# سائبيريا

| Siberia سائبيريا Сибирь |
| --- |
| Geographical region |
|
       سائبرين وفاقي ضلعو
       تاريخي روسي سائبيريا
       اتر ايشيا, سائبيريا جي وڏي حد تائين |
| Continent | اتر ايشيا |
| Country |  روس |
| Parts | اولھندي سائبيريا اڀرندي سائبيريا روسي ڏور اوڀر
 |
| ايراضي |
| • ڪل | 13,100,000 چورس ڪلوميٽر (5,100,000 چورس ميل) |
| آبادي (2017) |
| • ڪل | 33,765,005 |
| • ڪثافت | auto في چورس ڪلوميٽر |
| رهاڪو نالو | سائبرين |

 سائبيريا جي هٿيارن جو ڪوٽ، جيڪو 1917 تائين روسي امپيريل ڪوٽ آف آرمز جو حصو هو
**سائبيريا** (انگريزي: Siberia؛ روسي: Сибирь، اچار: سبر'؛  ٻڌو)، جن کي ايشيائي روس پڻ چيو ويندو آهي، هڪ وسيع جاگرافيائي خطو آهي، جيڪو سڄي اتر ايشيا، اولهه ۾ يورال جبلن جي سلسلي کان اوڀر ۾ پئسفڪ سمنڊ تائين پکڙيل آهي. اهو 16 صدي جي پوئين اڌ کان وٺي روس جو حصو رهيو آهي، جڏهن روسي سلطنت يورال جبلن جي اوڀر واري زمينن کي فتح ڪيو هو. سائبيريا هڪ وڏي پکيڙ پر گهٽ آبادي وارو آهي، جيڪو هڪ ڪروڙ 31 لک چورس ڪلوميٽر (51 لک چورس ميل) تي پکڙيل پر روس جي آبادي جو فقط پنجون حصو آهي. نوووسیبرسڪ ۽ اومسڪ علائقي ۾ سڀ کان وڏا شهر آهن.

ڇاڪاڻ ته سائبيريا هڪ جاگرافيائي ۽ تاريخي علائقو آهي پر سياسي وجود ناهي، تنهنڪري ان جي علائقائي حدن جي ڪا به صحيح تعريف موجود ناهي. روايتي طور تي، سائبيريا اوڀر طرف يورال جبلن کان پئسفڪ سمنڊ تائين پکڙيل آهي ۽ ان ۾ آرڪٽڪ سمنڊ جو وڏو نيڪال وارو طاس شامل آهي. يينيسي ندي سائبيريا کي ٻن حصن اولهندي سائبيريا ۽ اوڀرندي سائبيريا ۾ ورهائي ٿي . سائبيريا ڏکڻ طرف آرڪٽڪ سمنڊ کان اتر-وچ قزاقستان جي ٽڪرين تائين ۽ منگوليا ۽ چين جي اترين حصن تائين پکڙيل آهي. سائبيريا جو مرڪزي حصو ( اولهه ۽ اوڀر سائبيريا اقتصادي علائقا) سوويت يونين ۾ علائقي جو بنيادي حصو سمجهيو ويندو آهي. بنياد کان ٻاهر، سائبيريا جي الهندي حصي ۾ يورال جا ڪجهه علائقا شامل آهن، ڏور اوڀر واري حصي کي تاريخي طور روسي ڏور اوڀر ۽ اتر قزاقستان پڻ سڏيو ويو آهي.

سائبيريا سڄي دنيا ۾ پنهنجي ڊگهي، سخت سياري جي ڪري سڃاتي وڃي ٿي، جنهن ۾ جنوري جي ساڌارڻ منفي 25 ڊگري سينٽي گريڊ (-131 °F) سردي شامل آهي. اهو جاگرافيائي طور تي ايشيا ۾ واقع آهي؛ تنهن هوندي به، ان جي نوآبادياتي ۽ روس ۾ شامل ٿيڻ جي ڪري، اهو ثقافتي ۽ سياسي طور تي يورپ جو حصو آهي. يورپي ثقافتي اثر، خاص طور روسي، سڄي علائقي ۾ غالب آهي، ڇاڪاڻ ته ان ڏانهن 16هين صدي عيسويء کان روسي نسل جا ماڻهو روس جي يورپي حصن کان لڏپلاڻ ڪئي هئا ۽ سائبيريائي روسين جو هڪ ذيلي-قوميتي گروهه ٺاهيا. سلاف نسل ۽ ٻيا هند-يورپين سائبيريا جي آبادي جي وڏي اڪثريت تي مشتمل آهن ۽ علائقي جي %85 کان وڌيڪ آبادي يورپي نسلن سان تعلق رکندڙ آهي.

## بڻ بنياد

نالي جو اصل نالواڻ ڄاتل آهي. ڪجهه ذريعن جو چوڻ آهي ته "سائبيريا" سائبرين تاتار لفظ مان نڪتل آهي "سمهڻ واري زمين" (Sib Ir). هڪ ٻيو اڪائونٽ اهو نالو سِرِتيا [ru] (پڻ "سيوپير" (sʲɵpᵻr))، ھڪڙو پيلواسياٽڪ نسلي گروھ جيڪو نينٽس پاران شامل ڪيو ويو آھي.

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا

* Baievsky, Borris; Squire, E.C. (June 30, 1926), "Siberia Its Resources and Possibilities", *United States Department of Commerce Bureau of Foreign and Domestic Commerce*, Trade Promotion Series No. 36, Washington, DC: Government Printing Office
* Batalden, Stephen K. (1997). *The Newly Independent States of Eurasia: Handbook of Former Soviet Republics*. Contributor: Sandra L. Batalden (revised ڇاپو). Greenwood Publishing Group. ISBN 978-0-89774-940-4. 24 April 2014 تي حاصل ڪيل.
* Black, Jeremy (2008). *War and the World: Military Power and the Fate of Continents, 1450–2000*. Yale University Press. ISBN 978-0-300-14769-8. 24 April 2014 تي حاصل ڪيل.
* Bobrick, Benson. *East of the Sun: the epic conquest and tragic history of Siberia* (Henry Holt and Company, 1993); popular history
* *Condé Nast's Traveler, Volume 36*. Condé Nast Publications. 2001. 24 April 2014 تي حاصل ڪيل.
* Diment, Galya, and Yuri Slezkine, eds. *Between Heaven and Hell: The Myth of Siberia in Russian Culture* (3rd ed. 1993)
* Forsyth, James (1994). *A History of the Peoples of Siberia: Russia's North Asian Colony 1581–1990* (Illustrated, reprint, revised ڇاپو). Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-47771-0. 24 April 2014 تي حاصل ڪيل.
* Forsyth, James. *A History of the Peoples of Siberia: Russia's North Asian Colony, 1581–1990* (Cambridge, Cambridge University Press, 1994).
* *Yearbook*. International Work Group for Indigenous Affairs. 1992. 24 April 2014 تي حاصل ڪيل.
* Kotkin, Stephen, and David Wolff, eds. (1995). *Rediscovering Russia in Asia*.
* Kropotkin, Peter Alexeivitch; Bealby, John Thomas (1911). "Siberia" . ۾ Chisholm, Hugh (مرتب). *Encyclopædia Britannica*. جلد 25 (11th ڇاپو). Cambridge University Press. ص. 10–18.
* Lincoln, W. Bruce (1993) *The Conquest of a Continent*. Scholarly history.
* Mote, Victor L. (1998). *Siberia: Worlds Apart*. Westview series on the post-Soviet republics (illustrated ڇاپو). Westview Press. ISBN 978-0-8133-1298-9. 24 April 2014 تي حاصل ڪيل.
* Naumov, Igor V. (22 November 2006). *The History of Siberia* (انگريزي ۾). Routledge. ISBN 978-1-134-20703-9.
* Pesterev, V. (2015). *Siberian frontier: the territory of fear*. Royal Geographical Society (with IBG), London.
* Stephan, John J. (1996). *The Russian Far East: A History* (Illustrated, reprint ڇاپو). Stanford University Press. ISBN 978-0-8047-2701-3. 24 April 2014 تي حاصل ڪيل.
* Wood, Alan (ed.)(1991). *The History of Siberia: From Russian Conquest to Revolution*. London: Routledge.
* Wood, Alan (2011). *Russia's Frozen Frontier: A History of Siberia and the Russian Far East 1581–1991* (illustrated ڇاپو). A&C Black. ISBN 978-0-340-97124-6. 24 April 2014 تي حاصل ڪيل.