڪائي ماڻهو ڳالهائيندا هئا. 2010ع کان وٺي 5.2 سيڪڙو الاسڪائي رياست جي 20 مقامي ٻولين مان ڪا هڪ ڳالهائين ٿا، جن کي مقامي طور "مقامي ٻوليون" چيو وڃي ٿو. الاسڪا روسي ٻوليءَ جي هڪ منفرد لهجي، الاسڪائي روسي، لاءِ پڻ مشهور آهي.
الاسڪا يونيورسٽي فيربينڪس ۾ قائم الاسڪا مقامي ٻولي مرڪز دعويٰ ڪري ٿو ته گهٽ ۾ گهٽ ويهه الاسڪا جون مقامي ٻوليون موجود آهن ۽ ڪجهه ٻولين جا مختلف لهجا پڻ آهن. الاسڪا جون گهڻيون مقامي ٻوليون يا ته ايسڪيمو-اليوٽ ٻوليون يا نا-ديني ٻوليون خاندانن سان واسطو رکن ٿيون. ڪجهه ٻوليون اڪيلِيون ٻوليون سمجهيون وڃن ٿيون، جهڙوڪ هائيڊا، يا اڃا تائين درجا بندي نه ٿيون آهن، جهڙوڪ ٽسمشياني ٻوليون. 2014ع ۾ الاسڪا جون لڳ ڀڳ سڀئي مقامي ٻوليون يا ته خطري هيٺ، ٻولي بدلجڻ واري حالت ۾، مرڻ ڪناري، لڳ ڀڳ ناپيد يا غير فعال ٻوليون قرار ڏنيون ويون.
آڪٽوبر 2014ع ۾ الاسڪا جي گورنر هڪ بل تي صحيح ڪئي، جنهن تحت رياست جي 20 مقامي ٻولين کي سرڪاري حيثيت ڏني وئي. هن بل انهن ٻولين کي سرڪاري ٻولين طور علامتي سڃاڻپ ڏني، جيتوڻيڪ حڪومت اندر انهن کي سرڪاري استعمال لاءِ اختيار نه ڪيو ويو. مئي 2024ع ۾ هڪ بل ذريعي تنانا کي وچين تنانا ۽ هيٺين تنانا سان بدلائي، ڪپئگ ۽ ويتال شامل ڪيون ويون. بل ۾ شامل 23 ٻوليون هي آهن:

1. انوپياق
2. سائبيريائي يوپڪ
3. مرڪزي الاسڪائي يوپڪ
4. ڪپئگ
5. الوتيق
6. اونانگاڪس
7. ڊينائنا
8. ڊيگ شيناگ
9. هوليڪاچڪ
10. ڪويوڪون
11. اپر ڪسڪوڪوئم
12. گوئچن
13. اپر تنانا
14. ساهچيگ ختين خنيگي؛ وچين تنانا
15. بينهتي ڪوخوتئنا ڪيناگا؛ هيٺيون تنانا
16. ٽيناڪراس
17. هان
18. آهتنا
19. ويتل؛ ٽسيٽساوٽ
20. اياڪ
21. ٽلنگٽ
22. هائيڊا
23. ٽسمشيان

آبهوا
اصل مضمون جي لاءِ ڏسوالاسڪا جي آبهوا
الاسڪا ۾ وفاقي حڪومت جي ملڪيت هيٺ عوامي زمين ڪنهن به ٻي رياست کان وڌيڪ آهي.
الاسڪا آمريڪا جي سڀ کان ٿڌي رياست آهي. ڏاکڻي ۽ ڏکڻ-اوڀر الاسڪا جي آبهوا وچولي ويڪرائي ڦاڪ واري سامونڊي آبهوا آهي (ڪوپن آبهوا درجابندي: *Cfb*)، جڏهن⁠تہ اترين حصن ۾ ٿڌي اونهاري ۽ نسبتاً نرم سياري سان ذيلي قطبي سامونڊي آبهوا (ڪوپن *Cfc*) ملي ٿي. سالياني بنياد تي ڏکڻ-اوڀر الاسڪا رياست جو سڀ کان آلو ۽ سڀ کان گرم حصو آهي، جتي سياري ۾ گرمي پد نسبتاً نرم ۽ سڄي سال برسات گهڻي ٿيندي آهي. جونو ۾ سالياني برسات اوسطاً 50 in (130 cm) کان وڌيڪ آهي، جڏهن ته ڪيچيڪان ۾ اوسطاً 150 in (380 cm) کان وڌيڪ برسات پوي ٿي. هي الاسڪا جو واحد علائقو پڻ آهي، جتي سياري جي مهينن دوران ڏينهن جو اوسط وڌ ۾ وڌ گرمي پد نقطه انجماد کان مٿي رهي ٿو.
الاسڪا جا ڪوپن آبهوا علائقا
اينڪريج ۽ ڏکڻ-مرڪزي الاسڪا جي آبهوا الاسڪا جي معيار موجب سامونڊي ڪناري جي ويجهڙائيءَ سبب نرم آهي. جيتوڻيڪ هن علائقي ۾ ڏکڻ-اوڀر الاسڪا جي ڀيٽ ۾ گهٽ مينهن پوي ٿو، پر برف وڌيڪ پوي ٿي ۽ ڏينهن عام طور وڌيڪ صاف هوندا آهن. اينڪريج ۾ سالياني برسات اوسطاً 16 in (41 cm) آهي، جڏهن ته برفباري لڳ ڀڳ 75 in (190 cm) ٿئي ٿي؛ البت ڏکڻ-مرڪزي علائقي ۾ اهڙا هنڌ پڻ آهن، جتي ان کان گهڻي وڌيڪ برف پوي ٿي. مختصر ۽ ٿڌي اونهاري سبب هن علائقي جي آبهوا ذيلي قطبي آهي (ڪوپن: *Dfc*).
اولهه الاسڪا جي آبهوا جو وڏو دارومدار بيرنگ سمنڊ ۽ الاسڪا نار تي آهي. ڏکڻ-اولهه ۾ اها ذيلي قطبي سامونڊي آبهوا آهي، جڏهن ته وڌيڪ اتر طرف براعظمي ذيلي قطبي آبهوا ملي ٿي. اتر ۾ تمام پري هجڻ باوجود هن علائقي جو گرمي پد ڪجهه حد تائين معتدل آهي. هن علائقي ۾ برسات جي مقدار ۾ وڏو فرق ملي ٿو. سيورڊ اپٻيٽ جي اترئين پاسي کان ڪوبڪ درياهه جي واديءَ تائين پکڙيل علائقو (يعني ڪوٽزيبيو ساؤنڊ جي ڀرپاسي وارو علائقو) فني لحاظ کان ريگستان آهي، جتي ڪجهه حصن ۾ سالياني برسات 10 in (25 cm) کان گهٽ ٿئي ٿي. ٻئي انتها تي، ڊلنگهم ۽ بيٿل جي وچ وارا ڪجهه هنڌ اوسطاً لڳ ڀڳ 100 in (250 cm) برسات حاصل ڪن ٿا.
الاسڪا جي اندروني علائقي جي آبهوا ذيلي قطبي آهي ۽ ڪجهه وادين کانسواءِ براعظمي ذيلي قطبي آبهوا جو روايتي مثال آهي؛ انهن وادين ۾ آبهوا مرطوب براعظمي آبهوا (ڪوپن: *Dfb*) جي ويجهو پهچي ٿي. الاسڪا جا ڪجهه سڀ کان وڌيڪ ۽ سڀ کان گهٽ گرمي پد فيربينڪس جي ڀرپاسي وارن علائقن ۾ رڪارڊ ٿيا آهن. اونهاريون گرم هونديون آهن، جيتوڻيڪ عام طور مختصر هونديون آهن، ۽ گرمي پد 90s °F (هيٺين کان وچين 30s °C) تائين پهچي سگهي ٿو. ڊگهن ۽ تمام ٿڌن سيارن ۾ گرمي پد −60 °F (−51 °C) کان به هيٺ ڪري سگهي ٿو. اندروني علائقي ۾ برسات گهٽ پوي ٿي، اڪثر ڪري ساليانو 10 in (25 cm) کان گهٽ، پر سياري ۾ جيڪا برسات يا برف پوي ٿي، اها گهڻو ڪري سڄو سيارو برقرار رهي ٿي.
الاسڪا ۾ رڪارڊ ڪيل سڀ کان وڌيڪ ۽ سڀ کان گهٽ گرمي پد ٻئي اندروني علائقي ۾ رڪارڊ ٿيا. سڀ کان وڌيڪ گرمي پد 100 °F (38 °C) فورٽ يوڪون ۾ 27 جون 1915ع تي رڪارڊ ٿيو، جيڪو آرڪٽڪ دائري کان رڳو 8 mi or 13 ڪلوميٽر اندر واقع آهي. ان ڪري الاسڪا هوائي سان گڏ آمريڪا جي اهڙي رياست آهي، جنهن جو رڪارڊ ٿيل وڌ ۾ وڌ گرمي پد ٻين رياستن جي ڀيٽ ۾ سڀ کان گهٽ آهي. الاسڪا جو سرڪاري طور سڀ کان گهٽ گرمي پد −80 °F (−62 °C) پراسپيڪٽ ڪريڪ ۾ 23 جنوري 1971ع تي رڪارڊ ٿيو، جيڪو براعظمي اتر آمريڪا ۾ رڪارڊ ٿيل سڀ کان گهٽ گرمي پد (سنيگ، يوڪون، ڪئناڊا) کان رڳو هڪ درجو وڌيڪ هو.
الاسڪا جي انتهائي اترئين حصي، يعني بروڪس جبلستان کان اتر واري علائقي جي آبهوا آرڪٽڪ آهي (ڪوپن: *ET*)، جتي سيارا ڊگها ۽ انتهائي ٿڌا، ۽ اونهاريون مختصر ۽ ٿڌيون هونديون آهن. جولاءِ ۾ به اُتڪياگِوڪ ۾ اوسط گهٽ ۾ گهٽ گرمي پد 34 °F (1 °C) هوندو آهي. الاسڪا جي هن حصي ۾ برسات تمام گهٽ پوي ٿي، ڪيترن ئي هنڌن تي ساليانو اوسطاً 10 in (25 cm) کان گهٽ، گهڻو ڪري برف جي صورت ۾، جيڪا لڳ ڀڳ سڄو سال زمين تي موجود رهي ٿي.

الاسڪا جي چونڊيل هنڌن لاءِ روزاني اوسط وڌ ۾ وڌ ۽ گهٽ ۾ گهٽ گرمي پد| هنڌ | جولاءِ (°F) | جولاءِ (°C) | جنوري (°F) | جنوري (°C) |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| اينڪريج | 65/51 | 18/10 | 22/11 | −5/−11 |
| جونو | 64/50 | 17/11 | 32/23 | 0/−4 |
| ڪيچيڪان | 64/51 | 17/11 | 38/28 | 3/−1 |
| يونالاسڪا | 57/46 | 14/8 | 36/28 | 2/−2 |
| فيربينڪس | 72/53 | 22/11 | 1/−17 | −17/−27 |
| فورٽ يوڪون | 73/51 | 23/10 | −11/−27 | −23/−33 |
| نوم | 58/46 | 14/8 | 13/−2 | −10/−19 |
| اُتڪياگِوڪ | 47/34 | 8/1 | −7/−19 | −21/−28 |

معيشت
اصل مضمون جي لاءِ ڏسوالاسڪا جي معيشت
پڻ ڏسو: في فرد آمدني موجب الاسڪا جا هنڌ ۽ الاسڪا جي ڪمپنين جي فهرست
پروڊهو بي تيل جو ميدان ۾ بنيادي ڍانچي جو هوائي منظر
آڪٽوبر 2022ع ۾ الاسڪا ۾ ڪل روزگار 316,900 هو. ملازمت ڏيندڙ ادارن جو تعداد 21,077 هو. 2025ع مطابق بيروزگاري جي شرح 4.7 سيڪڙو هئي. رياست جي تاريخي طور سڀ کان گهٽ بيروزگاري جي شرح آگسٽ 2022ع ۾ 3.8 سيڪڙو رڪارڊ ڪئي وئي، ۽ سڀ کان وڌيڪ مئي 2020ع ۾ 11.7 سيڪڙو هئي.
آمريڪي اقتصادي تجزيي وارو بيورو موجب، 2025ع ۾ الاسڪا جي مجموعي رياستي پيداوار 75.011 ارب آمريڪي ڊالر هئي. 2025ع ۾ ان جي في فرد ذاتي آمدني 80,175 آمريڪي ڊالر هئي. فينڪس مارڪيٽنگ انٽرنيشنل جي 2013ع واري هڪ مطالعي موجب، الاسڪا ۾ في فرد ملينئرن جو تعداد آمريڪا ۾ پنجون نمبر وڏو هو، جنهن جو تناسب 6.75 سيڪڙو هو. تيل ۽ گئس جي صنعت الاسڪا جي معيشت تي غالب آهي، ۽ رياست جي آمدنيءَ جو 80 سيڪڙو کان وڌيڪ حصو پيٽروليم ڪڍڻ مان حاصل ٿئي ٿو. تيل ۽ قدرتي گئس کانسواءِ الاسڪا جي اهم برآمدي پيداوار سامونڊي خوراڪ آهي، خاص طور سالمن، ڪوڊ، پولڪ ۽ ڪيڪڙو.
زراعت الاسڪا جي معيشت جو تمام ننڍڙو حصو آهي. زرعي پيداوار بنيادي طور رياست اندر استعمال لاءِ ٿيندي آهي، جنهن ۾ نرسري ٻوٽا، کير جون شيون، ڀاڄيون ۽ مالوند جانور شامل آهن. صنعتڪاري محدود آهي، ۽ گهڻيون خوراڪ جون شيون ۽ عام سامان ٻاهران درآمد ڪيا وڃن ٿا.
روزگار جو وڏو حصو حڪومت ۽ قدرتي وسيلن ڪڍڻ، جهاز راني ۽ آمدرفت جهڙين صنعتن ۾ آهي. فوجي اڏا اينڪريج، فيئربئنڪس نارٿ اسٽار ۽ ڪوڊياڪ ٻيٽ بوروئن جي معيشت جو اهم حصو آهن. 2025ع ۾ الاسڪا جا 99.1 سيڪڙو ڪاروبار ننڍا ڪاروبار هئا ۽ رياست جي 54.2 سيڪڙو افرادي قوت کي روزگار ڏيندا هئا. وفاقي سبسڊيون پڻ معيشت جو اهم حصو آهن، جيڪي رياست کي ٽيڪس گهٽ رکڻ جي اجازت ڏين ٿيون. ان جي صنعتي پيداوار ۾ خام پيٽروليم، قدرتي گئس، ڪوئلو، سون، قيمتي ڌاتو، زنڪ ۽ ٻيون کاڻيون، سامونڊي خوراڪ جي پروسيسنگ، ڪاٺ ۽ ڪاٺ جون شيون شامل آهن. خدمتن ۽ سياحت جو شعبو پڻ وڌي رهيو آهي. سياحن مقامي رهائشگاهن جي مدد ڪري معيشت ۾ حصو وڌو آهي.
توانائي
پڻ ڏسو: الاسڪا ۾ قدرتي گئس, الاسڪا جي بجلي گهرن جي فهرست, ۽ توانائي قانون#الاسڪا قانون
ٽرانس-الاسڪا پائيپ لائين الاسڪا جي مالي لحاظ کان سڀ کان اهم برآمد، يعني تيل، کي اتر ڍلان کان والڊيز تائين منتقل ڪري ٿي. ٿنڀن ۾ لڳل گرمي پائيپ اهم آهن، ڇاڪاڻ⁠تہ اهي گرمي کي مٿي طرف ڦهلائين ٿا ۽ دائمي ڄميل زمين کي ڳرڻ کان بچائين ٿا.
الاسڪا جا ثابت ٿيل تيل جا ذخيرا 1973ع ۾ پنهنجي بلند ترين سطح تي پهتا ۽ ان کان پوءِ 60 سيڪڙو کان وڌيڪ گهٽجي چڪا آهن.
الاسڪا جي تيل پيداوار 1988ع ۾ پنهنجي بلند ترين سطح تي پهتي ۽ ان کان پوءِ 75 سيڪڙو کان وڌيڪ گهٽجي چڪي آهي.
الاسڪا وٽ توانائي جا وڏا وسيلا آهن، جيتوڻيڪ ان جا تيل جا ذخيرا گهڻي حد تائين ختم ٿي چڪا آهن. تيل ۽ گئس جا وڏا ذخيرا الاسڪا جي اتر ڍلان (ANS) ۽ ڪوڪ اِنليٽ جي حوضن ۾ مليا، پر توانائي معلومات انتظاميا موجب فيبروري 2014ع تائين الاسڪا خام تيل پيداوار ۾ ٽيڪساس، اتر ڊڪوٽا ۽ ڪيليفورنيا کان پوءِ قومي سطح تي چوٿين نمبر تي اچي ويو هو.
الاسڪا جي اتر ڍلان تي واقع پروڊهو بي اڃا تائين آمريڪا جو ٻيو سڀ کان وڌيڪ پيداوار ڏيندڙ تيل ميدان آهي، جيڪو عام طور روزانو لڳ ڀڳ 400,000 barrels per day (64,000 m3/d) تيل پيدا ڪري ٿو؛ جيتوڻيڪ 2014ع جي شروعات تائين اتر ڊڪوٽا جي باڪن فارمشن روزانو 900,000 barrels per day (140,000 m3/d) کان وڌيڪ تيل پيدا ڪري رهي هئي. پروڊهو بي اتر آمريڪا ۾ ڪڏهن به دريافت ٿيل سڀ کان وڏو روايتي تيل ميدان هو، پر اهو ڪينيڊا جي وڏي اٿاباسڪا تيل واري واري واري ميدان کان تمام ننڍو هو، جيڪو 2014ع تائين لڳ ڀڳ روزانو 1,500,000 barrels per day (240,000 m3/d) غير روايتي تيل پيدا ڪري رهيو هو، ۽ ان رفتار سان سوين سالن تائين پيداوار جا ذخيرا رکي ٿو.
ٽرانس-الاسڪا پائيپ لائين روزانو 2.1 million barrels (330,000 m3) تائين خام تيل منتقل ۽ پمپ ڪري سگهي ٿي، جيڪا آمريڪا جي ڪنهن به ٻي خام تيل پائيپ لائين کان وڌيڪ آهي. ان کان علاوه الاسڪا جي بِٽيومينس، سب-بِٽيومينس ۽ لِگنائيٽ ڪوئلي وارن حوضن ۾ وڏا ڪوئلي جا ذخيرا موجود آهن. آمريڪي ارضياتي سروي اندازو لڳائي ٿي ته الاسڪا جي اتر ڍلان تي قدرتي گئس هائيڊريٽن مان 85.4 trillion cubic feet (2,420 km3) اڻ دريافت ٿيل، فني طور قابلِ حاصل گئس موجود آهي. الاسڪا پنهنجي ڪيترن دريائن مان ملڪ جي سڀ کان وڏي پن بجلي صلاحيت پڻ پيش ڪري ٿو. الاسڪا جي سامونڊي ڪناري جا وڏا حصا واءُ ۽ زمين-گرمي توانائي جي صلاحيت به رکن ٿا.
الاسڪا جي معيشت گرمي، آمدرفت، بجلي ۽ روشني لاءِ وڌندڙ مهانگي ڊيزل ٻارڻ تي گهڻو دارومدار رکي ٿي. جيتوڻيڪ واءُ ۽ پن بجلي جا وسيلا گهڻا ۽ گهٽ ترقي يافته آهن، پر سڄي رياست لاءِ توانائي نظام جون تجويزون گهٽ ٻارڻ قيمتن، ڊگهن فاصلن ۽ گهٽ آبادي سبب ان وقت (2001ع واري رپورٽ موجب) معاشي طور غير فائديمند قرار ڏنيون ويون. شهري الاسڪا ۾ هڪ گيلن پيٽرول جي قيمت عام طور قومي اوسط کان 30 کان 60 سينٽ وڌيڪ هوندي آهي؛ ٻهراڙي وارن علائقن ۾ قيمتون عام طور گهڻو وڌيڪ هونديون آهن، پر آمدرفت جي خرچن، موسمي استعمال جي چوٽين، ويجهي پيٽروليم ترقياتي بنيادي ڍانچي ۽ ٻين ڪيترن ئي سببن موجب گهڻو فرق رکنديون آهن.
مستقل فنڊ
الاسڪا مستقل فنڊ تيل جي آمدنيءَ مان آئيني طور منظور ٿيل مخصوص رقم آهي، جيڪا ووٽرن 1976ع ۾ قائم ڪئي ته جيئن تيل مان حاصل ٿيندڙ رياستي آمدنيءَ جي اضافي کي سنڀالي سگهجي، خاص طور ان وقت تازو تعمير ٿيل ٽرانس-الاسڪا پائيپ لائين نظام جي امڪاني آمدنيءَ کي نظر ۾ رکندي. هي فنڊ پهريون ڀيرو گورنر ڪيٿ ملر 1969ع جي پروڊهو بي ليز وڪري کان اڳ تجويز ڪيو، ڇاڪاڻ⁠تہ کيس خدشو هو ته قانونساز ادارو وڪري مان حاصل ٿيندڙ سڄي رقم، جيڪا 900 ملين آمريڪي ڊالر هئي، هڪ ئي وقت خرچ ڪري ڇڏيندو. بعد ۾ گورنر جي هيمنڊ ۽ ڪينائي مان رياستي نمائندي هيُو مالون هن جي حمايت ڪئي. ان کان پوءِ هي هميشه سياسي طور پرڪشش تصور رهيو آهي، ڇاڪاڻ⁠تہ اهو اهڙي آمدني کي عام فنڊ ۾ وڃڻ بدران الڳ رکندو آهي.
الاسڪا جو آئين اهڙي نموني لکيو ويو هو جو رياستي فنڊن کي ڪنهن خاص مقصد لاءِ مخصوص ڪرڻ کان روڪيو وڃي. مستقل فنڊ هن جو هڪ نادر استثنا بڻجي ويو، گهڻو ڪري ان سياسي بي اعتمادي واري ماحول سبب جيڪو ان جي قيام وقت موجود هو. پنهنجي شروعاتي اصل رقم 734,000 آمريڪي ڊالرن کان، تيل جي رائلٽين ۽ سرمائي سيڙپڪاري پروگرامن جي نتيجي ۾ هي فنڊ 50 ارب آمريڪي ڊالر تائين وڌي چڪو آهي. اصل رقم جو گهڻو، جيڪڏهن نه ته سمورو، حصو احتياط سان الاسڪا کان ٻاهر سيڙپ ڪيو ويو آهي. ان سبب الاسڪا جي سياستدانن طرفان بار بار اها گهر ٿيندي رهي آهي ته فنڊ الاسڪا اندر سيڙپڪاري ڪري، پر اهڙي موقف ڪڏهن به وڏو زور حاصل نه ڪيو.
1982ع کان فنڊ جي سالياني واڌ مان اهل الاسڪائي رهواسين کي هر سال منافعو ڏنو ويندو آهي، جيڪو 1982ع ۾ شروعاتي 1,000 آمريڪي ڊالر کان، جيڪو ٽن سالن جي ادائيگيءَ جي برابر هو ڇاڪاڻ⁠تہ ادائيگيءَ جو ورهاست وارو منصوبو عدالتي ڪيس سبب روڪيل هو، 2008ع ۾ 3,269 آمريڪي ڊالر تائين پهتو، جنهن ۾ هڪ ڀيرو ڏنل 1,200 آمريڪي ڊالر جو "وسيلن جو رعايتي رقم" پڻ شامل هو. هر سال رياستي قانونساز ادارو آمدنيءَ مان 8 سيڪڙو ڪڍي ٿو، 3 سيڪڙو اصل رقم ۾ مهانگائي کان بچاءَ لاءِ واپس وجهي ٿو، ۽ باقي 5 سيڪڙو سڀني اهل الاسڪائي رهواسين ۾ ورهائي ٿو. مستقل فنڊ منافعو حاصل ڪرڻ لاءِ، ماڻهوءَ کي گهٽ ۾ گهٽ 12 مهينا رياست ۾ رهڻو پوندو، اجازت ڏنل غير حاضرين جي تابع مسلسل رهائش برقرار رکڻي پوندي، ۽ اهڙن عدالتي فيصلن يا فوجداري سزاين جي تابع نه هجڻ گهرجي، جيڪي مختلف نااهلي وارن درجن ۾ اچن يا ادائيگيءَ کي شهري ضبطگيءَ جي تابع بڻائي سگهن.
مستقل فنڊ کي اڪثر دنيا ۾ بنيادي آمدني پاليسيءَ جي اهم مثالن مان هڪ سمجهيو ويندو آهي.
زندگيءَ جو خرچ
الاسڪا ۾ شين جي قيمت گهڻي عرصي کان لڳاتار 48 رياستن جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ رهي آهي. وفاقي حڪومت جا ملازم، خاص طور آمريڪي پوسٽل سروس (USPS) جا ڪارڪن ۽ فعال ڊيوٽي وارا فوجي اهلڪار، زندگيءَ جي خرچ جو الائونس وٺندا آهن، جيڪو عام طور بنيادي پگهار جو 25 سيڪڙو مقرر هوندو آهي، ڇاڪاڻ⁠تہ جيتوڻيڪ زندگيءَ جو خرچ گهٽيو آهي، تڏهن به اهو ملڪ جي سڀ کان وڌيڪ خرچ وارن علائقن مان هڪ آهي.
ٻهراڙيءَ وارو الاسڪا محدود آمدرفت جي بنيادي ڍانچي سبب ملڪ جي باقي حصن جي ڀيٽ ۾ خوراڪ ۽ صارفين جي شين جي تمام گهڻين قيمتن جو شڪار آهي.
زراعت ۽ مڇيگيري
هاليبٽ، راندين واري مڇي ۽ واپاري مڇي ٻنهي طور، رياست جي معيشت لاءِ اهم آهي.
اترئين آبهوا ۽ پوک جي مختصر موسم سبب الاسڪا ۾ نسبتاً ٿوري زراعت ٿئي ٿي. گهڻا فارم يا ته ماتانوسڪا وادي ۾ آهن، جيڪا اينڪريج کان لڳ ڀڳ 40 miles (64 ڪلوميٽر) اتر-اوڀر ۾ آهي، يا ڪينائي اپٻيٽ تي آهن، جيڪو اينڪريج کان لڳ ڀڳ 60 miles (97 ڪلوميٽر) ڏکڻ-اولهه ۾ آهي. صرف 100 ڏينهن واري مختصر پوک واري موسم پوکجي سگهندڙ فصلن کي محدود ڪري ٿي، پر ڊگها سج وارا اونهاري جا ڏينهن پوک جي موسم کي پيداوار وارو بڻائين ٿا. بنيادي فصلن ۾ پٽاٽا، گجر، سلاد جا پن ۽ بند گوبي شامل آهن.
تانانا وادي زراعت جو هڪ ٻيو اهم مرڪز آهي، خاص طور ڊيلٽا جنڪشن وارو علائقو، جيڪو فيئربئنڪس کان لڳ ڀڳ 100 miles (160 ڪلوميٽر) ڏکڻ-اوڀر ۾ آهي، جتي زرعي فصل پوکيندڙ فارمن جو وڏو مرڪز موجود آهي؛ اهي فارم گهڻو ڪري فورٽ گريلي جي اتر ۽ اوڀر ۾ واقع آهن. هي علائقو گهڻو ڪري رياستي پروگرام تحت مخصوص ۽ ترقي يافته ڪيو ويو، جنهن جي اڳواڻي هيمنڊ پنهنجي گورنر طور ٻئي دور ۾ ڪئي. ڊيلٽا علائقي جا فصل گهڻو ڪري جَوَ ۽ گاهه تي مشتمل آهن. فيئربئنڪس جي اولهه ۾ ننڍن فارمن جو ٻيو مرڪز آهي، جيڪي ريسٽورنٽن، هوٽل ۽ سياحت واري صنعت، ۽ برادري سهائتا واري زراعت لاءِ پيداوار فراهم ڪن ٿا.
تازن سالن ۾ الاسڪا جي زراعت ۾ مارڪيٽ باغبان، ننڍن فارمن ۽ هارين جي مارڪيٽن جي واڌ ۾ نمايان اضافو ٿيو آهي؛ 2011ع ۾ هارين جي مارڪيٽن جي واڌ ۾ رياست جو واڌارو 46 سيڪڙو هو، جيڪو قومي سطح جي 17 سيڪڙو واڌ جي ڀيٽ ۾ ملڪ ۾ سڀ کان وڏو واڌارو هو. پيونِي جي صنعت به تيزي سان وڌي آهي، ڇاڪاڻ⁠تہ الاسڪا جي پوک واري موسم هارين کي دنيا جي ٻين علائقن ۾ فراهميءَ جي وقفي دوران فصل ڪٽڻ جي اجازت ڏئي ٿي، جنهن سان گلن جي مارڪيٽ ۾ هڪ خاص جاءِ ڀرجي ٿي.
الاسڪا رياستي ميلو (کاٻي پاسي) ۽ تانانا وادي رياستي ميلو ۾ ڏيکاريل غير معمولي وڏيون ڀاڄيون
الاسڪا ۾ ڪائونٽيون نه هجڻ سبب ڪائونٽي ميلا موجود نه آهن. ان جي بدران رياستي ۽ مقامي ميلن جو هڪ ننڍڙو مجموعو منعقد ٿيندو آهي، جن ۾ الاسڪا رياستي ميلو پالمر ۾ سڀ کان وڏو آهي، ۽ اهي گهڻو ڪري اونهاري جي پڇاڙيءَ ۾ ٿيندا آهن. ميلا گهڻو ڪري اهڙين برادرين ۾ ٿيندا آهن، جن وٽ تاريخي يا موجوده زرعي سرگرميون هجن، ۽ انهن ۾ مقامي هاري پنهنجي پيداوار ڏيکاريندا آهن، ان سان گڏ وڌيڪ مشهور واپاري سرگرميون، جهڙوڪ ڪارنيول سواريون، ڪنسرٽ ۽ کاڌو پڻ شامل هوندا آهن. "الاسڪا ۾ پوکيل" زرعي نعري طور استعمال ڪيو ويندو آهي.
الاسڪا وٽ سامونڊي خوراڪ جي فراواني آهي، ۽ بنيادي مڇيگيريون بيرنگ سمنڊ ۽ اتر بحرالڪاهل ۾ آهن. سامونڊي خوراڪ انهن ٿورين خوراڪ شين مان هڪ آهي، جيڪا اڪثر رياست اندر ٻاهرين علائقن جي ڀيٽ ۾ سستي هوندي آهي. ڪيترائي الاسڪائي ماڻهو سالمن جي موسمن مان فائدو وٺي پنهنجي گهريلو خوراڪ جو حصو حاصل ڪن ٿا، جڏهن ته هو گذر بسر ۽ راندين لاءِ مڇي مارين ٿا. ان ۾ ڪنڊي، ڄار يا ڦيٿي وسيلي پڪڙيل مڇي شامل آهي.
گذر بسر لاءِ شڪار، خاص طور ڪيريبو، موس ۽ ڊال رڍ، اڃا به رياست ۾ عام آهي، خاص طور ڏورانهن بش برادرين ۾. روايتي مقامي کاڌي جو هڪ مثال اڪوتق آهي، يعني ايسڪيمو آئس ڪريم، جيڪا رينڊيئر جي چرٻي، سيل جي تيل، سڪل مڇي جي گوشت ۽ مقامي ٻيرن تي مشتمل ٿي سگهي ٿي.
الاسڪا ۾ رينڊيئر پالڻ سيورڊ اپٻيٽ تي مرڪوز آهي، جتي جهنگلي ڪيريبو کي پالتو رينڊيئر سان گڏجڻ ۽ گڏ لڏپلاڻ ڪرڻ کان روڪي سگهجي ٿو.
الاسڪا ۾ گهڻي خوراڪ رياست کان ٻاهر "ٻاهران"، يعني آمريڪا جي ٻين 49 رياستن، مان آندي وڃي ٿي، ۽ ترسيل جا خرچ شهرن ۾ خوراڪ کي نسبتاً مهانگو بڻائين ٿا. ٻهراڙي وارن علائقن ۾ گذر بسر لاءِ شڪار ۽ گڏ ڪرڻ لازمي سرگرمي آهي، ڇاڪاڻ⁠تہ درآمد ٿيل خوراڪ تمام گهڻي مهانگي هوندي آهي. جيتوڻيڪ الاسڪا جا گهڻا ننڍا شهر ۽ ڳوٺ سامونڊي ڪناري سان واقع آهن، پر ڏورانهن ڳوٺن تائين خوراڪ درآمد ڪرڻ جو خرچ زميني بناوت ۽ ڏکين رستن سبب گهڻو ٿي سگهي ٿو، جيڪي بدلجندڙ آبهوا ۽ برساتن جي ڪري ڊرامائي نموني تبديل ٿيندا آهن. خراب موسم يا ڏکئي زميندار علائقي دوران، جيڪڏهن اهي هنڌ پهچي سگهجن، ته ڪجهه ڏورانهن علائقن ۾ ترسيل جو خرچ في پائونڊ 50 سينٽ ($1.10/kg) يا ان کان وڌيڪ ٿي سگهي ٿو. ڪيترن ئي ڳوٺن ۾، جتي في فرد آمدني 20,000 آمريڪي ڊالر يا ان کان گهٽ ٿي سگهي ٿي، کير جي هڪ گيلن (3.8 لٽر) پهچائڻ جو خرچ لڳ ڀڳ 3.50 آمريڪي ڊالر آهي. في گيلن ٻارڻ جو خرچ عام طور لڳاتار آمريڪا جي اوسط کان 20 کان 30 سينٽ وڌيڪ هوندو آهي، ۽ صرف هوائي ۾ قيمتون ان کان وڌيڪ آهن.
ثقافت
اُتڪياگويڪ ۾ اِنوپياٽ ورثو مرڪز ۾ نقابن جي نمائش
الاسڪا جي مشهور ساليانن تقريبن ۾ آئيڊيٽارڊ ٽريل سليڊ ڪتن جي ڊوڙ، جيڪا اينڪريج کان نوم تائين ٿيندي آهي، ورلڊ آئس آرٽ چيمپيئن شپ فيئربئنڪس ۾، بلو بيري ميلو ۽ الاسڪا همنگ برڊ ميلو ڪيچيڪن ۾، سٽڪا وهيل ميلو، ۽ اسٽيڪين درياهه گارنيٽ ميلو ورينگل ۾ شامل آهن. اسٽيڪين درياهه دنيا ۾ بهار جي موسم دوران آمريڪي گنجو عقابن جي سڀ کان وڏي گڏجاڻي کي پاڻ ڏانهن ڇڪي ٿو.
الاسڪا مقامي ورثو مرڪز الاسڪا جي 11 ثقافتي گروهن جي شاهوڪار ورثي کي اجاگر ڪري ٿو. ان جو مقصد سڀني ماڻهن جي وچ ۾ بين الثقافتي ڏي وٺ کي هٿي ڏيڻ ۽ مقامي ماڻهن جي خود اعتمادي کي مضبوط ڪرڻ آهي. الاسڪا مقامي فنون فائونڊيشن انٽرنيٽ جي ذريعي رياست جي سڀني علائقن ۽ ثقافتن سان تعلق رکندڙ مقامي فن کي فروغ ڏئي ٿي ۽ ان جي مارڪيٽنگ ڪري ٿي.
موسيقي
اصل مضمون جي لاءِ ڏسوالاسڪا جي موسيقي
الاسڪا جي موسيقي تي الاسڪا جي مقامي ماڻهن جي روايتي موسيقي سان گڏوگڏ روس ۽ يورپ مان بعد ۾ ايندڙ آبادڪارن جي لوڪ موسيقيءَ جو به اثر آهي. الاسڪا سان تعلق رکندڙ مشهور موسيقارن ۾ ڳائڻي جيول، روايتي اليوٽ بانسري نواز ميري ينگ بلڊ، لوڪ ڳائڻي ۽ گيت نويس لبي روڊرڪ، عيسائي موسيقيءَ جو ڳائڻو ۽ گيت نويس لنڪن بريوسٽر، ميٽل/پوسٽ هارڊڪور بينڊ 36 ڪريزي فِسٽس، ۽ موسيقي گروپ پاميوئا ۽ پورچوگل. دي مين شامل آهن.
الاسڪا ۾ ڪيترائي مشهور موسيقي ميلا منعقد ٿين ٿا، جن ۾ الاسڪا لوڪ ميلو، فيئربئنڪس سمر آرٽس فيسٽيول، اينڪريج لوڪ ميلو، اٿاباسڪن پراڻي طرز جي فڊل ميلو، سٽڪا جاز فيسٽيول، سٽڪا سمر ميوزڪ فيسٽيول ۽ اينڪريج چيمبر ميوزڪ فيسٽيول شامل آهن. الاسڪا جو سڀ کان مشهور آرڪيسٽرا اينڪريج سمفني آرڪيسٽرا آهي، جيتوڻيڪ فيئربئنڪس سمفني آرڪيسٽرا ۽ جونو سمفني پڻ نمايان حيثيت رکن ٿا. اينڪريج اوپيرا هن وقت رياست جي واحد پيشاور اوپيرا ڪمپني آهي، جيتوڻيڪ رياست ۾ ڪيترائي رضاڪارانه ۽ نيم پيشاور ادارا پڻ موجود آهن.
الاسڪا جو سرڪاري رياستي گيت "الاسڪا جو جهنڊو" آهي، جيڪو 1955ع ۾ اختيار ڪيو ويو؛ هي الاسڪا جي جهنڊي جي واکاڻ ڪري ٿو.
فلم ۽ ٽيليويزن
1983ع جي ڊزني فلم *نيور ڪراءِ وولف* جي شوٽنگ گهٽ ۾ گهٽ جزوي طور الاسڪا ۾ ڪئي وئي هئي. 1991ع جي فلم *وائيٽ فينگ*، جيڪا جيڪ لنڊن جي 1906ع واري ناول تي ٻڌل هئي ۽ جنهن ۾ اِيٿن هاڪ اهم ڪردار ادا ڪيو، هينز ۽ ان جي آس پاس فلمايو ويو. اسٽيون سيگل جي 1994ع واري فلم *آن ڊيڊلي گرائونڊ*، جنهن ۾ مائيڪل ڪين به اهم ڪردار ادا ڪيو، ان جي ڪجهه حصي جي شوٽنگ ورٿنگٽن گليشيئر تي والڊيز جي ويجهو ڪئي وئي.
ڪيترائي ريئلٽي ٽيليويزن پروگرام الاسڪا ۾ فلمايا ويندا آهن. 2011ع ۾ *اينڪريج ڊيلي نيوز* اهڙن ڏهن پروگرامن جي نشاندهي ڪئي، جيڪي رياست ۾ تيار ڪيا ويندا هئا.
رانديون
آئيڊيٽارڊ ٽريل سليڊ ڪتن جي ڊوڙ ۾ ڪتن جي ٽيم، جيڪا دليل طور الاسڪا جي سڀ کان وڌيڪ مشهور سياري واري تقريب آهي.
هيٺ الاسڪا سان لاڳاپيل راندين جي ماڳن، مقابلن ۽ ٽيمن جي فهرست ڏنل آهي.
اينڪريج
راندين جا ماڳ
"دي سَلي" ۾ ايسز جي هڪ راند
* اليئسڪا رزارٽ
* چوگاچ رياستي پارڪ، 495,000-ايڪڙ (2,000 چورس ڪلوميٽر) تي پکڙيل هڪ بلند جبلستاني پارڪ.
* اينڪريج جي شهري علائقي ۾ سنڀاليل ڪراس ڪنٽري اسڪائينگ جا ڪيترائي رستا موجود آهن. شهر ۾ 105 miles (169 ڪلوميٽر) ڊگها سنڀاليل اسڪائينگ رستا آهن، جن مان ڪجهه شهر جي مرڪز تائين پهچن ٿا.
* ملڪاهي اسٽيڊيم
* سليوان ارينا
* الاسڪا ايئرلائنز سينٽر

ٽيمون
* اينڪريج وولورينز
* اينڪريج بڪس
* اينڪريج گليشيئر پائلٽس
* الاسڪا-اينڪريج سي وولوز مردن جي آئس هاڪي
* ريج سٽي رولرگرلز
* آرڪٽڪ رش (فٽبال)
* ڪڪ اِنليٽ ايس سي (فٽبال)
* پائنيئر يونائيٽيڊ ايف سي (مردن جي فٽبال)

تقريبون
* گريٽ الاسڪا شوٽ آئوٽ، هر سال ٿيندڙ اين سي اي اي ڊويزن ون باسڪيٽ بال ٽورنامينٽ.
* سيڊلرز الٽرا چيلنج، فيئربئنڪس ۽ اينڪريج جي وچ ۾ ويل چيئر ڊوڙ.
* ٽور آف اينڪريج، شهر اندر هر سال ٿيندڙ 50 ڪلوميٽر (31 ميل) اسڪائينگ ڊوڙ.
* ورلڊ ايسڪيمو انڊين اولمپڪس

فيئربئنڪس
راندين جا ماڳ
* ڪارلسن سينٽر

ٽيمون
* الاسڪا گولڊپينرز آف فيئربئنڪس
* الاسڪا نانوڪس مردن جي آئس هاڪي
* فيئربئنڪس آئس ڊاگز
* فيئربئنڪس رولرگرلز
* فيئربئنڪس ايس سي (فٽبال)

تقريبون
* سيڊلرز الٽرا چيلنج، فيئربئنڪس ۽ اينڪريج جي وچ ۾ ويل چيئر ڊوڙ.
* سونوٽ ڪازوٽ
* ورلڊ ايسڪيمو انڊين اولمپڪس

ٻين علائقن ۾
ٽيمون
* ميٽ-سو يونائيٽيڊ ايف سي (مردن جي فٽبال)
* ڊينالي ڊسٽروئر ڊالز
* ڪينائي درياهه برائون بيئرز
* ميٽ-سو مائنرز
* پيننسولا آئلرز

تقريبون
* الاسڪا جبلستاني وائلڊرنس ڪلاسڪ
* آرڪٽڪ ونٽر گيمز
* مائونٽ ميراٿن ريس
* ورلڊ ايڪسٽريم اسڪائينگ چيمپيئن شپ

ڪتن جي سليڊ ڊوڙ
* آئيڊيٽارڊ ٽريل سليڊ ڪتن جي ڊوڙ
* آئرن ڊاگ
* جونيئر آئيڊيٽارڊ
* ڪسڪوڪويم 300
* ٽسٽومينا 200
* يوڪون ڪوسٽ

عوامي صحت ۽ سلامتي
پڻ ڏسو: ڏورانهن الاسڪا ۾ ڏندن جي علاج
الاسڪا اسٽيٽ ٽروپرز الاسڪا جي رياستي پوليس فورس آهي. انهن جي هڪ ڊگهي ۽ اهم تاريخ آهي، پر اهي 1941ع تائين سرڪاري تنظيم نه هئا. فورس جي سرڪاري قيام کان اڳ، الاسڪا ۾ قانون لاڳو ڪرڻ جون ذميواريون مختلف وفاقي ادارا نڀائيندا هئا. وڏن شهرن وٽ عام طور پنهنجون مقامي پوليس فورسون هونديون آهن، جڏهن ته ڪجهه ڳوٺن ۾ "عوامي سلامتي آفيسر" ڪم ڪندا آهن، جيڪي پوليس جي تربيت ته حاصل ڪندا آهن پر هٿيار نه کڻندا آهن. رياست جي وڏي حصي ۾ ٽروپرز ئي واحد دستياب پوليس فورس آهن. ٽرئفڪ ۽ فوجداري قانونن تي عمل ڪرائڻ کان علاوه، وائلڊ لائيف ٽروپرز شڪار ۽ مڇي مارڻ بابت ضابطن تي پڻ عمل ڪرائين ٿا. مختلف جاگرافيائي حالتن ۽ پنهنجي ذميوارين جي وسيع دائري سبب، اهي زميني، هوائي ۽ آبي گشت لاءِ مختلف قسمن جون گاڏيون استعمال ڪن ٿا.
الاسڪا جون ڪيتريون ئي ٻهراڙي واريون برادريون "خشڪ" (*dry*) سمجهيون وڃن ٿيون، جتي شراب جي درآمد تي پابندي آهي. ٻهراڙي جي رهواسين ۾ خودڪشي جي شرح شهري علائقن جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ آهي.
گهريلو تشدد ۽ ٻين پرتشدد ڏوهن جون شرحون پڻ رياست ۾ تمام گهڻيون آهن؛ ان جو هڪ سبب شراب جو غلط استعمال پڻ سمجهيو وڃي ٿو. آمريڪا ۾ جنسي زيادتي جي سڀ کان وڌيڪ شرح الاسڪا ۾ آهي، خاص طور ٻهراڙي وارن علائقن ۾. جنسي زيادتي جو شڪار ٿيندڙ ماڻهن جي سراسري عمر 16 سال آهي. هر پنجن مان چار ڪيسن ۾ جوابدار مقتول جا مائٽ، دوست يا واقفڪار هوندا آهن.
صحت جي بيمه
2012ع مطابق، سي وي ايس هيلٿ ۽ پريميرا خانگي صحت جي بيمه واري مارڪيٽ جو ترتيبوار 47 سيڪڙو ۽ 46 سيڪڙو حصو رکن ٿا. پريميرا ۽ موڊا هيلٿ وفاقي حڪومت جي هلائيندڙ *Affordable Care Exchange* ذريعي صحت جي بيمه فراهم ڪن ٿا.
اسپتال
اصل مضمون جي لاءِ ڏسوالاسڪا ۾ اسپتالن جي فهرست
پروويڊينس الاسڪا ميڊيڪل سينٽر، جيڪو اينڪريج ۾ واقع آهي، 2021ع تائين رياست جو سڀ کان وڏو اسپتال هو. اينڪريج ۾ الاسڪا ريجنل اسپتال ۽ الاسڪا نيٽو ميڊيڪل سينٽر پڻ موجود آهن.
الاسڪا جي ٻين وڏن شهرن، جهڙوڪ فيئربئنڪس ۽ جونيو، ۾ پڻ مقامي اسپتالون آهن. ڏکڻ اوڀر الاسڪا ۾ سائوٿ ايسٽ الاسڪا ريجنل هيلٿ ڪنسورشيم، 2022ع مطابق، 27 برادرين ۾ صحت جون سهولتون هلائي ٿو، جن ۾ سٽڪا ۽ رينگل جا اسپتال پڻ شامل آهن. جيتوڻيڪ شروعات ۾ اها اداري صرف آمريڪي مقامي ماڻهن لاءِ خدمتون فراهم ڪندي هئي، پر وقت سان گڏ ان ٻين مقامي صحت جي ادارن سان گڏجي پنهنجون سهولتون سڀني لاءِ وسيع ڪري ڇڏيون آهن.
تعليم
پڻ ڏسو: الاسڪا ۾ اسڪولي ضلعن جي فهرست ۽ الاسڪا ۾ هاءِ اسڪولن جي فهرست
الاسڪا اينڪريج يونيورسٽي جو ڪيچيماڪ بي ڪيمپس، هومر جي شهر جي مرڪز ۾
الاسڪا ڊپارٽمينٽ آف ايجوڪيشن اينڊ ارلي ڊولپمينٽ الاسڪا جي ڪيترن ئي اسڪولي ضلعن جو انتظام هلائي ٿو. ان کان علاوه، رياست سِٽڪا ۾ واقع رهائشي اسڪول مائونٽ ايجڪمب هاءِ اسڪول هلائي ٿي، ۽ ٻين رهائشي اسڪولن، جن ۾ نينانا ۾ نينانا اسٽوڊنٽ لِونگ سينٽر ۽ گيلينا ۾ *گيلينا انٽيريئر لرننگ اڪيڊمي* شامل آهن، کي جزوي مالي مدد پڻ فراهم ڪري ٿي.
الاسڪا ۾ هڪ درجن کان وڌيڪ ڪاليج ۽ يونيورسٽيون آهن. الاسڪا جون منظورشده يونيورسٽيون الاسڪا اينڪريج يونيورسٽي، الاسڪا فيئربئنڪس يونيورسٽي، الاسڪا سائوٿ ايسٽ يونيورسٽي ۽ الاسڪا پيسفڪ يونيورسٽي آهن. الاسڪا آمريڪا جي واحد رياست آهي، جتي اين سي اي اي ڊويزن ون جا مڪمل رڪنيت وارا يونيورسٽي راندين جا پروگرام موجود نه آهن، جيتوڻيڪ الاسڪا-فيئربئنڪس ۽ الاسڪا-اينڪريج ٻنهي وٽ مردن جي ڪاليجي آئس هاڪي ۾ ڊويزن ون جي واحد راند واري رڪنيت موجود آهي.
الاسڪا ڊپارٽمينٽ آف ليبر اينڊ ورڪ فورس ڊولپمينٽ، *اي وي ٽيڪ* (الاسڪا انسٽيٽيوٽ آف ٽيڪنالاجي) هلائي ٿو. سيوارڊ ۽ اينڪريج ۾ موجود ان جا ڪيمپس معلوماتي ٽيڪنالاجي، ويلڊنگ، نرسنگ ۽ مڪينيڪي سميت مختلف شعبن ۾ هڪ هفتي کان يارهن مهينن تائين جا تربيتي پروگرام پيش ڪن ٿا.
الاسڪا کي ڊگهي عرصي کان "ذهني لڏپلاڻ" (*برين ڊرين*) جي مسئلي کي منهن ڏيڻو پيو آهي. هاءِ اسڪول مان فراغت کان پوءِ ڪيترائي نوجوان، خاص طور تي اعليٰ تعليمي ڪارڪردگي رکندڙ، رياست ڇڏي ويندا آهن ۽ واپس نه موٽندا آهن. 2013ع مطابق الاسڪا ۾ نه قانون جو اسڪول موجود هو ۽ نه ئي ميڊيڪل اسڪول. الاسڪا يونيورسٽي ان مسئلي کي گهٽائڻ لاءِ *الاسڪا اسڪالرز پروگرام* ذريعي الاسڪا جي هاءِ اسڪولن جي مٿين 10 سيڪڙو شاگردن کي جزوي چار سالن واريون اسڪالرشپون ڏيڻ جي ڪوشش ڪئي آهي.
1998ع کان شروع ٿيندي، الاسڪا جي ٻهراڙي وارن علائقن جي اسڪولن ۾ رياست کان مالي مدد برقرار رکڻ لاءِ گهٽ ۾ گهٽ ڏهه شاگرد هجڻ ضروري قرار ڏنو ويو، ۽ جيڪي ڪيمپس اها گهٽ ۾ گهٽ تعداد پوري نه ڪري سگهيا، اهي بند ڪيا ويا. ان جو سبب تيل مان حاصل ٿيندڙ آمدني ۾ گهٽتائي هئي، جيڪا اڳ ۾ ننڍن ٻهراڙي وارن اسڪولن جي مالي مدد ڪندي هئي. 2015ع ۾ اها تجويز ڏني وئي ته گهٽ ۾ گهٽ شاگردن جو انگ وڌائي 25 ڪيو وڃي، پر رياست جي قانونسازن جي اڪثريت ان سان متفق نه هئي.
ٽرانسپورٽ
اصل مضمون جي لاءِ ڏسوالاسڪا ۾ ٽرانسپورٽ
سڙڪ
پڻ ڏسو: الاسڪا جي رستن جي فهرست
الاسڪا ۾ آمريڪا جي ٻين حصن جي ڀيٽ ۾ سڙڪن جا ڳانڍاپا تمام گهٽ آهن. رياست جو سڙڪن جو نظام، جيڪو رياست جي نسبتاً ننڍي حصي تائين پکڙيل آهي، مرڪزي آبادي وارن علائقن کي ۽ الاسڪا هاءِ وي سان ڳنڍي ٿو، جيڪا ڪينيڊا ذريعي رياست کان ٻاهر وڃڻ لاءِ بنيادي شاهراهه آهي. رياست جو گاديءَ جو هنڌ، جونيو، سڙڪ ذريعي پهچڻ لائق ناهي؛ اتي رڳو فيري يا هوائي جهاز وسيلي پهچي سگهجي ٿو. انهيءَ سبب ڪيترن ئي ڏهاڪن کان اهو بحث جاري آهي ته گاديءَ جو هنڌ ڪنهن اهڙي شهر ڏانهن منتقل ڪيو وڃي جيڪو سڙڪ جي نظام سان ڳنڍيل هجي، يا هينز کان جونيو تائين سڙڪ تعمير ڪئي وڃي. الاسڪا جي اولهندي حصي ۾ اهڙو ڪو به سڙڪ نظام موجود ناهي جيڪو اتي جي آبادين کي باقي الاسڪا سان ڳنڍي.
الاسڪا ۾ انٽرسٽيٽ هاءِ ويز جي ڪل ڊيگهه 1,082 miles (1,741 ڪلوميٽر) آهي؛ پر انهن مان گهڻيون انٽرسٽيٽ هاءِ وي معيار موجب تعمير ٿيل ناهن، ۽ انهن کي ان درجي ۾ شامل ڪرڻ گهڻو ڪري صرف رسمي حيثيت رکي ٿو. الاسڪا جي شاهراهن جي نظام جي هڪ منفرد خصوصيت اينٽن اينڊرسن ميموريل سرنگ آهي، جيڪا الاسڪا ريلوي جي فعال سرنگ آهي ۽ پرنس وليم ساؤنڊ تي واقع الڳ ٿيل آبادي وٽيئر کي سيوارڊ هاءِ وي سان، جيڪا پورٽيج وٽ اينڪريج کان لڳ ڀڳ 50 miles (80 ڪلوميٽر) ڏکڻ اوڀر ۾ آهي، پڪي سڙڪ وسيلي ڳنڍي ٿي. 2.5 miles (4.0 ڪلوميٽر) ڊگهي هيءَ سرنگ 2007ع تائين اتر آمريڪا جي سڀ کان ڊگهي سڙڪ سرنگ هئي. هيءَ اتر آمريڪا جي سڀ کان ڊگهي گڏيل سڙڪ ۽ ريل سرنگ پڻ آهي.
ڏکڻ اولهه الاسڪا گهڻو ڪري سامونڊي ڪناري تي واقع، گهٽ آبادي وارو علائقو آهي ۽ سڙڪ جي نظام سان ڳنڍيل ناهي. ڏکڻ اولهه الاسڪا جي گهڻين آبادين تائين پهچڻ جو بنيادي ذريعو هوائي ٽيڪسيون آهن، جڏهن ته ڪوڊياڪ، بيٿل، ڪنگ سالمن، ڊلنگهم ۽ ڊچ هاربر جهڙن وڏن شهرن تائين شيڊول موجب هوائي خدمتون پڻ موجود آهن. ان کان علاوه، ڪن سامونڊي آبادين تائين الاسڪا مئرين هاءِ وي جي فيري سروس وسيلي پڻ پهچي سگهجي ٿو.
* اسٽرلنگ هاءِ وي، سيوارڊ هاءِ وي سان ان جي سنگم جي ويجهو
* ڊينالي هاءِ وي تي سوسٽنا درياهه جو پل 1,036 feet (316 m) ڊگهو آهي.
* الاسڪا جون انٽرسٽيٽ هاءِ ويون
* ڪلونڊائيڪ هاءِ وي تي الاسڪا ۾ ڀليڪار وارو نشان

ريل
تقريباً 1915ع ڌاري تعمير ٿيل الاسڪا ريلوي (ARR) ويهين صدي دوران الاسڪا جي ترقي ۾ اهم ڪردار ادا ڪيو. اها اتر پئسفڪ جي سامونڊي واپاري رستن کي اندروني الاسڪا سان ڳنڍي ٿي. ريل جو رستو سيوارڊ کان شروع ٿي ڏکڻ مرڪزي الاسڪا مان گذرندي اينڪريج، ايڪلٽنا، واسيلا، ٽالڪيٽنا، ڊينالي ۽ فيئربئنڪس تائين وڃي ٿو، جڏهن ته وٽيئر، پالمر ۽ نارٿ پول ڏانهن شاخي لائينون پڻ موجود آهن. ARR جي ريلوي لائينن سان ڳنڍيل شهرن، قصبن، ڳوٺن ۽ علائقن کي سڄي رياست ۾ "ريل بيلٽ" (*The Railbelt*) سڏيو وڃي ٿو. تازن سالن ۾، بهتر ٿيندڙ پڪين شاهراهن جي نظام سبب الاسڪا جي معيشت ۾ ريلوي جي اهميت نسبتاً گهٽجي وئي آهي.
ريلوي الاسڪا جي ترقي ۾ اهم ڪردار ادا ڪيو، ڇو ته اها هڪ طرف مال برداري ذريعي سامان الاسڪا آڻيندي هئي، ته ٻئي طرف قدرتي وسيلا ڏکڻ ڏانهن منتقل ڪندي هئي، جيئن هيلي ڀرسان يوسيبيلي ڪوئلي جي کاڻ مان ڪوئلو سيوارڊ تائين، ۽ ماتانوسڪا وادي مان بجري اينڪريج تائين. اها خاص طور اونهاري جي سياحتي مسافرن لاءِ مشهور آهي.
الاسڪا ريلوي اتر آمريڪا جي آخري ريلوي ڪمپنين مان هڪ هئي، جيڪا باقاعده سروس ۾ ڪيبوز استعمال ڪندي هئي، ۽ اڄ به ڪجهه بجري کڻندڙ ريلن سان انهن جو استعمال جاري رکي ٿي. اها ملڪ جي آخري فليگ اسٽاپ رستن مان هڪ پڻ هلائي ٿي. ٽالڪيٽنا جي اتر ۾ لڳ ڀڳ 60 miles (100 ڪلوميٽر) ڊگهو ريلوي ٽريڪ اهڙي علائقي مان گذري ٿو، جتي سڙڪ ذريعي پهچڻ ممڪن ناهي؛ ان ڪري ان علائقي جي ٻهراڙي وارن گهرن ۽ ڪيبنن تائين پهچڻ جو واحد ذريعو ريلوي آهي. 1970ع واري ڏهاڪي ۾ پارڪس هاءِ وي جي تعمير کان اڳ، ريلوي پنهنجي سڄي رستي سان لڳ ڀڳ سڄي علائقي لاءِ زميني آمدرفت جو واحد ذريعو هئي.
اتر ڏکڻ-اوڀر الاسڪا ۾، وائيٽ پاس ۽ يوڪون روٽ پڻ جزوي طور رياست مان گذري ٿي، جيڪا اسڪيگوي کان اتر طرف ڪينيڊا (برٽش ڪولمبيا ۽ يوڪون ٽيريٽري) تائين وڃي ٿي ۽ وائيٽ پاس جي چوٽيءَ تي سرحد پار ڪري ٿي. اڄڪلهه هي لائين بنيادي طور سياحن لاءِ استعمال ٿئي ٿي، جيڪي گهڻو ڪري اسڪيگوي تائين سامونڊي ڪروز جهازن وسيلي پهچن ٿا. هن ريلوي کي 1983ع ۾ بي بي سي جي ٽيليويزن سيريز *گريٽ لِٽل ريلويز* ۾ پڻ ڏيکاريو ويو.
اهي ٻئي ريلوي نظام نه ته پاڻ ۾ ڳنڍيل آهن ۽ نه ئي ڪنهن ٻي ريلوي نيٽ ورڪ سان. اتر آمريڪي ريلوي نيٽ ورڪ جو سڀ کان ويجهو ڳانڍاپو ڪينيڊين نيشنل ريلوي جو اتر-اولهه وارو آخري اسٽيشن پرنس روپرٽ، برٽش ڪولمبيا آهي، جيڪو ڏکڻ اوڀر ۾ ڪيترائي سئو ميل پري واقع آهي. سال 2000ع ۾ آمريڪي ڪانگريس الاسڪا، ڪينيڊا ۽ هيٺيون 48 رياستون جي وچ ۾ ريلوي ڳانڍاپي جي امڪانن جو جائزو وٺڻ لاءِ 6 ملين آمريڪي ڊالر منظور ڪيا.
2021ع مطابق، الاسڪا-البرٽا ريلوي ڊولپمينٽ ڪارپوريشن رسيوَر شپ هيٺ آهي.
ڪجهه نجي ڪمپنيون وٽيئر ۽ سيئٽل جي وچ ۾ ڪار فلوٽ سروس پڻ مهيا ڪن ٿيون.
* الاسڪا ريلوي جو هڪ انجن، اينڪريج ڏانهن ويندي گرڊووڊ ۾ هڪ پل تان گذرندي (2007ع)
* وائيٽ پاس ۽ يوڪون روٽ، اسڪيگوي جي اتر ۾ ڪينيڊا–آمريڪا سرحد ڀرسان ڏکئي جبلائي علائقي مان گذري ٿي.

سامونڊي آمدرفت
رياست جا ڪيترائي شهر، قصبا ۽ ڳوٺ اهڙا آهن، جتي سڙڪ يا شاهراهه ذريعي پهچڻ ممڪن ناهي؛ اتي پهچڻ جا واحد ذريعا هوائي سفر، دريائي رستا يا سمنڊ آهن.
سانچو:MV (جنهن جو نالو ٽسٽومينا گليشيئر جي نالي تي رکيو ويو آهي) رياست جي ڪيترين ئي فيرين مان هڪ آهي، جيڪا ڪينائي ٻيٽ نما، ڪوڊياڪ ٻيٽ ۽ اليوشيائي ٻيٽن جي زنجير تائين آمدرفت جون خدمتون مهيا ڪري ٿي.
الاسڪا جو رياستي ملڪيت وارو، چڱيءَ طرح ترقي يافته فيري نظام (جنهن کي الاسڪا مئرين هاءِ وي سڏيو وڃي ٿو) ڏکڻ اوڀر الاسڪا، نار واري سامونڊي ڪناري ۽ الاسڪا ٻيٽ نما جي شهرن کي پاڻ ۾ ڳنڍي ٿو. اهي فيريون مسافرن سان گڏ گاڏيون پڻ کڻي وڃن ٿيون. هي نظام بيلنگهم، واشنگٽن ۽ ڪينيڊا جي پرنس روپرٽ، برٽش ڪولمبيا کان انسائيڊ پئسيج رستي اسڪيگوي تائين پڻ فيري سروس هلائي ٿو. انٽر-آئي لينڊ فيري اٿارٽي پڻ ڏکڻ اوڀر ۾ پرنس آف ويلز ٻيٽ واري علائقي جي ڪيترين ئي آبادين لاءِ اهم سامونڊي رابطي جو ذريعو آهي ۽ الاسڪا مئرين هاءِ وي سان گڏجي ڪم ڪري ٿي.
تازن سالن ۾، ڪروز جهاز هلائيندڙ ڪمپنين اونهاري جي موسم ۾ سياحت جي هڪ وڏي منڊي پيدا ڪئي آهي، جيڪا بنيادي طور پئسفڪ اتر اولهه کي ڏکڻ اوڀر الاسڪا سان، ۽ ڪجهه حد تائين الاسڪا جي نار واري سامونڊي ڪناري سان لڳل شهرن سان ڳنڍي ٿي. مثال طور، ڪيچيڪان جي آبادي ڪيترن ئي ڏينهن دوران غير معمولي طور تبديل ٿي وڃي ٿي، ڇاڪاڻ⁠تہ هڪ ئي وقت ۾ اتي چار وڏا ڪروز جهاز لنگرانداز ٿي سگهن ٿا.
هوائي آمدرفت
اهي شهر، قصبا ۽ ڳوٺ، جيڪي سڙڪ، سمنڊ يا درياهه ذريعي ڳنڍيل ناهن، تن تائين فقط هوائي جهاز، پيادل، ڪتن جي گاڏي يا برفيلي گاڏي وسيلي پهچي سگهجي ٿو. انهيءَ سبب الاسڪا ۾ الاسڪائي ٻهراڙي جي هوائي خدمتن جو انتهائي ترقي يافته نظام موجود آهي، جيڪو الاسڪا جي هڪ نمايان خصوصيت سمجهيو وڃي ٿو. اينڪوريج ۽ ڪجهه حد تائين فيئربئنڪس کي ڪيترين ئي وڏين هوائي ڪمپنين جون خدمتون حاصل آهن. شاهراهه جي محدود سهولتن سبب، رياست اندر ۽ ٻاهر اچ وڃ لاءِ هوائي سفر سڀ کان وڌيڪ ڪارائتو ذريعو آهي. اينڪوريج ۾ ٽيڊ اسٽيونس اينڪوريج بين الاقوامي هوائي اڏو تي سياحن جي وڌندڙ انگ کي نظر ۾ رکندي وڏي پيماني تي توسيع ۽ نئين تعمير جو ڪم مڪمل ڪيو ويو (2012–2013 دوران الاسڪا ۾ لڳ ڀڳ ويهه لک سياح آيا).
رياست جي اڪثر ڳوٺن ۽ شهرن ڏانهن باقاعده تجارتي هوائي اڏامون هلائڻ معاشي طور ڏکيو آهي، تنهنڪري انهن کي وفاقي حڪومت ايسينشل ايئر سروس پروگرام ذريعي وڏي پيماني تي مالي مدد فراهم ڪري ٿي. الاسڪا ايئرلائنز واحد وڏي هوائي ڪمپني آهي، جيڪا رياست اندر جيٽ جهازن (ڪڏهن گڏيل مال بردار ۽ مسافر بوئنگ 737-400 جهازن) ذريعي اينڪوريج ۽ فيئربئنڪس کان بيٿل، نوم، ڪوٽزيبيو، ڊلنگهم، ڪوڊياڪ ۽ ٻين وڏين آبادين سان گڏ ڏکڻ اوڀر الاسڪا ۽ الاسڪا ٻيٽ نما جي اهم آبادين تائين خدمتون مهيا ڪري ٿي.
ايرا الاسڪا پاران هلندڙ هڪ بومبارڊيئر ڊيش 8 جهاز ٽيڊ اسٽيونس اينڪوريج بين الاقوامي هوائي اڏي تي لهڻ وقت.
باقي رهيل گهڻيون تجارتي هوائي خدمتون ننڍين علائقائي مسافر هوائي ڪمپنين، جهڙوڪ ريون الاسڪا، پين ايئر ۽ فرنٽيئر فلائنگ سروس طرفان مهيا ڪيون وڃن ٿيون. ننڍن شهرن ۽ ڳوٺن کي باقاعده يا چارٽر بنياد تي هلندڙ ٻهراڙي هوائي خدمتن تي ڀاڙڻو پوي ٿو، جيڪي عام هوابازي جا جهاز، جهڙوڪ سيسنا ڪيراون استعمال ڪن ٿيون، جيڪو رياست ۾ سڀ کان وڌيڪ استعمال ٿيندڙ جهاز آهي. انهن مان وڏي حصي جون خدمتون الاسڪا جي *بائي پاس ميل پروگرام* سبب ممڪن بڻجن ٿيون، جيڪو الاسڪا جي ٻهراڙي وارن علائقن ڏانهن وڏي مقدار ۾ ٽپال پهچائڻ لاءِ مالي مدد ڏئي ٿو. هن پروگرام تحت 70 سيڪڙو مالي مدد انهن هوائي ڪمپنين کي ملندي آهي، جيڪي انهن آبادين لاءِ مسافر خدمتون پڻ مهيا ڪن ٿيون.
ڪيترين ئي آبادين ۾ ننڍيون هوائي ٽيڪسي خدمتون پڻ موجود آهن. اهي خدمتون ڏورانهن علائقن تائين ضرورت موجب آمدرفت جي گهرج سبب وجود ۾ آيون. شايد الاسڪا جو سڀ کان نمايان هوائي جهاز ٻهراڙي وارو سامونڊي جهاز (سي پلين) آهي. دنيا جو سڀ کان وڌيڪ مصروف سامونڊي جهازن جو اڏو ليڪ هوڊ سامونڊي جهازن جو اڏو آهي، جيڪو ٽيڊ اسٽيونس اينڪوريج بين الاقوامي هوائي اڏي جي ڀرسان واقع آهي، جتان هوائي پٽي کان محروم ڏورانهن ڳوٺن ڏانهن ويندڙ اڏامن ذريعي مسافر، سامان ۽ دڪانن ۽ گودامن مان خريد ڪيل شيون پهچايون وڃن ٿيون.
سن 2006ع ۾ الاسڪا ۾ آمريڪا جي ڪنهن به ٻي رياست جي ڀيٽ ۾ في ماڻهو سڀ کان وڌيڪ پائلٽ موجود هئا. سن 2020ع تائين الاسڪا ۾ فعال پائلٽ لائسنسن جو انگ 8,795 هو.
برف
الاسڪا ۾ آمدرفت جو هڪ ٻيو ذريعو ڪتن جي گاڏي آهي. جديد دور ۾ (يعني 1920ع واري ڏهاڪي جي وچ ۽ آخر کان پوءِ) ڪتن جي مشنگ اصل آمدرفت جي ذريعي بدران هڪ راند بڻجي چڪي آهي. رياست جي مختلف حصن ۾ ڪتن جي گاڏين جون ڪيتريون ئي ڊوڙون منعقد ٿين ٿيون، پر سڀ کان مشهور آئيڊيٽاراڊ پيچرو ڪتن جي گاڏي ڊوڙ آهي، جيڪا اينڪوريج کان نوم تائين لڳ ڀڳ 1,150-mile (1,850 ڪلوميٽر) ڊگهي پيچري تي ٿيندي آهي (جيتوڻيڪ مفاصلو هر سال ڪجهه تبديل ٿيندو رهي ٿو، پر سرڪاري مفاصلو 1,049 miles or 1,688 ڪلوميٽر مقرر ٿيل آهي). هيءَ ڊوڙ مشهور 1925ع نوم تائين سيرم پهچائڻ واري مهم جي ياد ۾ منعقد ڪئي ويندي آهي، جنهن دوران گاڏي هلائيندڙن ۽ ٽوگو ۽ بالٽو جهڙن ڪتن ڊفٿيريا ۾ ورتل نوم جي ماڻهن تائين انتهائي ضروري دوا پهچائي، جڏهن آمدرفت جا ٻيا سڀ وسيلا ناڪام ٿي ويا هئا. دنيا جي مختلف ملڪن مان گاڏي هلائيندڙ هر سال مارچ مهيني ۾ اينڪوريج پهچن ٿا ته جيئن روڪ انعامن، اعزازن ۽ شهرت لاءِ مقابلو ڪري سگهن. "سيرم رن" پڻ ڪتن جي گاڏين جي هڪ ڊوڙ آهي، جيڪا 1925ع واري مشهور امدادي رستي جي وڌيڪ صحيح پيروي ڪري ٿي، ۽ نينانا (فيئربئنڪس جي ڏکڻ اولهه ۾) کان نوم تائين ٿيندي آهي.
جن علائقن ۾ سڙڪ يا ريلوي موجود ناهي، اتي اونهاري ۾ آمدرفت جو بنيادي ذريعو چار ڦيٿي واري گاڏي ۽ سياري ۾ برفيلي گاڏي هوندي آهي.
رابطي جا وسيلا
الاسڪا ۾ انٽرنيٽ ۽ ٻين ڊيٽا جي منتقلي جا نظام بنيادي طور ٻن وڏين مواصلاتي ڪمپنين، جي سي آءِ ۽ الاسڪا ڪميونيڪيشنز، وسيلي مهيا ڪيا وڃن ٿا. جي سي آءِ ان نظام جي مالڪ ۽ هلائيندڙ آهي، جنهن کي اها *الاسڪا يونائيٽيڊ فائبر آپٽڪ سسٽم* سڏي ٿي. جڏهن⁠تہ 2011ع جي آخر تائين الاسڪا ڪميونيڪيشنز اشتهار ڏنو هو ته ان وٽ آمريڪا جي هيٺين 48 رياستن ڏانهن ويندڙ فائبر آپٽڪ جون ٻه لائينون ۽ الاسڪا جي اندر به وڌيڪ ٻه فائبر آپٽڪ رستا موجود آهن.
جنوري 2011ع ۾ ڄاڻايو ويو ته ايشيا ۽ الاسڪا جي ٻهراڙي وارن علائقن کي پاڻ ۾ ڳنڍڻ لاءِ هڪ ارب آمريڪي ڊالرن جي لاڳت وارو منصوبو تيار ڪيو پيو وڃي، جنهن لاءِ وفاقي حڪومت طرفان 350 ملين آمريڪي ڊالرن جي اقتصادي تحريڪي امداد پڻ فراهم ڪئي پئي وڃي.
پڻ ڏسو
* الاسڪا سان لاڳاپيل مضمونن جي فهرست
* الاسڪا جو خاڪو
* الاسڪا جي بوروئن ۽ مردم شماري علائقن جي فهرست
* يو ايس ايس *الاسڪا* (چار مختلف جهاز)

حوالا

 |

حوالي جي چڪ: "lower-alpha" نالي جي حوالن جي لاءِ ٽيگ `<ref>` آهن، پر لاڳاپيل ٽيگ `<references group="lower-alpha"/>` نہ مليو